CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2024

Raadsvergadering 22 september 2025, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Jaarstukken 2024 gemeente Stadskanaal33.052 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Hierdoor zijn wij in staat om gemeentelijke eigendommen duurzaam in goede staat te houden op het vastgestelde ambitieniveau. Wegen en Kunstwerken Algemeen onderhoud wegen Het vaststellen van het benodigde wegonderhoud is uitgevoerd op basis van het wegbeheerssysteem. Om dit systeem te voeden worden elke twee jaar de wegen visueel geïnspecteerd. De onderhoudsbehoefte wordt sterk bepaald door verkeersbelasting en weersomstandigheden. Op basis van deze input, het beschikbare budget en de minimaal gewenste kwaliteitsniveaus (vastgelegd in de Nota Onderhoud Openbare Ruimte) wordt de uitvoeringsplanning vastgesteld. Door de taakstellende bezuinigingen in het afgelopen decennium is het onderhoudsbudget en daarmee het onderhoud verder onder druk komen te staan. Dit geldt met name voor de wegen met een erftoegangsfunctie waar voornamelijk curatief onderhoud plaatsvindt. Op wegen met een verkeersfunctie vindt preventief onderhoud plaats. Dagelijks onderhoud wegen Dit zijn de activiteiten die tot de dagelijkse werkzaamheden behoren zoals vegen, kleine reparaties aan verhardingen, klein herstelwerk, belijning en het herstraten van een deel van de weg. In de begroting 2024 is hiervoor € 921.000,00 geraamd. Voor het dagelijks onderhoud is de raming gebaseerd op ervaringscijfers. De werkelijke besteding bedraagt € 975.000,00 en dat is € 54.000,00 meer.

Dit heeft vooral te maken met onvoorziene kosten voor boomwortelproblematiek, aanleg van parkeervoorzieningen aan de Essenhage en Cederhage en het opstellen van een bestek elementenverharding. Groot onderhoud wegen Dit zijn grotere, planmatige maatregelen met als doel de structurele achteruitgang van een object te vertragen en weer aan de technische richtlijnen te laten voldoen. De werkzaamheden zijn ingrijpend van aard op een groot deel van de weg. Voorbeelden zijn het herstraten van een weg en het aanbrengen van nieuwe asfaltdeklagen. Projectmatig onderhoud is het groot preventief onderhoud dat plaatsvindt op

75

basis van een beheerprogramma. De kosten voor groot onderhoud kunnen sterk variëren van jaar tot jaar. Om pieken te voorkomen wordt de gemiddelde onderhoudsbehoefte over vier jaren vastgesteld. In de begroting 2024 is € 901.000,00 geraamd voor het groot onderhoud aan wegen. Het uitgevoerde onderhoud in 2024 betreft zowel groot onderhoud aan elementenverharding, zoals tegelvoetpaden en klinkerwegen als groot onderhoud aan asfalt. In 2024 waren de werkelijk bestede kosten € 876.000,00, dit is € 25.000,00 minder dan geraamd. Er zijn onder andere werkzaamheden uitgevoerd aan het trottoir Scheepswerfkade, Sevenhovenstraat, Iepenlaan. De aanpak van de Dalweg in Stadskanaal-Noord kon niet meer in 2023 worden uitgevoerd en is in februari 2024 uitgevoerd. Daarnaast is de Keiweg aangepakt. Onderhoud kunstwerken Het noodzakelijke onderhoud ten behoeve van de veiligheid en de werking van beweegbare bruggen heeft plaatsgevonden. In de begroting 2024 is € 871.000,00 geraamd voor dagelijks onderhoud bruggen en beschoeiingen, inspectiekosten, klein onderhoud en storingen. De werkelijk bestede kosten in 2024 bedragen € 692.000,00, dit is € 179.000,00 minder. Het grootste deel van het bedrag betreft eenmalige kosten voor de voorbereiding van de vervanging van de Drouwenermondse brug. Hier is veel capaciteit voor ingezet, waardoor overige werkzaamheden zijn beperkt tot regulier onderhoud.

Het uitgevoerde onderhoud betreft onder andere: - reinigen bruggen, leuningen en steigers; - regulier en calamiteitenonderhoud bewegende bruggen; - voorbereidingskosten vervanging Drouwenermondse brug; - Rode Loper gereinigd; - schilderen leuningen gemeentelijk deel Buinerbrug. Daarnaast zijn veel slechte en rotte delen van houten brugdelen of damwanden vervangen (landhoofd fietsbrug 1e Barlagerweg , Nautilusweg, Lepellaan, Esdoornlaan en Kempkebosweg ). Openbare verlichting In 2015 is na een Europese aanbestedingsprocedure een nieuw contract afgesloten voor het onderhoud, beheer en de vervanging van de openbare verlichting voor een periode van tien jaar. Ten behoeve van het reguliere onderhoud van de openbare verlichting (onderhoud, storingen en vervanging)) is € 153.000,00 opgenomen in de begroting 2024. Voor het werkelijk uitgevoerde onderhoud bedragen de kosten € 169.000,00, dit is € 16.000,00 meer. Dit is onder andere veroorzaakt door de inhaalslag door het reinigen van de lichtmastpalen. Groen Het groenonderhoud wordt uitgevoerd op basis van de beeldkwaliteit conform de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte en de kwaliteitscatalogus van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond en Weg en waterbouw en de verkeerstechniek). Binnen het groenonderhoud vallen ook de sportvelden en het groen rond de begraafplaatsen.

Het onderhoud van de sportvelden wordt op basis van een beheerplan uitgevoerd. Er was in 2024 € 4.119.000,00 beschikbaar voor het onderhoud van groen en water (inclusief onderhoud aan bermen en bermsloten). De werkelijke kosten bedragen € 4.801.000,00, dit is per saldo € 682.000,00 meer. Dit betreft groenonderhoud in de wijken en onderhoud sportvelden waarvoor de volgende oorzaken te geven zijn. - Extra inzet in verband met beperkte capaciteit Work Out Team extra inzet onderhoud Julianapark. - In augustus/september € 43.000,00 meer kosten voor het opruimen/herstellen van de stormschade dan geraamd. - Verdere inzet op inhaalslag boomonderhoud. - Eenmalige herstelactie gazon Julianapark. - Noodzakelijke vervangende inzet vrachtwagen in verband met ouderdom eigen vrachtwagen. - Afronding boomaanplant Europaplein. - Extra vervanging groenvakken gelijk met aanpak fietspad Stadskanaal Noord.

76

-

Watergeven nieuwe aanplant in verband met toenemende droogte. Pilot robotmaaien sportvelden. Aanpak entreehokjes sportterrein Stadskanaal-noord. Hogere kosten voor beregening sportvelden.

Speelplaatsen Voor het dagelijks onderhoud en renovatie van speelplaatsen was € 155.000,00 beschikbaar, hiervan is € 151.000,00 besteed, dit is € 4.000,00 minder. Ook hier is terughoudend omgegaan met niet noodzakelijke vervangingen. Mede in afwachting van geactualiseerd beleid. Water en riolering Voor het beheer van water en riolering wordt regionaal samengewerkt in de Waterketen. Het Water- en rioleringsplan 2021-2025 (WRP) is opgesteld in samenwerking met de gemeenten Westerwolde en Oldambt. In het afvalwaterplan worden, behalve het gemeentelijk basisrioleringsplan (BRP), in dit cluster meerdere taken en/of opdrachten gezamenlijk opgepakt en uitgevoerd. De samenwerking moet leiden tot vermindering van kosten voor alle deelnemers. Eind 2023 is het Basisrioleringsplan (BRP) Onstwedde, Alteveer, Mussel en Vledderveen vastgesteld. Ook hier is gekeken naar de huidige situatie van de riolering, voorzieningen en aanverwante zaken. Niet goed functionerende onderdelen worden in de komende jaren aangepakt. Voor het dagelijks onderhoud van de riolering is in 2024 € 1.173.000,00 beschikbaar. De werkelijke kosten bedragen € 1.047.000,00. Dit is € 126.000,00 minder. Dit komt doordat in 2024 een nieuw onderhoudsbestek in voorbereiding is gezet. Gebouwen Met behulp van het beheerprogramma wordt het noodzakelijke reguliere onderhoud aan gebouwen bepaald.

Het reguliere onderhoud bestaat uit onder andere uit schilderen en kleine reparaties. Het uit te voeren onderhoud kan jaarlijks sterk fluctueren, op basis van het gemiddeld benodigd budget is in de begroting 2024 € 368.000,00 geraamd. Daarnaast is voor incidentele maatregelen totaal € 329.00,00 beschikbaar gesteld. Het totale budget is dan € 697.000,00. De incidentele maatregelen betreffen aanpassingen van de multifunctionele vergaderruimte/raadzaal en het wijkonderkomen aan de Margrietlaan en bouwkundige maatregelen van Theater Geert Teis. In 2024 heeft het noodzakelijke onderhoud voor de instandhouding van gebouwen plaatsgevonden. De werkelijk bestede kosten van regulier onderhoud bedragen € 471.000,00, de kosten van de incidentele maatregelen bedragen € 222.000,00. De totale kosten komen hiermee op € 693.000,00. Ten opzichte van het totaal beschikbare budget levert dit een voordeel op van € 4.000,00. Dit is het saldo van de onderhoudslasten van circa zestig gebouwen en opstallen. Er is terughoudend, maar wel verantwoord met het oog op veiligheid, met het uitvoeren van onderhoud omgegaan.

Investeringen Op de beschikbare gestelde kredieten voor vervangingsinvesteringen van totaal € 12.528.000,00 is € 1.265.000,00 uitgegeven. Krediet Uitgaven Restant Vervanging fietspaden Stadskanaal-Noord 2.155.000 800.000 1.355.000 Vervangen duikerbrug 70.000 18.000 52.000 Vervangingen beweegbare bruggen 5.140.000 293.000 4.847.000 Vervangingen beschoeiingen 1.221.000 0 1.221.000 Vervangingen openbare verlichting 733.000 0 733.000 Vervangingen riolering 3.021.000 40.000 2.981.000 Vervanging toiletgroepen Kunstenschool 60.000 60.000 0 Vervangingen gebouw Theater Geert Teis 128.000 54.000 74.000 12.528.000 1.265.000 11.263.000

77

Toelichting Kunstwerken In de begroting wordt jaarlijks een vast bedrag gereserveerd voor het dekken van kapitaallasten van vervangingen van bruggen. Op basis hiervan is voor 2024 een investeringsruimte van € 317.000,00 beschikbaar. In 2024 is € 70.000,00 ingezet voor de vervanging van de duikerbrug in de Onstwedderweg. De restant ruimte van € 247.000,00 blijft beschikbaar voor investeringen in 2025. Voor het noodzakelijke groot onderhoud/renovatie van beweegbare bruggen was in 2024 totaal € 5.140.000,00 beschikbaar (inclusief restantkredieten). Op basis van de vijfjaarlijkse inspectie (uit 2021) worden projecten voorbereid en een inhaalslag uitgevoerd. Hieruit zijn onder andere de Drouwenermondsebrug, Pekelderklap, Boerveenschemondsebrug en de Stationsbrug Musselkanaal voorbereid en in opdracht gegeven. In verband met voorbereiding door de aannemers en bestellingen zijn de financiële effecten pas later inzichtelijk. De betreffende kredieten blijven hiervoor beschikbaar. Beschoeiingen Het vervangen van beschoeiingen en damwanden heeft in de periode 2019 tot en met 2023 plaatsgevonden door middel van deelprojecten na een aanbesteding. In 2023 is deze overeenkomst afgerond, van de hiervoor beschikbare kredieten resteert nog € 571.000,00. In 2024 is een nieuwe aanbesteding voorbereid en uitgevoerd.

Het in 2024 beschikbaar gestelde krediet van € 650.000,00 is daarom nog niet besteed. De werkzaamheden worden in 2025 weer verder opgepakt. Riolering Van de geplande investeringen voor een bedrag van € 3.021.000,00 is een bedrag van € 40.000,00 uitgegeven, waarbij noodzakelijke vervangingen zijn uitgevoerd. Eind 2023 is het BRP voor de buitenkernen vastgesteld. In 2024 konden de voorbereidingen voor nieuwe opdrachten worden opgestart. De capaciteit hiervoor was echter beperkt in verband met de voorbereiding en begeleiding van de vervanging van de Drouwenermondsebrug door dezelfde vakspecialist. Het restant van de betreffende kredieten blijft voor de nieuwe bestekken in 2025 beschikbaar. Gebouwen In de begroting wordt jaarlijks een vast bedrag gereserveerd voor het dekken van kapitaallasten van vervangingsinvesteringen op basis van het gebouwenbeheersysteem. In 2024 is hiervoor een investeringsruimte van € 48.000,00 beschikbaar. Hiervan is € 14.000,00 ingezet als aanvulling op het krediet van € 46.000,00 voor renovatie van de toiletgroepen van de Kunstenschool Zuid-Groningen. De restant investeringsruimte van € 34.000,00 blijft beschikbaar voor investeringen in 2025.

78

4. PARAGRAAF FINANCIERING Het financieringsstatuut bevat het treasurybeleid van onze gemeente en geeft de infrastructuur voor het uitvoeren van de treasuryfunctie. Deze paragraaf is het instrument voor het sturen en beheersen van, verantwoorden over en toezicht houden op de treasuryfunctie. Dagelijks is er aandacht voor het liquiditeitenbeheer van onze gemeente om zo efficiënt mogelijk in de behoefte aan dagelijkse financieringsmiddelen te voorzien. Kasgeldlimiet en renterisiconorm Voor het beheersen van renterisico’s gelden twee richtlijnen. Het gaat hierbij om de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft de limiet aan voor de vlottende schuld van een gemeente. Onder vlottende schuld wordt zoal verstaan geldleningen met een looptijd van korter dan één jaar en schulden in rekening courant verminderd met onder andere contante gelden en tegoeden in rekening-courant. De kasgeldlimiet wordt bepaald door een (bij ministeriële regeling vastgesteld) percentage van de totale begroting van de gemeente bij aanvang van het jaar. Zodra een gemeente met de omvang van de vlottende middelen deze grens structureel overschrijdt, ontstaat een verplichting om binnen drie kwartalen maatregelen te treffen om de omvang van de vlottende middelen te verlagen. Dit is mogelijk door vlottende middelen te vervangen door een langlopende geldlening.

Per kwartaal wordt de gemiddelde liquiditeitspositie over het voorgaande kwartaal berekend en vergeleken met de kasgeldlimiet. Voor 2024 bedraagt het begrotingstotaal € 142,8 miljoen. Het percentage is vastgesteld op 8,5. Dit betekent dat de kasgeldlimiet voor onze gemeente in 2024 afgerond € 12,1 miljoen was. Dit is dus het maximum dat de gemeente in 2024 aan vlottende schuld mag hebben. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de vier kwartalen van 2024. Bedragen x € 1.000,00 Berekening liquiditeitspositie

Kwartaal

1

2

3

4

1.

Vlottende (korte) schuld

€

2.190

2.049

1.802

1.608

2.

Vlottende middelen

€

14.467

11.641 14.482

18.599

Totaal netto vlottende schuld (1-2)

€

-12.277

-9.592 -12.680 -16.991

Kasgeldlimiet

€

12.138

12.138

12.138

Ruimte onder kasgeldlimiet

€

24.415

21.730

24.818 29.129

Overschrijding v/d kasgeldlimiet

€

-

-

€

142.800

-

12.138

-

Berekening kasgeldlimiet Begrotingstotaal

Het bij min. regeling vastgestelde percentage Kasgeldlimiet 8,5% x begrotingstotaal

8,5

€

12.138

Zoals uit dit overzicht blijkt zijn we alle vier kwartalen in 2024 ruim binnen de kasgeldlimiet gebleven.

79

Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Het begrotingstotaal bedraagt voor 2024 € 142,8 miljoen waarmee de renterisiconorm uitkomt op € 28,6 miljoen. Berekening renterisiconorm (bedragen x € 1.000) Stap Variabelen Renterisico(norm)

Begroting 2024

Rekening 2024

0

0

(1)

Renteherzieningen

(2)

Aflossingen

3.100

2.740

(3)

Renterisico (1+2)

3.100

2.740

(4)

Renterisiconorm

28.600

28.600

(5a)=(4>3)

Ruimte onder renterisiconorm

25.500

25.860

(5b)=(3>4)

Overschrijding renterisiconorm

0

0

Berekening

Renterisiconorm

(4a)

Begrotingstotaal

(4b)

Percentage regeling

20

(4) = (4a x 4b/100)

Renterisiconorm (van alleen jaar T)

28.600

142.800

In 2024 zijn geen geldleningen in aanmerking gekomen voor renteherziening. Uit bovenstaande tabel blijkt dat onze gemeente ruim binnen de renterisiconorm is gebleven. Schatkistbankieren Decentrale overheden zijn verplicht hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden. In geval van overtollige middelen is er wel sprake van een drempelbedrag dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gedefinieerd als een gemiddeld bedrag per kwartaal. Dat betekent dat het gemiddelde van het bedrag aan overtollige middelen dat een decentrale overheid gedurende het kwartaal dagelijks buiten de schatkist heeft aangehouden niet boven het drempelbedrag mag liggen. Deze drempel is vastgesteld op 2% van het jaarlijkse begrotingstotaal. Op basis van de begroting 2024 bedraagt de drempel voor onze gemeente afgerond € 2,9 miljoen (2% x € 142,8 miljoen). In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de vier kwartalen van 2024. Daaruit blijkt dat het gemiddeld bedrag aan overtollige middelen per kwartaal onder het drempelbedrag is gebleven. Op 31 december 2024 stond er een bedrag van € 15,6 miljoen uit bij het Rijk.

80

Overzicht schatkistbankieren (bedragen x € 1.000,00) 1e kwartaal

2e kwartaal

3e kwartaal

4e kwartaal

Gemiddeld saldo

1.219

1.624

1.693

2.659

Drempelbedrag

2.856

2.856

2.856

2.856

Ruimte onder het drempelbedrag

1.637

1.232

1.163

197

Overschrijding van het drempelbedrag

-

-

-

-

Financiering Wij financieren de investeringen van onze gemeente met eigen en vreemd vermogen. Onder eigen vermogen vallen de algemene reserve en bestemmingsreserves, onder vreemd vermogen vallen voorzieningen en geldleningen van derden. Een deel van de investeringen wordt gefinancierd met interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen). Hierdoor wordt rente bespaard omdat we voor dit deel geen geld hoeven te lenen. Het overige deel wordt gefinancierd met externe middelen, hoofdzakelijk langlopende geldleningen. Vaste geldleningen De stand van de opgenomen geldleningen per 31 december 2024 bedraagt afgerond € 39,0 miljoen. Geldgever NV BNG NV BNG NV BNG NV BNG NV BNG Aegon NV BNG NV BNG

Stand per 31-12-2024 € 840.000,00 " 1.200.000,00 " 2.400.000,00 " 1.800.000,00 " 5.200.000,00 " 7.200.000,00 " 8.000.000,00 " 12.600.000,00 € 39.240.000,00

Stand per 31-12-2023 € 980.000,00 " 1.400.000,00 " 2.800.000,00 " 2.000.000,00 " 5.600.000,00 " 7.600.000,00 " 8.400.000,00 " 13.200.000,00 € 41.980.000,00

Rente % 3,55 3,80 3,72 4,56 3,68 1,38 1,28 0,30

Laatste aflossing 2030 2030 2030 2033 2037 2042 2044 2045

De rentekosten voor bovenstaande leningen bedragen in 2024 € 705.000,00. Dit betekent een gemiddeld rentepercentage van 1,68.

81

Financieringsstructuur Totaal vaste activa (A)

31 december 2024 € 97.339.000,00

31 december 2023 € 94.065.000,00

Reserves Saldo rekening Voorzieningen Opgenomen geldleningen Totaal passiva (B)

" 56.200.000,00 " 6.738.000,00 " 7.201.000,00 " 39.241.000,00 € 109.380.000,00

" 49.509.000,00 " 7.569.000,00 " 6.137.000,00 " 41.981.000,00 € 105.196.000,00

Saldo (A-B)

€ 12.041.000,00-/-

€ 11.131.000,00 -/-

Deze berekening laat zien dat per 31 december 2024 er sprake is van een overschot aan financieringsmiddelen van € 12.041.000,00. Ten opzichte van 2023 is het financieringssaldo met € 910.000,00 (€ 12.041.000,00 - € 11.131.000,00) toegenomen. In de volgende specificatie komt deze mutatie tot uitdrukking. Besteding van middelen Netto investeringen in vaste activa Aanwending reserves Aanwending voorzieningen Aflossing langlopende geldleningen

Herkomst van middelen Afschrijving/afwaardering op investeringen Aflossing op verstrekte leningen Toevoeging rente aan reserves Dotaties aan reserves Dotaties aan voorzieningen Voordelig rekeningresultaat 2024 Per saldo toename van vaste financieringsmiddelen voor de financiering van vaste activa

€ " " " €

7.292.000,00 1.656.000,00 527.000,00 2.740.000,00 12.215.000,00

€ " " " " " €

3.484.000,00 534.000,00 231.000,00 547.000,00 1.591.000,00 6.738.000,00 13.125.000,00

€

910.000,00

Rente Onderstaand schema geeft een overzicht van de (netto)rentelasten, de wijze waarop de rente wordt toegerekend en het renteresultaat.

82

Renteschema Percentage a. b.

Rentelasten langlopende financiering Rentelasten kortlopende financiering Rentebaten

c.

Saldo rentelasten en rentebaten Rente grondexploitatie

1,50%

Saldo toe te rekenen externe rente d1. Rente eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen

€ " "

705.400,00 31.200,00 616.700,00-/-

€ "

119.900,00 7.500,00-/-

€

112.400,00

€ "

998.900,00 107.400,00

Totaal toe te rekenen rente

1,37%

€ 1.218.700,00

e.

Toegerekende (omslag)rente

1,50%

€ 1.334.800,00-/-

f.

Renteresultaat omslag

€

116.100,00-/-

Renteresultaat Om een reëel beeld van de investeringslasten te geven, berekenen wij rente over de interne financieringsmiddelen (eigen vermogen en voorzieningen). In de begroting 2024 is voor het toerekenen van rente aan investeringen een renteomslag van 2,0% gehanteerd. Op basis van de geraamde rentelasten en -baten in verhouding tot de boekwaarde van de investeringen per 1 januari bedraagt de renteomslag 2,11%. Het nadelige renteresultaat van € 108.000,00 is als last geraamd. In de rekening is het werkelijke omslagpercentage 1,37 en is het renteresultaat op de omslag afgerond € 116.000,00 voordelig. Ten opzichte van de raming is dit een voordelig verschil van € 224.000,00. Het renteresultaat op de omslag maakt onderdeel uit van het totale saldo van de toegerekende rentelasten aan de programma’s en de toegerekende rentebaten (bespaarde rente) op algemene dekkingsmiddelen. Ten opzichte van de begroting is dit saldo € 928.000,00 voordelig. Dit is gelijk aan het voordeel op de werkelijk betaalde rentelasten en -baten. Specificatie: - rentelasten investeringen € 616.000,00 V - rentelasten grondexploitatie " 3.000,00 N - renteresultaat omslag " 224.000,00 V - bespaarde rente " 91.000,00 V € 928.000,00 V Financieringsresultaat exploitatie Het nadeel van € 3.000,00 op de rentelasten grondexploitatie is neutraal verwerkt.

Ten opzichte van de begroting is het financieringsresultaat dan per saldo € 931.000,00 voordelig. De (netto)afschrijvingen over investeringen zijn ten opzichte van de begroting per saldo € 779.000,00 lager. Totaal bedraagt het voordeel op de investeringslasten dan € 1.710.000,00 (€ 931.000,00 + € 779.000,00). Hiervan heeft een bedrag van € 252.000,00 betrekking op de onderdelen afval en riolering. Het resultaat hiervan is verrekend met de betreffende egalisatiereserves. Het netto voordeel bedraagt dan € 1.458.000,00.

83

5. PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf 2023 moet het college expliciet verantwoording afleggen over de naleving van wet- en regelgeving die financieel relevant is voor het handelen van de gemeente. Het college was al verantwoordelijk voor de naleving van deze regels, maar vanaf 2023 moet zij hier zelf ook expliciet verantwoording over afleggen. Dit wordt de rechtmatigheidsverantwoording genoemd. Dit betekent dat een uitspraak wordt gedaan of de drie hiervoor geldende rechtmatigheidscriteria zijn nageleefd: -

Voorwaardencriterium: de naleving van wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader dat op 10 juni 2025 door de raad is vastgesteld; Begrotingscriterium: het handelen binnen de budgettaire kaders die de raad stelt in de begroting en begrotingswijzigingen; Misbruik & Oneigenlijk gebruik criterium: het voeren van een beleid om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsmiddelen te voorkomen.

Voor de uitvoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft de gemeenteraad in de financiële verordening een zogenaamde verantwoordingsgrens en een rapporteringsgrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens is de grens die bepaald waarbinnen het niet naleven van de hierboven genoemde criteria acceptabel is. Deze grens dient tussen de 0% en de 3% van de totale lasten van de gemeente te liggen. De gemeenteraad van Stadskanaal heeft de verantwoordingsgrens vastgesteld op 2%, wat voor 2024 een bedrag van € 3.315.000,00 betekent. De rapporteringsgrens is de grens van fouten waarboven de raad geïnformeerd wil worden. De rapporteringsgrens is vastgesteld op 10% van de verantwoordinggrens, wat voor 2024 een grens van € 330.000,00 betekent. Hieronder hebben wij per criterium de bevindingen gerapporteerd in lijn met de door de raad vastgestelde grenzen. Aanpak controle rechtmatigheid In lijn met het door het college vastgestelde meerjarenbeleidsplan interne controle 2021 e.v., is voor het boekjaar 2024 een jaarplan interne controle opgesteld. De interne controles zijn in overeenstemming met dit jaarplan uitgevoerd en vormen de basis voor de conclusies ten aanzien van de rechtmatigheid. Voorwaardencriterium Ten aanzien van het voorwaardencriterium zijn onrechtmatigheden ter grootte van € 2.299.000,00 geconstateerd in verband met het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels.

In 2024 is hard gewerkt aan het verder professionaliseren van de inkoopprocessen. We hebben extra capaciteit ingezet, nieuwe inkooptools geïntroduceerd en geïnvesteerd in het verbeteren van kennis over inkoop en de naleving van aanbestedingsregels. Een belangrijk instrument hierbij is de periodieke analyse van uitgaven. Hierdoor krijgen we beter inzicht in ons bestedingspatroon en kunnen we mogelijke risico’s op fouten of onrechtmatigheden eerder signaleren en aanpakken. Ook is een nieuwe rapportagelijn ingevoerd, waardoor we hier beter grip op hebben. Deze rapportagelijn waarborgt dat de verantwoordelijkheid en het eigenaarschap voor de rechtmatige besteding van middelen op de juiste niveaus in de organisatie liggen. De inkoopadviseur voert een spendanalyse uit om (dreigende) onrechtmatige inkopen in beeld te brengen. Hij bespreekt deze met de financial controller en de verantwoordelijke MT-leden, en uiteindelijk met de algemeen directeur. De directeur maakt afspraken over acties met de MT-leden, die deze vervolgens bespreken met hun kredietbeheerders. De terugkoppeling van acties gaat naar de verantwoordelijke manager/algemeen directeur. Dit proces zorgt ervoor dat de organisatie proactief werkt aan het verminderen en voorkomen van onrechtmatigheden.

84

Door deze verbeteringen hebben we nu een scherper beeld van mogelijke onrechtmatigheden. Helaas zijn er daarbij ook nieuwe onrechtmatigheden aan het licht gekomen. Deze komen bovenop de onrechtmatigheden van € 1.258.000,00 waarvan in de jaarrekening 2023 is aangegeven dat deze ook voor 2024 nog van toepassing zijn. Begrotingscriterium Ten aanzien van het begrotingscriterium zijn er enkele afwijkingen boven de rapporteringstolerantie geconstateerd. Dit betreft een overschrijding op de programma’s voor een bedrag van € 958.000,00. Deze overschrijding wordt voor € 950.000,00 veroorzaakt door dotaties aan de voorzieningen pensioenen en wachtgelden voor wethouders. Op grond van artikel 10 lid 5d van de financiële verordening wordt deze overschrijding als acceptabel aangemerkt. Daarnaast is sprake van enkele kleine overschrijdingen op de investeringskredieten. 1A. Overschrijding lasten programma’s 1B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 2. Ongeautoriseerde reservemutaties 3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld Totaal begrotingsonrechtmatigheden (BRUTO) 4. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden passend binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid 5. Resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden (NETTO)

€ 958.000,00 € 31.000,00 € 0,00 € 0,00 € 989.000,00 € 950.000,00 € 39.000,00

Misbruik- en oneigenlijk gebruikt criterium We hebben in mei 2024 de nota Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O) gemeente Stadskanaal vastgesteld. Vanuit de interne controle is vastgesteld dat het M&O beleid is nageleefd. Er is geen sprake van bevindingen op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik. Conclusie rechtmatigheid Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Organisatie- en personeelsbeleid In 2024 zijn bijna alle werkplekken in het gemeentehuis voorzien van nieuwe apparatuur om Het Nieuwe Werken te ondersteunen. Daarnaast zijn veel vergaderruimtes duurzaam ingericht voor hybride vergaderingen. De toenemende werkdruk en complexiteit van gemeentelijke taken hebben geleid tot de notitie "Versterken Uitvoeringskracht gemeente Stadskanaal". Dit vroeg om extra inspanningen op het gebied van werving en selectie. Dat we volledig zijn overgestapt op het vacatureplatform werkenvoorgroningen.nl heeft hierbij geholpen. Dit platform biedt ons een groter bereik en stelt ons in staat om professioneler en efficiënter te werken. Ook de doorstroom van interne kandidaten binnen onze organisatie heeft hieraan bijgedragen.

Alle nieuwe collega's volgen sinds de zomer een uitgebreid onboardingsprogramma en iedereen kan deelnemen aan intern georganiseerde bijeenkomsten over onderwerpen zoals privacy of informatieveiligheid maar ook het gebruik van tools zoals Microsoft-Teams. We zijn ook verdergegaan met de uitvoering van de HRM-visie 2022-2025. Zo hebben we onze gesprekkencyclus vernieuwd en zetten we sterk in op integriteit met een nieuwe Gedragscode Integriteit en Regeling Vertrouwenspersonen.

85

Het Management Development-programma is halverwege 2024 afgerond en geëvalueerd en krijgt in 2025 een vervolg. Daarnaast zijn er periodieke themabijeenkomsten met alle leidinggevenden om elkaar beter te leren kennen. Ook is er een pilot gestart om de Strategische Personeelsplanning (SPP) door te ontwikkelen. Bovendien hebben we in 2024 verschillende personeelsprocessen gedigitaliseerd in ons elektronische-Human Resource Management systeem (e-HRM), waaronder ziekteverzuim en de gesprekkencyclus. Stadskanaal was ook in 2024 een organisatie in beweging, van goed naar beter. Dienstverlening/Klant Contact Centrum (KCC) In 2024 hebben we zoals verwacht een flinke toename gezien in het aantal klantcontacten, met name door de stijging van het aantal aanvragen voor reisdocumenten. Dankzij de extra tijdelijke inzet van medewerkers hebben we deze drukte goed kunnen opvangen waardoor de dienstverlening soepel bleef verlopen. Ook in 2024 is gewerkt aan het actualiseren van de begraafplaatsenadministratie, met als doel de gegevens beter op orde en toegankelijker te maken. Daarnaast is er veel aandacht geweest voor het organiseren van de verkiezingen. Voor het eerst werd de centrale telling toegepast, een nieuwe werkwijze die zorgvuldig is voorbereid. Dit heeft niet geleid tot grote problemen, wat een mooie bevestiging is van een goed georganiseerd proces.

Met deze inzet en aanpak hebben we zowel de piek in klantcontacten als de organisatie van de verkiezingen succesvol weten te managen. Communicatie In 2024 hebben we concrete stappen gezet om onze digitale kanalen toegankelijker te maken, zodat meer inwoners onze diensten beter kunnen gebruiken. Het toegankelijkheidsonderzoek is afgerond in 2024. Dit onderzoek laat zien in hoeverre deze op dit moment voldoet aan de internationaal geaccepteerde toegankelijkheidsrichtlijnen (WCAG 2.1). Dit zijn de internationale richtlijnen voor toegankelijkheid van web content. De richtlijnen zijn opgedeeld in vier principes (Waarneembaar, Bedienbaar, Begrijpelijk en Robuust). De verbeterpunten uit het onderzoek worden opgepakt in 2025. We hebben onze communicatie verbeterd door duidelijker te vertellen wat we doen en hier ook naar te handelen, waardoor het gemeentelijk beleid beter tot uiting komt. Daarnaast hebben we ons voorbereid op het verder versimpelen van onze communicatie, onder andere door de ontwikkeling van een schrijftraining op B1-niveau, die in 2025 van start gaat. Inkoop In 2024 heeft de gemeente Stadskanaal het inkoopproces verder geprofessionaliseerd en transparanter gemaakt. • • • •

Trainingen aanbestedingen hebben medewerkers beter voorbereid op de regelgeving en procedures. De klachtenregeling Aanbesteden is ingevoerd, wat marktpartijen meer duidelijkheid en inspraak biedt. De aanbestedingskalender wordt nu beter benut, wat zorgt voor een strakkere planning en meer overzicht. Regelmatige spend-analyses hebben geholpen om onrechtmatigheden vroegtijdig te signaleren en aan te pakken.

86

Informatiebeveiliging & automatisering In 2024 is na de outsourcing van onze hardware van Stadskanaal naar Maastricht bij onze hosting partner, Open Line, meer ingezet op de nieuwe regieorganisatie en verder is de samenwerking verder geoptimaliseerd. Dat betekent voor onze data meer stabiliteit, continuïteit, veiligheid en flexibiliteit, waardoor we onze IT op een hoger niveau hebben weten te brengen. Door een toename van cyber bedreigingen hebben we samen met Open Line veel aandacht besteed aan de informatiebeveiliging. Het huidige informatiebeleidsplan loopt af in 2024. Vooruitlopend daarop zijn in 2024 al voorbereidingen gestart voor een nieuw, toekomstgericht plan dat vanaf 2025 richting zal geven aan ons informatiebeleid. Daarnaast geldt dat een aantal aspecten uit het vastgestelde Informatiebeleid van de periode 2021-2024 in 2024 verder zijn doorontwikkeld. Denk hierbij aan de implementatie van het verbeteren van de digitale toegankelijkheid en de invoering van het data gedreven werken en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Informatiemanagement & Privacy Als overheidsinstantie worden ons verplichtingen opgelegd met betrekking tot bestaande kaders voor de informatiebeveiliging bij de overheid. We moeten verplichte maatregelen volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (afgekort tot BIO) implementeren en de privacy volwassenheid verbeteren.

De outsourcing van de IT naar onze partner in Limburg heeft daar met betrekking tot de informatiebeveiliging een positieve bijdrage aan geleverd. In 2024 hebben we onze BIO maatregelen verder geoptimaliseerd en gaan we deze lijn verder doortrekken. In 2024 heeft de gemeente stappen gezet op het gebied van privacybescherming. Door voortdurende aandacht voor bewustwording, samenwerking met leveranciers en een integrale aanpak is de privacy binnen de organisatie weer verbeterd. Om medewerkers beter voor te bereiden op privacy risico’s zijn workshops georganiseerd. Dit moet leiden tot meer bewustwording en een betere opvolging van incidenten. Daarnaast blijven we extra aandacht besteden aan de privacy-afspraken met leveranciers. Periodieke controles en audits zorgen voor naleving van de privacy-eisen. Voorkomen van fraude en onregelmatigheden Het college is zich bewust van inherente risico’s van fraude die, zowel intern als extern, worden gelopen bij het uitvoeren van de gemeentelijke taken. Het college heeft in 2022 een frauderisicoanalyse uitgevoerd om de risicogebieden te identificeren en bewustwording te creëren. Vanuit de bedrijfsvoering is er verhoogde aandacht voor de inrichting van onze administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB) binnen de geïdentificeerde risicogebieden.

Daarnaast worden de relevante geldstromen/processen betrokken in de interne controles die gedurende het jaar worden uitgevoerd. Integriteit is een groot goed voor de gemeente. Alle inwoners en externe partijen moeten er op kunnen vertrouwen dat de medewerkers van de gemeente Stadskanaal betrouwbaar zijn en op een eerlijke en zorgvuldige manier werken. Ook intern willen de medewerkers op elkaar kunnen vertrouwen. Wij laten daarom iedere medewerker van de gemeente Stadskanaal bij indiensttreding een ambtseed of ambtsbelofte afleggen en verplichten hen om een verklaring omtrent gedrag te overleggen. Onze gemeente beschikt over een regeling melding vermoeden misstanden en over andere vastgestelde regelingen en gedragscodes. Zoals op het gebied van nevenwerkzaamheden en financiële belangen, die openbaar beschikbaar zijn. Er is een externe vertrouwenspersoon gecontracteerd die onafhankelijke begeleiding en advisering aan de medewerkers biedt en de werkgever informeert en adviseert over (preventief) beleid.

87

Onze (financiële) processen en systemen kenmerken zich door de aanwezigheid van functiescheidingen. Hiermee voorkomen we dat slechts één persoon ongecontroleerd transacties of verplichtingen kan aangaan, autoriseren, verwerken en afwikkelen en/of zelfstandig toegang heeft tot activa. Ondanks alle beheersingsmaatregelen resteert het risico dat leidinggevenden maatregelen doorbreken én het risico van samenspanning tussen medewerkers. Transparante besluitvorming, de governance structuur, een open cultuur waarbij we elkaar durven aan te spreken, de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon om niet-integer handelen (anoniem) te melden en periodieke interne en externe audits dragen er toe bij dat onregelmatigheden worden gesignaleerd. De afgelopen jaren zijn er regelmatig berichten in de media over cyberaanvallen, gevallen van ransomware en datalekken. Onze gemeente is aangesloten bij de informatiebeveiligingsdienst (IBD), die ons snel en accuraat informeert over actuele dreigingen en mogelijke mitigerende maatregelen. Het onderwerp informatiebeveiliging is organisatorisch geborgd vanuit de perspectieven continuïteit, fraude en privacy. Hiertoe zijn verschillende functionarissen aangewezen, zoals de Functionaris Gegevensbescherming (FG), Privacy Officer (PO) en de functionaris informatieveiligheid (CISO). De PO publiceert wekelijks nieuws en tips over veilig werken op intranet.

Als incidenten hiertoe aanleiding geven worden medewerkers gericht benaderd. Er vinden controles plaats om vast te stellen of gewerkt wordt volgens de daarover gemaakte afspraken, waaronder de diverse protocollen voor informatiebeveiliging. Daarnaast beoordeelt de CISO de kwaliteit en naleving van de getroffen beheersingsmaatregelen. Jaarlijks wordt de beheersing van informatiebeveiliging getoetst, allereerst intern, middels zelfevaluaties. Daarnaast doorloopt de gemeente in opdracht van de Ministeriële toezichthouders en Logius (een onderdeel van het ministerie van Binnenlandse zaken dat er voor zorgt ervoor dat digitale dienstverlening voor zoveel mogelijk organisaties beschikbaar is) een jaarlijkse ENSIA audit, met als doel vast te stellen dat we aan alle geldende normenkaders voor informatiebeveiliging voldoen. Eventuele verbeterpunten vormen de input voor verdere aanscherping en/of naleving van het informatiebeveiligingsbeleid en de daaruit voortvloeiende processen. Conclusie Het college is van mening dat, met alle analyses en getroffen beheersingsmaatregelen, de risico’s met betrekking tot een beheerste en integere bedrijfsvoering inzichtelijk zijn en op een adequate wijze aandacht krijgen.

88

6. PARAGRAAF WET OPEN OVERHEID De Wet open overheid (Woo) is ingesteld om inwoners meer openheid te geven over het handelen van de overheid. De gemeente Stadskanaal richt zich op de belangrijkste punten van de Woo: 1. Actieve openbaarmaking De gemeente moet elf informatiecategorieën openbaar kunnen maken. Van deze elf categorieën hebben we inmiddels vijf ingevoerd. We hebben tot 2027 de tijd om de andere categorieën in te voeren. 2. Passieve openbaarmaking Dit betekent dat informatie openbaar wordt gemaakt op verzoek. De gemeente deed dit ook al onder de Wet openbaarheid van bestuur. De termijnen zijn verkort en de informatie wordt op een speciaal digitaal platform gepubliceerd. Vanaf mei 2022 voldoen we aan deze eis van de Woo. 3. Een effectieve informatiehuishouding Dit betekent vooral dat de werkprocessen goed ingericht worden en de documenten die we publiceren voor iedereen duidelijk en leesbaar zijn. In artikel 3.5 van de Woo is bepaald dat wij in de jaarrekening verslag doen van de uitvoering van de uitvoering van deze wet. We doen dit in relatie tot de beleidsvoornemens uit de begroting 2024. Actieve openbaarmaking Het belangrijkste voornemen voor 2024 was de openbaarmaking van de convenanten en samenwerkingsverbanden. Er bleken aanpassingen nodig in het werkproces, voordat de convenanten volgens de regels van de Woo gepubliceerd kunnen worden.

Daardoor is dit wat vertraagd. De tweede categorie die dit jaar is voorbereid voor publicatie zijn de klachten. Daarvoor zijn procesafspraken gemaakt. Van klachten publiceren we een overzicht. Dat is een nieuwe optie binnen de Woo. Het tweede voornemen, het optimaliseren van de raadsstukken, bleek afhankelijk te zijn van technische aanpassingen van de applicatie. Dit geldt niet alleen voor Stadskanaal maar voor alle gemeenten die dezelfde applicatie gebruiken. Dit zal dus ook landelijk moeten worden aangepakt. Er is een nieuw publicatieplatform aangeschaft, dat de publicatie veel efficiënter maakt voor de organisatie. Dit is een belangrijke verbetering in de uitvoering van de Woo. De inhoudelijke uitwerking van de categorieën door het ministerie heeft meer tijd gekost dan verwacht. Ook is lang onduidelijk geweest in welke volgorde de informatiecategorieën openbaar moeten worden gemaakt. Inmiddels is de volgorde bekend gemaakt. Door de vertraging in de landelijke planning is niet te garanderen dat wij alle elf categorieën op het landelijk aangegeven tijdstip openbaar kunnen maken. Dit probleem speelt bij de meerderheid van de gemeenten. Onze verwachting is wel dat we voor de deadline in 2027 voldoen aan de Woo. Passieve openbaarmaking In het afgelopen jaar zijn er 31 informatieverzoeken ontvangen.

Conform de Wet open overheid wordt de informatie binnen twee weken na besluit verstrekt aan de verzoeker en passief openbaar gemaakt op de website van de gemeente Stadskanaal. Een effectieve informatiehuishouding Informatie is pas echt openbaar als iedereen de tekst kan lezen en begrijpen en als de documenten duidelijk geordend zijn. Daar is de aanpassing van de informatiehuishouding op gericht.

89

Het eerste voornemen was het trainen van medewerkers in begrijpelijk schrijven. Hiervoor is nu een projectplan ‘De taal van Stadskanaal’ in voorbereiding. Dit plan heeft een duidelijke relatie met de Woo, maar de uitvoering wordt een zelfstandig project. Het tweede voornemen, digitale toegankelijkheid, zal in samenhang met het project De taal van Stadskanaal worden aangepakt. Het derde voornemen was het verbeteren van het werkproces per informatiecategorie. Dat is voor de convenanten in orde gemaakt. Voor de volgende categorieën zullen we dat ook doen. Het vierde voornemen, de standaardisatie van de communicatie, blijft belangrijk. Dit jaar was er geen aanleiding om daarmee al iets te doen.

90

7. PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN Inleiding Bij verbonden partijen gaat het om gemeenschappelijke regelingen, aandeelhouderschap, deelname aan stichtingen waarbij zowel een bestuurlijk als een financieel belang aanwezig is. In deze paragraaf zijn de belangrijkste ontwikkelingen van de 16 verbonden partijen waaraan de gemeente Stadskanaal verbonden is weergegeven. Gemeenschappelijke regelingen Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang

Financieel belang Realisatie 2024 Risico Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang

Financieel belang Financiële kengetallen Realisatie 2024

Risico

Bestuursacademie Noord-Nederland Deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling BANN, waaronder de gemeente Stadskanaal Dienstverlening De gemeenschappelijke regeling BANN is na de fusie met de Bestuursacademie Oost-Nederland omgevormd tot een vangnetvoorziening voor na de privatisering doorlopende werkgeversverplichtingen. In 2024 is geen bijdrage betaald. Geen. Publieke Gezondheid & Zorg (PG&Z) Alle 10 Groninger gemeenten Participatie Onder de gemeenschappelijke regeling PG&Z vallen twee uitvoeringsorganisaties: GGD Groningen: zij is verantwoordelijk voor het bevorderen van de gezondheid, welzijn en veiligheid van alle burgers. Groepen kwetsbare inwoners, zoals daklozen, personen met verward gedrag, mensen die de zorg mijden of ‘hoarders’ (mensen met verzamelwoede) vereisen extra aandacht omdat zij niet de zorg en/of hulp krijgen die ze nodig hebben. RIGG: ondersteunt om een dekkend jeugdhulplandschap te behouden dat van een goede kwaliteit is voor jeugdigen die dit echt nodig hebben en dat ook in de toekomst betaalbaar blijft De inwonersbijdragebijdrage aan de PG&Z is voor 2024 € 1.318.221,00. Dit bedrag is inclusief de bedrijfsvoeringkosten van de RIGG. Eigen vermogen 31-12-2024 € 1,1 mln. Vreemd vermogen 31-12-2024 € 26,5 mln. Een financieel gerealiseerd negatief resultaat voor mutatie van reserves van € 1,1 mln.

De belangrijkste oorzaak hiervoor is een hoog ziekteverzuim en hogere personele inhuur. De door Rutte IV ingezette intensivering van de middelen voor de publieke gezondheid van € 300 miljoen wordt richting 2028 stapsgewijs afgebouwd, met als resultaat een structurele bezuiniging van € 300 miljoen. Afgewacht moet worden wat de effecten van deze bezuinigingen voor de GGD gaan betekenen.

91

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=1a9492d2-a194-4566-9094-7879dda35616