CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage II. MER totaal Chw-bp

Raadscommissie 26 februari 2024, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Omgevingsplan 1.0/Chw-bestemmingsplan: opiniërend34.119 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

100 100 101 103 104 104 104

Duurzaamheid Beoordelingskader Referentiesituatie Planvoornemen Alternatief maximale planmogelijkheden Uitvoerbaar planalternatief Samenvattende effectbeoordeling

105 105 106 108 108 108 108

Bodem

Water

Conclusies

109

7.1 7.2 7.3

Conclusie Vertaling in bestemmingsplan Leemten in kennis en monitoring Leemten in kennis Monitoring

109 111 111 111 112

Passende beoordeling inclusief stikstofonderzoek

113

Bijlage 1

25/113

1. INLEIDING 1.1

Aanleiding

Aangezien de Omgevingswet naar verwachting op 1 juli 2022 in werking treedt, wil de gemeente Stadskanaal oefenen met het opstellen en werken met een omgevingsplan. Het omgevingsplan is nu nog een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte op basis van de Crisis- en Herstelwet, een zogenaamd Chw bestemmingsplan. Alle ruimtelijke plannen voor het gehele grondgebied van de gemeente zijn hierin opgenomen. Dit leidt tot een actueel ruimtelijk beleidskader, dat bestaat uit het vertalen harmoniseren en actualiseren van bestaand beleid uit de huidige bestemmingsplannen, beheersverordeningen en verleende (omgevings)vergunningen. Met het Chw bestemmingsplan wordt tegelijkertijd alvast ingespeeld op de Omgevingswet. Het uitgangspunt is daarbij het maken van eenduidige, begrijpelijke, op elkaar afgestemde regels, en waar mogelijk ook minder regels. De verbreding bestaat uit het invoegen van regels uit gemeentelijke verordeningen zoals regels voor het kappen van bomen uit de Algemene Plaatselijke Verordening en het opnemen van de Welstandsnota. Ook het werken met het Casco, de voorbeeldstructuur van het omgevingsplan van de VNG, valt onder de verbreding. Het Casco kent een andere systematiek dan de huidige bestemminsplansystematiek. Het plan is daarbij gemakkelijk en volledig digitaal raadpleegbaar.

Naast het anticiperen op de Omgevingswet is het ook noodzakelijk om het vigerende bestemmingsplan Landelijk Gebied aan te passen aan de provinciale Omgevingsverordening, dit is onderdeel van de actualisatie. Dit bestemmingsplan voldoet nu voor delen niet aan deze provinciale verordening en hier ligt ook een specifieke opgave vanuit de provincie richting gemeente. Op dit moment wordt tevens gewerkt aan een Omgevingsvisie voor Stadskanaal3 in het kader van de Omgevingswet. Dit document is nog niet beschikbaar en kan daardoor nog niet meegenomen worden in dit Chw bestemmingsplan. Wel is in juli 2021 de regionale energiestrategie (RES 1.0) voor de regio Groningen4 vastgesteld, maar de concretisering hiervan wordt ook regionaal uitgewerkt. De regionale uitwerking en afstemming hiervan hebben nog niet plaatsgevonden en kunnen daarom nog niet worden meegenomen in dit Chw bestemmingsplan. Deze beide plannen zullen meegenomen worden in het volgende ‘echte’ omgevingsplan, dat zal worden opgesteld na het inwerking treden van de Omgevingswet in 2022. ● De ‘Verkenning voor een Omgevingsvisie’ en een participatieplan zijn in het voorjaar 2020 door de raad besproken. De planning van deze participatiegesprekken was in de periode van maart tot en met juni 2020.

Door de maatregelen rondom de coronacrisis was dit niet mogelijk, de gemeente start nu eerst in het najaar van 2021 met het opstellen van een Ruimtelijke Visie; dit wordt gezien als een bouwsteen voor de nog op te stellen brede Omgevingsvisie. Dringende opgaven, zoals versnelling van de woningbouw en economische ontwikkelingen, vragen een actuele ruimtelijke visie. Naar verwachting wordt in de loop van 2022 het participatietraject voor de Omgevingsvisie weer opgestart en zal de bouwsteen Ruimtelijke Visie, die dan naar verwachting gereed is, hierin worden verwerkt. ● Op 1 juli 2021 is de Groninger RES 1.0 aangeboden aan de landelijke RES-organisatie. In dit RES 1.0 is een bod van de energieregio Groningen opgenomen van 5,7 TWh vanaf 2030, gebaseerd op bestaand beleid en vastgestelde ambities (bestaat uit gerealiseerde en vastgestelde plannen en plannen in ontwikkeling). In de komende periode wordt regionaal gewerkt aan een gezamenlijke aanpak voor zon-op-dak en voor ecologie bij energieparken (toevoegen van waarden aan natuur en biodiversiteit bij ieder nieuw park) en aan een gemeenschappelijke ruimtelijke visie. In 2023 zal een RES 2.0 worden opgesteld, waarin ook doelen warmtetransitie verder worden uitgewerkt.

Omdat dit traject voor de uitwerking in regionaal verband wordt opgepakt, inclusief de participatie, is in dit Chw bestemmingsplan nog niet ingegaan op de mogelijke locaties voor nieuwe energieparken omdat dit vooruit zou lopen op de regionale ruimtelijke en ecologische visie.

3

https://www.stadskanaal.nl/omgevingswet

4 https://www.resgroningen.nl

26/113

Waarom een MER Op grond van de Wet milieubeheer en het bijbehorende Besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.) is een planMER noodzakelijk, omdat het niet is uitgesloten dat binnen de kaders van dit Chw bestemmingsplan sprake is van initiatieven waarbij sprake is van een overschrijding van de drempelwaarden uit het Besluit m.e.r., bijvoorbeeld een veehouderij-initiatief dat betrekking heeft op meer dan 200 stuks melkrundvee. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met de aanwezige Natura 2000-gebieden in de omgeving. In de Wet natuurbescherming is vastgelegd dat voor plannen die mogelijk leiden tot significante negatieve effecten op Natura 2000 een zogenaamde ‘passende beoordeling’ noodzakelijk is. Voor wat betreft het Chw bestemmingsplan kan niet op voorhand worden uitgesloten dat sprake is van significante negatieve effecten op Natura 2000. Met name als het gaat om het aspect stikstofdepositie, kan op vele kilometers afstand sprake zijn van significante negatieve effecten bijvoorbeeld als gevolg van de wijzigingen voor veehouderijen. Op grond van de Omgevingswet geldt straks een vergelijkbare regeling. In artikel 16.36 van de Omgevingswet is geregeld dat een planMER moet worden opgesteld indien een omgevingsplan kaderstellend is voor m.e.r.-(beoordelings)plichtige activiteiten of als een passende beoordeling op grond van de Wet natuurbescherming nodig is.

1.2

Doel MER en procedure

De milieueffectrapportage is wettelijk verankerd in hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer. Doel van een planMER is het integreren van milieuoverwegingen in de voorbereiding van een plan, in dit geval een Chw bestemmingsplan. De eerste fase in de m.e.r.-procedure was het opstellen van een Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD). Met deze NRD zijn de overlegpartners geraadpleegd over de opzet van het planMER en de onderliggende onderzoeken. De NRD heeft ook ter inzage gelegen. De binnen gekomen adviezen en reacties worden in paragraaf 1.4 beschreven. Om te zorgen dat het planMER een zo groot mogelijke meerwaarde heeft bij de besluitvorming over het Chw bestemmingsplan, wordt het planMER parallel aan het Chw bestemmingsplan opgesteld. Het (concept)planMER wordt met het ontwerp-Chw bestemmingsplan formeel in procedure gebracht, waarbij het (concept)planMER ook wordt getoetst door de Commissie voor de m.e.r.

1.3

Advies en inspraak NRD

De NRD is verzonden naar de overlegpartners (bestuursorganen) en heeft ter visie gelegen. Hiermee heeft eenieder de mogelijkheid gekregen om te reageren op de reikwijdte en het detailniveau van het MER. Het waterschap heeft aangegeven dat zij geen opmerkingen heeft. De provincie Groningen ziet graag nog een toevoeging van de volgende relevante beleidsnotities: ● de Visie Landbouw natuur en voedsel: waardevol en verbonden; ● de Regiodeal Natuur inclusieve Landbouw met bijbehorend Noord Nederlands programma; en ● het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. Het waterbedrijf vraagt aandacht voor klimaatadaptatie (droogte, beschikbaarheid zoetwater) en adviseert aan te sluiten bij de aanpak in het kader van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie, bijvoorbeeld door in te zetten op de zogenaamde risicodialogen: het proces dat bestaat uit meerdere gesprekken met allerlei partijen. Tijdens een risicodialoog komen de kwetsbaarheden (op en onder het maaiveld) aan bod voor wateroverlast, hittestress (bijvoorbeeld in stedelijk gebied en effecten hitte op drinkwaterleidingen), droogte en overstromingsrisico’s. De relevante beleidsnotities zijn toegevoegd in het MER. Omdat er geen nieuwe landbouwontwikkelingen mogelijk worden gemaakt, is een toetsing aan de meetlat van de ‘visie landbouw natuur en voedsel’ niet aan de orde.

Voor het omschakelen van landbouw naar veehouderij is deze visie wel van belang. In het hoofdstuk duurzaamheid wordt nadere aandacht besteed aan Ruimtelijke Adaptatie.

27/113

1.4

Vervolgbesluiten

Gelijktijdig met het opstellen van het ontwerp Chw bestemmingsplan wordt het concept-planMER opgesteld. Conform de eisen uit het Besluit milieueffectrapportage wordt in het Chw bestemmingsplan gemotiveerd op welke wijze in het plan wordt omgegaan met de resultaten en conclusies uit het planMER. Het planMER wordt vervolgens samen met het ontwerp- Chw bestemmingsplan formeel in procedure gebracht. Op dat moment vindt ook de toetsing door de Commissie voor de m.e.r. plaats. Daarmee is de planm.e.r.-procedure in principe afgerond. Het planMER vormt een bijlage bij het Chw bestemmingsplan en wordt door de raad vastgesteld.

1.5

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt het relevante algemene beleid samengevat dat invloed kan hebben op de onderzoeksopgave in dit planMER. Een uitgebreider overzicht is opgenomen in het Chw bestemmingsplan. In hoofdstuk 3 worden de te onderzoeken situaties beschreven, zowel de referentiesituatie als het planvoornemen en de alternatieven. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de ecologische aspecten. Hoofdstuk 5 bevat het onderzoek naar de relevante aspecten voor de woon- en leefomgeving; verkeer, geluid, geur, luchtkwaliteit, veiligheid en gezondheid. In hoofdstuk 6 worden de overige sectorale aspecten beschreven, namelijk landschap, cultuurhistorie, archeologie, bodem, water en duurzaamheid. In hoofdstuk 7 worden de effecten per onderzochte situatie samengevat en worden de conclusies getrokken. Ook wordt hier ingegaan op de leemten in kennis, een mogelijk monitoringsopgave en de doorvertaling in het Chw bestemmingsplan.

28/113

2. KADERS VOOR HET CHW BESTEMMINGSPLAN In dit hoofdstuk wordt getoetst of de beoogde ontwikkeling past binnen de geldende bestuurlijke en algemene beleidskaders van het Rijk, de provincie Groningen en de gemeente Stadskanaal. De toetsings- en beleidskaders voor de overige (milieu)thema’s zijn in de betreffende hoofdstukken of onderliggende onderzoeken beschreven. In de toelichting bij het Chw bestemmingsplan is het beleidskader ook beschreven, hier wordt alleen een samenvatting opgenomen en specifiek beleid benoemd.

2.1

Provinciale Omgevingsverordening

De provinciale Omgevingsverordening (POV) is de directe aanleiding tot het vaststellen van het Chw bestemmingsplan en wordt daarom uitgebreider beschreven dan andere plannen. De provinciale Omgevingsvisie ligt hier natuurlijk aan ten grondslag. Het Chw bestemmingsplan moet voldoen aan het provinciaal beleid en dus ook de regels uit de provinciale Omgevingsverordening Groningen 2016 (inclusief de actualisaties tot en met 2021). Vanuit deze POV ligt er in ieder geval een opgave om de bescherming van de hoofdvorm van de karakteristieke en beeldbepalende gebouwen in het buitengebied te borgen en om het agrarisch bouwperceel juist te verbeelden. Deze twee aspecten worden in het plan aangepast ten opzichte van de vigerende regels en daarom worden deze regelingen apart beschreven om te beoordelen of dit tot een onderzoeksopgave in dit MER leidt. Bescherming karakteristieke gebouwen Binnen de huidige plannen is de bescherming van karakteristieke gebouwen niet voldoende geregeld. De provinciale opgave heeft betrekking op het buitengebied, de mate van bescherming in het stedelijk gebied mag de gemeente zelf regelen. Het bestemmingsplan Landelijk gebied maakt het mogelijk om een karakteristiek pand te slopen, zonder dat hiervoor een motivatie is vereist, mits er een pand wordt teruggebouwd met dezelfde goot- en bouwhoogte en dakhelling.

Op grond de POV moet in ieder geval zijn opgenomen dat het verboden is zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning een karakteristiek gebouw geheel of gedeeltelijk te slopen. Een omgevingsvergunning kan niet worden verleend zonder dat is onderzocht of zinvol hergebruik van het gebouw overeenkomst de geldende bestemming of een andere passende functie objectief gezien mogelijk is al dan niet na het treffen van voorzieningen aan het gebouw. Agrarisch bouwperceel De POV vereist dat in het Chw bestemmingsplan duidelijk moet worden aangeven wat het agrarische bouwperceel is, dit moet op de verbeelding zijn aangewezen. Dit is het gebied waarbinnen agrarische bedrijfsbebouwing mag worden opgericht. De regeling in het nu geldende bestemmingsplan Landelijk Gebied voldoet hier niet aan; het aangegeven bouwvlak is nu een vaak meerdere hectares omvattend gebied, waarbinnen bebouwing is toegestaan. In de regels is wel bepaald dat deze bebouwing zich moet concentreren binnen een bepaalde oppervlakte (1 of 1,5 ha), in een denkbeeldig vierhoekig bouwperceel. Het Chw bestemmingsplan moet dus voorzien in regels op grond waarvan agrarische bedrijfsbebouwing, inclusief voorzieningen voor mestopslag en opslag van veevoer, worden geconcentreerd binnen een op de verbeelding van het bestemmingsplan exact aangewezen agrarisch bouwperceel.

2.2

Overig nationaal en regionaal beleid

NOVI In de Nationale omgevingsvisie (NOVI), vastgesteld in september 2020, is op rijksniveau de richting bepaald voor het versterken van de omgevingskwaliteit. Dat wil zeggen dat alle plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. In de NOVI zijn 4 prioriteiten benoemd: 7. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie. 8. Duurzaam economisch groeipotentieel. 9. Sterke en gezonde steden en regio's. 10. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

29/113

De NOVI maakt bij het maken van keuzes gebruik van drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies. 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal, en 3. Afwentelen wordt voorkomen. Het Chw bestemmingsplan speelt niet direct in op specifieke prioriteiten genoemd in het NOVI. Dit komt door het conserverende karakter van het Chw bestemmingen. Wel spelen de provinciale Omgevingsvisie en Omgevingsverordening in op de toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Dit is één van de prioriteiten genoemd in het NOVI. Het beleid en regelgeving uit de provinciale Omgevingsvisie en Omgevingsverordening is vertaald in het Chw bestemmingsplan. Visie Landbouw natuur en voedsel: waardevol en verbonden Het Ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit heeft een visie opgesteld waarbij Nederland de koploper in de Kringlooplandbouw kan worden. In een stelsel van kringlooplandbouw gebruiken akkerbouw, veehouderij en tuinbouw in de eerste plaats grondstoffen uit elkaars ketens en reststromen uit de voedingsmiddelenindustrie en voedingsketens. Kringloopbedrijven verbruiken zo min mogelijk energie en gebruiken zo veel mogelijk hernieuwbare energie. Door kringlooplandbouw kan worden bijgedragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen zoals de Verenigde Naties hebben vastgesteld.

Zoals klimaatvriendelijk werken en de reductie van CO2 emissie. Deze vorm van landbouw draagt sterk bij aan de verbetering van natuurwaarden. Dit beleid is niet relevant voor dit consoliderend bestemmingsplan, aangezien hierin geen nieuw beleid wordt vastgelegd, maar zal worden meegenomen bij het opstellen van de Omgevingsvisie. Regiodeal Natuur inclusieve Landbouw met bijbehorend Noord Nederlands programma Regio Deals hebben tot doel om de regionale opgave aan te pakken. Hierbij wordt samen gewerkt tussen vakdepartementen, decentrale overheden, het bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. Voor de aanpak van deze regionale opgaven stelt het kabinet middelen beschikbaar uit de Regio Envelop. De landbouw is van oudsher een belangrijke onderlegger voor brede welvaart op het platteland van Noord-Nederland, en een beeldbepalende sector in deze regio. De benodigde transitie heeft dan ook grote impact op dit gebied en raakt niet alleen aan een sector, maar ook aan vraagstukken zoals krimp, werkgelegenheid en een vitaal platteland. Noord-Nederland wordt daarmee een proeftuin waar een structurele verandering zichtbaar wordt, die anticipeert op het nieuwe Europese landbouwbeleid, die een inspiratie en kennisbron wordt op landelijk en mogelijk internationaal niveau. In de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw Noord-Nederland staan de gebieden centraal.

Om de gewenste variatie te bereiken - en zodoende veel te kunnen leren - hebben de Provincies 8 gebieden gekozen. Twee van deze gekozen gebieden vallen geheel of deel binnen het plangebieden Stadskanaal: 1. De Veenkoloniën (Groningen/Drenthe). 2. Westerwolde (Groningen). In de periode tot en met 2023 werken Partijen in het kader van de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw Noord-Nederland via een integrale en (provinciegrensoverschrijdende) gebiedsgerichte aanpak aan de volgende doelen: ● Pijler 1 Gebiedsgerichte aanpak natuurinclusieve landbouw. ● Pijler 2 Ontwikkelen instrumentarium natuurinclusieve landbouw. ● Pijler 3 Netwerk en communicatie. Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie staan alle projecten en maatregelen die ervoor gaan zorgen dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Het plan is ingevuld voor de komende zes jaar en voor de zes jaar daarna op hoofdlijnen. Het biedt ook een doorkijk tot 2050.

30/113

Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie is onderdeel van het jaarlijkse Deltaprogramma. Hierin staat hoe gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk het proces van ruimtelijke adaptatie willen versnellen en intensiveren. Daarvoor zijn zeven ambities in dit deltaplan opgenomen (hieronder uitgelicht). Het deltaplan geeft aan welke doelen de partijen nastreven, hoe ze daaraan gaan werken en hoe ze de resultaten in beeld brengen. Bij het deltaplan hoort een actieplan met concrete acties en maatregelen. De overheden werken met elkaar samen in 42 werkregio’s. Toekomstagenda Groningen Op 6 november 2020 zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt over de versterkingsopgave. Door de uitvoering van die afspraken kan iedereen veilig wonen, werken en naar school gaan in Groningen. Ook wil de Nederlandse overheid zich inspannen om bij te dragen aan een duurzame toekomst voor de regio. Inzet van deze toekomstagenda is de economische en duurzame ontwikkeling van de regio door het maken van concrete afspraken over de thema’s woningbouw & leefbaarheid, energietransitie en regionale economie. Regionaal woon- en leefbaarheidsplan Oost-Groningen De regio Oost-Groningen, waar de gemeente Stadskanaal onderdeel van is, heeft te maken met een terugloop in het bevolkingsaantal. Dit heeft gevolgen voor de woningmarkt en het voorzieningenniveau.

De regio staat dus voor een aantal opgaven die met elkaar samenhangen. Een aantal belangrijke opgaven zijn het aanpakken van de woningvoorraad ondanks de dalende marktprijzen, samenwerking tussen zorgorganisaties, het verbeteren van leefbaarheid in de dorpen en het standhouden van de voorzieningen. De gemeenten in deze regio, waaronder Stadskanaal, zijn tot een actieplan gekomen om aan de opgaven te werken. De focus in het actieplan ligt op het versterken van de eigen identiteit en kwaliteit. De nieuwste bevolkingsprognoses uit 2020 en 2021 laten overigens zien dat de bevolkingskrimp afneemt en er een lichte stijging van de vraag naar woningen is te zien door de recentste ontwikkelingen op de woningmarkt. RES 1.0 In het Klimaatakkoord van juni 2019 is afgesproken dat Nederland in 2030 op land in totaal 35 teraWattuur (TWh) grootschalige duurzame elektriciteit produceert (zon en wind). Op 1 juli is de RES 1.0 voor de energieregio Groningen vastgesteld, waar ook de gemeente Stadskanaal onderdeel van uitmaakt. Het basisbod (gerealiseerde projecten) van Stadskanaal bedraagt 0,11 TWh zonne-energie. Ook is er nog 0,32 TWh opgenomen in de bouwstenen (concrete initiatieven). Binnen de gemeente Stadskanaal ligt er vooralsnog geen opgave vanuit de RES 1.0.

2.3

Gemeentelijk beleid

De hoofdstad van de Veenkoloniën, pionieren in de proeftuin: Actualisering Toekomstvisie Stadskanaal 2025 De Toekomstvisie Stadskanaal bevat de ambities die de gemeente Stadskanaal heeft voor zijn gemeentelijk grondgebied voor de periode 2010-2025. Voor het landbouwgebied heeft de gemeente de ambitie om de milieubelasting en voedselvraagstukken terug te dringen. De gemeente biedt de agrarische sector ruimte voor innovaties met onder meer nieuwe technieken, nieuwe teelten, waterhuishouding en energie. Intensieve veehouderijen worden in sommige gevallen uitbreidingsmogelijkheden geboden, mits deze in redelijke verhouding staan tot andere bestaande bedrijvigheid en in de omgeving passen. Ook mogen agrarische bedrijfsgebouwen alternatieve functies krijgen door het terugloop in het aantal agrarische bedrijven. Voor wat betreft het landschap en natuur zet de gemeente in op een vergroening van het landschap. Woonvisie Stadskanaal 2020-2025 In de woonvisie 2020-2025, die de raad in september 2020 heeft vastgesteld, biedt de gemeente meer ruimte voor ontwikkelingen op de woningmarkt.

De voorgaande woonvisie kende een doorlooptijd van 2015-2025, maar toch is besloten de woonvisie vroegtijdig te actualiseren, onder andere omdat de woningmarkt erg in beweging is; ten tijde van het vaststellen van de woonvisie 2015-2025 bevond de woningmarkt zich nog in een crisis, maar in 2020 is de situatie op de woningmarkt aanzienlijk veranderd. Daarnaast hebben de Oost-Groningse gemeenten en de provincie Groningen in regionaal verband

31/113

afgesproken allen hun woonvisie te actualiseren. Reden hiervoor is de actualisatie van de provinciale omgevingsverordening en het recent uitgevoerde woningmarktonderzoek. In de nieuwe woonvisie wordt ruimte geboden voor het toevoegen van woningen om bijvoorbeeld een 'rotte kies' situatie op te lossen of om locaties opnieuw in te vullen. Daarnaast wordt in elk dorp de mogelijkheid geboden om een aantal woningen toe te voegen om zo de kernen te verstevigen, te voorzien in woonwensen en de leefbaarheid in stand te houden, dan wel te verbeteren. Ook is er behoefte om de kwaliteit van het woningbestand te vergroten. Met de realisatie van nieuwbouw worden kwalitatief hoogwaardige woningen toegevoegd. Deze nieuwe woningen zijn energiezuinig en sluiten wat de plattegrond betreft beter aan bij de behoefte van deze tijd. Het doel is om de vraag op de woningmarkt beter te bedienen en als gemeente een gunstiger woonklimaat te bieden. Beleidsnotitie ‘Stadskanaal op zon’ De visie 'Stadskanaal op zon' gaat in op het zonnebeleid van de gemeente Stadskanaal. Zonneparken kunnen op braakliggende bedrijventerreinen en agrarische gronden worden ontwikkeld, hiermee verwacht de gemeente dat zonneparken een kleiner effect hebben op het woongenot dan windmolenparken. In de visie in de gemeente verdeeld over een achttal zones met twee categorieën: oplaadzones en landschappelijke zones.

De kern van de visie is dat in de 'oplaadzones' ruimte is voor grootschalige zonneparken, maar dat deze ruimte er niet is in de landschappelijke zones; hier zijn wel kleinschalige initiatieven mogelijk. Het uitgangspunt is dat de zonneparken van tijdelijke aard zijn; vergunningen voor zonnevelden worden verleend voor een periode van 25 tot 30 jaar, daarna krijgt het gebied zijn oorspronkelijke bestemming terug.

Figuur 2-1 Kaart met oplaadzones en landschappelijke zones

32/113

Figuur 2-2 Verkleinde gebieden oplaadzone Noorderdiep en Musselkanaal

In de 'Ruimtelijke Visie Oplaadzone Stadskanaal' (25 november 2019) is de gebiedsvisie 'Stadskanaal op Zon' nader uitgewerkt, waarvoor vooral geldt dat de oplaadzones voor de deelgebieden 'Noorderdiep' en 'Musselkanaal' zijn aangepast, zie Figuur 2-2 en ruimtelijke criteria zijn toegevoegd.

2.4

Autonome ontwikkelingen

Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die zich ook voordoen als het planvoornemen niet wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld gevolgen van vastgesteld beleid en projecten waarover al definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden. De autonome ontwikkelingen kunnen zowel binnen het plangebied liggen als in de omgeving daarvan, maar toch invloed hebben in het studiegebied. De autonome ontwikkelingen die worden meegenomen in het MER zijn hieronder beschreven. Trends Krimpregio Zoals ook al beschreven is in het Regionaal woon- en leefbaarheidsplan Oost-Groningen en de Woonvisie Stadskanaal, is de gemeente onderdeel van een krimpregio. Het grondgebied van de gemeente Stadskanaal wordt in de provinciale omgevingsvisie 2016-2020 aangemerkt als krimpgebied. Binnen het uitvoeringsprogramma van de provincie Groningen is de kern van Stadskanaal een regionaal centrum. De provincie zet in op ondersteunen van leefbaarheidsinitiatieven in de hele provincie en investeren in de kwaliteit van landschap, ten behoeve van het stimuleren van recreatie en toerisme. In de periode van 2009 tot 2013 is in de gemeente Stadskanaal het aandeel gezinnen met kinderen licht afgenomen, bleef het aandeel jongeren stabiel en is het aandeel ouderen toegenomen. Per dorp zijn de verschillen in de huidige bevolkingssamenstelling gering.

Deze trend is doorgezet in de periode 2013-2018 waarbij de inwonersaantallen afnemen van 33.000 naar 32.000 (3%). Uit de nieuwste provinciale bevolkingsprognoses uit 2020 blijkt dat de krimp van de bevolking afzwakt en het aantal huishoudens licht toeneemt, onder andere door een toename van het aantal alleenstaanden .

33/113

Agrarische bedrijven De tabellen in het stikstofonderzoek (Bijlage 1) laat zien dat een afname van het aantal agrarische bedrijven doorzet, maar dat de dierenaantallen na een lichte daling weer stijgen. Een deel van de bedrijven zal binnen de planperiode uitbreiden en een deel zal de bedrijfsactiviteiten beëindigen. Klimaatverandering en energietransitie Zoals bekend is, moet worden geanticipeerd op klimaatverandering: een gemeente moet voorbereid zijn op periodes van droogte of juist extra wateroverlast. Ook moet ruimte worden geboden aan energietransitie. Hiervoor moeten echter eerst beleidskeuzes worden gemaakt in de Omgevingsvisie en moet regionale afstemming plaatsvinden in de Regionale Energie Strategie (RES). Daarom worden deze onderwerpen in dit Chw bestemmingsplan nog niet uitgewerkt. Wel is er een aantal concrete vergunde initiatieven voor de realisatie van zonneparken. De vergunde parken worden opgenomen in het Chw bestemmingsplan. Bij de realisatie van nieuwe woningen wordt voldaan aan de opgave om deze gasloos uit te voeren. Stikstof (landelijk) De natuur in Nederland is overbelast als het gaat om stikstof. Dit heeft gevolgen voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen die Europees zijn vastgelegd voor onze Natura 2000-gebieden.

Om deze doelen te kunnen behalen zijn zeer strenge eisen vastgesteld rondom plannen en projecten die stikstofdepositie tot gevolg (kunnen) hebben. Het is zonder vergunning Wet natuurbescherming niet langer meer mogelijk een plan vast te stellen met meer dan 0,00 mol/ha/jaar aan stikstofdepositie op beschermde Natura 2000-gebieden. Projecten en plannen Binnen plangebied Langs de westgrens van de gemeente loopt een oude spoorlijn, deze is in eigendom van Museumspoorlijn STAR en wordt gebruikt als toeristische spoorlijn. In maart 2019 is een principe akkoord gesloten tussen ProRail, Museumspoorlijn STAR, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Arriva om in december 2024 een treinverbinding te starten tussen Groningen en Stadskanaal via dit traject. Binnen het plangebied zijn recent diverse projecten voor grotere zonneparken opgestart, vergund of gerealiseerd. Het betreft: ● Zonnepark Vleddermond, vergunning 2018, circa 16 hectare, constructie boven maaiveld ten behoeve van dubbelgebruik (grazen). ● Zonnepark Noord, vergunning 2018, 74 hectare zonnepark met aan de zuidzijde 8 hectare ingericht als akkervogelgebied. ● Zonnepark Alteveer, vergunning oktober 2019, ca 7,5 ha met park, voorziet in de kap van circa 5,3 ha tijdelijk populierenbos, gecompenseerd binnen NNN-gebied ten westen van Ter Apel.

● Zonnepark Musselkanaal, vergunning eind 2020, 208 hectare, waarvan 106 ha voorzien wordt van zonnepanelen en de rest als groene buffer, bestaande als natuurinclusieve landbouw, wordt ingericht. Buiten het plangebied Naast het in gebruik nemen van de spoorlijn STAR, die ook binnen het plangebied ligt, zijn er plannen om dit deel van het spoor in te zetten voor de Nedersaksenlijn met een treinverbinding tussen Groningen en Almelo. Meer autonome ontwikkelingen zijn op dit moment niet bekend.

34/113

2.5

Randvoorwaarden voor Chw bestemmingsplan

Uit voorgaande analyse blijkt dat het planvoornemen bestaat uit een Chw bestemmingsplan (bestemmingsplan met verbrede reikwijdte) voor de hele gemeente, dat zorgt voor een actueel, maar grotendeels conserverend beleidskader en dat het volgende inhoudt: 1. Het omgevingsplan biedt een actueel planologisch beleidskader, dit betekent: - het vertalen van bestaand beleid uit de bestemmingsplannen en de beheersverordeningen (en verleende (omgevings)vergunningen); - het meenemen van en afstemmen op actueel Rijks- en provinciaal beleid, het Chw bestemmingsplan moet daaraan voldoen. Op gemeentelijk niveau is geen nieuw beleid aanwezig dat doorwerkt in het Chw bestemmingsplan; - het afstemmen van agrarische bouwpercelen op de bepalingen die de POV stelt. Hierbij worden de behoefte, flexibiliteit, groeimogelijkheden, nevenfuncties en vervolgfuncties meegenomen; - het anders bestemmen van niet-actieve agrarische bedrijven (voornamelijk omgezet naar woonbestemming); - het (beleidsarm) harmoniseren en dereguleren van bestaande regelgeving, dit betekent het maken van eenduidige, begrijpelijke, op elkaar afgestemde en waar mogelijk minder regels. 2.

Het actuele beleidskader verbreden met elementen uit de toekomstige Omgevingswet, zoals: - het invoegen van een aantal regels uit gemeentelijke verordeningen, zoals regels voor het kappen van bomen uit de APV en het aanleggen van een uitweg; - het opnemen van de Welstandsnota; - het werken met het Casco (voorbeeldstructuur omgevingsplan) van de VNG voor het omgevingsplan, gevolg is een geheel andere opbouw van het Chw bestemmingsplan ten opzichte van de huidige bestemmingsplansystematiek; - het plan is voor de gebruikers digitaal eenvoudig te ontsluiten en raadpleegbaar. Concreet betekent dit dat de regeling voor agrarisch bouwperceel op de kaart wordt aangepast op onderstaande wijze, dat zoveel mogelijk bestaande regelingen worden behouden waar dat kan binnen de huidige wettelijke kaders, maar dat nog niet vooruit wordt gelopen op nieuw beleid, bijvoorbeeld ten aanzien van klimaat- en energieneutraliteit.

35/113

3. OPZET PLANMER 3.1

Algemene opzet

In dit MER wordt het planvoornemen vergeleken met de referentiesituatie, die ontstaat als er geen nieuw bestemmingsplan wordt vastgesteld. De referentiesituatie in het MER omvat de huidige, feitelijke en legale situatie plus eventuele vergunde concrete initiatieven en vastgesteld beleid (zogenaamde autonome ontwikkelingen). Niet benutte planologische ruimte is daarmee geen onderdeel van de referentiesituatie, maar is onderdeel van de effectbeoordeling in het planMER.

Figuur 3-1 Referentiesituatie en voornemen (bron: Factsheet referentiesituatie in MER voor bestemmingsplannen, Commissie voor de m.e.r.)

In een MER worden in het algemeen ook reële alternatieven onderzocht. Aangezien dit planMER wordt opgesteld bij een conserverend plan, dat vooruitloopt op de nieuwe Omgevingsvisie en een integraal Omgevingsplan, is het niet zinvol nu alternatieven te onderzoeken die invulling geven aan nieuw beleid of nieuwe ambities. Vooralsnog is het voornaamste doel van het nieuwe plan de harmonisatie, actualisatie en het invoegen van bestaand beleid. Om die reden worden er slechts 3 functionele alternatieven onderzocht: ● Planvoornemen: de bestaande planologische mogelijkheden, inclusief de bouwtitels, verwerken van de bepalingen uit de provinciale verordening en bestaand beleid op het gebied van ‘Agrarische bouwpercelen’, ‘Intensieve veehouderijen’ en ‘Bescherming karakteristieke gebouwen’ integreren op een gebiedsgerichte manier. ● De maximale planmogelijkheden: steeds wordt beoordeeld wat de effecten zijn van de maximale ontwikkelingsmogelijkheden in de huidige regelingen en hoe zich dit verhoudt tot de te beoordelen milieueffecten. ● Het voorkeursalternatief: verwacht wordt dat het alternatief ‘maximale planmogelijkheden’ niet zondermeer inpasbaar is of dat dit leidt tot een zodanige toename van milieueffecten, dat verwacht wordt dat mogelijke toekomstige ambities binnen een nog op te stellen Omgevingsvisie hiermee kunnen worden gefrustreerd.

Op basis van de onderzoeksresultaten voor het planvoornemen en de maximale mogelijkheden wordt beoordeeld of er een voorkeursalternatief is te definiëren, waarbij (voorlopig) beperkende regelingen worden opgenomen zodat een uitvoerbaar plan kan worden opgesteld. Bovenstaande geldt bijvoorbeeld voor stikstofdepositie: onder de huidige wettelijke regelingen is het niet toegestaan een plan vast te stellen waarbij verwacht kan worden dat de stikstofdepositie op reeds (over)belast natuurgebieden toeneemt. Dit gebeurt toch al snel als een bestaande agrarische bestemming uitbreidt ten opzichte van de feitelijke, vergunde situatie: ● Voor de referentiesituatie wordt de huidige veroorzaakte stikstofdepositie bepaald op basis van feitelijke bedrijfsvoering en Wnb-vergunningen. Tevens wordt beoordeeld of dit wijzigt als alle veehouderijen hun vergunning maximaal opvullen binnen de mogelijkheden van de bestaande gebouwen, in het geval waarbij dus alle bestaande dierplaatsen worden gebruikt. ● Voor het planvoornemen wordt de stikstofdepositie berekend die ontstaat als de bestaande veehouderijen uitbreiden conform de huidige ontwikkelingsmogelijkheden, maar binnen de bestaande vergunningen. Dit omvat bijvoorbeeld het realiseren van reeds vergunde maar nog niet gebouwde uitbreidingen van stallen.

● Voor de Maximale planmogelijkheden moet de stikstofdepositie, inclusief alle flexibele bepalingen, worden bepaald (bijvoorbeeld ook de generieke omzetting van landbouw naar veehouderij).

36/113

Indien hierbij niet direct aan wettelijke normen kan worden voldaan, moet een uitvoerbaar alternatief worden onderzocht, het voorkeursalternatief. Om de milieueffecten te bepalen en te vergelijken met de referentiesituatie en de verschillende alternatieven, worden in dit hoofdstuk eerst het plan- en studiegebied afgebakend, vervolgens worden de verschillende onderzoekssituaties uitgewerkt en wordt beschreven hoe het onderzoek van de milieueffecten wordt uitgevoerd en beoordeeld.

3.2

Plan- en studiegebied

Het plangebied Het Chw bestemmingsplan wordt vastgesteld voor het gehele grondgebied van de gemeente Stadskanaal. In dit MER wordt gebruik gemaakt van een onderverdeling in verschillende gebiedstypen, gebaseerd op de gebiedsindeling uit de ‘Verkenning naar een omgevingsvisie’(zie figuur 3-2), waarbij enkele deelgebieden uit de figuur in dit MER zijn gebundeld: ● Kernen Stadskanaal en Musselkanaal, inclusief centra en kanaalzone. ● Dorpen Alteveer, Mussel, Onstwedde en Vledderveen . ● Bedrijventerreinen Dideldom, Musselkanaal, het Bedrijvenpark Stadskanaal en de bedrijvenlocatie aan de Gasselterdreef Stadskanaal Noord. ● Landelijk gebied: zowel Veenkoloniën als Westerwolde.

Figuur 3-2 Gebiedsindeling

37/113

Studiegebied Het studiegebied is het gebied waar milieueffecten, als gevolg van de ontwikkelingsmogelijkheden die het Chw bestemmingsplan Stadskanaal biedt, (kunnen) optreden. Het betreft het plangebied en de omgeving ervan. De reikwijdte van milieugevolgen kan aanzienlijk verschillen per milieuaspect. Voor bepaalde milieuaspecten komt het studiegebied vrijwel overeen met het plangebied, voor andere milieuthema's kan het studiegebied zich tot (ver) buiten het plangebied uitstrekken. Een voorbeeld van de laatstgenoemde categorie is het thema stikstofdepositie (met name als gevolg van de ontwikkelingsruimte voor veehouderijen), waarvoor ook gebieden over de grens met Duitsland relevant kunnen zijn. In de hoofdstukken 4 t/m 6 wordt per thema ingegaan op de begrenzing van het studiegebied. In de volgende figuur is de ligging van Stadskanaal opgenomen met de aanwezige Natura 2000-gebieden in de omgeving, de infrastructuur en omliggende kernen. Aan de westzijde grenst de gemeente aan de Provincie Drenthe. Op circa 12 km ten oosten van de gemeente is de grens met Duitsland gelegen.

Figuur 3-3 Plangebied en directe omgeving inclusief Natura 2000 gebieden (gele vlakken)

38/113

3.3

Referentiesituatie

De referentiesituatie bestaat uit toekomstige situatie (2030/2040) die ontstaat als het nieuwe plan niet wordt vastgesteld, en omvat de feitelijke, legale situatie en de autonome ontwikkelingen. De autonome ontwikkelingen (trends en projecten) zijn al beschreven in paragraaf 2.4. In deze paragraaf wordt de referentiesituatie in algemene zin per deelgebied beschreven. In de sectorale hoofdstukken zal de referentiesituatie per milieuthema worden besproken. Stedelijk gebied Het stedelijk gebied bestaat uit centra en woongebieden van Stadskanaal en Musselkanaal, de bedrijventerreinen, de kanaalzone als verbinding tussen deze centra en de dorpsgebieden Alteveer, Mussel, Onstwedde en Vledderveen. Stadskanaal en Musselkanaal Zowel Stadskanaal als Musselkanaal laten zich typeren als kanaaldorpen. De centrumgebieden hebben een sterke verstedelijking doorgemaakt. De centrumbebouwing van Stadskanaal heeft zich na de komst van Philips in Stadskanaal geconcentreerd tussen de Esperantolaan, de Hoofdstraat, de Hunsingolaan en de Navolaan. Elders langs het kanaal zijn ook nog sporadisch winkels te vinden. De kern van Stadskanaal wordt gekenmerkt door de lintbebouwing langs Het Stadskanaal waarachter woonwijken zijn ontstaan. De lint wordt gekenmerkt door een gemengd gebied met detailhandel, wonen en maatschappelijke functies.

De woonwijken richting het oosten zijn voorzien van relatief veel groen waaronder ook een sportpark, een vakantiepark en een bos. De ‘kern’ wordt aan de oostzijde begrensd door het A.G. Wildervanckkanaal en daaraan parallel de gelijknamige weg. Binnen Stadskanaal noord zet de lintbebouwing door tot de rand van het plangebied. De functies wonen en bedrijven tot en met de milieucategorie 2 zijn hier sterk vertegenwoordigd. Achter deze bebouwing ligt de overgang naar agrarische percelen in het landelijkgebied. Aan de zuidzijde van de kern Stadskanaal gaat de lintbebouwing verder waarin deze overgaat naar de kern Musselkanaal. Voor Musselkanaal geldt dat het centrum globaal loopt vanaf de Kruisstraat tot de Technicumstraat. Het centrum van Musselkanaal is langgerekt van vorm en wordt gedomineerd door een aantal appartementengebouwen met een grote bouwmassa. Het Willem Diemerplein is het opgeknapte middelpunt van het centrum. Rondom dit plein concentreert zich de hogere bebouwing. De kern bestaat voornamelijk uit centrumfuncties met daarachter woonwijken. In de scheiding tussen wonen en bedrijventerrein ligt een groenzone met een sportpark. Beide kernen worden ten westen begrenst door de provincie en gemeente grens. Aan de oostzijde worden de kernen begrenst door landbouwgronden en natuur in het buitengebied en het A.G. Wildervanckkanaal.

Alteveer, Mussel, Vledderveen en Onstwedde In de dorpen Mussel, Onstwedde en Vledderveen is een redelijk compleet voorzieningenniveau aan basisvoorzieningen aanwezig. Dat blijkt uit de aanwezigheid van bijvoorbeeld een basisschool, supermarkt en dorpshuis. De dorpen kenmerken zich daarnaast ook door een veelzijdige aanwezigheid van bedrijvigheid. De hoofdfunctie in de drie dorpen is wonen. Binnen de dorpen zijn nog bouwkavels aanwezig waarop woningbouw wordt gerealiseerd. Er is dan ook een lichte stijging in het aantal inwoners te zien. De dorpen Mussel en Vledderveen zijn ontginningsdorpen met de kenmerkende ontginningspatronen en lintbebouwing. Het dorp Mussel wordt ontsloten door de N975. De kleine compacte kern bestaat voornamelijk uit de functie wonen afgewisseld met enkele lichte bedrijvigheid en maatschappelijke functies. De functie wonen gaat hier geleidelijk over in agrarische bestemmingen. Het dorp Vledderveen is opgenomen in het bestemmingsplan Landelijk gebied. De woningen en (agrarische) bedrijvigheid ligt ingeklemd tussen twee geluidgezoneerde terreinen. Aan de noordwestzijde ligt een gebied met de bestemming natuur.

39/113

Onstwedde is het enige dorp binnen de gemeente dat niet is ontstaan uit de ontginningsperiode. Onstwedde is een esdorp ontstaan op hogere zandgronden en kenmerkt zich door bebouwing op ruime erven, oude voormalige agrarische bebouwing en de aanwezigheid van veel kerken en wijkverenigingen. In het dorp zijn Westerwoldse boerderijen en jongere boerderijen van het Oldambster type aanwezig. Daarnaast is er sprake van karakteristieke bebouwing langs de Dorpsstraat en de Havenstraat, alsmede verspreide bebouwing ten zuiden van de Havenstraat. De gronden ten zuiden van de Hardingstraat en Havenstraat is aangewezen voor de bestemming ‘Waarde Cultuurhistorie’. De ontsluiting van Onstwedde vindt plaats via de N365. Alteveer is van oudsher een kanaaldorp dat langs het Alteveerkanaal is ontstaan, op de grens van de gemeenten Pekela en Stadskanaal. In Alteveer is sprake van een verscheidenheid aan bouwvormen, ontstaan omdat verschillende functies er een plaats kregen. De oudste bebouwing is geconcentreerd rond de sluizen, bruggen en belangrijke dwarsverbindingen, de latere bebouwing kenmerkt zich door grote variatie. Nabij de rotonde is een aardappelzetmeelfabriek, een autosloperij en een verharde ijsbaan gevestigd. De ontsluiting vindt plaats via de N365.

Bedrijventerreinen De bedrijventerreinen in de gemeente Stadskanaal zijn gelegen in Stadskanaal en Musselkanaal en omvatten het Bedrijvenpark Stadskanaal, bedrijventerrein Dideldom, het Bedrijventerrein Musselkanaal en de bedrijvenlocatie aan de Gasselterdreef Stadskanaal Noord. Bedrijvenpark Stadskanaal is een geluidgezoneerd bedrijventerrein met ruimte voor zware bedrijven. In Figuur 3-4 zijn de locaties weergegeven die in het Chw bestemmingsplan de bestemming bedrijventerrein krijgen. Per locatie is een beschrijving opgenomen.

Figuur 3-4 Uitsnede bestemming bedrijven, Chw bestemmingsplan

40/113

Bedrijventerrein Dideldom Het bedrijventerrein Dideldom is gelegen ten zuidoosten van de woonkern Stadskanaal. Op dit terrein zijn bedrijven mogelijk met de maximale milieucategorie 3.2. De ontsluiting van dit terrein vindt plaats aan de noordwestzijde via de rotonde op de N374 dat in het plangebied over gaat op de Kathodeweg. Verder noordelijk is nog een aansluiting op de N374 via de Electronicaweg. Ten noorden van de Kathodeweg wordt het terrein opgevuld door een autogarage. Ten zuiden van de Kathodeweg bevindt zich het Fabrieksterrein van Philips. Verder zuidelijk waar de Kathodeweg overgaat in de Electronicaweg is een zonnepark gerealiseerd. De hiervoor genoemde bedrijven zijn gelegen binnen de functieaanduiding ‘tot en met milieucategorie 3.2’ en ‘specifieke vorm van bedrijf- autohandel en garage’. Op dit terrein zijn onbebouwde kavels aanwezig met een totaal oppervlakte van 62.000 m2. Verder zuidelijk zijn verschillende bedrijven aanwezig van autohandel tot metaalbewerking en afvalverwerking. Op dit terrein is de functieaanduiding ‘tot en met milieucategorie 4.1’ en een ‘specifieke vorm van bedrijf- autohandel en garage’. Op basis van de luchtfoto is te zien dat er enkele kavels niet zijn bebouwd, totaal circa 5.500 m2. Ten noorden van de Electronicaweg ligt de geluidzone van het geluidgezoneerde Bedrijvenpark Stadskanaal.

In de zuidelijke hoek is het Ceresmeer gelegen dat omringd wordt door groen. Dit terrein is een voormalig stortplaats van de Philipsfabriek en heeft een totaal oppervlak van circa 80.000 m2, waarvan 50.000 m2 met een aanduiding maximale milieucategorie 4.1 en 30.000 m2 in de categorie 3.2. Op het gehele bedrijventerrein geldt een maximum bebouwingspercentage 80% en een maximale bouwhoogte van 15 meter. Het bedrijven terrein wordt in het zuidoostelijk deel begrenst door de woningen aan de Cereskade en aan de zuidwestzijde door de oude spoorlijn STAR. Aan de Noordoostzijde betreft het gemengd gebied met wonen, maatschappelijke functie en bedrijven.

Figuur 3-5 Uitsnede Bestemmingsplan Cereswijk en Dideldom 2014

Bedrijvenpark Stadskanaal Aan de oostzijde van het bedrijventerrein Dideldom ligt het Bedrijvenpark Stadskanaal. De twee gebieden zijn van elkaar gescheiden door het Stadskanaal met aan de noordzijde de karakteristieke lintbebouwing met een mix van de functies bedrijf en wonen. Op het terrein zelf zijn verschillende functies aanwezig. Er geldt een beheersverordening waarbij het bestaande gebruik met bijbehorende milieucategorieën is toegestaan. Aanvullend geldt voor delen van het bedrijvenpark dat de milieucategorieën 1 tot 3.2 zijn toegestaan. In afwijking van het bestaande gebruik en/of de milieucategorieën 1 tot en

41/113

met 3.2 kan met een omgevingsvergunning voor delen van het bedrijvenpark worden afgeweken tot en met milieucategorie 4.2 of 5.2. Het terrein betreft een geluidgezoneerd bedrijventerrein. Om het terrein ligt een geluidzone. Op basis van luchtfoto’s (2020) blijkt dat op het terrein nog enkele kavels niet bebouwd zijn: aan de Tinnegieter is circa 77.500 m2 onbebouwd, ten noorden van de Glasblazer is circa 20.000 m2 onbebouwd. Over het gehele terrein zijn enkele percelen met een totaal oppervlak van circa 50.000 m2 onbebouwd en langs het zonnepark ligt een perceel van 30.000 m2 onbebouwd. Ten slotte ligt aan de zuidoostrand een onbebouwd perceel van 60.000 m2. Direct ten zuiden van het huidige zonnepark binnen het bedrijvenpark Stadskanaal, is in 2018 een omgevingsvergunning verleend voor het Zonnepark Vleddermond. Het gaat om een park van circa 16 hectare voor de duur van maximaal 30 jaar.

Figuur 3-6 Uitsnede beheersverordening Bedrijvenpark Stadskanaal

Bedrijventerrein Musselkanaal Het bedrijventerrein Musselkanaal ligt ten zuidoosten van de kern Musselkanaal. Het terrein wordt doorsneden door het Musselkanaal. Het zuidelijk deel wordt ontsloten door twee aansluitingen op de A-weg. Een deel van het terrein ligt in gemeente Borger-Odoorn, dat onderdeel uitmaakt van de provincie Drenthe. Het terrein is vrijwel volledig ingevuld met diverse bedrijven zoals een bedrijf voor het vervaardigen van en handel in pallets, een autobedrijf, een bouwmarkt en een fitnesscentrum. Op het terrein is eveneens een LPG-tankstation aanwezig. Volgens het vigerend bestemmingsplan zijn bedrijven tot en met de milieucategorie 3.2 toegestaan. De huidige invulling past bij de vigerende regeling. Op basis van luchtfoto lijkt nog één kavel van 1.210 m2 onbebouwd. Het noordelijk deel wordt ontsloten vanuit het centrum via Nijverheidslaan. Op dit terrein zit een kunststofproductiebedrijf en een tuincentrum. Aan de noordkant zijn een slagerij en verschillende kantoorpanden met (bedrijfs)woningen gevestigd. Op deze locatie is eveneens de milieucategorie 3.2 toegestaan. Het noordelijk deel van het terrein ligt binnen de geluidszone van het Bedrijvenpark Zuid Groningen.

42/113

Figuur 3-7 Uitsnede bestemmingsplan Musselkanaal (2007)

Bedrijvenlocatie aan de Gasselterdreef/Stadskanaal Noord Ten noordwesten van de kern Stadskanaal ligt een bedrijvenlocatie met een maximale milieucategorie 3.2. Deze locatie wordt ontsloten door de Gasselterdreef dat aansluit op de N378. Ten zuiden van deze locatie is in 2013 een omgevingsvergunning verleend voor de uitbreiding van het testveld van Stopaq Europe B.V. Het testveld wordt gebruikt voor het testen van het product Stopaq op verschillende buizen boven en onder de grond. In het Chw bestemmingsplan wordt het gehele terrein bestemd als bedrijventerrein.

Figuur 3-8 Uitsnede Bestemmingsplan Stadskanaal Noord (2009)

43/113

Landelijk gebied Het Landelijk gebied is onderverdeeld in 2 type gebied: de Veenkoloniën en het gebied Westerwolde. Beide gebieden worden hierna kort beschreven. De verschillende waarden van deze gebieden zijn relevant voor de beoordeling van het landschap in hoofdstuk 6. Voor de overige aspecten is het onderscheid tussen de gebieden minder relevant, waardoor in het MER in de meeste hoofdstukken gesproken wordt over het landelijk gebied in zijn geheel. Veenkoloniën Het Veenkoloniale landschap kenmerkt zich door een grote openheid en vergezichten, met een heldere verkavelingsstructuur en hier en daar afgewisseld en begrensd door kleine bosachtige landschapselementen en bomenrijen langs de wegen. Akkerbouwbedrijven met een veenkoloniaal bouwplan bepalen het beeld. De verkavelingsstructuur in het gebied wordt voor een belangrijk deel gekenmerkt door het Veenkoloniale patroon van wijken en zwetsloten. De Veenkoloniën zijn door mensenhanden gemaakt. Het gebied is van oudsher een energielandschap, gevormd door het afgraven van turf en met het dichtste netwerk van mensgemaakte kanalen ter wereld. In dit deel van het landelijk gebied zijn ook twee speciale geluidbronnen aanwezig (zie hoofdstuk geluid): ● Een lawaaisportcentrum, bestaande uit een motorcrossterrein en een kartbaan.

● Vliegveld Stadskanaal, een zogeheten MLA-vliegveld (Micro Light Aircraft, 2-persoons vliegtuigen tot 450 kg) met bijbehorende voorzieningen, waaronder een kampeervoorziening. Rondom het vliegveld is sprake van een hoogtebeperking.

Figuur 3-9 Kaart hoogtebeperkingen (bron: luchthavenbesluit)

Westerwolde Met het gebied Westerwolde wordt het hoger gelegen esdorpenlandschap in het noordoosten van de gemeente bedoeld, met een uitloper naar het Pagediep. Westerwolde vormt hier de overgang naar het Veenkoloniale landschap en heeft unieke natuurlijke, landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. Het gebied wordt gekenmerkt door een meer besloten karakter vanwege het aanwezige reliëf, gevormd door de essen, glaciale ruggen en de beekdalgebieden. In het gebied liggen esdorpen en esgehuchten. Het landschap is kleinschalig en de open gronden, geschikt voor landbouw, liggen beslo-

44/113

ten door of aan de randen van bossen, singels, houtwallen en esrandbeplantingen. De voorkomende beken zoals de Mussel-Aa en de Ruiten Aa passen door hun natuurlijke, slingerende beloop in het natuurlijke aandoend karakter van het gebied. In dit deel van het plangebied ligt het grootse areaal van natuurgebieden binnen en buiten de NNN. Agrarische functie De ontwikkelingsmogelijkheden voor veehouderijen vormen de directe aanleiding voor het doorlopen van een planm.e.r.procedure. Het is van belang om de referentiesituatie voor de veehouderijen goed in beeld te hebben, met name ten behoeve van de passende beoordeling en de depositieberekeningen die in dat kader worden uitgevoerd. Op grond van jurisprudentie dient in de referentiesituatie onbenutte ruimte in de vergunning buiten beschouwing wordt gelaten. Deze onbenutte ruimte is onderdeel van de effectbeoordeling. Binnen het plangebied is een gebiedsdekkende inventarisatie uitgevoerd, waarbij per bedrijf de vergunde situatie, de feitelijke aanwezige veestapel en de daarmee samenhangende emissies in beeld zijn gebracht op basis van vergunningen, meldingen en CBS gegevens. In Bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de resultaten van deze inventarisatie.

Uit de CBS-gegevens (2020) blijkt dat er in totaal 176 agrarische bedrijven actief zijn binnen de gemeente waarvan: ● 135 bedrijven met hokdieren, de zogenaamde intensieve veehouderij, waarbij de dieraantallen na een paar mindere jaren weer toenemen; ● 60 overige veehouderijbedrijven, waaronder paarden-, geiten- en rundveehouderijen. Het aantal bedrijven neemt de afgelopen 10 jaar af, maar ten aanzien van de dierenaantallen is een toename te zien; ● 97 akkerbouwbedrijven, waarvan de laatste 10 jaar een lichte afname te zien is; ● 6 tuinbouwbedrijven - open grond; het aantal bedrijven is de afgelopen 10 jaar nagenoeg gelijk gebleven. Deze bedrijven kennen een aparte regeling in het vigerende én het nieuw plan (Agrarisch-Kwekerij) en vallen daarom niet binnen de beschouwde agrarische bouwvlakken/bouwpercelen. In de praktijk kunnen het in totaal minder bedrijven zijn dan aangegeven in de CBS-statistieken, omdat er ook bedrijven zijn die meerdere activiteiten combineren. Op basis van vigerende bestemmingsplannen is een lijst met agrarische bouwpercelen gemaakt.

De lijst bestaat uit 249 bouwpercelen waarvan is gebleken dat: ● een deel hiervan gekoppelde percelen betreft (totaal 19 stuks, die samen 8 bedrijven vormen); ● een deel hiervan geen actief bedrijf (meer) bevat; ● er 69 bedrijven zijn die dieren (kunnen) houden, hiervan zijn er 17 aangeduid als IV (intensieve veehouderij) en 15 met NIV (neventak intensieve veehouderij); ● de overige bouwpercelen bij akkerbouwbedrijven (97) horen of losstaande loodsen, (schuil)schuren en silo’s zijn (44); ● de tuinbouwbedrijven zijn anders bestemd en maken geen onderdeel uit van deze lijst. Huidige regeling agrarisch bouwperceel In het vigerend bestemmingsplan Landelijk Gebied is de maximale oppervlaktemaat van 1 of 1,5 ha voor het denkbeeldige vierhoekige agrarisch bouwperceel afhankelijk van het gebied waarin het ligt (groen, geel of rood gebied zie Figuur 3-10).

5 In 2019 waren het er 14, in 2021 naar verwachting weer 14 na een doorlopen vergunningprocedure.

45/113

Figuur 3-10 Overzichtskaart groen, geel en rode gebieden

Binnen het bouwvlak is dus nu het agrarisch bouwperceel niet exact begrensd op de plankaart (verbeelding) aangeven. Afhankelijk van de situering van het agrarische bouwperceel in groen, geel en rood gebied, mag volgens de regels in het huidige bestemmingsplan de grootte van het bouwperceel variëren. ● In groene gebieden mag het bouwperceel 1,5 ha zijn met een binnenplanse afwijking tot 2,5 ha binnen het bouwvlak. ● In gele gebieden mag het bouwperceel 1 ha bedragen en met een binnenplanse afwijking tot 2 ha binnen het bouwvlak. ● In de rode gebieden geldt een maximum bouwperceel van 1 ha. Met binnenplanse afwijking kan hiervan worden afgeweken tot 1,5 ha binnen het bouwvlak. Tevens zijn in het huidige bestemmingsplan aan een aantal landbouwschuren en solitaire mestsilo’s ook agrarische bouwvlakken toegekend, deze zijn allemaal kleiner dan 1 hectare. Indien sprake is van een landbouwschuur is alleen de opslag van landbouwwerktuigen en landbouwproducten toegestaan, voor mestsilo’s is geen bijzondere regeling opgenomen. Overige agrarische activiteiten Voor de overige agrarische bedrijfsactiviteiten en andere functies zijn, als het gaat om het in beeld brengen van de referentiesituatie, minder gedetailleerde uitgangspunten nodig, omdat deze geen belangrijke rol van betekenis hebben in de onderzoeken stikstofdepositie, geurhinder en luchtkwaliteit.

Wel speelt de situering van de akkerbouwpercelen, teeltondersteunende voorzieningen en energieopwekkende voorzieningen bijvoorbeeld een rol in de beschrijving van de referentiesituatie in het hoofdstuk landschap en cultuurhistorie.

46/113

Natuur Binnen de gemeente Stadskanaal zijn gebieden gelegen die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het grootste areaal van natuurgebieden binnen en buiten de NNN ligt in het landschap Westerwolde. Deze natuurgebieden zijn verbonden met het beekdal van het riviertje Ruiten Aa. Aan weerszijden van de Ruiten Aa liggen gevarieerde bossen. Nabij het beschermd dorpsgezicht Smeerling ligt het Metbroekbos en het Eemboerveld. Het aangeplant bosperceel het Vledderbos direct ten oosten van Stadskanaal maakt ook onderdeel uit van het NNN gebied. Net buiten het grondgebied van de gemeente Stadskanaal ligt het Natura 2000-gebied Liefstinghsbroek. Recreatie Naast een groot netwerk aan regionale wandel en fietsroutes (zie Figuur 3-11) zijn er vele ommetjes te maken rond de dropen en in de aanwezige natuurgebieden. De gemeente Stadskanaal kent verschillende recreatie mogelijkheden zoals het streekhistorisch centrum, de museumspoorlijn STAR en een adventure park. De vakantieparken en diverse campings dragen bij aan meerdaagse recreatiemogelijkheden.

Figuur 3-11 Regionale fiets en wandelroutes

47/113

Karakteristieke gebouwen Stadskanaal kent 63 karakteristieke gebouwen (zie Figuur 3-12). Deze gebouwen zijn karakteristiek voor het dorp of het landschap en bepalen mede de identiteit of het aanzicht van het gebied. Ook zijn ze belangrijk vanwege bijvoorbeeld de (oorspronkelijke) functie binnen het gebied, de ouderdom, de bouwstijl en/of de opvallende ligging. Om te voorkomen dat deze panden ongewenst gesloopt worden, zijn er regels ter bescherming van deze gebouwen vastgelegd in een voorbereidingsbesluit ‘karakteristieke gebouwen 2021’. Hierdoor is er voor het slopen van een deel van of het geheel van een karakteristiek pand een omgevingsvergunning nodig.

Figuur 3-12 Locaties karakteristieke panden (rode stippen)

3.4

Planvoornemen

Het planvoornemen bestaat uit het verwerken de bepalingen uit de provinciale verordening ten aanzien van toelaatbaar agrarisch bouwvlak en karakteristieke panden, het zoveel als mogelijk behouden van de bestaande planologische regelingen en het actualiseren en harmoniseren van de plannen binnen de gemeente. Dit betekent dat het planvoornemen op hoofdlijnen consoliderend van aard is. Het vertrekpunt is dat het plan niet meer of minder mogelijk maakt dan nu is geregeld in de geldende bestemmingsplannen, beheersverordening en omgevingsvergunningen. De volgende plannen worden vervangen door en/of opgenomen in het Chw bestemmingsplan, deze onderwerpen kunnen relevant zijn voor het MER: ● de regels uit het provinciale inpassingsplan (PIP) voor ‘Agrarische bouwpercelen’ (31 oktober 2018) en het provinciale inpassingsplan voor de N366 Veendam - Nieuwe Pekela - Stadskanaal (20 april 2016). Deze inpassingsplannen maken op dit moment juridisch gezien onderdeel uit van diverse bestemmingsplannen in de gemeente; ● de regeling uit het provinciaal omgevingsverordening (POV), ‘Agrarische bouwpercelen’, ‘Intensieve veehouderijen’ en ‘Bescherming karakteristieke gebouwen’; ● de welstandsnota 2015.

48/113

Aanvullend wordt een aantal regels uit de APV ook meegenomen in het Chw bestemmingsplan, om alvast te oefenen met de werkwijze onder de Omgevingswet. Deze onderwerpen hebben geen directe relatie met of invloed op dit MER. Het betreft de regels behorende bij: ● Kappen van bomen. ● Objecten plaatsen op de weg. ● Uitweg aanleggen of veranderen. ● Grondwerkzaamheden uitvoeren. ● Reclame plaatsen. Stedelijk gebied Voor andere dan agrarische bestemmingen, zoals wonen en gemengd gebied, worden geen wijzigingen doorgevoerd. Deze bestemmingen en functies worden daarom niet expliciet onderzocht, maar natuurlijk wel betrokken bij de beoordeling per milieuaspect. Ten aanzien van wonen zijn in de huidige bestemmingsplannen reeds circa 400 onbenutte bouwtitels opgenomen. Vanwege de krimpopgave zijn die de laatste jaren gesloopt om plaats te maken voor herinvulling, waarmee een kwantitatieve slag in de woningvoorraad gemaakt kan worden. Hiervoor zijn deels al vergunningen en plannen bekend, deels nog niet. Onderdeel van het planvoornemen is deze bouwtitels te behouden, hiervoor is in mei 2021 een voorbereidingsbesluit genomen.

Figuur 3-13 Locaties bouwtitels vigerende bestemmingsplannen

49/113

Dit betekent dat beoordeeld moet worden of deze bouwtitels binnen de huidige inzichten behouden kunnen blijven en welke randvoorwaarden wellicht nodig zijn. Het gaat in de huidige plannen om een locatie voor circa 18 woningen in Alteveer, circa 146 woningen in 6 projecten in de kern Musselkanaal en de rest in 7 projecten in de kern Stadskanaal, in omvang variërend van 1 tot 100 woningen per project, zie Figuur 3-13. In het planvoornemen liggen de locaties niet strikt vast, maar het aantal wel. De algemene opgave voor alle woongebieden is het behouden van de leefomgevingskwaliteit, het karakter van de kernen en het behoud van het voorzieningenniveau. Bedrijventerreinen Voor de (geluidgezoneerde) bedrijventerreinen worden de huidige bestemmingen overgenomen, waarbij is geïnventariseerd of er nog uit te geven kavels zijn. Beoordeeld is of deze lege kavels nog steeds inpasbaar zijn met de huidige bestemde milieucategorie, vanuit de regels voor richtafstanden tot woningen, risicocontouren, de ruimte binnen de geluidzone en stikstofemissie. Voor het planvoornemen gaan we ervan uit dat de bestaande bedrijven passen binnen de huidige regelingen en vooralsnog gevestigd blijven. Tabel 3-1 Onbenutte kavels bedrijventerreinen

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=5e5b4adb-a010-4184-98b4-d9f1ce20e4cb