CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2024 digitaal getekend (laatste versie)

Raadsvergadering 6 november 2023, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Programmabegroting 202431.057 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

2024

Programmabegroting

INHOUDSOPGAVE PROGRAMMABEGROTING 2024 Blz. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Aanbieding Financiële Beschouwingen

1 5

BEGROTING Beleidsbegroting A. Programmaplan Leeswijzer

13

a. Programma's 1. Participatie 2. Ontplooiing 3. Leefbaarheid 4. Dienstverlening

15 29 37 48

b. Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en het bedrag voor onvoorzien c. Overzicht van de kosten van overhead

54 59

B. Paragrafen 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Wet Open Overheid 7. Verbonden partijen 8. Grondbeleid

63 71 79 82 86 89 91 99

Financiële Begroting A. Overzicht van baten en lasten B. Uiteenzetting financiële positie C. Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld

103 109 115

Meerjarenraming

119

Bijlagen Overzicht beschikbaar te stellen kredieten investeringen 2024 Overzicht subsidies

133 134

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN

AANBIEDING Aan de raad, Programmabegroting 2024 Wij bieden u hierbij de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 aan. De begroting is opgesteld op basis van bestaand beleid en de door u bij de Perspectiefnota 2024-2027 vastgestelde uitgangspunten. Het nieuwe beleid en de verruimingsmaatregelen van de Perspectiefnota 2024-2027 zijn in de begroting opgenomen. De ramingen van de uitkeringen gemeentefonds zijn gebaseerd op de Meicirculaire 2023. Begrotingspositie Ten opzichte van het meerjarenperspectief in de Perspectiefnota 2024-2027 hebben de begrotingssaldi zich negatief ontwikkeld. De begroting 2024 heeft een voordelig saldo van afgerond € 3.265.000,00. De saldi in de meerjarenraming muteren voordelig van € 4.987.000,00 in 2025 en nadelig in 2026 en 2027 voor respectievelijk € 467.000,00 en € 639.000,00. Voor een juiste beoordeling van de meerjarige begrotingspositie moet gelet worden op het structurele evenwicht in de meerjarenraming. De incidentele baten en lasten worden daarvoor buiten beschouwing gelaten. Het structurele saldo in 2027 bedraagt € 1.800.000,00 negatief (zie Financiële beschouwingen). Saldi begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 en Perspectiefnota 2024-2027 (bedragen x € 1.000,00)

2024

2025

2026

2027

Saldi Programmabegroting 2024

3.265

4.987

-467

-639

Saldi Perspectiefnota 2024-2027

3.770

5.965

1.265

1.161

Verschil

-505

-978

-1.732

-1.800

Een analyse van de verschillen van het resultaat van de begroting en de meerjarenraming met de saldi van de Perspectiefnota 2024-2027 is opgenomen bij de financiële beschouwingen. Financieel perspectief De begrotingssaldi voor de komende jaren zijn deels (2024 en 2025) positief en deels (2026 en 2027) negatief. Dit betekent dat er zorgen zijn over de financiële toekomst. Met name de financiële verhouding met het Rijk zorgt daar voor. Voor de komende jaren is een aantal ontwikkelingen relevant voor onze financiële toekomst waardoor deze onzeker en zorgelijk is. Dit geldt overigens niet alleen voor onze gemeente maar ook voor een groot deel van de andere Nederlandse gemeenten. Naar aanleiding van besluitvorming tijdens de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft de VNG daarom een begrotingsadvies gegeven voor het opstellen van de begroting 2024 en de Meerjarenraming 2025-2027. Het advies bestaat uit twee onderdelen: 1. Presenteer voor 2024 én 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting. Aan dit onderdeel is zonder verdere maatregelen voldaan, voor beide jaren worden positieve saldi verwacht. 2. Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting.

Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Wij hebben dit adviesonderdeel van de VNG ter harte genomen. We hebben alle financieel gekwantificeerde beleidsmaatregelen en verruimingsmaatregelen zoals u die heeft vastgesteld in de 1

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 voor de periode tot en met 2027, verwerkt in de Meerjarenraming 2025-2027. Bij het vaststellen van de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 heeft uw raad besloten om de in de nota gekwalificeerde investeringen, beleidsverplichtingen en -wensen en financiële verruimingsmaatregelen jaarlijks te beoordelen en via een perspectiefnota in een begroting op te nemen. Vanzelfsprekend respecteren wij dit besluit en gaan u de komende jaren in de perspectiefnota vragen een besluit te nemen over het handhaven van beleidsontwikkelingen en verruimingsmaatregelen in de begroting en meerjarenraming. In de saldi is nog geen rekening gehouden met een aantal ontwikkelingen die nog niet concreet zijn, een risico vormen óf waarvan de financiële consequenties nog niet duidelijk zijn. We noemen onder andere: 1. Het is nog niet duidelijk hoe de normeringssystematiek er vanaf 2026 uit gaat zien. De Tweede Kamer heeft alle zaken die te maken hebben met gemeentefinanciën controversieel verklaard. Dit betekent dat een nieuw kabinet een besluit neemt over de normeringssystematiek en er op korte termijn nog geen duidelijkheid komt (effect: p.m.); 2.

Het ministerie van Financiën schijnt de structureel toegezegde toevoeging aan het gemeentefonds van € 1 miljard vanaf 2026 op een lijst met ombuigingsmaatregelen te hebben geplaats (effect: nadeel van ca. € 2,2 miljoen); 3. De nieuwbouw/verbouw van de huisvesting van de gemeentelijke organisatie als gevolg van verduurzaming en het nieuwe werken (effect: nadeel p.m.); 4. Na het vaststellen van de kadernota Financieel Perspectief zijn prijzen verder gestegen, dit heeft effect op de afschrijving- en rentelasten van investeringen (effect: nadeel p.m.) 5. Er zijn grote opgaven voor de gemeenten zoals energietransitie, klimaatafspraken, woningnood, stikstofcrisis, opvang vluchtelingen en ontheemden (effect: nadeel p.m.); 6. In het kader van het vergroten van de uitvoeringskracht van het takenpakket van onze gemeente de personele formatie op orde te brengen. De toekomstige financiële positie van onze gemeente is sterk afhankelijk van de afspraken die met het kabinet worden gemaakt over de normeringssystematiek voor de ontwikkeling van het gemeentefonds en compensatie van kosten van de hiervoor genoemde grote opgaven. In de onderhandelingen neemt de VNG het voortouw. Daar waar nodig gaan wij de VNG ondersteunen. Wij houden u via de planning en control cyclus op de hoogte van de ontwikkelingen.

Indeling Programmabegroting 2024 De begroting bevat het deel Begroting in Hoofdlijnen met daarin de aanbieding, de financiële beschouwingen en het deel Begroting met daarin de beleidsbegroting, de financiële begroting, de meerjarenraming en de bijlagen. De financiële beschouwingen geven een beeld van de begrotings- en financiële positie en het meerjarenperspectief. In de beleidsbegroting zijn het programmaplan (de 4 programma's, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en het overzicht van de kosten van overhead) en 8 paragrafen opgenomen. In het programmaplan is een leeswijzer en een totaaloverzicht van de kaders opgenomen. In de financiële begroting vindt u de overzichten van baten en lasten en van de financiële positie. De meerjarenraming geeft inzicht in het verloop van de programmabudgetten en begrotingssaldi van 2025 tot en met 2027 en de ontwikkelingen in de balansposities.

2

FINANCIËLE BESCHOUWINGEN

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN

Begrotingspositie Samenvatting begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 Begroting 2024

Programma 1 2 3 4

1 2 3 4

2025

Meerjarenraming 2026

Participatie -68.263.338 -67.255.199 -66.261.505 Ontplooiing -9.014.583 -9.503.226 -9.549.390 Leefbaarheid -11.732.705 -12.191.880 -12.229.330 Dienstverlening -6.677.132 -6.484.402 -6.484.402 Saldo van baten en lasten programma's -95.687.758 -95.434.707 -94.524.627 Algemene dekkingsmiddelen 110.410.406 111.839.888 105.462.273 Overhead -12.370.150 -12.297.150 -12.297.150 Totaal saldo van baten en lasten 2.352.498 4.108.031 -1.359.504 Mutaties reserves Participatie 119.311 104.284 104.284 Ontplooiing 521.017 530.987 531.732 Leefbaarheid 432.524 432.524 432.524 Dienstverlening 117.730 Algemene dekkingsmiddelen -292.068 -202.228 -190.181 Overhead 13.834 13.834 13.834

2027 -65.468.005 -9.600.490 -12.258.065 -6.484.402 -93.810.962 104.568.895 -12.297.150 -1.539.217 104.284 528.107 432.524 -178.178 13.834

Totaal mutaties reserves

912.348

879.401

892.193

900.571

Resultaat

3.264.846

4.987.432

-467.311

-638.646

Toelichting resultaat De begroting 2024 vertoont een voordelig saldo van afgerond € 3.265.000,00. De meerjarenraming vertoont in 2027 een nadelig saldo van afgerond € 639.000,00. Om onder repressief provinciaal toezicht te blijven dient de begroting of de meerjarenraming ‘structureel’ in evenwicht te zijn. Hierbij is het uitgangspunt dat de structurele lasten ten minste worden gedekt door de structurele baten. Het is niet toegestaan om ieder jaar opnieuw een begroting aan te bieden waarbij uitsluitend de laatste jaarschijf structureel in evenwicht is. Op grond van de positieve saldi in 2024 en 2025 verwachten wij dat onze gemeente in 2024 onder repressief toezicht blijft. Voor een juist beeld moeten de saldi van de begroting worden gecorrigeerd met de saldi van de incidentele baten en lasten. Het saldo van de incidentele baten en lasten is in 2024 € 163.000,00 nadelig en in 2027 € 29.000,00 voordelig. Het saldo van de structurele baten en lasten van de begroting 2024 is dan € 3.428.000,00 voordelig en van de meerjarenraming in 2027 € 668.000,00 nadelig. De meerjarenraming is in 2027 structureel niet sluitend. (bedragen x € 1.000,00) 2024

2025

2026

2027

Saldi Programmabegroting 2024

3.265

4.987

-467

-639

Saldi incidentele baten en lasten

-163

-297

-3

29

Saldi structurele baten en lasten

3.428

5.285

-464

-668

5

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN De geraamde stand per 31 december 2024 van de Algemene reserve is € 10,4 miljoen en van de reserve Verkoop aandelen Essent is afgerond € 14,0 miljoen. Analyse resultaat ten opzichte van de Perspectiefnota 2024-2027 Na verwerking van de Perspectiefnota 2024-2027 zijn de saldi van de begroting 2023 bijgesteld naar een geraamd overschot van € 3.770.000,00 voor het jaar 2024 en een overschot van € 1.161.000,00 voor het jaar 2027. Ten opzichte van deze ramingen hebben de begrotingssaldi voor de periode 2024-2027 zich negatief ontwikkeld. In 2024 is het saldo € 505.000,00 nadeliger dan verwacht, in 2027 is dit € 1.800.000,00 nadelig. (bedragen x € 1.000,00) 2024 3.265 3.770 -505

Saldi Programmabegroting 2024 Saldi Perspectiefnota 2024-2027 Verschil

t/m 2027 -639 1.161 -1.800

Het verschil tot en met 2027 is geanalyseerd, de mutaties in taakvelden zijn op hoofdlijnen toegelicht. Taakvelden Sociaal Domein - In verband met de beëindiging van de AVS zijn de kosten van de maatwerkvoorzieningen voor huishoudelijke hulp toegenomen. - De kosten voor de voorzieningen voor gehandicapten en het Wmo-vervoer zijn gestegen, met name vanwege prijsstijgingen. - De raming voor Wmo begeleiding en uitbreiding van de algemene voorziening De Regenboog is in 2023 te hoog opgenomen. Dit levert een voordeel op. - Op het taakveld Inkomensregelingen is er per saldo een nadeel. Dit betreft een nadeel door hogere uitkeringslasten van € 1.447.000,00 en een voordeel op de rijksvergoeding voor de bijstandsverlening van € 149.000,00. - De totale bijdrage aan Wedeka voor de integratie-uitkering WSW en het aandeel in het exploitatietekort van het werkvoorzieningsschap is hoger. - De uitgaven voor jeugdhulp zijn hoger door loon- en prijsbijstellingen van € 1.099.000,00 en een bijstelling van geraamde lasten met per saldo € 674.000,00. Taakveld Uitkeringen gemeentefonds - De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn per saldo € 3.811.000,00 hoger. Dit betreft vooral de doorwerking van het nominale accres 2022-2024 van € 3.041.000,00. Daarnaast zijn de extra middelen voor jeugdzorg € 386.000,00 lager en is de integratie uitkering Participatiewet € 1.245.000,00 hoger.

Ontwikkelingen in de uitkeringsbasis leveren een nadeel op van € 89.000,00. Taakveld Overige baten en lasten - Vanaf 2026 is een stelpost opgenomen voor maatregelen eigen bijdragen Wmo. Diverse overige taakvelden - De apparaatskosten zijn per saldo € 458.000,00 hoger. Dit betreft vooral loonen prijsstijgingen. - Het saldo van niet nader toegelichte ontwikkelingen. Dit betreft vooral indexeringen van diverse overige budgetten door onder andere de hoge inflatie.

6

€

468.000,00 N

€

200.000,00 N

€

439.000,00 V

€

1.298.000,00 N

€

552.000,00 N

€

1.773.000,00 N

€

3.811.000,00 V

€

607.000,00 V

€

458.000,00 N

€

1.908.000,00 N

€

1.800.000,00 N

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Nieuw beleid Conform de besluitvorming over de Perspectiefnota 2024-2027 zijn de financiële consequenties van nieuwe beleidswensen en de financiële verruimingsmaatregelen die van invloed zijn op de lasten en/of baten in de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 verwerkt. Gemeentefonds Het gemeentefonds is het fonds in de rijksbegroting waaruit de gemeenten jaarlijks financiële middelen ontvangen om van gemeenten verwachte taken uit te voeren. Het gaat hierbij zowel om autonome taken (keuze om een taak uit te voeren ligt geheel bij de gemeente) als medebewindstaken (taken die door het Rijk aan gemeenten zijn opgedragen). Ook zijn deze middelen belangrijk bij het in stand houden van het bestuurlijk en ambtelijk apparaat. Ieder jaar brengt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een aantal circulaires uit waarin de ontwikkelingen van het gemeentefonds en de effecten daarvan op de verschillende uitkeringen die uit het gemeentefonds worden verstrekt zijn weergegeven. De belangrijkste circulaires zijn de mei- en de septembercirculaire. De meicirculaire, omdat deze de basis is voor de raming van de verschillende uitkeringen voor het komende begrotingsjaar. De septembercirculaire, omdat hierin de effecten van de rijksbegroting voor het komende begrotingsjaar zijn verwerkt.

De middelen die uit het gemeentefonds worden verstrekt zijn onderverdeeld in: - de algemene uitkering; - de integratie-uitkeringen; - de decentralisatie-uitkeringen; De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. Eventuele opmerkingen die over de algemene uitkering in circulaires worden gemaakt, zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke kosten gemeenten geconfronteerd worden. Dit inzicht is ook van belang voor de Tweede Kamer. Met de betreffende teksten in de circulaires wordt niet beoogd het bestedingsdoel nader te omschrijven, of op welke wijze dan ook de middelen te oormerken. De integratie- en decentralisatie-uitkeringen geven wel een bestedingsrichting aan. Overzicht ramingen (bedragen x € 1.000,00) 2023 Programmabegroting 2024 Programmabegroting 2023*

93.607

Verschil

2024

2025

2026

2027

101.184

101.299

93.989

92.903

95.008

94.824

89.092

89.092

6.176

6.475

4.897

3.811

* tot en met Voorjaarsnota 2023

Berekening uitkering 2024 De verschillende uitkeringen in 2024, zoals deze in de begroting zijn verwerkt, zijn berekend op basis van informatie in de Meicirculaire 2023. Ontwikkeling uitkeringen 2024 ten opzichte van de uitkeringen 2023 Het totaal aan uitkeringen uit het Gemeentefonds 2024 is nu berekend op € 101.184.000,00. Op basis van voorgaande circulaires werd een uitkering van € 95.008.000,00 verwacht. Mutaties in de algemene uitkeringen leveren hiermee per saldo structureel een hogere algemene uitkering en voordeel op van € 6.176.000,00. Dit is in hoofdlijnen veroorzaakt door het structurele effect van de verhoging van de uitkeringen uit het Gemeentefonds in 2023, de ontwikkeling van het accres voor compensatie van loon-

7

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN en prijsontwikkelingen 2024 en meer technische ontwikkelingen zoals een herverdeling van middelen door de ontwikkeling van uitkeringsmaatstaven. 2025-2027 In de periode 2025-2027 ontvangt onze gemeente in deze periode bijna € 8,3 miljoen minder dan in 2025. Dit is in hoofdlijnen veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: - Met ingang van 2026 stopt de huidige normeringssystematiek (samen trap op en trap af) en wordt een nieuwe systematiek geïmplementeerd. Het is nog steeds onduidelijk hoe die er uit gaat zien. Met het vervallen van de systematiek heeft het kabinet voor 2026 geen accres meer toegevoegd aan het gemeentefonds maar het fonds gekort. - De afloop van de compensatiemiddelen voor jeugdzorg. - Het toepassen van de zogenaamde opschalingskorting. - De integratie-uitkering Participatiewet voor het deel voor de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) met bijna € 1,7 miljoen. Hier staan in de begroting lagere uitgaven tegenover zodat er sprake is van een budgettair neutraal effect. - Een korting in verband met het afschaffen van het abonnementstarief Wmo. In de begroting is ter compensatie van deze korting een stelpost opgenomen als opbrengst voor eigen bijdragen.

8

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN

Financiële positie Geprognosticeerde balans 2024-2027* (Bedragen x € 1.000) 31 december Activa 2024

31 december 2025

31 december 2026

31 december 2027

Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Voorraden

3.758 97.023 7.066 -272

3.576 94.268 7.063 -446

3.393 92.612 7.060 -446

3.211 90.217 7.056 -446

Totaal activa

107.575

104.461

102.620

100.038

Algemene reserve Bestemmingsreserves Voorzieningen Vaste schulden

10.371 32.380 5.364 48.841

10.371 31.500 5.112 45.701

10.371 30.608 4.860 42.561

10.371 29.707 4.608 39.421

Resultaat begroting

3.265

8.252

7.785

7.146

100.221

100.937

96.185

91.254

7.354

3.524

6.434

8.784

Passiva

Totaal passiva Financieringsbehoefte

* voor specificaties van de geprognosticeerde balans zie de Financiële begroting.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door structurele begrotingsoverschotten en/of maatregelen die structurele middelen generen. Tegenvallers en risico’s van structurele aard met financiële gevolgen voor de langere termijn kunnen in beginsel niet worden gedekt uit de incidentele weerstandscapaciteit. Zodra structurele risico’s zich voordoen zullen deze moeten worden vertaald naar de meerjarenbegroting. Incidenteel kunnen voor tegenvallende lastenontwikkelingen echter wel bedragen onttrokken worden aan de Algemene reserve. De meerjarenraming vertoont in 2027 een begrotingstekort van € 639.000,00. In het kader van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de ondergrens van de Algemene reserve gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. Deze capaciteit wordt bepaald door het totaal van de financieel gekwalificeerde risico’s te vermenigvuldigen met een ratio van 1,15. Voor 2024 betekent dit dat de Algemene reserve op basis van het totaal van de gekwalificeerde risico’s van € 7,3 miljoen daarom afgerond minimaal € 8,4 miljoen (€ 7,3 miljoen x 1,15) moet bedragen. Eventuele tekorten leggen beslag op de Algemene reserve tot aan de ondergrens en resterende tekorten worden gedekt uit de bestemmingsreserve Verkoop aandelen Essent.

De verwachte standen van de Algemene reserve en de reserve Verkoop aandelen Essent bedragen per 1 januari 2024 respectievelijk € 10,4 miljoen en € 14,0 miljoen.

9

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Weerstandsvermogen (incidenteel) (x € 1.000) 1 januari 2024

31 december 2024

Beschikbare weerstandscapaciteit (a) Benodigde weerstandscapaciteit (b)

€ 13.800 € 7.300

€ 13.700 € 7.000

Weerstandsvermogen (a-b) Ratio weerstandscapaciteit (a/b)

€

€

6.500 1,90

6.700 1,96

In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit per 31 december 2024 geraamd op € 13,7 miljoen. Op basis van de vastgestelde ratio van 1,15 is de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit voldoende voor de dekking van de incidentele risico’s (per 31 december 2024 totaal € 7 miljoen). Risico’s Het risicoprofiel is toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierin zijn de volgende structurele risico's weergegeven. Sociaal domein Binnen het sociale domein lopen wij met name bij de uitvoering van de taken financiële risico’s. Deze worden vooral veroorzaakt door het open-einde karakter van de regelingen. Daarnaast spelen op het gebied van jeugdhulp een aantal landelijke en bovenregionale ontwikkelingen waarvan de financiële gevolgen nog niet zijn aan te geven. Het gaat hierbij om jeugdhulpplus en gecertificeerde instellingen. Beoordeling financiële kengetallen Het overzicht van de berekende kengetallen is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Op basis van de financiële kengetallen voor de begroting 2024 kunnen we concluderen dat onze financiële positie is verbeterd. Op basis van de solvabiliteitratio zijn we voldoende in staat om aan onze verplichtingen te voldoen.

Als gevolg van een toename van het eigen vermogen ontwikkelen de schuldquote en de solvabiliteitsratio zich positief in de meerjarenraming. De boekwaarden van de grondexploitatie zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. Het kengetal structurele exploitatieruimte is in 2024 en 2025 positief. In de meerjarenraming muteert het kengetal van positief in 2024 en 2025 naar negatief in 2026 en 2027. Dit betekent dat de structurele baten in 2026 en 2027 niet meer toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Wanneer we het structurele tekort in het kader van onze financiële kengetallen bekijken dan is er nog belastingcapaciteit aanwezig om dit op te kunnen vangen. Daarnaast kan er worden gekeken naar andere maatregelen. Voor incidentele tegenvallers is er incidentele weerstandscapaciteit aanwezig (zie onder weerstandsvermogen), inzet hiervan is wel van invloed op de solvabiliteitsratio.

10

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Investeringen In de meerjarenraming is het Overzicht investeringen 2024-2027 opgenomen. Het geraamde bedrag voor 2024 is € 8.700.250,00. Voor deze investeringen wordt u gevraagd kredieten beschikbaar te stellen (zie de bijlage). De lasten die samenhangen met deze investeringen zijn opgenomen in de begroting. In de periode 2025-2027 is totaal € 6.042.750,00 aan voorgenomen investeringen geraamd. Deze investeringen vinden hun basis in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 en de Perspectiefnota 2024-2027.

- Sportvelden - Fietspaden - Civiele kunstwerken - Openbare verlichting - Beschoeiing - Riolering divers - Registratieapparatuur gemalen - Registratieapparatuur ondergrondse containers - MJP vervangingsinvesteringen Totaal

2024 600.000 1.500.000 4.700.000 277.250 650.000 400.000 109.000 68.000 396.000 8.700.250

2025

308.250 650.000 165.000

248.000 1.371.250

2026 950.000

2027 600.000

1.000.000 367.500

1.000.000 233.000

165.000

193.000 2.675.500

163.000 1.996.000

De totale boekwaarde van de investeringen bedraagt per 1 januari 2024 € 103.700.000,00 en per 31 december 2024 € 107.800.000,00. De investeringen zijn geactiveerd onder aftrek van bijdragen van derden. Bijdragen uit reserves zijn niet in mindering gebracht op het investeringsbedrag, maar vallen vrij met jaarlijkse termijnen gelijk aan de afschrijvingsperiode van de investering. Deze bijdragen zijn gestort in de bestemmingsreserve Bijdragen in kosten activa. De boekwaarde van deze bestemmingsreserve bedraagt per 1 januari 2024 € 15.689.000,00 en per 31 december 2024 € 14.917.000,00. Financiering De investeringen van onze gemeente worden gefinancierd met eigen en vreemd vermogen. Onder eigen vermogen vallen algemene reserves en bestemmingsreserves (boekwaarde per 1 januari 2024 € 43,6 miljoen), onder vreemd vermogen vallen voorzieningen en de langlopende geldleningen (boekwaarde per 1 januari 2024 € 57,8 miljoen). De totale boekwaarde per 1 januari 2024 van de financieringsmiddelen bedraagt € 101,4 miljoen. Het financieringstekort op de boekwaarde van de investeringen bedraagt € 2,3 miljoen (€ 103,7 miljoen -/- € 101,4 miljoen). De boekwaarde van de vlottende activa is per 1 januari 2024 € 403.000,00. Het totale financieringstekort per 1 januari 2024 bedraagt dan afgerond € 2,7 miljoen. Wij hanteren een systematiek van totaalfinanciering.

Zonodig zullen wij, afhankelijk van de ontwikkelingen in de financieringsbehoefte, de vaste financieringsmiddelen en de liquiditeitspositie, vaste geldleningen sluiten. Rentelasten Om een reëel beeld van de investeringslasten te geven berekenen wij rente over de interne financieringsmiddelen (eigen vermogen en voorzieningen). Het verschil tussen de totaal geraamde rentelasten van de financieringsmiddelen (intern en extern) en de toegerekende omslagrente over investeringen is opgenomen in de raming van algemene dekkingsmiddelen, taakveld Treasury. De berekening van dit renteresultaat is opgenomen in de paragraaf Financiering (renteschema). Door de reserves en voorzieningen voor financiering te gebruiken, besparen wij rente op geldleningen van derden. De toegerekende rente wordt bepaald aan de hand van het gewogen gemiddeld rentepercentage op vreemd vermogen. 11

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN De rente over de reserves en voorzieningen komt ten gunste van algemene dekkingsmiddelen. Voor een deel wordt na resultaatbepaling rente aan bestemmingsreserves toegevoegd. Op basis van de verwachte stand van de reserves en voorzieningen per 1 januari 2024 is de totale bespaarde rente in 2024 geraamd op € 1.016.000,00. Ten gunste van de algemene dekkingsmiddelen is totaal € 702.000,00 geraamd. Aan de bestemmingsreserves is € 314.000,00 rente toegevoegd. Overzicht rentelasten Toegerekende rentelasten Bespaarde rente Renteresultaat Netto (externe) rentelasten

€ € € €

Bedrag 1.950.000,00 -1.016.000,00 109.000,00 1.043.000,00

12

BEGROTING

BELEIDSBEGROTING

Programmaplan

LEESWIJZER PROGRAMMAPLAN Algemeen De "Kaders" die door u zijn vastgesteld zoals beleidsnota’s of bovengemeentelijke nota’s die betrekking hebben op de programma’s zijn vanaf 2024 niet meer opgenomen in de begroting. U kunt ze vinden op www.stadskanaal.bestuurlijkeinformatie.nl (iBabs) en op www.lokaleregelgeving.overheid.nl. De programma's zijn opgebouwd door antwoord te geven op de zogenaamde drie "W"-vragen: "Wat willen wij bereiken?", "Wat doen wij daarvoor?" en "Wat mag het kosten?". Het programmaplan bevat verder het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en het overzicht van de kosten van overhead. Programmanaam De begroting kent vier programma's. Onder de naam van het programma is aangegeven welke taakvelden onder dit programma vallen. Wat willen wij bereiken? Maatschappelijk effect Hier worden de maatschappelijke effecten genoemd die beoogd worden met het programma. Nieuw beleid Hier staan de nieuwe beleidsprioriteiten. De indeling is als volgt: 1. Prioriteiten als gevolg van wettelijke verplichtingen 2. Prioriteiten als gevolg van aangegane eigen verplichtingen 3. Prioriteiten als gevolg van wensen/ambities Onder nieuw beleid vatten wij alleen die beleidsprioriteiten waarvoor tot dusver nog geen budget beschikbaar gesteld is. Dus nieuw beleid = nieuw geld. Beleidsindicatoren Hier zijn de beleidsindicatoren die tot het programma behoren opgenomen.

Gemeenten moeten voor de verplichte beleidsindicatoren gebruik maken van de (landelijke) publicatie van bestaande bronnen. De brongegevens zijn niet de eigen gegevens van onze gemeente, uit het oogpunt van zorgvuldigheid wordt geen inhoudelijke toelichting gegeven op de vermelde gegevens. Naast de verplichte beleidsindicatoren zijn bij programma 1 Participatie eigen indicatoren opgenomen. Wat doen wij daarvoor? Hier worden van de taakvelden die tot het programma behoren de belangrijkste activiteiten genoemd. Indien van toepassing wordt het nieuwe beleid nader uiteengezet. Daarna worden de activiteiten van het bestaande beleid van de taakvelden genoemd. Bestaand beleid kan overigens wel nieuwe activiteiten bevatten, waarvan de kosten gedekt worden uit bestaande en voor dat doel beschikbaar gestelde budgetten. Wat mag het kosten? Lasten en baten Hier worden de lasten en de baten van zowel het nieuwe als het bestaande beleid van het programma in één totaal vermeld. Taakvelden Hier worden de lasten en baten gespecificeerd naar taakvelden.

13

Toelichting Hier is aangegeven (indien van toepassing) welk deel van de ramingen betrekking heeft op nieuw beleid. Eventueel wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van het begrotingsjaar. Het verschil tussen de cijfers van 2024 en 2023 is beknopt toegelicht. Het verschil in de totale apparaatskosten (personeelskosten programma’s en totale kosten overhead) wordt in het Overzicht overhead toegelicht. Meerjarenraming Hier wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van de meerjarenraming 2025-2027. Mutaties reserves Hier wordt een toelichting gegeven op de geraamde mutaties reserves die betrekking hebben op het programma.

14

Programma's

1. PARTICIPATIE Meedoen en Zelfredzaamheid Taakvelden Economie en Sociaal domein

Wat willen wij bereiken? Maatschappelijke effecten Ons beleid is erop gericht dat onze inwoners op een gezonde, gelukkige en veilige manier meedoen in de samenleving. Zij zijn zelf en samen redzaam, ook als zij beperkingen hebben. Zij kunnen zolang dat lukt in hun eigen woonomgeving wonen. We staan voor een gemeente die mensen ondersteunt in hun bestaanszekerheid als het even of langere tijd niet op eigen kracht of met hulp van eigen netwerk lukt. Daarmee voorkomen we dat kleinschalige problemen op langere termijn escaleren en zware hulp en ondersteuning nodig is. We stimuleren eigen initiatief van inwoners en juichen creatieve ideeën om zorg en ondersteuning met meer eigen regie van eigen inwoners toe. We verbinden partners in het veld aan elkaar en helpen ervoor te zorgen dat elke inwoner de juist ondersteuning bij hulpvragen weet te vinden. Effecten taakvelden Economie - Een aantrekkelijke gemeente zijn en blijven voor ondernemers, waar middelgrote en kleine bedrijven floreren. - Behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in het algemeen en waar mogelijk de vestiging van bedrijven die laaggeschoold werk bieden in combinatie met een goede en praktische aansluiting in opleidingen. - Goede samenwerking en aansluiting tussen onderwijs, regionaal bedrijfsleven en overheid.

- Realisatie Innovatiewerkplaats en commerciële werkplaatsen, samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. - Meer werkgelegenheid in de regio Zuidoost Groningen, bij voorkeur in de circulaire economie. - Het mogelijk maken van diverse en aantrekkelijke warenmarkten. - Samenwerking met de regio en de provincie om goede recreatieve en toeristische verbindingen tussen zowel het gebied Westerwolde, de Veenkoloniën als de Drentse Hondsrug te realiseren. Effecten taakvelden Sociaal domein - Het ondersteunen van inkomen en bestaanszekerheid voor inwoners die niet of onvoldoende in de kosten van eerste levensbehoeften kunnen voorzien voorkomt problemen in maatschappelijk functioneren. - Een samenhangend aanbod van hulpverlening en laagdrempelige voorzieningen die participatie bevorderen. - Efficiënt gebruik van onze welzijnsaccommodaties. - Een inclusieve samenleving waarin voorkomen wordt dat kwetsbare volwassenen en jongeren buiten de samenleving raken en waar inwoners met een beperking naar eigen wens en vermogen kunnen meedoen aan de samenleving. - Deelname van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en een arbeidsbeperking aan onze samenleving, waarbij jongeren onder de 27 jaar en mensen met arbeidspotentieel prioriteit krijgen. - De Bijstand is zoveel mogelijk een tijdelijke situatie. Inwoners hebben structureel een duurzaam perspectief voor een toekomst met werk.

- Het op creatieve manieren doorbreken van overerfbare armoede. - Door middel van extra inzet op vroegsignalering gaat de schuldenlast van de inwoners naar beneden, en/of wordt voorkomen dat er een schuldenlast ontstaat.

15

Nieuw beleid Beleidsontwikkelingen Perspectiefnota 2024-2027 Activiteit voor het begrotingsjaar

Cat*

Opstellen visie

1

Invoering Voorbereiding inkomensafhankelijke eigen bijdrage per 2026

1

Beschermd Wonen Landelijk verdeelmodel en (Wmo) woonplaatsbeginsel

Eerlijker verdeling van kosten

Procesafspraken maken

1

Arbeidsparticipatie Arbeidsmarktbeleid

Doorstroming naar betaald werk

Ontwikkeling ‘Overbrugbanen’

2

Taakveld

Prioriteit

Algemene doelstelling

Samenkracht en burgerparticipatie

Woonzorgvisie

Voorzieningen voor ouderen(zorg) en Beschermd Wonen

Maatwerkvoorzieningen (Wmo)

Voorzieningen Wmo

*zie leeswijzer

De Wet Aanpak Meervoudige Problematiek Sociaal Domein (WAMS) is controversieel verklaard en daarom niet opgenomen in de tabel hierboven. Beleidsverplichtingen Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 Taakveld

Prioriteit

Beschermd Wonen Woonbegeleiding (Wmo) OGGZ

Algemene doelstelling Beperken instroom

*zie leeswijzer

16

Activiteit voor het begrotingsjaar Structurele middelen voor uitvoering taken

Cat* 1

Beleidsindicatoren

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven) Banen Werkloze jongeren Netto arbeidsparticipatie Bijstandsuitkeringen Kinderen in uitkeringsgezin Aantal re-integratievoorzieningen Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met delict voor de rechter Jongeren met jeugdreclassering

Eenheid % aantal per 1.000 aantal per 1.000 % % aantal per 10.000 % aantal per 10.000

Periode 2022 2022 2022 2021 2022 2021 2021 2022

Gemeente 45,1 144,6 651,1 3 68,5 442,6 7 266,3

Nederland 53,8 174,1 825,4 2 72,2 431,2 6 197,7

aantal per 10.000

2022

1240

700

% % % %

2022 2022 2021 2022

14,5 2,3 1 0,3

13,2 1,2 1 0,3

Bron: Waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording)

Toelichting 1. De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen. 2. Het aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 3. Het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 4. Het percentage personen van 16 tot en met 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven en geen baan hebben als werknemer. 5. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. 6. Het aantal personen met een uitkering op grond van de Participatiewet per 10.000 inwoners. 7. Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 8. Het aantal lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 9. Het aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. 10. Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 11.

Het percentage jongeren tot 18 jaar met een door de rechter dwingend opgelegde jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 12. Het percentage jongeren (12 tot en met 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. 13. Het percentage jongeren (12 - 23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12 - 23 jaar).

17

Overig Indicator voorzieningen Aantal uitkeringsgerechtigden Uitstroom uit de uitkering Aantal aanvragen bijzondere bijstand Aantal Bewind voering Instroom SHV Aantal Schuldregelingen Aantal Budgetbegeleiding Aantal WSNP Uitstroom SHV Aantal trajecten Vroegsignalering Aantal in behandeling bij Humanitas-thuisadministratie Aantal in behandeling bij Stichting Leergeld Aantal in behandeling bij Jeugdfonds Sport en Cultuur

Indicator arbeidsparticipatie Verbetering trede 3 t.o.v. peildatum 1 januari 2024 ¹ Plaatsing op werkstages ² Plaatsing op reguliere en gesubsidieerde arbeid ³ Techniektesten DOK4 ⁴ Aantal WSW plaatsen Wedeka ⁵

Rekening 2022 829 234 865 454 127 135 218 7 48 104 144 150 95

Begroting 2023 1.010 300 950 520 250 200 300 20 100 250 200 200 200

Begroting 2024 805 250 950 520 250 200 300 20 100 250 200 200 200

Rekening 2022 22% 149 187 28 489

Begroting 2023 25% 150 175 40 490

Begroting 2024 20% 125 110 450

¹ Percentage van het aantal klanten die op 1 januari in trede 3 geregistreerd staan en naar treden 4, 5 of 6 doorstromen, dan wel uitstromen (naar werk). ² Gemiddeld aantal klanten die via een werkstage intern (bij Wedeka) of extern (bij reguliere werkgevers) werkervaring opdoen. ³ Regulier werk inclusief parttime, afspraakbanen, beschut werk en uitzendbanen. ⁴ De indicator is met ingang van 2024 vervallen. Er worden geen afspraken meer gemaakt over aantallen. ⁵ Betreft het aantal subsidiabele eenheden.

18

Wat doen wij daarvoor? NIEUW BELEID TAAKVELDEN SOCIAAL DOMEIN Samenkracht en burgerparticipatie Gemeenten zijn verplicht een woonzorgvisie te ontwikkelen. De vergrijzing in combinatie met het langer thuis wonen door ouderen en de opgaven vanuit Beschermd Wonen maken dat hiertoe noodzaak is. De gemeenten in Oost-Groningen werken samen bij het opstellen van deze visie omdat de voorzieningen voor ouderen(zorg) en Beschermd Wonen regionaal op elkaar afgestemd moeten worden. De woonzorgvisie zal in beeld brengen welke lokale opgaven er liggen op het gebied van Beschermd Wonen en het langer thuis moeten blijven wonen van ouderen. De verwachting is dat de visie in 2024 wordt opgeleverd. Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Om de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. De voorbereiding van de invoering zal plaatsvinden in 2024 en 2025. De invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage zal helpen om de druk bij gemeenten op (het gebruik van) Wmo-voorzieningen te verlagen en de (financiële) houdbaarheid van de Wmo 2015 te verbeteren.

Beschermd wonen (Wmo) De invoering van het woonplaatsbeginsel en de daarmee gepaard gaande doordecentralisatie van Beschermd Wonen (BW) is uitgesteld tot in ieder geval 1 januari 2025. Het budget voor de regio Groningen voor BW zal vanaf 2025 tot 2032 gestaag afnemen met uiteindelijk een daling van € 7 miljoen op het beschikbare budget voor de hele regio Groningen van ruim € 69 miljoen (= de Rijksbijdrage voor 2023). De financiële consequenties hiervan zijn nog niet duidelijk. Nog te maken keuzes over de solidariteit tussen Groninger gemeenten zijn hierop van invloed. De veranderingen brengen mogelijk een risico met zich mee. Het is dan ook van belang om verder in te zetten op het voorkomen van instroom in BW, het inzetten op snellere doorstroming en uitstroom BW. In 2024 werken wij dit nader uit. Maatschappelijke- en vrouwenopvang Het wetsvoorstel "Wet Aanpak Meervoudige Problematiek Sociaal Domein" (Wams) is door de Tweede Kamer controversieel verklaard. Het is niet duidelijk wanneer het opnieuw wordt besproken en wanneer de wet in werking treed. Arbeidsparticipatie De komende jaren is er in de subregio Oost-Groningen het project 'Overbrugbanen'. Dit project heeft tot doel om inwoners die een lange afstand tot de arbeidsmarkt hebben en nu thuis zitten (bijvoorbeeld Wajong/WW/bijstand/nuggers), de 'brug over te helpen' naar een betaalde baan.

Ze starten met een contract bij Wedeka/Afeer voor de duur van maximaal 18 maanden (3 keer 6 maanden). Tijdens dit traject worden ze begeleid om zichzelf door te ontwikkelen naar een kansrijk beroep bij een reguliere werkgever. BESTAAND BELEID Bij dit programma staan meedoen en zelfredzaamheid centraal. Belangrijk uitgangspunt is dat de gemeente een ondersteunende en faciliterende rol heeft en dat inwoners en ondernemers zelf verantwoordelijk zijn. Daar waar de veiligheid van onze burgers en vooral minderjarige jongeren in het geding is, wordt van ons als gemeente (ook) verwacht dat wij daadkrachtig ingrijpen met maatregelen in de sfeer van drang en soms zelfs dwang. ‘Werk, werk, werk’ is voor ons een belangrijk thema. Wij zien een ambitieuze rol weggelegd voor de gemeente om de verdere ontwikkeling van de lokale en regionale economie te versterken. In samenwerking met ondernemers en onderwijs beogen we om de kansen op werk voor al onze doelgroepen te vergroten, zeker nu er op dit moment sprake is van krapte op de arbeidsmarkt. We zetten in op een goede match tussen wat de markt aan competenties vraagt en de competenties van de werkzoekenden die wij binnen ons team Werk helpen. 19

Via de Regio Deal Oost-Groningen wordt met bewoners en organisaties samengewerkt aan het verbeteren van de brede welvaart. Onder andere in dit programma krijgt dit vorm in diverse projecten. TAAKVELDEN ECONOMIE Fysieke bedrijfsinfrastructuur - Opstellen visie om meer werkgelegenheid in Zuidoost-Groningen te creëren via circulaire economie. - Uitvoering geven aan de ruimtelijke economische visie N366. - Ondersteuning bieden bij de verdere ontwikkeling van Makeport Mercurius binnen een gebiedsgerichte aanpak. - Wij treden op als intermediair op het gebied van bedrijventerreinen. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen - De accountmanager en de beleidsmedewerker economische zaken zijn het aanspreekpunt voor het bedrijfsleven (inclusief de agrarische sector). - Wij werken actief mee aan initiatieven tot vestiging en uitbreiding van bedrijven om de structuur en werkgelegenheid van de gemeente te versterken. - Wij trekken samen op met het Stadskanaalster bedrijfsleven om de economische structuur in onze gemeente te versterken. Wij acteren actief op signalen en kansen in ons werkgebied en zoeken waar mogelijk samenwerking met regionale partners en de provincie. Werkgelegenheid voor de doelgroep van de participatiewet heeft daarbij onze extra aandacht. - De gemeente is zichtbaar door haar aanwezigheid bij diverse overlegorganen van handels- en winkeliersverenigingen.

Wij onderhouden onze contacten en zorgen voor regelmatige bedrijfsbezoeken. - Het bieden van een evenwichtige en aantrekkelijke warenmarkt in Stadskanaal en Musselkanaal. Een diverse markt met veel verschillende soorten producten maakt de markt aantrekkelijker. Economische promotie - Signalen voor nieuwe vestiging van bedrijven vanuit het netwerk worden opgevolgd door accountmanager bedrijven. - We geven uitvoering aan de visie vrijetijdseconomie Oost-Groningen op basis van het uitvoeringsprogramma. - Samen met onze buurgemeenten geven we uitvoering aan de marketingactiviteiten en de informatievoorziening aan toeristen. - Ondersteunen van het routebureau (wandelen, fietsen en varen) in Groningen. - Het scheppen van goede voorwaarden en faciliteren van (toeristische) markten, evenementen en voorzieningen. - Ondersteuning agrarische sector bij het invullen van de transitie van het landelijk gebied. - Met de recreatieve sector invulling geven aan de ambitie uit het bestuursakkoord om de samenwerking te zoeken in de regio om goede recreatieve en toeristische verbindingen te slaan tussen zowel het gebied Westerwolde, de Veenkoloniën als de Drentse Hondsrug. TAAKVELDEN SOCIAAL DOMEIN Samenkracht en burgerparticipatie Activiteiten maatschappelijk werk - Het subsidiëren en laten uitvoeren van basistaken door het Algemeen maatschappelijk werk (Amw).

- Het (co) subsidiëren van een organisatie die slachtofferhulp biedt. - Inzet van een Mantelzorgscan. - Uitvoering Blijk van Waardering voor mantelzorgers die intensieve zorg bieden, inclusief jonge mantelzorgers. - Inzet van activiteiten gericht op jonge mantelzorgers. - Uitvoering Blijk van Waardering voor ouders die pleegzorg bieden aan jeugdigen in onze gemeente. 20

-

-

Het 24 uur per dag bieden van (vrijwillige) telefonische bereikbaarheid (zogenaamd luisterend oor). Dit wordt uitgevoerd door ‘De Luisterlijn’ van het programma Eén tegen Eenzaamheid. Uitvoeren van het vrijwilligersbeleid zoals in de Kadernota 0e-lijn is opgenomen. Blijk van waardering voor vrijwilligers middels de vrijwilligersprijs. Uitvoering geven aan de Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen. De wettelijke taken (de behandeling en registratie van meldingen) zijn belegd bij het provinciale Discriminatie Meldpunt Groningen (DMG). Uitvoering geven aan de uitwerking van het Regenboogconvenant en borging hiervan. In 2024 gaan wij uitvoering geven aan wat de nieuwe werkwijze binnen de Wet Inburgering betekent voor de gemeente en haar maatschappelijke samenwerkingspartners.

Activiteiten Voorzieningen Wmo: - Contract- en leveranciersmanagement voor alle ingekochte zorg (maatwerk voor Wmo-voorzieningen en Wmo-dienstverlening en algemene voorzieningen). - In 2024 starten de voorbereidingen voor een nieuwe aanbesteding publiek vervoer (Wmo) en leerlingenvervoer. - Het (laten) innen van eigen bijdragen voor de Wmo. - Het laten uitvoeren van het trekkingsrecht Pgb’s door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). - Relatiebeheer met de SVB. Voorbereiding op de invoering van PGB 2.0. - Het houden van toezicht op de rechtmatigheid (jeugd en Wmo) en kwaliteit (Wmo) van onze voorzieningen. Activiteiten Welzijn breed - Coördinatie uitvoering beleidsnota 0e-lijn "Voor-, vroeg-, en nazorg, kaders voor preventie, advies en ondersteuning". - Coördinatie Subsidieregelingen en voorbereiden jaarlijkse besluitvorming. - Aanpak eenzaamheid, door middel van uitvoering van het project 'Sociaal Vitaal' en door aan te sluiten bij het actieprogramma 'Eén tegen Eenzaamheid' en hier uitvoering aan te geven. Dit is per 1 januari 2024 onderdeel van GALA en SPUK GALA. - Door ontwikkelen van de integrale visie op de toegang "Stadskanaal, samen met de burger".

- Het organiseren van afstemming met ketenpartners waaronder het versterken van de samenwerking tussen het sociaal domein met het medische domein (zorgkantoor, zorgverzekeraar, wijkverpleegkundigen, huisartsen, specialistische medische zorg). Dit betreft in ieder geval taken die voortvloeien uit het in 2023 afgesloten Integraal Zorgakkoord. - Inzet incidenteel budget voor het organiseren van zinvolle activiteiten voor thuiswonende dementerende ouderen. - Ambtelijke ondersteuning aan de Participatieraad Stadskanaal. - Coördinatie budgetsubsidie Stichting Welstad. - Uitvoeren van het wettelijk verplichte cliënt-ervaringsonderzoek en deelname aan de monitor sociaal domein. - Uitvoeren Actieagenda Lokale Inclusie Stadskanaal 2021-2024. Met deze Actieagenda zorgen we voor volwaardige deelname van mindervalide inwoners en van inwoners die zich onder de noemer LHBTIQ+ scharen. - Toetsen van plannen in de openbare ruimte aan de hand van een Programma van Eisen (PvE) met een checklist, die is opgesteld vanuit de Actieagenda Lokale Inclusie. - Het uitvoeren van het verplichte toegankelijkheidsonderzoek van de website www.samenstadskanaal.nl (voorheen het digitale steunpalet). Dit moet eens per 3 jaar worden uitgevoerd. In 2024 is dit weer noodzakelijk.

- Een bijdrage leveren aan visies, programma’s en projectenagenda’s voor de wijken en dorpen volgens het programma wijkgericht werken (zie ook programma 3 Leefbaarheid). - Inzet buurtwerkers en het verstrekken van wijkbudgetten aan wijkraden. In 2024 wordt de werkwijze van toekenning van budgetten geëvalueerd.

21

Activiteiten Sociaal cultureel werk - Uitvoering van sociaal cultureel werk, ouderenwerk, algemeen maatschappelijk werk/buurtwerk, mantelzorgondersteuning, vrijwilligerswerk, brede scholen, combinatiefunctionaris cultuur en sport (buurtsportcoaches) en het jeugd- en jongerenwerk op basis van het Programma van Eisen Welzijnsvoorzieningen. - Cofinanciering van de buurtsportcoaches die ingezet worden door schoolbesturen in het primair onderwijs. - Het realiseren van een juiste afstemming tussen vraag en aanbod met betrekking tot het gebruik van gemeentelijke panden door sociaal/maatschappelijke partijen. - De exploitatie van buurthuizen en multifunctionele accommodaties, inclusief het optimaliseren van het beheer en gebruik van deze accommodaties (bijvoorbeeld ruimtes efficiënter inzetten door medegebruik). Ook werken wij verder aan de vastgoedexploitatie op basis van uniforme huren. Activiteiten Kinderopvang - Gezinnen waarin sprake is van een problematische gezinssituatie vanwege sociale en/of medische problematiek kunnen wanneer zij geen recht op kinderopvangtoeslag hebben tijdelijk gebruik maken van kinderopvang voor kinderen tot en met 12 jaar. - De GGD Groningen voert voor de wettelijk verplichte inspecties in de kinderopvang uit.

Gastouderbureaus, gastouders, kinderdagverblijven, organisaties voor buitenschoolse opvang en peuterspeelzalen die voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen worden opgenomen in het Landelijk Register Kinderopvang. De gemeente kan in geval van tekortkomingen handhavend optreden. Toegang en eerstelijnsvoorzieningen - Het realiseren van de toegang naar gemeentelijke (algemene en maatwerk) Wmo- en jeugdhulpvoorzieningen. - Er vindt coördinatie plaats van de aanpak en de zorg in multi-problem situaties. We doen dit met een integraal team van consulenten. Dit team richt zich op het realiseren van integrale maatwerkoplossingen voor cliënten die problemen ondervinden op meerdere leefgebieden en te maken hebben met verschillende wetten en beleidsterreinen zoals bijvoorbeeld Wmo, Beschermd wonen, jeugdwet, participatie, de Wet verplichte Ggz, nazorg ex-gedetineerden, woonoverlast, huiselijke geweld, huisverboden en schuldhulpverlening. In 2024 vindt evaluatie plaats. - In het kader van preventie wordt in provinciaal verband integrale vroeghulp ingezet en voert de GGD-taken op het gebied van vroegsignalering 0-4 jarigen uit. - De inzet van onafhankelijke cliëntondersteuning, tolk (anderstaligen) of een doventolk voor het gehele sociale domein. - De inzet van medische advisering voor het gehele sociale domein.

- Met de ambulante voorziening jeugd (Jeugd en Opgroeien) hebben we in 2022 en 2023 laagdrempelig en in het voorliggend veld ondersteuning geboden. Het doel is om zonder indicatie en bijkomende administratieve handelingen al in een vroeg(er) stadium te kunnen interveniëren en jeugdhulp waar mogelijk meer af te schalen naar het voorliggend veld. Op basis van een evaluatie in 2023 wordt bepaald of en hoe deze voorziening wordt voortgezet in 2024. Hiermee beogen we voor een deel geïndiceerde zorg in natura (ZIN) te voorkomen. - We willen de samenwerking met de huisartsen, gecertificeerde instellingen en het onderwijs ook in 2024 voortzetten en waar mogelijk verder versterken. Inkomensregelingen Inwoners van de gemeente die niet, of in onvoldoende mate, in de noodzakelijke kosten van het bestaan kunnen voorzien, kunnen aanspraak maken op een inkomensondersteunende gemeentelijke voorziening op grond van de Participatiewet. Hierbij wordt: - Voor 2024 -uitgegaan van gemiddeld 805 uitkeringen. Dit aantal is berekend op basis van de aantallen van het laatste halfjaar 2022 en de eerste 5 maanden 2023. Ook de cliënten die vanuit de loonkostensubsidiesystematiek inkomen genereren vallen hieronder; - Ingezet op het voorkomen van onjuiste instroom, op het rechtmatig verstrekken van inkomensvoorzieningen en op het bevorderen van uitstroom.

Wij koersen voor 2024 af op een uitstroom van 200 personen. Iets minder dan in 2023. De hoogte van het aantal uitkeringen blijft redelijk stabiel. Ondanks de huidige werkgelegenheidsmogelijkheden vergt de 22

uitstroom van bijstandsgerechtigden meer aandacht. Er is wel sprake van enige fluctuatie, maar de inzet op het huidige bestand vraagt iets van werkgevers en van bijstandsgerechtigden. Aanpassingen van functies op het gebied van jobcarving en uren, vaak nodig voor de huidige groep bijstandsgerechtigden, vergen meer tijd om tot uitstroom te komen. De herijkte Nota Armoedebeleid, het Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening en een extern onderzoek naar ons huidige minimabeleid (KWIZ) vormen ook in 2024 de basis voor ons beleid en uitvoering. Hierbij leggen wij in ieder geval onze focus op het volgende: - De middelen voor het intensiveren van het armoedebeleid en de bestrijding van armoede onder kinderen besteden wij in 2024 in grote lijnen aan dezelfde doelen als in voorgaande jaren (onder andere subsidiering Stichting Leergeld, de Voedselbank, Stichting Urgente Noden, Veur Noppes, Jeugdfonds Sport en Cultuur). - We nemen deel aan de lokale Leerkring geldzaken als onderdeel van de Alliantie van Kracht. - Een verdere professionalisering van onze aanpak als het gaat om vroegsignalering schuldhulpverlening. In Vanaf 2023 is invulling gegeven aan het coördineren van de interne en externe samenwerking en samenhang van vroegsignalering. Daardoor zullen wij ook in 2024 met nog meer schuldeisers afspraken maken over het doorgeven van betalingsachterstanden.

De verschillende signalen van schuldeisers worden gekoppeld met als doel een meer gericht hulpaanbod richting onze inwoners te kunnen bieden. Ook de samenwerking met Welstad en de wooncorporaties Lefier en Woonservice wordt steeds meer geïntensiveerd. - We starten met het opstellen van een nieuw Beleidsplan Schuldhulpverlening. - In 2024 wordt gestart met het opstellen van nieuw Armoedebeleid. WSW en beschut werk - In het Trainings- en Diagnosecentrum (TDC) werken we samen met het leerwerkbedrijf Wedeka en andere samenwerkingspartners om de brede doelgroep van de Participatiewet te begeleiden naar zo regulier mogelijk werk. - Onder regie van de gemeente wordt begeleiding aan de doelgroep Participatiewet vanuit het TDC uitgevoerd, waarbij de deelnemers na een persoonlijke diagnose ingedeeld worden op een trede van de participatieladder. - We verwachten in 2024 in totaal 52 plaatsingen Beschut Werk te realiseren. Naar verwachting ligt de taakstelling op 47. Arbeidsparticipatie - Sinds 2021/2022 zien we dat er steeds meer sprake is van krapte op de arbeidsmarkt in bijna alle sectoren. In de afgelopen jaren heeft dit de kans op een baan bij de doelgroep bijstandsgerechtigden vergroot. Hier hebben inmiddels een groot aantal mensen van weten te profiteren. De groep die hier niet van heeft weten te profiteren vraagt meer begeleiding. Dit is in veel gevallen een langdurig traject.

De daling van het aantal bijstandsgerechtigden, zoals we deze in de afgelopen jaren hebben gezien, zal minder aan de orde zijn. We verwachten een lichte daling, dan wel stabilisering van de omvang van de doelgroep. - Voor een optimale werkgeversbenadering wordt in onderlinge samenwerking tussen de gehele arbeidsmarktregio Werk in Zicht (WIZ) Groningen en de sub-regio Oost Groningen jaarlijks een arbeidsmarktbewerkingsplan opgesteld. In de sub-regio Oost Groningen maken we jaarlijks een uitvoeringsplan waarop we extra willen inzetten. - Naast de uitvoering van wettelijke taken ontwikkelt WIZ duurzame oplossingen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, er wordt onder andere samengewerkt op het gebied van afspraakbanen, werkgeversondersteuning, aansluiting onderwijs/arbeidsmarkt en jeugdwerkloosheid en het aanvragen van subsidies voor projecten. - In het Programmaplan van WIZ is opgenomen dat we in onze arbeidsmarktregio WIZ-ontwikkelcentra willen opzetten. Een ontwikkelcentrum is een laagdrempelige voorziening waar mensen binnen kunnen lopen, zich veilig voelen en gastvrij worden ontvangen. De vraag en mogelijkheden van de inwoner staan er centraal. Er wordt samengewerkt met UWV, onderwijs, hulpverlening en werkgevers. - We dragen bij aan de realisatie van Afspraakbanen, zoals is afgesproken in het Sociaal Akkoord 2013.

We streven naar banen die op termijn omgezet kunnen worden naar een duurzaam arbeidscontract.

23

Maatwerkvoorzieningen (Wmo) - Het verstrekken, uitvoeren en monitoren van individuele Wmo-maatwerkvoorzieningen in de vorm van woon- en vervoersvoorzieningen en hulpmiddelen. - We beschikken over een aantal kleinere algemene voorzieningen zoals bijvoorbeeld de openbare rolstoelen in de centra van Musselkanaal en Stadskanaal, de Zonnebloemauto, een driewielfietspool en een rolstoelpool in een ouderencentrum. Daar waar mogelijk/gewenst worden nieuwe algemene voorzieningen ontwikkeld waardoor het beroep op een maatwerkvoorziening wordt beperkt en onnodige bureaucratie wordt voorkomen. - Het verstrekken van gehandicaptenparkeerkaarten op grond van de Wegenverkeerswet en het laten uitvoeren van de daarvoor verplichte medische keuringen. Huishoudelijke hulp, Begeleiding, Dagbesteding en Overige maatwerkarrangementen (Wmo) - We zijn scherp op beleidsontwikkelingen binnen de Wmo die (ook) samenhangen met Beschermd Wonen, de overgang van 18- naar 18+, samenwerking met de zorgverzekeraar, opgaven vanuit het Integraal Zorgakkoord en het domein Zorg en Veiligheid. - Het verstrekken, uitvoeren en monitoren van individuele Wmo-voorzieningen in de vorm van zorg in natura (ZIN) of met een Persoonsgebonden Budget (PGB).

Dit betreft de ondersteuning bij een ontregeld huishouden (Ondersteuning zelfredzaamheid en ondersteuning huishoudelijk werk (OZ/OH)) en begeleiding (begeleiding ambulant of groep, persoonlijke verzorging en kortdurend verblijf inclusief eventueel vervoer). - Naar aanleiding van de in 2022 nieuw afgesloten contracten voor huishoudelijke hulp OZ/OH zijn we met aanbieders in overleg om een efficiëntere inzet van zorg te bewerkstelligen. - Voor de periode 1 juli 2022 tot 1 juli 2026 is door de gemeenten Oldambt, Pekela en Stadskanaal een contract afgesloten voor het leveren van zorg in natura voor Wmo begeleiding. Het contractbeheer en management is belegd bij de gemeente Oldambt. - Uitvoering van de algemene voorziening ‘De Regenboog’. Dit is een algemene voorziening waar mensen met psychische kwetsbaarheid terecht kunnen voor ontmoeting (Ggz-inloop) en op herstel gerichte begeleiding bij het vormgeven van een zinvolle daginvulling. Met de uitvoerder Cosis zijn afspraken gemaakt voor de periode 1 juli 2023 tot en met 2026. Jeugdhulp zonder verblijf (begeleiding, behandeling, dagbesteding en overig) + Pleegzorg, Gezinsgericht, Jeugdhulp met verblijf en gesloten plaatsing - De Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG) koopt via de zogenoemde Open House methodiek de jeugdhulp in voor de zorg in natura (ZIN). Dat doen zij namens alle Groninger gemeenten ook in 2024.

Ook verzorgt de RIGG daarbij het contractbeheer. Parallel aan de inkoop door de RIGG zullen de individuele gemeenten meer vrijheid krijgen om delen van de ZIN zelf in te kopen op een meer taakgerichte wijze samen met een beperkter aantal jeugdhulpaanbieders. Er ontstaat dan binnen de regio Groningen een hybride wijze van inkopen van jeugdhulp doordat er (tijdelijk) twee inkoopsystemen naast elkaar ontstaan voor delen van de jeugdhulp (Open House en taakgericht). De Hervormingsagenda Jeugd is een akkoord op hoofdlijnen en vergt nadere uitwerking en concretisering. Door het Rijk zijn echter voor de komende jaren vanwege de te verwachten besparingen al bedragen uit het gemeentefonds gehaald, terwijl de kaders voor de reikwijdte van de jeugdhulp nog niet helder zijn en er in het najaar van 2023 nog een landelijk implementatieplan wordt verwacht. Daarom hebben we nog geen besparingen op de lasten jeugdhulp verwerkt in de begroting 2024 en in de meerjarenbegroting. - De jeugdhulp zal zich ook in 2024 blijven ontwikkelen. De goedkoopste adequate voorziening blijft daarbij het uitgangspunt, waarbij het gebruik van data en het dashboard jeugdhulp bepalend blijft om te checken of dat lukt en te bepalen wat zinvolle bijstellingen kunnen zijn.

24

Beschermd Wonen en Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) - Het bieden van hulp en ondersteuning door diverse maatschappelijke organisaties aan inwoners die vanwege drugs, alcohol of problematisch gedrag een probleem vormen voor de eigen gezondheid en de leefbaarheid van de (directe) woonomgeving. Ook thema’s als mensenhandel maken duidelijk dat een structurele samenwerking tussen Zorg en Veiligheid inmiddels onmisbaar is. - Een deel van het beleid en de budgetten voor Maatschappelijke Opvang en Zorg voor deze doelgroepen is in handen van de Centrumgemeente Groningen. Groningen maakt afspraken met de gemeenten over inzet en besteding hiervan met betrekking tot Maatschappelijke opvang, Beschermd Wonen (BW) en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz). Het betreft afspraken over bemoeizorg en het preventie dak- en thuisloosheid. - Het landelijke beleid voor de Maatschappelijke Opvang is steeds meer gericht op het voorkomen van instroom in de dak- en thuislozenopvang. Belangrijk hierbij is de versterken van het voorliggend veld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=3ebc0b7e-ce07-4cd2-9bf0-0a01ceb5bf22