Programmabegroting 2023 - getekend.pdf
Tekst van het document
De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Het kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal grondexploitatie is van belang om te kunnen beoordelen of de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie. Het geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale geraamde baten. De waarde van de grond is het totaal van de geraamde boekwaarde van de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie. Het percentage geeft een indicatie van het risico, hoe lager het percentage des te geringer het risico. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de ruimte die de gemeente heeft om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het kengetal geeft weer hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
De woonlasten meerpersoonshuishouden in het begrotingsjaar worden uitgedrukt in een percentage van het landelijk gemiddelde in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar.
74
BEGROTING Beoordeling kengetallen in relatie tot de financiële positie Voor de beoordeling van de financiële positie moeten de kengetallen in samenhang worden bezien. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen van de begroting 2023 zijn gebaseerd op het gemiddelde van de drie voorafgaande jaarrekeningen (2019 tot en met 2021). Deze kengetallen zijn in de meerjarenraming 2024-2026 gebaseerd op de geprognosticeerde balans die is opgenomen in de meerjarenraming. Op basis van bovenstaande kengetallen voor de begroting 2023 kunnen we concluderen dat onze financiële positie is verbeterd. Op basis van de solvabiliteitratio zijn we voldoende in staat om aan onze verplichtingen te voldoen. Als gevolg van een toename van het eigen vermogen ontwikkelen de schuldquote en de solvabiliteitsratio zich positief in de meerjarenraming. De boekwaarden van de grondexploitatie zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. Het kengetal structurele exploitatieruimte is in 2023 positief. In de meerjarenraming muteert het kengetal van positief in 2024 naar negatief in 2026. Dit betekent dat de structurele baten in 2026 niet meer toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.
Wanneer we het structurele tekort in het kader van onze financiële kengetallen bekijken dan is er nog belastingcapaciteit aanwezig om dit op te kunnen vangen. Daarnaast kan er worden gekeken naar andere maatregelen. Voor incidentele tegenvallers is er incidentele weerstandscapaciteit aanwezig (zie onder weerstandsvermogen), inzet hiervan is wel van invloed op de solvabiliteitsratio.
75
BEGROTING
3. PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding Op 28 mei 2018 is de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte 2018-2021 vastgesteld. De nota geeft het kader weer voor de inrichting van het onderhoud en het beoogde onderhoudsniveau voor wegen en kunstwerken, openbare verlichting, groen, riolering/water, gebouwen, sportvelden, speelplaatsen en begraafplaatsen. In de paragraaf zal daarom niet meer worden ingegaan op de beleidskaders, maar wordt verwezen naar de nota. Voor de periode vanaf 2022 wordt eind 2022 een nieuwe nota Kwaliteit Openbare Ruimte 2022-2026 aangeboden. De uitvoering van de kadernota vindt plaats binnen de in de begroting geraamde budgetten. Wegen en Kunstwerken Hieronder wordt het algemeen onderhoud wegen, het dagelijks onderhoud en onderhoud civiele kunstwerken verstaan. Wegen Het beheer van wegen bestaat in hoofdlijnen uit twee vormen van onderhoud: - regulier onderhoud; - groot onderhoud. Regulier onderhoud Dit zijn de activiteiten die tot de dagelijkse werkzaamheden behoren van de beheerorganisatie zoals vegen, kleine reparaties aan verhardingen, klein herstelwerk, belijning en het herstraten van een deel van de weg. In de begroting 2023 is hiervoor € 916.000,00 geraamd.
Groot onderhoud Grotere, planmatige maatregelen met als doel de structurele achteruitgang van een object te vertragen en weer aan de technische richtlijnen te laten voldoen valt onder groot onderhoud. De werkzaamheden zijn ingrijpend van aard en periodiek op een groot deel van de weg. Voorbeelden zijn het herstraten van een weg en het aanbrengen van nieuwe asfaltdeklagen. Projectmatig onderhoud is het groot onderhoud dat plaatsvindt op basis van het beheerprogramma GBI. De kosten voor groot onderhoud kunnen sterk variëren van jaar tot jaar. Om pieken te voorkomen wordt de gemiddelde onderhoudsbehoefte over vier jaren vastgesteld. In de begroting 2023 is € 849.000,00 geraamd voor groot onderhoud aan wegen. Op hoofdroutes (wegen met een ontsluitingsfunctie hoge verkeersbelasting) wordt preventief onderhoud uitgevoerd omdat deze wegen het meest gevoelig zijn voor schades als gevolg van verkeersbelasting in combinatie met weersinvloeden. Dit zijn voornamelijk asfaltwegen. Op alle overige wegen (woonstraten en wegen in het buitengebied met een lage verkeersbelasting) wordt curatief onderhoud uitgevoerd. Dat wil zeggen: alleen het noodzakelijk onderhoud als dat uit oogpunt van verkeersveiligheid noodzakelijk is.
Kunstwerken De onderhoudsbehoefte voor alle civiele kunstwerken (bruggen, beschoeiing en kademuren) voor de langere termijn wordt bepaald op basis van het beheerprogramma GBI. In de begroting 2023 is voor bruggen € 405.000,00 geraamd voor dagelijks onderhoud, inspectiekosten en storingen. Voor structurele lasten van noodzakelijke vervangingen ten behoeve van veiligheid en de werking van beweegbare bruggen is een reservering opgenomen. De investeringsruimte voor 2023 bedraagt € 254.000,00.
76
BEGROTING Voor de periode 2018-2021 waren noodzakelijke vervangingsinvesteringen voorzien van € 5.952.000,00. Om een aanzienlijk deel van de achterstand op de vervanging van kunstwerken met een kwaliteitsniveau D weg te werken heeft u via de Perspectiefnota 2019-2022 besloten voor de looptijd van de kadernota investeringen tot maximaal de omvang van de reserve Vervangingsinvestering (Stads)kanaal in te zetten (€ 4.233.000,00). Een aantal vervangingsinvesteringen wordt in 2022 en 2023 afgerond. Op basis van de nieuwe inspectie, uitgevoerd in 2021, is een aantal investeringen toegevoegd. Op basis van een plan van aanpak zal bij de kadernota 2022 en verder een doorkijk worden gegeven voor de volgende planperiode. Voor vervangingsinvesteringen van beschoeiingen is in de begroting 2023 geen ruimte beschikbaar. Een nieuwe investeringsperiode is, gezien de resterende kwaliteit van de beschoeiing nodig. Voor de volgende kadernota wordt op basis van actuele inspectie een nieuw financieel kader geschetst. Openbare verlichting Conform het beleidsplan openbare verlichting zijn de afgeschreven lichtmasten vervangen door masten met energiezuinige verlichting (LED). Voor de onderhoudskosten (dagelijks onderhoud, storingen en remplace) is in de begroting 2023 € 83.000,00 geraamd.
Groen Het groenonderhoud wordt uitgevoerd op basis van de onderhoudsniveaus die zijn beschreven in de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte, beeldkwaliteit bestekken en de kwaliteitscatalogus van de CROW. Er is in 2023 € 3.952.000,00 beschikbaar voor het groenonderhoud. Van dit budget wordt het groen langs wegen (bermen/bermsloten € 454.000,00), groenonderhoud sportvelden (€ 213.000,00), baanonderhoud sportvelden (€ 336.000,00) en het groen in de wijken inclusief het groen bij scholen en zwembaden (€ 2.949.000,00) onderhouden. Riolering/water Voor het dagelijks onderhoud van het riool is een budget van € 1.015.000,00 beschikbaar. Hiervoor wordt jaarlijks een gedeelte van het riool geïnspecteerd en gereinigd. In de volgende kadernota wordt op basis van nieuwe inspecties een nieuw financieel kader geschetst. Achterstallig onderhoud Voor de periode 2019-2022 zijn uit het beheersysteem kosten gegenereerd voor het vervangen of repareren van riolering. De bedragen zijn gebaseerd op inspectiegegevens en/of ouderdom van de riolering. Het gaat om achterstallig onderhoud van totaal € 6,65 miljoen. Van het achterstallige onderhoud is vastgesteld dat het voor € 1,51 miljoen om vervangingen gaat. Vervanging kan over meerdere jaren uitgesmeerd worden. Voor knelpunten met een indicatieve waarde van € 5,14 miljoen worden op basis van assetmanagement keuzes gemaakt.
Voor de vervangingen is tot en met de begroting 2021 bijna € 1,72 miljoen beschikbaar gesteld. In 2022 en 2023 wordt de vervangingsachterstand weggewerkt. Basisrioleringsplan (BRP) In het Water- en rioleringsplan 2021-2025 is onder andere vastgelegd dat we gemiddeld een keer in de tien jaar een basisrioleringsplan moeten opstellen voor onze rioleringsgebieden. Een basisrioleringsplan is een plan waarin op gedetailleerde wijze wordt aangegeven hoe de inzameling en afvoer van afvalwater en neerslag binnen een gebied dient te gebeuren. In 2022 is het nieuwe BRP voor de kernen Onstwedde, Alteveer, Mussel en Vledderveen gereed.
77
BEGROTING De circa 320 IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) die omstreeks 2005 in het kader van het project Westerwolde Schoon! zijn geplaatst zijn inmiddels ruim 15 jaar oud. Een aantal componenten had een technische levensduur van circa 15 jaar. Vervanging van deze componenten, zoals het besturingssysteem en de luchtpomp is onvermijdelijk om storingen te voorkomen en de goede werking van de IBA voor de komende jaren te garanderen. In 2021 is een begin gemaakt met deze renovatie. Dit project loopt nog door tot in 2023. Gebouwen Met behulp van het beheerprogramma GBI wordt het noodzakelijke reguliere onderhoud aan gebouwen bepaald. Het reguliere onderhoud bestaat uit onder andere het schilderen en kleine reparaties. Op basis van de vastgestelde kwaliteitsniveaus zijn de beschikbare middelen (€ 363.000,00) voldoende voor het reguliere onderhoud. Voor vervangingsinvesteringen om technisch en functioneel verouderde gebouwen te renoveren en aan te passen aan de huidige eisen is € 144.000,00 beschikbaar. Speelplaatsen In de begroting 2023 is voor het onderhoud van speelplaatsen € 154.000,00 opgenomen. Voor vervangingen is een budget van € 8.000,00 beschikbaar.
78
BEGROTING
4. PARAGRAAF FINANCIERING Het financieringsstatuut geeft de infrastructuur voor het uitvoeren van de treasuryfunctie. De paragraaf financiering geeft de beleidsplannen voor de treasuryfunctie in de komende jaren en de concrete beleidsplannen voor het begrotingsjaar in het bijzonder. Deze paragraaf is bij uitstek het instrument voor het sturen en beheersen van, verantwoorden over en toezicht houden op de treasuryfunctie. De wet financiering decentrale overheden (fido) is een belangrijk wettelijke kader voor de financieringsfunctie van de gemeenten. Er is dagelijks aandacht voor het liquiditeitenbeheer van onze gemeente, periodiek wordt de samenstelling van de leningenportefeuille bekeken. Door middel van het analyseren van de structurele geldstromen wordt gestuurd op het doen van betalingen in relatie met (verwachte) ontvangsten. Kasgeldlimiet en renterisiconorm Voor het beheersen van renterisico's gelden twee richtlijnen. Het gaat hierbij in de eerste plaats om de kasgeldlimiet en in de tweede plaats om de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft de limiet aan voor de vlottende schuld van een gemeente. Onder vlottende schuld worden onder andere begrepen geldleningen met een looptijd van korter dan één jaar en schulden in rekeningen-courant verminderd met onder andere contante gelden en tegoeden in rekeningen-courant.
De kasgeldlimiet wordt bepaald door een (bij ministeriële regeling vastgesteld) percentage van de totale begroting van de gemeente bij aanvang van het jaar. Zodra een gemeente met de omvang van de vlottende middelen deze grens structureel overschrijdt, ontstaat een verplichting de omvang van de vlottende middelen te verlagen. Dit is mogelijk door vlottende middelen te vervangen door een langlopende geldlening. Voor 2023 bedraagt het begrotingstotaal € 130,1 miljoen. Het percentage is vastgesteld op 8,5. Dit betekent dat de kasgeldlimiet voor onze gemeente in 2023 € 11,1 miljoen bedraagt. Dit is dus het maximum dat de gemeente in 2023 aan vlottende schuld mag hebben. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Voor onze gemeente betekent dit een absolute norm van € 26,0 miljoen. Deze norm is voor onze gemeente ruim voldoende met een leningenportefeuille van € 54,7 miljoen (raming per 1 januari 2023) waarvan de jaarlijkse aflossing € 3,3 miljoen bedraagt. Daarnaast zijn in de leningenportefeuille geen leningen meer opgenomen met een mogelijkheid tot renteherziening. In de tabel hieronder is het renterisico bepaald voor de komende vier jaren.
De renterisiconorm is gerelateerd aan enkel het begrotingsjaar.
79
BEGROTING Berekening renterisiconorm (bedragen x € 1.000) 2023 Renteherzieningen Aflossingen Renterisico
2024
0 3.300 3.300
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal 2023 Percentage regeling Renterisiconorm
130.100 20 26.000
Toetsing renterisico aan norm Renterisico Renterisiconorm Ruimte onder de norm
3.300 26.000 22.700
2025
0 3.300 3.300
2026
0 3.300 3.300
0 3.300 3.300
Personeelshypotheken Het als secundaire arbeidsvoorwaarde verstrekken van hypothecaire geldleningen onder personeel is niet meer toegestaan. Bestaande geldleningen kunnen tot de laatst afgesproken aflossingstermijn worden gehandhaafd. De algemene opvatting is dat het verstrekken van deze leningen geen overheidstaak is. Onze gemeente heeft nog één lopende lening met een totale hoofdsom van € 6.400,00 per 1 januari 2023. Schatkistbankieren Decentrale overheden zijn verplicht hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden. In geval van overtollige middelen is er wel sprake van een drempelbedrag dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gedefinieerd als een gemiddeld bedrag per kwartaal. Dat betekent dat het gemiddelde van het bedrag aan overtollige middelen dat een decentrale overheid gedurende het kwartaal dagelijks buiten de schatkist heeft aangehouden niet boven het drempelbedrag mag liggen. Deze drempel is met ingang van 1 juli 2021 verhoogd en vastgesteld op 2% (was voorheen 0,75%) van het jaarlijkse begrotingstotaal. Het drempelbedrag voor onze gemeente bedraagt voor 2023 € 2,6 miljoen (2% van € 130,1 miljoen). Financieringsbehoefte Vaste geldleningen De stand van de opgenomen geldleningen wordt begin 2023 geraamd op € 54.700.000,00. De rentelasten hiervoor bedragen € 969.000,00. Dit betekent een gemiddelde rente van 1,77%.
In de tijd weggezet ziet de samenstelling van de leningenportefeuille er als volgt uit: Geldgever Nv BNG Nv BNG Nv BNG Nv BNG Nv BNG Aegon Investment Nv BNG Nv BNG * Totaal
Laatste aflossing 2030 2030 2030 2033 2037 2042 2044 2045 2048
Hoofdsomprognose per 1 januari 2023 € 1.100.000,00 € 1.600.000,00 € 3.200.000,00 € 2.200.000,00 € 6.000.000,00 € 8.000.000,00 € 8.800.000,00 € 13.800.000,00 € 10.000.000,00 € 54.700.000,00
Rente %
Vervroegd aflosbaar per
3,55 3,80 3,72 4,56 3,68 1,38 1,28 0,299 2,00
n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
* langlopende lening in verband met verwachte financieringsbehoefte
80
BEGROTING Investeringen worden voor zover mogelijk gefinancierd met eigen middelen (interne financiering). Op basis van de boekwaarde per 1 januari 2023 van de investeringen is 40% gefinancierd met eigen vermogen en voorzieningen. Dit betekent dus dat 60% gefinancierd wordt met externe middelen. De langlopende leningen worden in jaarlijks gelijke termijnen (lineair) afgelost. De jaarlijkse aflossingen worden vanaf 2023 geraamd op € 3,3 miljoen. Het totaalbedrag van de aflossingen wordt niet jaarlijks geherfinancierd. Op basis van geraamde boekwaarden van de totale activa en de financieringsmiddelen per 1 januari 2023 is er sprake van een financieringstekort van € 5,8 miljoen. Onze gemeente hanteert een systeem van totaalfinanciering. Het eventueel aantrekken van een vaste geldlening is afhankelijk van de ontwikkelingen in de financieringsbehoefte, de vaste financieringsmiddelen en de liquiditeitspositie. Rente Onderstaand schema geeft een overzicht van de (netto)rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop de rente wordt toegerekend. Renteschema
a.
Percentage 1,77% 0,50%
b.
Rentelasten langlopende financiering Rentelasten kortlopende financiering Rentebaten
c.
Saldo rentelasten en rentebaten Rente grondexploitatie
€ "
919.500,00 0,00
Saldo toe te rekenen externe rente
€
919.500,00
€ "
574.400,00 96.300,00
d1. Rente eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen
€ " "
969.400,00 29.100,00 79.000,00-/-
Totaal toe te rekenen rente
1,68%
€ 1.590.200,00
e.
Toegerekende (omslag)rente
1,50%
€ 1.421.100,00-/-
f.
Renteresultaat
0,18%
€
169.100,00
Renteresultaat Om een reëel beeld van de investeringslasten te geven berekenen wij rente over de interne financieringsmiddelen (eigen vermogen en voorzieningen). Het vastgestelde uitgangspunt voor het te hanteren percentage in de begroting 2023 is 1,5. Op grond van de voorgeschreven systematiek van de BBV wordt het rentepercentage voor de bespaarde rente bepaald aan de hand van het gewogen gemiddeld rentepercentage op vreemd vermogen (1,65%). Op basis van de geraamde rentelasten in verhouding tot de boekwaarde van de investeringen per 1 januari is de renteomslag 1,68%. Hierdoor is aan de programma’s en Algemene dekkingsmiddelen € 169.100,00 te weinig rente toegerekend. Dit renteresultaat is opgenomen op Algemene dekkingsmiddelen.
81
BEGROTING
Samenvatting Toegerekende rentelasten investeringen Bespaarde rente (eigen vermogen en voorzieningen) Renteresultaat Netto (externe) rentelasten
€ € € €
Bedrag 1.421.000,00 -671.000,00 169.000,00 919.000,00
Rentevisie De rentevisie is te definiëren als: de toekomstverwachting van renteontwikkelingen op basis van rentebepalende factoren om financiering- en beleggingsbeleid uit te voeren. De rentebepalende factoren vormen het zwaartepunt in deze definitie. De factoren zijn zeer divers en voor het juist analyseren en interpreteren van deze factoren is gespecialiseerde kennis nodig. Op het moment dat binnen onze organisatie besluiten moeten worden genomen over langlopende financiering of belegging stellen wij, indien nodig, op basis van informatie van deskundigen een korte rentevisie vast als basis voor het handelen op dat moment.
82
BEGROTING
5. PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING Organisatie- en personeelsbeleid Mede als gevolg van de coronapandemie heeft onze organisatie de afgelopen jaren een omslag gemaakt naar thuiswerken. Een ontwikkeling die blijft, want ook zonder coronamaatregelen werken veel medewerkers thuis en is het zogenaamde hybride werken de standaard. Hierbij is nadrukkelijk aandacht voor gezondheid en vitaliteit. Ontwikkelingen die prima aansluiten op Het Nieuwe Werken waar, afhankelijk van besluitvorming, in 2023 verder uitvoering aan wordt gegeven. Een relatief nieuwe ontwikkeling is de steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Het is belangrijk dat we als werkgever aantrekkelijker worden en blijven voor zowel nieuwe als huidige medewerkers. Een leven lang leren, binden en boeien en goede arbeidsvoorwaarden spelen hierbij een rol. Thema’s die terugkomen in de HRM-beleidsvisie 2022-2025. Dit beleidsplan beschrijft de HRM-prioriteiten variërend van de ontwikkeling naar een lerende organisatie tot professionalisering en duurzaamheid met de kwaliteit van onze dienstverlening als uitgangspunt. De HRM-visie sluit daarmee direct aan op de hoofddoelen uit het uitvoeringsplan "Organisatie in beweging, van goed naar beter". Beleidsvoornemens voor 2023 - Uitvoering geven aan de HRM-visie 2022-2025.
E-HRM, het vergemakkelijken en verder digitaliseren van de (basis)processen en -dienstverlening, heeft hierbij bijzondere aandacht. Strategische personeelsplanning (SPP) en een modern systeem van functionerings- en beoordelingsgesprekken, kunnen zo op een duurzame manier binnen de organisatie worden verankerd. Datzelfde geldt voor het bestendigen van de opbrengsten van het Management Development-traject voor alle leidinggevenden, het strategische opleidingsplan en een vast curriculum voor nieuwe medewerkers met trainingen die zich richten op schrijf- en adviesvaardigheden en de werking van de gemeentelijke organisatie. Dienstverlening/Klant Contact Centrum De komende periode blijft de focus gericht op de continuïteit van onze dienstverlening, hierbij krijgt de onlinedienstverlening een steeds prominentere plek. Daarnaast is er aandacht voor de doorontwikkeling van het werkveld Burgerzaken. Door de toenemende digitalisering moeten we onze dienstverlening anders inrichten. Door deze digitalisering neemt het face-to-face contact met klanten af maar neemt de complexiteit toe. Dat klantcontact vereist goed hostmanship en vakmanschap. Beleidsvoornemens voor 2023 - De bedoeling is dat in 2022 een begin wordt gemaakt met de noodzakelijke vervanging van het huidige Klant Contact Systeem. De implementatie hiervan dient in het eerste kwartaal van 2023 te zijn afgerond.
- Ook in 2023 gaan wij verder met de doorontwikkeling binnen het werkveld Burgerzaken door onder andere te investeren in opleidingen en trainingen voor de medewerkers vanwege hun veranderende rol. Dit is inmiddels in gang gezet en de verwachting is dat dit in de jaren hierna zal doorlopen. Communicatie Vanuit de vastgestelde communicatievisie zijn de uitgangspunten vastgelegd voor onze interne- en externe communicatiestromen. Wij positioneren ons als een bestuurlijk netwerk tussen bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Sterk maatschappelijk betrokken, alert, ondernemend, daadkrachtig, open en integer en met beide voeten op de grond. Onze waarden helpen om hier richting aan te geven. Dit biedt mogelijkheden voor de organisatie om meer consistent en doelgroepgericht te communiceren. Het team communicatie faciliteert en ondersteunt de organisatie hierbij. We vinden het als gemeente belangrijk om dicht bij onze inwoners te staan en toegankelijk te zijn. Dat 83
BEGROTING laten we bijvoorbeeld zien door met inwoners, ondernemers en organisaties te overleggen als we plannen ontwikkelen. We zetten ons in om daar draagvlak voor te krijgen. We nemen onze inwoners serieus, als burger, belanghebbende en als cliënt en nemen een dienstbare en begripvolle houding aan. Wij communiceren helder en begrijpelijk en gebruiken hiervoor bestaande en nieuwe communicatiekanalen. Beleidsvoornemens voor 2023 - We werken aan het steeds beter toegankelijk maken van onze digitale kanalen (inclusie agenda). - We vertellen als organisatie steeds beter wat we doen en doen nog beter wat we vertellen. Zo geven we samen betekenis aan het gemeentelijk beleid. - We onderzoeken of we onze dienstverlening kunnen verbeteren door een aantal medewerkers aan elkaar te koppelen die bezig zijn met de digitale dienstverlening. Het gaat dan om de onlinedienstverlening die we aan de voorkant leveren (digitale frontoffice) aan inwoners, ondernemers en organisaties. Inkoop Het is voor de gemeente Stadskanaal van groot belang dat wij op de juiste wijze inkopen en aanbesteden. Het draagt bij aan mogelijke besparingen en geeft zichtbare verbetering van de kwaliteit van opdrachten. We houden ons aan wet- en regelgeving en gaan zo doelmatig en bewust mogelijk om met gemeenschapsgeld. We hebben in 2022 een plan van aanpak gemaakt.
Belangrijkste activiteiten ter verbetering van de inkoop betreffen het scherper te sturen op zaken als de aanbestedingskalender, ondersteunende hulpmiddelen die de procesgang bewaken, de rol van de adviseurs, delen van kennis en kunde met de collegae, vergroten bewustzijn organisatie. Hier gaan we in 2023 mee door, de maatregelen sorteren pas na een lange periode tot resultaten doordat inkoop en aanbestedingen langdurige trajecten zijn en veelal resulteert in langdurige contracten. Beleidsvoornemens voor 2023 - de invoering van policyflow, een verplichte processtap voordat men kan inkopen; - interne trainingen organiseren over aanbestedingen; - invoering van een klachtenregeling Aanbesteden gemeente Stadskanaal; - beter gebruik maken van de aanbestedingskalender (zorgen voor een beter overzicht van aanbestedingen in de tijd). Informatievoorziening & automatisering Het vastgestelde Informatiebeleid 2021-2024 wordt verder ten uitvoer gebracht, dit conform de ambities en prioriteiten van de gemeente Stadskanaal. Beleidsvoornemens voor 2023 De ICT-projecten die voortkomen uit het Informatiebeleid: - de herinrichting van de ICT Voorziening; - de Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO); - de digitale toegankelijkheid (onderzoek + implementatie); - de invoering van data gedreven werken.
Informatiebeveiliging en Privacy Informatiebeveiliging is gericht op de meerjarige implementatie van verplichte maatregelen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) welke zijn belegd in het jaarplan 2022-2023. De BIO beschrijft het basisniveau voor informatiebeveiliging. Het beleidsvoornemen in 2023 inzake privacy is in generalistische zin dat we de ontwikkeling van het gewenste privacy volwassenheidsniveau blijven nastreven. Beleidsvoornemens voor 2023 - In 2023 zal de voorgenomen outsourcing van onze ICT-omgeving een groot effect hebben op onze informatiebeveiliging. Daarom zal het accent komen te liggen op leveranciersrelaties. 84
BEGROTING -
Inzake privacy zal in 2023 de nadruk liggen op het geven van trainingen, het Inbedden van de privacy-processen, het opstellen van een jaarplan 2023 toezicht en advisering verplichtingen Algemene verordening gegevensbescherming en een verbeterplan naar aanleiding van de uitgevoerde audit Wet Politiegegevens.
Rechtmatigheidsverantwoording vanaf 2023 Op grond van een wijziging in de regelgeving wordt met ingang van 2023 de rechtmatigheidscontrole niet meer door de accountant uitgevoerd, maar leggen wij middels een rechtmatigheidsverantwoording zelfstandig verantwoording af aan uw raad. De eerste rechtmatigheidsverantwoording wordt opgenomen in de jaarrekening 2023. In de notitie implementatie rechtmatigheidsverantwoording hebben wij een eerste aanzet gegeven voor de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. In deze notitie is nader ingegaan op het begrip rechtmatigheid, de gevolgen van de wetswijziging, de concrete rollen van alle betrokken partijen en de implementatie van deze wijzigingen in de gemeentelijke organisatie. Uw raad bepaalt de grens waarboven afwijkingen moeten worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij komen met een voorstel voor het bepalen van het bedrag van deze verantwoordingsgrens. Ook dienen als gevolg van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording de financiële verordening en de controleverordening te worden aangepast. Ook hiervoor komen we met een voorstel.
85
BEGROTING
6. PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN Inleiding Stadskanaal heeft zowel bestuurlijke als financiële belangen in zestien verbonden partijen. Bij verbonden partijen gaat het om gemeenschappelijke regelingen, aandeelhouderschap, deelname aan stichtingen waarbij zowel een bestuurlijk als een financieel belang aanwezig is. In deze paragraaf zijn de belangrijkste ontwikkelingen per verbonden partij weergegeven. Gemeenschappelijke regelingen Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Voornemens 2023
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Financiële kengetallen Voornemens 2023
Bestuursacademie Noord-Nederland Deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling BANN, waaronder de gemeente Stadskanaal Dienstverlening De gemeenschappelijke regeling BANN is na de fusie met de Bestuursacademie Oost-Nederland omgevormd tot een vangnetvoorziening voor na de privatisering doorlopende werkgeversverplichtingen. In de begroting 2023 is geen bijdrage geraamd. -
Publieke Gezondheid & Zorg (PG&Z) Alle tien Groninger gemeenten Participatie Binnen de PG&Z werken de tien Groninger gemeenten samen op het gebied van de publieke (jeugd)gezondheidszorg. De GGD is de uitvoerende organisatie en heeft de taak te zorgen voor de bescherming en bevordering van de gezondheid van de Groninger burgers. De Groninger gemeenten hebben de inkoop van de jeugdhulp gemandateerd aan het Dagelijks Bestuur PG&Z en de uitvoering belegd bij de uitvoeringsorganisatie Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG). Daarmee zijn er vanaf 2015 twee uitvoeringsorganisaties (GGD & RIGG) onder de vlag van PG&Z actief. In 2020 is besloten om de RIGG een structurele positie te geven bij de inkoop en het contractbeheer van een deel van de specialistische jeugdhulp in onze gehele regio. De bijdrage aan de PG&Z is voor 2023 geraamd op € 1.169.900,00. Dit bedrag is inclusief de bedrijfsvoeringkosten van de RIGG. Eigen vermogen 1-1 € 2.751.000,00 / 31-12 € 2.147.000,00 Vreemd vermogen 1-1 € 11.512.000,00 / 31-12 € 11.415.000,00 Er zijn geen nieuwe beleidsvoorstellen opgenomen.
86
BEGROTING
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang
Veiligheidsregio Groningen (VRG) Alle tien Groninger gemeenten Dienstverlening Binnen de Veiligheidsregio Groningen (VRG) werken de tien Groninger gemeenten samen op het gebied van brandweerzorg en rampenbestrijding (crisisbeheersing). De VRG is een zelf uitvoerende organisatie. De Beleidsbegroting 2023 van de VRG is bij het opstellen van deze begroting nog niet vastgesteld. De totale gemeentelijke exploitatiebijdrage voor 2023 van de gemeente Stadskanaal bedraagt op basis van de conceptbegroting 2023 van de VRG € 2.004.400,00 en is als volgt samengesteld: - Brandweer - Crisisbeheersing - Gemeentelijke Kolom Groningen - GHOR Totaal
€ 1.873.300,00 € 37.200,00 € 68.100,00 € 25.800,00 € 2.004.400,00
FLO-voorziening ad € 117.700,00 per jaar tot en met 2024.
Financiële kengetallen Voornemens 2023
De Veiligheidsregio Groningen (VRG) streeft naar een zo stabiel mogelijk financieel meerjarenperspectief voor de organisatie en de gemeenten die de activiteiten (grotendeels) financieren. Op basis van de afspraken in de kaderbrief is een 0-lijn scenario met sluitend meerjarenperspectief gepresenteerd door een taakstellende bezuiniging van € 150.000,00 in te rekenen. Eigen vermogen 1-1 -/- € 7.000,00 / 31-12 € 3.058.000,00 Vreemd vermogen 1-1 € 33.651.000,00 / 31-12 € 39.097.000,00 De VRG is bezig met de Visie op de Brandweerszorg 2030. De visie bestaat uit 3 elementen: - risicogerichte preventieve brandweerzorg; - solide organisatie van de repressieve brandweerzorg; - brandweerzorg in verbinding met de samenleving. Wij verwachten dat eind 2022 de financiële consequenties in kaart zijn gebracht. De VRG onderzoekt de mogelijkheden om tot herhuisvesting van een aantal centrale functies en gebouwen te komen. Doel is om op een efficiëntere manier de werkzaamheden te kunnen uitoefenen. Begin 2023 zal op hoofdlijnen duidelijk zijn welke investeringen de komende 20 jaar nodig zijn voor de huisvesting van de brandweerposten in de regio onderscheidend naar continu bezet, robuust en basis, het logistiek- en oefencentrum en de huisvesting van de kantoorfuncties.
Op basis hiervan zal in 2023 een meerjarenplanning met nieuw-verbouw van brandweerkazernes en de nieuwbouw stedelijk gebied tot stand moeten komen.
87
BEGROTING
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang
Financiële kengetallen Voornemens 2023
Naam Verbonden Partijen
Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang
Financiële kengetallen
Voornemens 2023
Omgevingsdienst Groningen (ODG) Alle tien Groninger gemeenten en de provincie Groningen Leefbaarheid De Omgevingsdienst Groningen verzorgt vanaf 1 november 2013 voor de Groninger gemeenten en de provincie Groningen (afhankelijk van gemaakte afspraken) de uitvoering van vergunningverlening-, toezicht- en handhavingstaken op het gebied van milieu, bouwen, wonen en Ruimtelijke Ordening. Het belangrijkste doel van de Omgevingsdienst is het verhogen van de kennis en daarmee het verhogen van de kwaliteit van het werk en het realiseren van efficiencyvoordelen. De Omgevingsdienst Groningen werkt in opdracht van de 10 Groninger gemeenten en de provincie Groningen. De exploitatiebijdrage aan de ODG bedraagt € 1.662.000,00. Daarnaast wordt er € 52.000,00 bijgedragen als gevolg van specifieke loonafspraken van de medewerkers die zijn overgedragen aan de ODG. Eigen vermogen 1-1 € 182.000,00 / 31-12 € 162.000,00 Vreemd vermogen 1-1 € 3.244.000,00 / 31-12 € 5.777.000,00 In 2023 treedt de Omgevingswet in werking, dit vraagt een grote aanpassing van werkzaamheden voor de ODG.
Werkvoorzieningsschap de Kanaalstreek (Wedeka) Aan de GR Wedeka Bedrijven neemt een vijftal gemeenten deel; te weten Stadskanaal (41,5%), Veendam (24,4%), Westerwolde (17,7%), Borger-Odoorn (9,1%) en Midden-Groningen(7,3%). Participatie Het Algemeen bestuur van Wedeka wordt gevormd door een vertegenwoordiging, naar rato van het aantal medewerkers van Wedeka, van de colleges van de vijf deelnemende gemeenten. Het dagelijks bestuur van Wedeka bestaat uit de vijf wethouders (portefeuillehouders) van deze gemeenten. Het voorzitterschap van het bestuur ligt bij de gemeente Stadskanaal. Wedeka heeft de opdracht om mensen met een arbeidshandicap een passende werkomgeving bieden en/of begeleiding bieden indien de werkomgeving bij een reguliere werkgever is. Dit gebeurt in het kader van de wet Sociale Werkvoorziening (WSW). Wedeka voorziet vanaf 2015 ook in het organiseren van beschut werk voor inwoners met een indicatie hiervoor. Naast de WSW en het organiseren van beschut werk kunnen ook deelnemers aan re-integratietrajecten bij Wedeka worden geplaatst voor het opdoen van werkervaring en werk-fittrajecten. De totale bijdrage aan Wedeka bedraagt in 2023 € 18.898.000,00. Hiervan wordt € 15.913.000,00 ontvangen van het Rijk als integratie-uitkering Sociaal Domein welke bijdrage door de gemeente wordt doorbetaald.
Het andere deel bedraagt € 2.985.000,00 en komt voor rekening van de gemeente als bijdrage in het begrote exploitatietekort. Gegevens begroting 2023 Wedeka: Eigen vermogen 01-01 € 1.151.000,00 / 31-12 € 1.101.000,00 Vreemd vermogen 01-01 € 12.106.000,00 / 31-12 € 15.126.000,00 In 2023 geeft Wedeka uitvoering aan het ombouwplan zoals vastgesteld. 88
BEGROTING
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Financiële kengetallen
Voornemens 2023
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Financiële kengetallen Voornemens 2023
Samenwerkingsverband afvalverwijdering Oost- en Zuidoost-Groningen (SOZOG) Gemeenten Midden-Groningen, Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam. Leefbaarheid Samenwerking op het gebied van verwijdering van afval. Het accent ligt op het afsluiten van afvalverwerkingscontracten en afvalinzamelingscontracten. De gemeentelijke bijdrage voor het jaar 2023 bedraagt € 7.000,00. De SOZOG heeft geen eigen of vreemd vermogen. Het exploitatieresultaat wordt met de deelnemende gemeenten afgerekend. Belangrijke zaken in 2023 zijn: - De (ambtelijke) samenwerking van SOZOG met de Drentse Markerein gemeenten. - De toekomst van het SOZOG. Wat is de visie van het nieuwe, in 2022 aangetreden Algemeen bestuur. - Besluitvorming over verlenging van de overeenkomst voor verwerking van het restafval. Om het AB ook over de tweede en tevens laatste mogelijkheid van verlenging een besluit te laten nemen is een verkenning over de verwerkingsmogelijkheden wenselijk.
Publiek Vervoer Groningen en Drenthe Tien Groninger en twaalf Drentse gemeenten en de gemeenschappelijke regeling het OV-bureau Groningen en Drenthe. Ontplooiing Publiek Vervoer Groningen en Drenthe heeft als doel een optimaal vervoersnetwerk te creëren, dat betaalbaar en toekomstbestendig is en waarin duurzaam gebruik gemaakt wordt van alle beschikbare vervoersmiddelen. Om dit te kunnen realiseren hebben alle gemeenten van de provincies Groningen en Drenthe alsmede het OV-bureau Groningen en Drenthe zich verenigd in het samenwerkingsverband Publiek Vervoer Groningen en Drenthe. De gemeentelijke bijdrage voor het jaar 2023 bedraagt € 32.400,00 Eigen vermogen 1-1 niet bekend / 31-12 € 87.000,00 Vreemd vermogen 1-1 niet bekend / 31-12 € 150.000,00 -
89
BEGROTING Vennootschappen Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang Financieel belang
Financiële kengetallen Voornemens 2023 Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang
Financiële kengetallen Voornemens 2023 Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang
Financiële kengetallen Voornemens 2023
NV Waterbedrijf Groningen Alle Groninger gemeenten en de provincie Groningen. Algemene dekkingsmiddelen Waterbedrijf Groningen wil als maatschappelijke onderneming de waterbelangen in de regio duurzaam veiligstellen. Onze gemeente bezit 14 aandelen met een nominale waarde van € 6.350,00 (€ 454,00 per aandeel). Door het waterbedrijf wordt geen dividend uitgekeerd. Niet bekend. NV Bank Nederlandse gemeenten (BNG) Nederlandse overheidsinstellingen waaronder alle Nederlandse gemeenten. Algemene dekkingsmiddelen De NV BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijke belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. Onze gemeente bezit 27.339 aandelen met een nominale waarde van € 68.000,00 (€ 2,50 per aandeel). Het verwachte dividend over 2023 bedraagt € 70.000,00. Niet bekend. Enexis Holding NV 5 provincies en 88 gemeenten Algemene dekkingsmiddelen Als gevolg van de invoering van de Wet Onafhankelijk Netbeheer (WON) in Nederland diende Essent uiterlijk voor 1 januari 2011 gesplitst te worden in een Netwerk en een Productie- en Levering Bedrijf.
Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij het economisch eigendom de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent-groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. De afsplitsing van het netwerkbedrijf vanuit Essent naar haar publieke aandeelhouders is geëffectueerd op 30 juni 2009 via een uitkering in natura. Essent heeft daarmee 100% van de aandelen in de Vennootschap Enexis Holding uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van hun aandelenbezit. De gemeente bezit 568.464 aandelen met een nominale waarde van € 568.464,00 (€ 1,00 per aandeel). Het verwachte dividend over 2023 bedraagt € 390.000,00. In 2020 is er door onze gemeente een aandeelhouderslening van € 1.899.000,00 verstrekt aan Enexis ter versterking van het eigen vermogen van Enexis. Niet bekend. De energietransitie leidt voor Enexis tot een grote investeringsopgave en kapitaalbehoefte, die op lange termijn waarschijnlijk niet door de huidige aandeelhouders kan worden ingevuld. Enexis en haar aandeelhouders zijn in gesprek over de ontwikkelingen en mogelijke maatregelen om te zorgen dat Enexis een financieel solide basis behoudt. Ook het Rijk voert overleg met de regionale netbeheerders en hun aandeelhouders over een eventuele participatie door het Rijk. 90