CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2024 digitaal getekend (laatste versie)

Raadsvergadering 6 november 2023, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Programmabegroting 202431.057 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Het GALA- akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Door middel van de brede SPUK GALA wordt geld geoormerkt beschikbaar gesteld voor preventie en gezondheidsbevordering voor de periode 2023-2025. Het betreft de financiering voor 15 onderdelen op de thema’s sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis gebundeld in één (nieuwe) uitkering. Voor de inzet van de middelen is een plan van aanpak opgesteld. Dit betekent dat de uitvoering van Kansrijke Start, het plan van aanpak Gezond in de Stad (GIDS), het Lokaal sport akkoord, het Lokaal Gezondheidsbeleid, het Lokaal preventie akkoord, de aanpak Jongeren op Gezond Gewicht, die eerder separaat werden benoemd, nu gebundeld worden in het plan van aanpak GALA. Zie ook onderdeel Welzijn breed in programma 1. GALA hanteert hiervoor de volgende onderdelen. • Terugdringen Gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start). • Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. • Versterken van de Sociale basis. • Een gezonde leefstijl. • Versterking mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. • Vitaal ouder worden. • Domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie infrastructuur. 50

-

-

-

-

Het GALA hangt nauw samen met het Integraal Zorg Akkoord (IZA) dat de VNG in 2023 samen met VWS en 13 zorgpartijen heeft ondertekend. Het rijk heeft gemeenten voor de uitvoering van de afspraken in het IZA structureel € 150 miljoen per jaar beschikbaar gesteld. Bijvoorbeeld voor de laagdrempelige steunpunten voor mensen met psychische problematiek, de samenwerking met huisartsen en eerste lijn en de mentale gezondheidscentra, en voor de coördinatie van de regionale samenwerking. De regeling hiervoor wordt medio 2023 bekend en krijgt in de tweede helft van 2023 en 2024 nadere uitwerking Deelname aan het gezondheid bevorderende programma "Kans voor de Veenkoloniën" (2016-2023). Dit programma is verlengd tot 1 april 2024. Bestuurlijke en ambtelijke deelname aan het Gezondheidsoverleg Groningen (GOG). Wij participeren in de uitvoering van de in 2022 in alle Groningse gemeenten vastgestelde visie "Gezonde Groningers, Gezonde zorg". Deelname aan de provinciale taskforce Terugdringen Wachtlijsten Specialistische GGZ en uitvoering van de lokale opgaven die hieraan bijdragen zoals de voorzorggroep GGZ. Inzet voor behoud van kwalitatief hoogwaardige en bereikbare ziekenhuiszorg in het Refaja ziekenhuis, acute zorg en netwerkzorg in de regio Zuidoost Groningen. Gezondheid maakt deel uit van de Regio Deal Oost-Groningen.

We zetten in op projecten die bijdragen aan ons lokaal gezondheidsbeleid en aan het verbinden van het medische domein met het sociale domein. Vanuit de Regio Deal zijn eerder verschillende projecten opgestart die ook in 2024 worden uitgevoerd zoals het realiseren van een dekkend AED-netwerk, deelname aan Jongeren Op Gezond Gewicht als JOGG-gemeente, het aanstellen van Ondersteuners sociaal domein bij Huisartsenpraktijken (HAP) in onze gemeente en de vitalisering van ouderen. Gezondheid maakt ook deel uit van de nieuwe omgevingswet. Denk aan het belang van een gezonde leefomgeving, klimaatadaptatieve maatregelen in relatie tot gezondheid, toegankelijkheid en het betrekken van de expertise van de GGD bij ruimtelijk beleid en milieu. Deze aspecten worden meegenomen in de verdere planvorming met betrekking tot de omgevingswet.

51

Wat mag het kosten? (x € 1.000) Beschrijving Lasten Baten Saldo programma

Rekening 2022 7.093 1.111

2023 7.076 348

5.982

6.728

2024 7.322 645

Begroting 2025 7.129 645

2026 7.114 630

2027 7.114 630

6.677

6.484

6.484

6.484

Lasten

Baten

Saldo

1.999 1.039 3.038

622 622

-1.999 -417 -2.416

2.236 777 3.013

8 8

-2.236 -769 -3.005

0.1 0.2

Taakvelden Bestuur en ondersteuning Bestuur Burgerzaken

1.1 1.2

Taakvelden Veiligheid Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

7.1

Taakvelden Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid

1.271

15

-1.256

Totaal

7.322

645

-6.677

Toelichting Het nadelig saldo op dit programma is ten opzichte van 2023 gedaald met € 51.000,00. Dit betreft een voordeel van € 73.000,00 voor de taakvelden Bestuur en ondersteuning, een nadeel van € 123.000,00 voor de taakvelden Veiligheid en een voordeel van € 101.000,00 voor de taakvelden Volksgezondheid en milieu. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. Bestaand beleid Taakvelden Bestuur en ondersteuning - Er wordt tussen 2024 en 2029 een piek verwacht naar aanleiding van de gepasseerde reisdocumentendip (periode 2019-2023). Dit leidt per saldo tot een hogere raming van legesopbrengsten - De intensivering van de accountantswerkzaamheden leidt tot een hoger budget - In 2023 en 2024 is extra budget beschikbaar gesteld van resp. € 150.000,00 en € 75.000,00 voor een raadsadviseur annex plaatsvervangend griffier - Overige ontwikkelingen. Totaal taakvelden Bestuur en ondersteuning Taakvelden Veiligheid - Overige ontwikkelingen. Totaal taakvelden Veiligheid Taakvelden Volksgezondheid en milieu - De bijdrage aan Publieke Gezondheid & Zorg (PG&Z) stijgt met € 82.000,00. - De incidenteel geraamde budgetten in 2023 voor GIDS-gelden en Impuls Kansrijke Start zijn met ingang van 2023 vervallen - Overige ontwikkelingen. Totaal taakvelden Volksgezondheid en milieu 52

€

143.000,00 V

€ €

40.000,00 N 75.000,00 V

€ €

105.000,00 N 73.000,00 V

€ €

123.000,00 N 123.000,00 N

€ €

83.000,00 N 186.000,00 V

€ €

2.000,00 N 101.000,00 V

Meerjarenraming Per saldo dalen de lasten in de periode 2025-2027 met € 193.000,00. Dit betreft een voordeel van € 75.000,00 voor de taakvelden Bestuur en ondersteuning, een voordeel van € 118.000,00 voor de taakvelden Veiligheid. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. Taakvelden Bestuur en organisatie - Met ingang van 2025 vervalt het incidentele budget voor de tijdelijke aanstelling van een raadsgriffier Totaal taakvelden Bestuur en organisatie meerjarenraming Taakvelden Veiligheid - De extra bijdrage aan de Veiligheidsregio Groningen voor het aanvullen van het negatieve eigen vermogen vervalt met ingang van 2025. Totaal taakvelden Veiligheid meerjarenraming

€

75.000,00 V

€

75.000,00 V

€

118.000,00 V

€

118.000,00 V

Reserves (x € 1.000) Beschrijving

Rekening 2022

2023

2024

Toevoegingen Onttrekkingen

118

118

118

Saldo mutaties

118

118

118

53

Begroting 2025

2026

2027

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Taakvelden Bestuur en ondersteuning In dit overzicht zijn de baten en lasten van de algemene dekkingsmiddelen en het bedrag onvoorzien opgenomen. De algemene dekkingsmiddelen betreffen vooral de opbrengsten van belastingen en uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als riool en afvalstoffen, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij aanwendbare heffingen zijn, evenals specifieke uitkeringen van het Rijk, in de programma’s verantwoord.

Nieuw beleid Beleidsverplichtingen Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 Taakvelden

Prioriteit

Algemene doelstelling

Activiteit voor het begrotingsjaar

Cat*

Overige baten en lasten Vastgoed op orde Verduurzaming Uitvoering gemeentelijke gebouwen

1

*zie leeswijzer

Lasten (x € 1.000) 2024 201 485 216 375 1.277

Begroting 2025 200 485 -876 155 -36

2026 200 485 -956 155 -116

2027 200 485 -986 155 -146

Treasury Belastingen Uitkeringen gemeentefonds Overige baten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Baten

Rekening 2022 2023 1.245 1.210 7.848 8.374 95.813 93.607 32 79 307 61 105.245 103.331

2024 1.555 8.625 101.184 79 244 111.687

Begroting 2025 1.501 8.884 101.299 79 41 111.804

2026 1.481 9.149 93.989 686 41 105.346

2027 1.461 9.332 92.903 686 41 104.423

Saldo

-103.428

-110.410 -111.840

-105.462

-104.569

Taakvelden Treasury Belastingen Overige lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Lasten

Rekening 2022 165 557 715 381 1.817

2023 258 487 1.996 131 2.872

Baten (x € 1.000) Taakvelden

-100.459

Toelichting Het voordelige saldo van Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien is ten opzichte van de begroting 2023 gestegen met € 9.951.000,00. Dit betreft een voordeel op het taakveld Treasury van € 402.000,00, een voordeel op de taakvelden Onroerendezaakbelasting van € 253.000,00, een voordeel op het taakveld Uitkeringen gemeentefonds van € 7.577.000,00, een voordeel op het taakveld Overige baten en lasten van € 1.780.000,00 en een nadeel op het taakveld Beheer overige gebouwen en gronden van € 61.000,00. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd.

54

Nieuw beleid Taakveld Overige baten en lasten De lasten van de verduurzamingsinvesteringen in gemeentelijke gebouwen zijn p.m. geraamd. Wij komen hierop terug bij het vaststellen van de nota Vastgoed op orde door uw raad. Bestaand beleid Taakveld Treasury Ten opzichte van de begroting 2023 is de raming op dit taakveld per saldo € 402.000,00 voordeliger. Voor de doorbelasting van de rentelasten van investeringen wordt in de begroting een vaste renteomslag gehanteerd. Voor de begroting 2024 bedraagt dit percentage 2,0. Op basis van de geraamde rentelasten en baten in verhouding tot de boekwaarde van de investeringen per 1 januari is de renteomslag 2,11%. Hierdoor is aan de verschillende programma’s € 109.000,00 te weinig rente doorberekend. Het verschil is op dit taakveld als last geraamd. Ten opzichte van de raming in 2023 is dit renteresultaat € 60.000,00 lager.

€

60.000,00 V

Reserves en voorzieningen worden ingezet als financieringsmiddel en hiervoor wordt intern rente vergoed (bespaarde rente). De rentebaten zijn ten gunste van dit taakveld geraamd. Na resultaatbepaling wordt een deel toegevoegd aan de reserves. De totale rentebaten in 2024 bedragen € 1.016.000,00. Ten opzichte van de begroting 2023 is dit € 345.000,00 voordelig.

€

345.000,00 V

Overige ontwikkelingen.

€ €

3.000,00 N 402.000,00 V

€

167.000,00 V

€

84.000,00 V

€ €

2.000,00 V 253.000,00 V

Taakvelden Onroerendezaakbelasting Het saldo is ten opzichte van de begroting 2023 € 253.000,00 voordelig. - De opbrengst van de onroerendezaakbelasting is als gevolg van de jaarlijkse trendmatige verhoging van 2% gestegen met € 167.000,00. - Op basis van de verruimingsmaatregel Onroerendezaakbelasting in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 is de opbrengst in 2024 extra verhoogd met 1%. - Overige ontwikkelingen.

Taakveld Uitkeringen gemeentefonds De opbrengst van de uitkeringen uit het gemeentefonds is ten opzichte van de begroting 2023 € 7.577.000,00 hoger. Een deel van de mutaties betreft algemene middelen met effect voor het begrotingssaldo. Per saldo leveren deze mutaties een voordeel op. - Ontwikkelingen uitkeringsfactor- en basis € 2.658.000,00 V - Overige ontwikkelingen € 481.000,00 N € 2.177.000,00 V De overige mutaties leveren per saldo een voordeel op binnen dit taakveld maar hebben een neutraal effect op het begrotingssaldo. - Ontwikkeling accres (loon- en prijscompensatie) € 4.338.000,00 V - Overige integratie- en decentralisatie-uitkeringen € 1.062.000,00 V € 5.400.000,00 V Vervallen incidentele middelen 2023

55

€

2.177.000,00 V

€

5.400.000,00 V

€ €

0,00 N 7.577.000,00 V

Taakveld Overige baten en lasten Het saldo van dit taakveld is ten opzichte van de begroting 2023 € 1.780.000,00 voordeliger. Dit betreft een voordeel op reserveringen Uitkeringen gemeentefonds van € 337.000,00 en een voordeel op Algemene uitgaven van € 1.443.000,00. Reserveringen Uitkeringen gemeentefonds - De reserveringen van de incidentele middelen voor de uitvoering van het € 292.000,00 V Klimaatakkoord (€ 233.000,00) en de invoering van de Wet Kwaliteitsborging Bouw (€ 59.000,00) zijn vervallen. - De structurele middelen voor de Wet Kwaliteitsborging Bouw zijn met ingang van € 19.000,00 V 2024 op het programma geraamd, dit levert op dit onderdeel een voordeel op. - Overige reserveringen zijn in 2024 vervallen. € 26.000,00 V € 337.000,00 V Algemene uitgaven - De in 2023 geraamde stelposten voor loon- en prijsontwikkelingen zijn vervallen. De € 988.000,00 V ontwikkelingen zijn in 2024 verwerkt in de begroting. Dit levert op dit onderdeel een voordeel op. - Het in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 beschikbaar gestelde € 500.000,00 V incidentele budget voor strategische opgaven is in 2024 vervallen. - Overige ontwikkelingen. € 45.000,00 N € 1.443.000,00 V Bedrag onvoorzien Voor onvoorziene uitgaven wordt een vast bedrag van € 10.000,00 geraamd. € 0,00 Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden Het saldo ten opzichte van de begroting 2023 is € 61.000,00 nadelig.

- In verband met leegstand zijn de huuropbrengsten lager. - De verhoging van het omslagpercentage voor de rentelasten levert op dit taakveld een nadeel op van € 15.000,00. - Overige ontwikkelingen.

€ €

16.000,00 N 15.000,00 N

€ €

30.000,00 N 61.000,00 N

Totaal taakvelden ten opzichte van begroting 2023

€

9.951.000,00 V

Heffing Vennootschapsbelasting (VPB) Voor overheidsondernemingen geldt de vennootschapsbelastingplicht (VPB-plicht). Hiervoor moeten activiteiten die een onderneming vormen jaarlijks worden geïnventariseerd en beoordeeld. In de begroting 2024 wordt geen rekening gehouden met financiële consequenties van de VPB-plicht. Voor veel van de ondernemingsactiviteiten geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria, deze worden daarom niet in de VPB heffing betrokken. De overige ondernemingsactiviteiten voldoen wel aan de criteria maar zijn niet winstgevend en worden daarom eveneens niet in de heffing betrokken.

Meerjarenraming Het voordelige saldo neemt in de periode 2025-2027 af met € 5.841.000,00. Dit betreft een nadeel op het taakveld Treasury van € 93.000,00, een voordeel op de taakvelden Onroerendezaakbelasting van € 707.000,00, een nadeel op het taakveld Uitkeringen gemeentefonds van € 8.281.000,00, een voordeel op het taakveld Overige baten en lasten van € 1.809.000,00 en een voordeel op het taakveld Beheer overige gebouwen en gronden van € 17.000,00. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd.

56

Taakveld Treasury De mutaties op dit taakveld leveren in de periode van de meerjarenraming een nadeel op van € 93.000,00. Dit betreft en afname van de geraamde bespaarde rente door verwachte ontwikkelingen in reserves en voorzieningen. Taakvelden Onroerendezaakbelasting - De opbrengst van de onroerendezaakbelasting is hoger door de jaarlijkse trendmatige verhoging van 2%. - Op basis van de verruimingsmaatregel Onroerendezaakbelasting is de opbrengst in 2025 en 2026 met 1% extra verhoogd.

Taakveld Uitkeringen gemeentefonds Per saldo dalen de uitkeringen uit het gemeentefonds in de periode tot en met 2027 met € 8.281.000,00. Dit betreft de volgende mutaties. - Stelposten verwachte ontwikkelingen reëel deel accres - Ontwikkelingen uitkeringsfactor- en basis - Jeugdzorg (inclusief stelpost 2027) - Integratie-uitkering Participatie - Compensatie eigen bijdrage in verband met het vervallen abonnementstarief Wmo - Overige ontwikkelingen reëel deel accres

€

93.000,00 N

€

522.000,00 V

€

185.000,00 V

€

707.000,00 V

€ € € € € € €

4.553.000,00 N 584.000,00 N 1.662.000,00 N 785.000,00 N 607.000,00 N 90.000,00 N 8.281.000,00 N

Taakveld Overige baten en lasten Het voordelige saldo van dit taakveld neem in de periode van de meerjarenraming toe met € 1.809.000,00. Dit betreft een nadeel op Uitkeringen gemeentefonds van € 280.000,00 en een voordeel op Algemene uitgaven van € 2.089.000,00. - Vanaf 2025 is een reservering van de uitkering gemeentefonds opgenomen voor € 280.000,00 N het integraal zorgakkoord. - Vanaf 2025 is rekening gehouden met een stelpost voor aanvullende besparingen € 1.300.000,00 V in het jeugddomein als gevolg van (wettelijke) maatregelen waar het Rijk verantwoordelijkheid voor heeft. - Op basis van de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 is vanaf 2025 een € 100.000,00 V stelpost opgenomen voor de verruimingsmaatregel Subsidies. - Vanaf 2026 is een stelpost opgenomen voor maatregelen eigen bijdragen Wmo. € 607.000,00 V - Vrijvallende kapitaallasten leveren een voordeel op van € 266.000,00 (€ 89.000,00 € 266.000,00 V per jaar). - De reserveringen voor vervangingsinvesteringen nemen toe met € 184.000,00. € 184.000,00 N € 1.809.000,00 V Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden Door vrijval van lasten in verband met de voorgenomen verkoop van een gebouw € 17.000,00 V ontstaat vanaf 2025 een voordeel. Totaal taakvelden meerjarenraming

€

57

5.841.000,00 N

Mutaties reserves Toevoegingen (x € 1.000) Beschrijving Treasury Overige lasten Totaal toevoegingen

Rekening 2022 240 3.042 3.282

2023 251

2024 314

Begroting 2025 224

2026 212

2027 200

251

314

224

212

200

Onttrekkingen (x € 1.000) Beschrijving Overige baten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal onttrekkingen Saldo mutaties

Rekening 2022 3.042 50 3.092

2023 250 8 258

-190

7

Begroting 2025

2024

2026

2027

22 22

22 22

22 22

22 22

-292

-202

-190

-178

Toelichting Het saldo van de mutaties in de reserves is ten opzichte van de begroting 2023 € 299.000,00 hoger. De oorzaken zijn: Taakveld Treasury De toevoeging van bespaarde rente aan de reserve Bijdragen in kosten activa is € 63.000,00 hoger.

€

63.000,00 -

Taakveld Overige baten en lasten De in 2023 geraamde incidentele onttrekking van € 250.000,00 aan de reserve Stedelijke vernieuwing voor de strategische opgaven is vervallen.

€

250.000,00 -

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden Een deel van de kapitaallasten wordt gedekt uit de reserve Bijdragen in kosten activa. De onttrekking is € 14.000,00 hoger.

€

14.000,00 +

Totaal mutaties reserves

€

299.000,00 -

Meerjarenraming Het saldo van de mutaties in de reserves daalt in de periode 2025-2027 met € 114.000,00. De oorzaak is: Taakveld Treasury De toevoeging van bespaarde rente aan de reserve Bijdragen in kosten activa daalt met € 114.000,00. Totaal mutaties reserves meerjarenraming

58

€

114.000,00 +

€

114.000,00 +

OVERZICHT OVERHEAD Overhead betreft de apparaatskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. De personeelskosten die betrekking hebben op het primaire proces zijn aan de programma’s toegerekend. De personeelskosten en overige kosten die betrekking hebben op overhead zijn in dit overzicht verantwoord. Beleidsindicatoren Indicator 1 2 3 4 5

Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

Eenheid fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners euro per inwoner % %

2023* 7,6 6,8 705 0,7 8,4

2024 8,0 6,8 819 0,9 8,7

*Beleidsindicatoren primitieve begroting 2023

Toelichting 1. De toegestane formatie op basis van het formatieplan per 1.000 inwoners. 2. Het aantal fte dat werkzaam is per 1.000 inwoners. 3. De apparaatskosten in euro per inwoner. 4. De kosten voor externe inhuur als percentage van de totale personeelskosten. 5. De overheadkosten als percentage van de totale lasten in de begroting (exclusief toevoegingen reserves). Toerekening van overhead aan tarieven De kosten van overhead worden niet toegerekend. Voor de berekening van tarieven voor lokale heffingen kan de overhead echter wel extracomptabel worden meegenomen. Het opslagpercentage hiervoor wordt jaarlijks bij de begroting vastgesteld. Het wordt berekend op basis van de verhouding van de geraamde kosten van overhead tot de geraamde personeelskosten van het primaire proces. Het opslagpercentage op de primaire personeelskosten in de tarieven komt voor de begroting 2024 dan op 87,9. In de opbouw van de tarieven die zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen, is met dit percentage rekening gehouden.

59

Lasten (x € 1.000) Beschrijving Personeelskosten Overige kosten Totaal Lasten

Rekening Begroting 2022 2023 7.276 7.558 3.926 4.409 11.202 11.967

2024 7.995 4.396 12.391

2025 7.942 4.376 12.318

2026 7.942 4.376 12.318

2027 7.942 4.376 12.318

2024

2025

2026

2027

Baten (x € 1.000) Beschrijving Personeelskosten Overige kosten Totaal Baten Saldo

Rekening Begroting 2022 2023 0 0 273 20 273 20 10.929

11.947

0 20 20

0 20 20

0 20 20

0 20 20

12.371

12.298

12.298

12.298

Toelichting Het overzicht betreft de kosten van overhead. Hieronder wordt het verschil in de totale apparaatskosten (de personeelskosten die betrekking hebben op het primaire proces en de overheadkosten) ten opzichte van de begroting 2023 toegelicht. Bij de programma’s wordt volstaan met een verwijzing naar deze toelichting. Totale apparaatskosten De totale apparaatskosten bedragen in 2024 per saldo afgerond € 26,3 miljoen (begroting 2023 € 24,7 miljoen inclusief wijzigingen). Hiervan heeft € 21,9 miljoen betrekking op salarissen en overige personeelskosten en € 4,4 miljoen op overige budgetten. Van het totaal is € 13,9 miljoen rechtstreeks op de programma’s en algemene dekkingsmiddelen verantwoord. Op het overzicht Overhead is € 12,3 miljoen verantwoord (inclusief mutaties reserves). Salarissen+overige personeelskosten Programma’s en algemene dekkingsmiddelen Overzicht overhead Mutaties reserves overhead Totaal

Overig budgetten

13.919 7.995 21.914

Totaal 13.919

4.376 -14 4.362

12.371 -14 26.276

Het nadelige verschil met de begroting 2023 bedraagt per saldo € 1.591.000,00. Dit betreft een stijging van salaris- en overige personeelskosten van € 1.605.000,00 en een daling van overige budgetten van € 14.000,00.

60

De voornaamste oorzaken van dit stijging van de salaris- en overige personeelskosten zijn: - Loonstijgingen € 1.040.000,00 N - Ontwikkelingen in de personeelsformatie € 678.000,00 N - Inhuur personeel van derden € 170.000,00 V - Overige ontwikkelingen € 57.000,00 N € 1.605.000,00 N De ontwikkelingen in de formatie worden deels gedekt door vervallen budgetten op de programma’s. De daling van de overige budgetten betreft de volgende mutaties. - Huisvesting - Documentatie en informatievoorziening - Applicaties - Informatievoorziening en automatisering - Bestuurlijk juridische advisering - Diverse overige budgetten

€ € € € € € €

Totaal apparaatskosten ten opzichte van begroting 2023

163.000,00 V 109.000,00 N 58.000,00 N 18.000,00 N 23.000,00 V 13.000,00 V 14.000,00 V

€ 1.591.000,00 N

Het nadeel op de apparaatskosten wordt (deels) gecompenseerd uit het nominale deel van het accres 2024 in de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Meerjarenraming overhead De kosten van overhead dalen in de periode van de meerjarenraming per saldo met € 73.000,00. Dit betreft de volgende mutatie. - Informatievoorziening en automatisering € 73.000,00 V Totaal mutaties overhead meerjarenraming € 73.000,00 V Mutaties reserves Onttrekkingen (x € 1.000) Beschrijving

Rekening 2022

2023

Begroting 2025

2024

2026

2027

Personeelskosten Overige kosten Totaal onttrekkingen

19 19

29 29

14 14

14 14

14 14

14 14

Saldo mutaties

19

29

14

14

14

14

Toelichting De onttrekkingen aan de reserves zijn € 15.000,00 lager dan in de begroting 2023. De oorzaak is: Overige kosten - De in 2023 geraamde incidentele onttrekking aan de reserve Duurzame energie is vervallen. Totaal mutaties reserves

61

€ €

15.000,00 15.000,00 -

62

Paragrafen

BEGROTING

1. PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN De gemeente heeft naast de uitkeringen van het Rijk meer inkomsten nodig om op verschillende terreinen uitgaven te kunnen doen. Daarom heffen wij belastingen. Deze kunnen wij indelen in algemene heffingen en bestemmingsheffingen. De algemene heffingen zijn onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting. De gemeente is vrij in de besteding van deze middelen. Bestemmingsheffingen zijn bestemd om bepaalde kosten te dekken. Bestemmingsheffingen zijn bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en leges voor paspoorten, rijbewijzen, omgevingsvergunningen en andere diensten. a. Geraamde inkomsten onroerendezaakbelastingen afvalstoffenheffing rioolheffing begrafenisrechten toeristenbelasting BIZ bijdragen marktgelden lig- en stagelden Spoordok liggelden woonschepen leges burgerzaken leges omgevingsvergunningen leges overige vergunningen

€ 8.607.200,00 € 3.558.500,00 € 3.029.600,00 € 59.700,00 € 173.000,00 € 58.500,00 € 53.300,00 € 33.900,00 € 3.900,00 € 326.000,00 € 450.000,00 € 55.000,00

b. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Uitgangspunt voor het tarievenbeleid bij afvalstoffenheffing, rioolheffing, marktgelden en de tarieven voor lig- en stagelden is een kostendekking van 100%. De geraamde opbrengsten van deze heffingen zijn daarom gelijk aan het saldo van de geraamde baten en lasten, waar van toepassing vermeerderd met toe te rekenen kosten overhead en berekende btw. c. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Hieronder zijn diverse heffingen op hoofdlijnen toegelicht. Waar van toepassing is een kostenonderbouwing toegevoegd. Onroerendezaakbelastingen De opbrengst van de onroerendezaakbelastingen is ten opzichte van 2023 met 2% trendmatig verhoogd, daarnaast is op grond van de vastgestelde verruimingsmaatregelen in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 voor de jaren 2024-2026 een extra verhoging van 1% doorgevoerd. De verwachte opbrengst is in 2024 € 251.000,00 hoger dan geraamd in 2023. Bij de berekening van de tarieven voor 2024 wordt rekening gehouden met de resultaten van de herwaardering van alle WOZ-objecten naar het waardeniveau op 1 januari 2023. Als de herwaarderingswerkzaamheden zijn afgerond doen wij een voorstel over de tarieven voor 2024.

Afvalstoffenheffing Op basis van Diftar (differentiatie tarieven) wordt naast een vast bedrag per huishouden (vastrecht) afzonderlijk een belasting geheven voor het aanbieden van de afvalcontainers. De tarieven voor het variabele deel van de afvalstoffenheffing worden gedifferentieerd naar het soort container (grijs of groen) en het volume (240 of 140 liter). Het Diftar-systeem wordt voor vrijwel alle laagbouwwoningen toegepast. Bewoners van de zogenoemde hoogbouw moeten gebruikmaken van ondergrondse verzamelcontainers. Het aanbod van afval wordt door middel van een pasje per huishouden geregistreerd. Van deze huishoudens wordt naast het vastrecht ook een belasting geheven voor het aanbieden van afval. De aanslag voor het variabele deel wordt vastgesteld op basis van het aantal inworpen van afval in de ondergrondse container. 63

BEGROTING toegerekende lasten van Inkomensregelingen betreffen het geraamde bedrag voor kwijtscheldingen (zie e. Kwijtscheldingsbeleid). De wijze van toerekenen van de kosten van overhead is toegelicht in het Overzicht overhead in het programmaplan. Op rekeningbasis worden mogelijke overschotten toegevoegd aan de reserve Afvalstoffenheffing, tekorten worden (voor zover mogelijk) onttrokken aan deze reserve. De opbrengst van de afvalstoffenheffing is als volgt opgebouwd. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN AFVAL Direct toegerekende lasten Afval Directe baten Afval, exclusief heffingen Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer Direct toegerekende lasten Inkomensregelingen INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Afval Berekende BTW Afval Totalen

Opbrengst

In %

-2.901.100 255.100 -34.000 -175.000

-251.000 -452.500 -703.500

3.558.500

100

Rioolheffing Met de rioolheffing, gebaseerd op artikel 228a van de Gemeentewet, kan de gemeente kosten verhalen die verband houden met de nakoming van de zorgplichten die de gemeente heeft voor afvalwater en voor hemel- en grondwater. De basis voor de rioolheffing zijn de kosten die in het gemeentelijke basisrioleringsplan (BRP) zijn opgenomen. De rioolheffing wordt geheven van eigenaren van percelen die direct of indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering. Onder aansluiting op de riolering wordt niet uitsluitend de aanwezigheid van een afvoerbuis verstaan. De belasting wordt ook geheven voor verwerking van hemel- en grondwater dat niet via een afvoerbuis aan de gemeente wordt aangeboden. Wij onderscheiden twee tarieven. Een tarief voor een perceel (een roerende of onroerende zaak of een zelfstandig gedeelte daarvan) en een tarief voor een garagebox die een zelfstandig WOZ-object vormt. Voor de rioolheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd. Het tarief voor een woning kan voor 2024 worden vastgesteld op € 188,00 (begroting 2023: € 172,00) en het tarief voor een garagebox op € 22,00 (begroting 2023: € 19,00). De verwachte omvang van de egalisatiereserve Riolering bedraagt per 1 januari 2024 € 402.000,00. Wij stellen u voor de bovengenoemde tarieven voor de rioolheffing 2024 vast te stellen.

Kostenonderbouwing van de rioolheffing Uitgangspunt is dat de totale opbrengst van de rioolheffing gelijk is aan het saldo van alle baten en lasten voor het uitvoeren van alle taken binnen het kader van riolering (100% kostendekking). Het betreft baten en lasten die direct het gevolg zijn van de taken van gemeenten om het rioolstelsel voldoende kwalitatief en kwantitatief in stand te houden. Het gaat daarbij zowel om de infrastructuur als de dagelijkse werking van het riool. Voor de heffing van de rioolheffing is uitgegaan van de totale (netto) kosten vermeerderd met btw. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen 20% van de totale veegkosten van straten, wegen en fietspaden. Door vegen wordt onder andere voorkomen dat straatvuil in het riool terechtkomt waardoor verstoppingen worden voorkomen en de onderhoudskosten uiteindelijk lager 65

BEGROTING uitvallen. De toegerekende lasten van Inkomensregelingen betreffen het geraamde bedrag voor kwijtscheldingen (zie e. Kwijtscheldingsbeleid). De wijze van toerekenen van de kosten van overhead is toegelicht in het Overzicht overhead in het programmaplan. Op rekeningbasis worden mogelijke overschotten toegevoegd aan de egalisatiereserve Riolering, tekorten worden (voor zover mogelijk) onttrokken aan deze reserve. De opbrengst van de rioolheffing is als volgt opgebouwd. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten Riolering Directe baten Riolering, exclusief heffingen Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer

-2.501.100 47.900 -41.600

Direct toegerekende lasten inkomensregeling

-2.000

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Riolering Berekende BTW Riolering Totalen

-195.600 -337.200 -532.800

Opbrengst

3.029.600

In %

100

Begrafenisrechten Voor de uitgifte van graven en het algemeen onderhoud op de gemeentelijke begraafplaatsen heffen wij rechten in de vorm van een jaarlijkse aanslag (aflopend) en afkoopsommen voor 25 jaar (bij uitgifte) of 10 jaar (bij verlenging). De afkoopsommen worden in een voorziening gestort, jaarlijks wordt respectievelijk 1/25e deel en 1/10e deel van de voorziening ingezet ter dekking van de geraamde onderhoudslasten van de begraafplaatsen. Er is daarom in het begrotingsjaar geen directe relatie tussen de dekking van de onderhoudslasten en de hoogte van de berekende tarieven voor uitgifte en onderhoud. Daarnaast worden rechten geheven voor het begraven van lijken of het plaatsen van asbussen en voor de uitvoering van andere specifieke taken en dienstverlening door of namens de gemeente. Hiervan is een kostenonderbouwing opgenomen. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen voor 2024 wordt een voorstel voor aanpassing van de tarieven gedaan. Kostenonderbouwing van de rechten voor het begraven De geraamde opbrengst is totaal € 59.700,00, hiervan heeft € 56.500,00 betrekking op de opbrengst van de rechten voor het begraven. Het heffen van de begrafenisrechten voor het begraven van lijken of plaatsen van asbussen is niet 100% kostendekkend. De geraamde lasten betreffen vooral de (deels vaste) kosten van grafdelven.

De geraamde opbrengst wordt bepaald op basis van prijsindexatie en ontwikkelingen in werkelijke opbrengsten in voorgaande jaren. De kostendekkendheid in het begrotingjaar is 82%. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten begravingen

-53.300

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead begravingen Totalen

-15.400 -15.400

66

Opbrengst

56.500

In %

82

BEGROTING Toeristenbelasting Het tarief voor de toeristenbelasting is € 1,50 per persoon per overnachting. Wij verwachten in het jaar 2024 115.000 overnachtingen. Wij stellen voor het tarief voor de toeristenbelasting voor 2024 ongewijzigd vast te stellen op € 1,50 per persoon per overnachting. BIZ bijdragen De raming betreft de opbrengst op grond van de Verordening Bedrijveninvesteringszone Centrum Stadskanaal 2021. Deze verordening loopt van 2021 tot en met 2025. De opbrengst wordt doorbetaald aan de Stichting BIZ Centrum Stadskanaal voor de bekostiging van activiteiten. Marktgelden In onze gemeente worden in Stadskanaal en Musselkanaal wekelijks markten gehouden. Voor de markt in Stadskanaal geldt als maatstaf van heffing de oppervlakte van de standplaats en voor de markt in Musselkanaal is de frontbreedte van de standplaats de maatstaf van heffing. De tarieven voor het marktgeld worden berekend op basis van de werkelijke bezetting van de markten. Om de geraamde kosten van de markten te verhalen moeten de tarieven voor 2024 ten opzichte van 2023 worden verhoogd. De kostendekkende tarieven voor 2024 zijn dan als volgt: € 0,84 per m² (begroting 2023: € 0,79) voor de markt in Stadskanaal; € 2,55 per m¹ (begroting 2023: € 2,53) voor de markt in Musselkanaal. Wij stellen u voor in te stemmen met de voorgestelde tarieven marktgelden voor 2024.

Kostenonderbouwing van de marktgelden Uitgangspunt bij het in rekening brengen van de marktgelden volgens de voorgestelde tarieven is dat de opbrengst van de marktgelden maximaal 100% bedraagt van het begrote saldo van de baten en lasten die het exploiteren van de weekmarkten in Stadskanaal en Musselkanaal met zich mee brengen. Bij de bezetting van de markten wordt gelet op een evenwichtig marktaanbod waardoor bij de marktkooplieden draagvlak wordt gecreëerd voor het tarief dat in rekening wordt gebracht. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN MARKTEN Direct toegerekende lasten Markten Directe baten Markten, exclusief marktgelden

-50.700 -

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Markten Totalen

-2.600 -53.300

Opbrengst

53.300

In %

100

Lig- en stagelden Spoordok De gemeentelijke jachthaven Spoordok in Musselkanaal is aangelegd voor de vaarrecreatie. Ook is een camperplaats aanwezig. Bij de jachthaven zijn voorzieningen aangebracht, waar de vaar- en camperrecreanten gebruik van kunnen maken. De gebruiker van een vaartuig is voor het innemen van een ligplaats liggeld verschuldigd, voor het gebruik van een camperplaats is stageld verschuldigd. We gaan uit van 225 overnachtingen voor ligplaatsen (begroting 2023: 225) en 2.000 overnachtingen voor staplaatsen (begroting 2023: 2.000). Op basis van kostendekkendheid zijn de tarieven voor 2024 dan als volgt: - € 1,40 per strekkende meter boot per nacht (begroting 2023: € 1,40) voor een ligplaats (afgerond op hele meters met een minimum van € 10,00 per boot per nacht) ; - € 15,35 per overnachting (begroting 2023: € 15,35) voor een staplaats. 67

BEGROTING Wij stellen u voor in te stemmen met de voorgestelde tarieven voor 2024. Kostenonderbouwing van de lig- en stagelden De kosten betreffen de verhuur en exploitatie van de jachthaven en de camperstandplaatsen. De tarieven zijn 100% kostendekkend. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen onderhoud van het terrein. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN LIG- EN STAGELDEN Direct toegerekende lasten Spoordok Directe baten, exclusief lig- en stagelden Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer

-28.700 500 -2.700

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen vermogenskosten Totalen

-3.000 -3.000

Opbrengst

33.900

In %

100

Liggeld woonschepenlocaties Voor de woonschepenlocaties in Stadskanaal en Musselkanaal is in 2016 de "Liggeldverordening woonschepenlocaties 2017" vastgesteld. In deze verordening is het tarief voor het liggeld vastgesteld op € 301,50 per jaar. Leges Burgerzaken De leges van burgerzaken worden geheven krachtens de Legesverordening (i.c. titel 1) die jaarlijks door uw raad in december wordt vastgesteld. Het grootste deel van de legesopbrengst bestaat uit de legesheffing voor reisdocumenten en rijbewijzen. Daarnaast worden er leges geheven wegens verstrekkingen uit de Basisregistratie Personen. Kostenonderbouwing leges burgerzaken Het uitgangspunt voor de toerekening van lasten bij dit onderdeel is dat de verhouding tussen de werkzaamheden van burgerzaken die wel en niet onder de legesheffing vallen 50% bedraagt. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten leges Burgerzaken

-491.000

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead leges Burgerzaken Totalen

-326.000 -817.000

Opbrengst

In %

326.000

40

Leges omgevingsvergunningen Een omgevingsvergunning kan worden afgegeven voor diverse activiteiten waaronder bouwvergunningen. Vanaf 1 juli 2023 worden de werkzaamheden voor het verstrekken van bouwvergunningen in eigen beheer uitgevoerd (voorheen door de Omgevingsdienst Groningen). Kostenonderbouwing leges omgevingsvergunningen Niet alle geraamde kosten kunnen in leges worden omgezet. Er zijn bouwvergunningen die van rechtswege verstrekt moeten worden en waarvoor geen leges in rekening kunnen worden gebracht. Daarnaast zijn er bouwvergunningen waarvan niet alle onderdelen in rekening kunnen worden gebracht en zijn er initiatieven en projecten waarvoor na intensief vooroverleg uiteindelijk geen bouwaanvraag wordt gedaan. Hierdoor is de kostendekkendheid lager dan 100%. 68

BEGROTING f.

Overzicht belastingverordeningen

-

Verordening onroerendezaakbelastingen Stadskanaal 2023 Verordening afvalstoffenheffing Stadskanaal 2023 Verordening rioolheffing Stadskanaal 2023 Verordening begrafenisrechten Stadskanaal 2023 Verordening toeristenbelasting Stadskanaal 2021 Verordening marktgeld Stadskanaal 2023 Lig- en stageldverordening Spoordok Musselkanaal 2023 Liggeldverordening woonschepenlocaties 2017 Legesverordening Stadskanaal 2023

70

Datum vaststelling 19 december 2022 19 december 2022 19 december 2022 19 december 2022 14 december 2020 19 december 2022 19 december 2022 19 december 2016 19 december 2022

BEGROTING

2. PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Algemeen Bij het weerstandsvermogen gaat het om de mate waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit betekent dat (de uitvoering van) het beleid veranderd moet worden. Het weerstandsvermogen hangt samen met de robuustheid van de begroting: een precies sluitende begroting zonder weerstandsvermogen betekent dat bij iedere tegenvaller een probleem (incidenteel of structureel) ontstaat. Een financiële buffer in de vorm van weerstandsvermogen is daarom noodzakelijk. De omvang van deze buffer is afhankelijk van de risico’s die de gemeente loopt. Het gaat hierbij om risico’s van materieel belang waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Het instrument om het weerstandsvermogen te beheersen is risicomanagement, een continu proces gericht op het opmaken van een actueel risicoprofiel. Het risicoprofiel moet vervolgens worden afgezet tegen de aanwezige weerstandscapaciteit. Deze paragraaf geeft het weerstandsvermogen gebaseerd op de ramingen in de begroting en de risico’s van de gemeente zoals bekend bij het opstellen van de begroting. Daarnaast zijn financiële kengetallen opgenomen. Er is onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit.

Bij de incidentele weerstandscapaciteit gaat het vooral om de omvang van de algemene reserves en bestemmingsreserves (eigen vermogen) en de incidentele risico’s. Met structurele weerstandscapaciteit worden middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers met structurele financiële effecten op te vangen. Kaderstelling De kaderstelling voor het huidige beleid met betrekking tot het weerstandsvermogen is vastgelegd in artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In de paragraaf wordt tenminste opgenomen: - een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; - een inventarisatie van de risico’s van materieel belang; - het beleid omtrent weerstandscapaciteit en risico’s; - een kengetal voor de: • netto schuldquote; • netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • grondexploitatie; • structurele exploitatieruimte; • belastingcapaciteit. - een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Beoordeling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is zeer dynamisch omdat binnen de gemeente beleid wordt uitgevoerd, besluiten worden genomen, nieuwe externe regelgeving van kracht wordt en nieuw beleid wordt geformuleerd en vastgesteld. Dynamiek in risico’s betekent dat de benodigde weerstandscapaciteit kan fluctueren.

Daarom wordt voor de omvang van de weerstandscapaciteit een norm gehanteerd waarbij de verhouding tussen de beschikbare capaciteit en de benodigde capaciteit wordt uitgedrukt in de ratio weerstandscapaciteit: Beschikbare capaciteit Benodigde capaciteit (af te dekken risico’s)

71

BEGROTING De ratio is bepaald op 1,15. Hierbij worden geen maatregelen getroffen zolang de ratio boven de 1 blijft. Wanneer de ratio tijdens een monitor > 1,3 blijkt te zijn betekent dit dat de weerstandscapaciteit meer dan voldoende is. Indien de ratio < 1 blijkt te zijn moet worden overwogen of er maatregelen nodig zijn. Hierbij liggen de mogelijkheden tussen het niet uitvoeren van beleid met een bepaalde risicostructuur tot het vastleggen van middelen om de minimale weerstandscapaciteit te vergroten. In het kader van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de ondergrens van de Algemene reserve gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. Deze capaciteit wordt bepaald door het totaal van de financieel gekwalificeerde risico’s te vermenigvuldigen met een ratio van 1,15. Voor 2024 betekent dit dat de Algemene reserve op basis van het totaal van de gekwalificeerde risico’s van € 7,3 miljoen daarom afgerond minimaal € 8,4 miljoen (€ 7,3 miljoen x 1,15) moet bedragen. Bij het vaststellen van het algemene weerstandsvermogen wordt geen rekening gehouden met risico’s op het gebied van grondexploitatie en reserves die betrekking hebben op grondexploitatie. Hiervoor wordt een afzonderlijk weerstandsvermogen aangehouden. Weerstandsvermogen (incidenteel) (x € 1.000) 1 januari 2024

31 december 2024

Beschikbare weerstandscapaciteit (a) Benodigde weerstandscapaciteit (b)

€ 13.800 € 7.300

€ 13.700 € 7.000

Weerstandsvermogen (a-b) Ratio weerstandscapaciteit (a/b)

€

€

6.500 1,90

6.700 1,96

Op basis van een beschikbare incidentele weerstandscapaciteit van € 13,7 miljoen is de ratio per 31 december 2024 1,96. Uitgaande van de vastgestelde ratio van 1,15 betekent dit dat de beschikbare capaciteit voldoende is voor de dekking van de lopende risico’s. Beschikbare weerstandscapaciteit (a) De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit wordt gevormd door het eigen vermogen (reserves). De Algemene reserve is vrij besteedbaar. De rentebaten zijn echter wel als structureel dekkingsmiddel aangemerkt. Inzet van de Algemene reserve heeft een structureel effect op de exploitatie. Beklemde bestemmingsreserves zijn in beginsel niet vrij besteedbaar. Aangezien u de vastgestelde bestemming van de overige bestemmingsreserves kunt veranderen behoren deze reserves tot de weerstandscapaciteit. Het wijzigen van de bestemming van deze reserves heeft wel direct gevolgen voor het lopende beleid aangezien de bestemmingsreserves op grond van door u vastgesteld beleid zijn ingesteld. Reservepositie (x € 1.000) Omvang Algemene reserve Omvang bestemmingsreserves Beklemde reserves: Bestemmingsreserve Verkoop aandelen Essent Bestemmingsreserve Bijdragen in kosten activa Beschikbare weerstandscapaciteit (a)

1 januari 2024 31 december 2024 € 10.400 € 10.400 " 33.100 " 32.200 € 43.500 € 42.600 " " €

14.00015.70013.800

72

" " €

14.00014.90013.700

BEGROTING De geraamde beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2024 € 13,7 miljoen en daalt met € 0,1 miljoen. Aan de bestemmingsreserves wordt geen rente (inflatiecorrectie) toegevoegd, dit beïnvloedt de toereikendheid van deze reserves. De beschikbare weerstandscapaciteit neemt daarnaast af door inzet van de reserves. Benodigde weerstandscapaciteit (b) Risico’s die van materiële betekenis zijn maken deel uit van het weerstandsvermogen. Wij brengen risico’s met een financieel belang van € 300.000,00 of meer in beeld. Borgstellingen geldleningen De gemeente Stadskanaal waarborgt voor de volgende geldleningen de betaling van rente en aflossing of fungeert als achtervang. Geldleningen aan woningbouwcorporaties De financiële risico's die aan deze garanties zijn verbonden, zijn overgedragen aan de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw. De gemeente en het Rijk blijven ieder wel voor 50% op achtervang aanspreekbaar. Deze achtervang is gerelateerd aan de omvang van het waarborgfonds. Door de omvang van het fonds en de financiële constructie is het risico voor de gemeente gering. Mocht de gemeente echter wel worden aangesproken op de achtervang, dan zal dit in de vorm van het verstrekken van een renteloze lening zijn. Deze lening zal dan worden opgenomen als risico.

Geldleningen aan eigenaren van particuliere woningen Het Waarborgfonds Eigen Woningen verstrekt Nationale Hypotheek Garantie (NHG) voor aankoop en verbetering van woningen aan particulieren. Daarmee worden voor de geldgevers de risico’s beperkt en profiteren de geldnemers van een lagere rente. Met het waarborgfonds is een overeenkomst gesloten waarin de achtervang voor bestaande leningen van particulieren is geregeld. De achtervangfunctie (de gemeenten samen met het Rijk) kan door het waarborgfonds worden aangesproken, in de vorm van renteloze leningen, als het garantievermogen te laag is. Geldleningen aan instellingen voor ouderenhuisvesting Het schuldrestant van de leningen aan zorginstellingen die werkzaam zijn in onze gemeente wordt per 1 januari 2024 geraamd op € 3.119.000,00 en per 31 december op € 2.833.000,00. Het financiële risico van deze leningen ligt volledig bij de gemeente. Uitgangspunt is dat eventuele nieuwe leningen aan zorginstellingen door deze instellingen worden ondergebracht bij de stichting Waarborgfonds voor de zorgsector (Wfz). Geldleningen aan overige instellingen Het schuldrestant van de leningen aan het Noorderpoortcollege wordt per 1 januari 2024 geraamd op totaal € 186.000,00 en per 31 december op totaal € 124.000.00. Het financiële risico van deze leningen ligt bij de gemeente.

Vorderingen Blijversleningen Het totaal van verstrekte blijversleningen wordt per 1 januari 2024 geraamd op € 100.000,00. Het financiële risico van deze leningen is gedekt doordat de financiering niet hoger kan zijn dan 80% van de WOZ-waarde van de woning (waarde hypotheek en blijverslening tezamen). Het financiële risico bij gedwongen verkoop wordt daardoor beperkt. Bij consumptieve leningen wordt er, naast een hoofdelijke aansprakelijkheid, een maximum leeftijd gesteld van 75 jaar om het risico op niet terugbetalen te beperken.

73

BEGROTING Duurzaamheidsleningen Het totaal van verstrekte duurzaamheidsleningen wordt per 1 januari 2024 geraamd op € 1.300.000,00. Het financiële risico van deze leningen is niet gedekt. Startersleningen Het totaal van verstrekte startersleningen wordt per 1 januari 2024 geraamd op € 3.100.000,00. Het financiële risico wordt gedekt doordat startersleningen (als 2e hypotheek) onder de zekerheidsstelling van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) vallen en daarmee geborgd zijn. Indirect loopt de gemeente wel (beperkt) risico door de achtervangfunctie voor het Waarborgfonds Eigen woningen die de NHG verstrekt (zie onder borgstellingen geldleningen). Overige risico’s Dividend De geraamde dividendopbrengst op de aandelen van Enexis NV en NV Bank Nederlandse Gemeenten bedraagt totaal € 460.000,00. Bij de ramingen van dividend geldt dat er geen garanties zijn voor de daadwerkelijke realisering. Hersanering voormalig gasfabriekterrein Er loopt een juridische procedure om te komen tot ontbinding van de overeenkomst met de aannemer van de sanering van het voormalige gasfabriekterrein en in verband hiermee het vorderen van schadevergoeding. Wij hebben in 2017 hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 15 maart 2017. In de juridische procedure heeft in mei 2019 de comparitie van partijen in het Hoger Beroep plaatsgevonden.

Tijdens de comparitie heeft het Hof expliciet gevraagd of partijen niet tot een schikking kunnen komen. In 2021 is tussen gemeente en aannemer tot een overeenkomst gekomen. Op basis van de overeenkomst, waarbij o.a. het voormalige gasfabriekterrein wordt afgestoten, is (voorlopig) in het financiële risico voorzien. Aan de overeenkomst zijn een aantal voorwaarden verbonden waaraan moet worden voldaan om de juridische procedure af te sluiten. De onderhandelingen voor het vervullen van deze voorwaarden lopen nog, in samenwerking met de aannemer en de provincie Groningen. Procedure uitbreiding detailhandel Musselkanaal en schadeclaim Tegen de uitspraak van de rechtbank Noord Nederland inzake het verlenen van een omgevingsvergunning aan supermarkt A heeft supermarkt B hoger beroep ingesteld bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna Afdeling). De Afdeling heeft op 1 maart 2023 uitspraak gedaan strekkende ten voordele van de gemeente. De Afdeling heeft niet inhoudelijk over de zaak geoordeeld, maar op basis van de relativiteitsbeginsel geoordeeld dat supermarkt B niet nader geconcretiseerd heeft dat als gevolg van de verleende omgevingsvergunning relevante leegstand kan ontstaan.

Dit betekent dat de door supermarkt B ingeroepen norm van een goede ruimtelijke ordening, nu dit de vrees voor leegstand betreft, gelet op het relativiteitsvereiste, niet strekt tot bescherming van de belangen van Supermarkt B in haar hoedanigheid van concurrent. Met de uitspraak is aan de bestuursrechtelijke procedure een eind gekomen. De privaatrechtelijke procedure ingesteld door supermarkt B inzake de schadeclaim die is ontstaan uit de vermeende schending van de overeenkomst uit 2011 is nog aanhangig bij de rechtbank Noord Nederland. Op 24 mei 2023 heeft een rolzitting plaatsgevonden waar de gemeente nogmaals heeft betoogd (middels een antwoordakte) dat er geen sprake is van verwijtbare schending van de overeenkomst. In de privaatrechtelijke procedure heeft de rechtbank nog geen uitspraak gedaan. We nemen het bedrag van € 2.000.000,00 als risico op.

74

BEGROTING Schadeclaim camperstaplaats Spoordok In juli 2023 heeft de gemeente bericht ontvangen van de raadsman van de eigenaar van een camping in Musselkanaal (hierna Camping), dat deze voornemens is de gemeente te dagvaarden. De Camping stelt de gemeente aansprakelijk voor inkomstenderving vanwege de nabijheid van camperstaplaats Spoordok en de door de gemeente gehanteerde prijsbeleid. In een procedure bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) is de raad in het ongelijk gesteld voor wat betreft het besluit dat de exploitatie van de camperstaplaats moet worden aangemerkt als een activiteit van algemeen economisch belang. Als gevolg van die uitspraak heeft de gemeente de tarieven aangepast. De Camping meent schade te hebben geleden. De juiste hoogte van het schadebedrag is nog niet bekend. In een eerdere procedure heeft de Camping de gemeente aansprakelijk gesteld voor € 200.000,00. Deze aansprakelijkheid is door de gemeente afgewezen. Diversen In algemene zin loopt de gemeente risico’s met betrekking tot de volgende onderwerpen: - planschadeclaims; - fiscale wet- en regelgeving; - wachtgeldverplichtingen. Totaal risico’s (x € 1.000) 1 januari 2024 € 3.300 " 1.300 " 2.700 € 7.300

Gewaarborgde geldleningen Vorderingen Overige risico's Benodigde weerstandscapaciteit (b)

75

31 december 2024 € 3.000 " 1.300 " 2.700 € 7.000

BEGROTING Weerstandsvermogen (structureel) De meerjarenraming vertoont in 2027 een structureel begrotingstekort van € 639.000,00. Weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door structurele begrotingsoverschotten en/of maatregelen die structurele middelen genereren om tegenvallers met structurele financiële effecten op te kunnen vangen. Structurele begrotingsoverschotten Begrotingsoverschotten maken deel uit van het weerstandsvermogen. Een positief saldo van de laatste schijf van de meerjarenraming wordt aangemerkt als structurele weerstandscapaciteit. De meerjarenraming vertoont in 2027 een nadelig saldo. Raming onvoorzien Jaarlijks nemen wij conform voorschrift een bedrag voor onvoorzien op in de begroting. Voor onvoorziene uitgaven wordt een vast bedrag van € 10.000,00 geraamd. Formeel kan deze raming tot de structurele weerstandscapaciteit worden gerekend omdat de omvang van deze verplichte raming niet is voorgeschreven. Belastingcapaciteit Gemeenten zijn vrij in het vaststellen van de onroerendezaakbelasting (OZB) tarieven. Daarbij gelden geen absolute of relatieve limieten. De gemiddelde lastendruk over 2023 voor huishoudens met een eigen woning in onze gemeente was € 737,20. Landelijk was in 2023 de gemiddelde lastendruk per huishouden € 944,00.

Voor het genereren van structurele middelen, met als doel een positief effect op de structurele weerstandscapaciteit, kunnen de OZB-tarieven (boven trendmatig) verhoogd worden. Vanaf 2024 is de trendmatige verhoging van 2% van de opbrengst OZB verwerkt. Daarnaast is op grond van de vastgestelde verruimingsmaatregelen in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 voor de jaren 2024-2026 een extra verhoging van 1% doorgevoerd. Structurele bezuinigingen Nieuwe ombuigingsmaatregelen kunnen als structurele weerstandscapaciteit worden aangemerkt voor zover dit tot (verdere) begrotingsoverschotten leidt. Risico’s Sociaal domein Binnen het sociale domein lopen wij met name bij de uitvoering van de taken financiële risico’s. Deze worden vooral veroorzaakt door het open-einde karakter van de regelingen. Daarnaast spelen op het gebied van jeugdhulp een aantal landelijke en bovenregionale ontwikkelingen waarvan de financiële gevolgen nog niet zijn aan te geven. Het gaat hierbij om jeugdhulpplus en gecertificeerde instellingen.

76

BEGROTING Financiële kengetallen Kengetallen: Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Rekening 2022 28%

Begroting 2023 41%

Begroting 2024 36%

2025 30%

Meerjarenraming 2026 2027 27% 23%

25%

35%

31%

25%

22%

18%

39%

38%

46%

48%

48%

47%

4,8%

2,5%

3%

3,9%

-0,3%

-0,5%

0,1% 89%

0% 82%

-0,2% 82%

-0,3% 82%

-0,3% 82%

-0,3% 82%

Algemene toelichting De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. De hoogte van de schuld die de gemeente kan dragen hangt in belangrijke mate af van de hoogte van de inkomsten. Het kengetal geeft de netto schuld als aandeel van de inkomsten uitgedrukt in procenten. Het kengetal wordt zowel inclusief als exclusief alle verstrekte geldleningen berekend. Hiermee wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte geldleningen is en betekent voor de schuldenlast. Een netto schuldquote tussen 0% en 100% wordt als normaal beschouwd, boven 100% is er weinig leencapaciteit over. Voor een gemeente geldt als indicatie voor een zeer hoge schuld een maximale norm van 130%. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal drukt het eigen vermogen uit als percentage van het balanstotaal. Normaal bevindt de ratio van een gemeente zich tussen 20% en 70%. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten.

De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Het kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal grondexploitatie is van belang om te kunnen beoordelen of de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie. Het geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale geraamde baten. De waarde van de grond is het totaal van de geraamde boekwaarde van de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie. Het percentage geeft een indicatie van het risico, hoe lager het percentage des te geringer het risico. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de ruimte die de gemeente heeft om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het kengetal geeft weer hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde.

De woonlasten meerpersoonshuishouden in het begrotingsjaar worden uitgedrukt in een percentage van het landelijk gemiddelde in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar.

77

BEGROTING Beoordeling kengetallen in relatie tot de financiële positie Voor de beoordeling van de financiële positie moeten de kengetallen in samenhang worden bezien. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen van de begroting 2024 zijn gebaseerd op het gemiddelde van de drie voorafgaande jaarrekeningen (2020 tot en met 2022). Deze kengetallen zijn in de meerjarenraming 2025-2027 gebaseerd op de geprognosticeerde balans die is opgenomen in de meerjarenraming. Op basis van bovenstaande kengetallen voor de begroting 2024 kunnen we concluderen dat onze financiële positie is verbeterd. Op basis van de solvabiliteitratio zijn we voldoende in staat om aan onze verplichtingen te voldoen. Als gevolg van een toename van het eigen vermogen ontwikkelen de schuldquote en de solvabiliteitsratio zich positief in de meerjarenraming. De boekwaarden van de grondexploitatie zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. Het kengetal structurele exploitatieruimte is in 2024 en 2025 positief. In de meerjarenraming muteert het kengetal van positief in 2024 en 2025 naar negatief in 2026 en 2027. Dit betekent dat de structurele baten in 2026 en 2027 niet meer toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.

Wanneer we het structurele tekort in het kader van onze financiële kengetallen bekijken dan is er nog belastingcapaciteit aanwezig om dit op te kunnen vangen. Daarnaast kan er worden gekeken naar andere maatregelen. Voor incidentele tegenvallers is er incidentele weerstandscapaciteit aanwezig (zie onder weerstandsvermogen), inzet hiervan is wel van invloed op de solvabiliteitsratio.

78

BEGROTING

3. PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding Deze paragraaf betreft het onderhoud van kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het om wegen, riolering en water, groen en gebouwen. Deze onderwerpen komen voor in de diverse beleidsvelden. De informatie in deze paragraaf is daarmee een dwarsdoorsnede van de begroting. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan zijn bepalend voor het voorzieningenniveau in de gemeente. Het beleid is gericht op het uitvoeren van het noodzakelijke onderhoud en het zoveel mogelijk voorkomen van (potentieel zeer kostbaar) achterstallig onderhoud. Op 26 juni 2023 is de Nota Onderhoud Openbare Ruimte 2023-2026 vastgesteld. De nota geeft het kader weer voor de inrichting van het onderhoud en het beoogde onderhoudsniveau voor wegen, civiele kunstwerken en beschoeiingen, openbare verlichting, riolering en water, groen, speelplaatsen en gebouwen. In deze paragraaf wordt daarom niet meer ingegaan op de beleidskaders, maar wordt verwezen naar de nota. De uitvoering van de nota vindt plaats binnen de in de begroting geraamde budgetten en investeringen. De kapitaalgoederen worden met behulp van het integraal beheersysteem planmatig beheerd en onderhouden.

Door keuzes te maken in het uit te voeren onderhoud en het koppelen van kwalitatieve en kwantitatieve gegevens aan kostenindicatoren worden maatregelen en planningen gegenereerd. Hierdoor zijn wij in staat om gemeentelijke eigendommen duurzaam in goede staat te houden op het vastgestelde ambitieniveau. Wegen Het beheer van wegen bestaat in hoofdlijnen uit twee vormen van onderhoud: - regulier onderhoud; - groot onderhoud. Regulier onderhoud Dit zijn de activiteiten die tot de dagelijkse werkzaamheden behoren van de beheerorganisatie zoals vegen, kleine reparaties aan verhardingen, klein herstelwerk, belijning en het herstraten van een deel van de weg. In de begroting 2024 is hiervoor € 926.000,00 geraamd. Groot onderhoud Grotere, planmatige maatregelen met als doel de structurele achteruitgang van een object te vertragen en weer aan de technische richtlijnen te laten voldoen valt onder groot onderhoud. De werkzaamheden zijn ingrijpend van aard en periodiek op een groot deel van de weg. Voorbeelden zijn het herstraten van een weg en het aanbrengen van nieuwe asfaltdeklagen. Projectmatig onderhoud is het groot onderhoud dat plaatsvindt op basis van het beheerprogramma GBI. De kosten voor groot onderhoud kunnen sterk variëren van jaar tot jaar. Om pieken te voorkomen wordt de gemiddelde onderhoudsbehoefte over vier jaren vastgesteld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=3ebc0b7e-ce07-4cd2-9bf0-0a01ceb5bf22