Samenvattend verslag raadsvergadering 7 november 2024

SAMENVATTING VAN HET AUDIOVERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD Zaaknummer: 1973481 Datum vergadering: 7 november 2024 Aan deze besluitenlijst kunnen pas rechten worden ontleend nadat zij door de gemeenteraad is vastgesteld. Aanwezig:

Aleyna Avci (CDA), Maarten van Beek (DorpsVisie) vanaf 17:05 uur, Mireille Bonnier (CDA), Jos de Bruin (DorpsVisie), Sylvia Corsten (PvdA/GroenLinks) tot 21:30 uur, Peter van Dam (PvdA/GroenLinks), José Goossens-Junier (DorpsVisie), Remco Heeren (DorpsVisie), Willie Horden (DorpsVisie), Martien Merks (VVD) vanaf 17:20 uur, Frans Meulenbroeks (DorpsVisie), Ton Nagtzaam (Solo), Don Pasanea (VVD), Gert Jan van Steenhoven (CDA), Marnix Thunnissen (Voor U!), Flip Verhagen (D66) en Monique van Zwieten (D66) Burgemeester Suzanne Otters-Bruijnen (voorzitter)

Afwezig: Tevens aanwezig:

Moniek Weerts (raadsgriffier) Jan Boersma, Steven Grevink, Jelle de Jong (wethouders) en Jeroen Wesselink (gemeentesecretaris)

Agenda: 1. Opening 2. Tweede bestuursrapportage 2024 3. Meerjarenbegroting 2025-2028 • Eerste termijn raad: Eerste reactie van de fracties (maximaal 10 minuten per fractie) • Schorsing vergadering • Reactie in eerste termijn college (maximaal 35 minuten) • Tweede termijn raad inclusief nader bespreken moties/amendementen (maximaal 10 minuten per fractie) • Reactie in tweede termijn college (maximaal 35 minuten) • Besluitvorming 4. Verordeningen belastingen, heffingen en leges 2025 5. Sluiting 1. Opening De voorzitter opent om 17.00 uur de vergadering en heet iedereen van harte welkom. De voorzitter concludeert dat de agenda hierna wordt vastgesteld. 2. Tweede bestuursrapportage 2024 De voorzitter geeft aan dat de sprekersvolgorde begint bij de fractie van het CDA.

Samenvattend verslag raadsvergadering 7 november 2024

Het CDA dankt voor de beantwoording van de eerder gestelde technische vragen. Gelukkig kan geconstateerd worden dat deze tweede berap de algemene reserves weer enigszins aanvult, in tegenstelling tot de eerste berap. De fractie maakt zich echter grote zorgen over het personeelstekort. Het is belangrijk dat de kwaliteiten op de juiste manier worden ingezet. Automatisering van sommige taken kan hieraan bijdragen. De fractie verzoekt snel naar de werkprocessen te kijken, met name met en bij de Dienst Dommelvallei. Ook nu weer wordt extra geld gevraagd voor personeelskosten. De eerder verwachte daling van de inhuurkosten wordt niet gerealiseerd door continuering van de inhuurcontracten. Het CDA wil graag behouden wat goed is, maar stelt wel dat de kosten voor een relatief kleine zelfstandige gemeente als Son en Breugel beheersbaar moeten blijven en dat niet steeds in een berap om extra geld gevraagd moet worden. De fractie vraagt zich af wat het toekomstbeeld van het college is aangaande deze ontwikkelingen. De overige fracties onderschrijven de inbreng van het CDA. Wethouder De Jong bevestigt de constatering van het CDA. Hij geeft aan dat beëdiging van een nieuwe medewerker niet is doorgegaan, omdat deze medewerker op het laatste moment een andere keuze heeft gemaakt. Daarnaast zijn er een aantal langdurig zieken.

Intern wordt hard gewerkt om gezamenlijk zo veel mogelijk aan de vragen van binnen en buiten de gemeente te kunnen voldoen en daarbij ook oog voor elkaar te houden. Er is extra ondersteuning nodig om alle taken goed te kunnen vervullen. De wethouder wil binnenkort in een aparte sessie de raad bijpraten over de gemeentelijke organisatie, de cultuurverandering hierin, de relatie met de Dienst Dommelvallei en andere initiatieven vanuit de provincie. De gemeente doet haar best via mooie vacatures nieuwe mensen aan te trekken. Het CDA bevestigt dat er goede vacatures worden opgesteld. Besluit Het voorstel Tweede bestuursrapportage 2024 wordt in stemming gebracht. De Tweede bestuursrapportage 2024 is unaniem aangenomen. 3. Meerjarenbegroting 2025-2028 De voorzitter legt uit dat de fracties maximaal 10 minuten de tijd krijgen voor hun reactie op de begroting, waarbij de overige raadsleden kunnen interrumperen. •

Eerste reactie van de fracties

EERSTE REACTIE Fractie CDA Voorzitter, De begrotingsvergadering is altijd zo’n moment om achteruit, maar vooral ook vooruit te kijken in het politieke jaar. Voordat we vooruit gaan kijken, willen we dit keer speciaal de griffie bedanken. De afgelopen tijd heeft maar weer eens laten zien dat wij niet zonder hun altijd bereikbare, positieve en neutrale hulp kunnen. Een dik dankjewel voor het hele team. Bij de kadernota hebben we onze wensen en onderwerpen uit onze verkiezingsprogramma’s kunnen delen. Om die reden hebben we afgesproken in deze beschouwingen dat niet allemáál nog eens te gaan herhalen. Het is terug te lezen, te luisteren en staat ook op onze mooie CDA-website. Verenigingen zijn het kloppend hart van onze gemeenschap. Het is niet voor niks dat het CDA een Vereniging Nederland heeft opgericht. Verenigingen hebben het moeilijk. Ze kampen met een tekort aan vrijwilligers en bestuursleden, ervaren regeldruk of maken hoge kosten voor bijvoorbeeld energie, met als risico dat ze omvallen. En dat wil het CDA niet, want initiatieven van onderop zijn het cement van onze samenleving. Daar moeten we zuinig op zijn. Het is dus ook goed dat er gehoor is gegeven aan onze oproep om in deze begroting niet te korten op subsidie aan verenigingen. Er zijn wel een aantal professionele organisaties waar we zeer kritisch naar moeten gaan kijken.

De verantwoording van de LEV-groep over het enorm hoge bedrag wat men aan subsidie ontvangt moet echt beter.

-2-

We kunnen zien dat er aan deze begroting enorm hard gewerkt is en er een zeer zorgvuldig proces aan vooraf is gegaan. Daarvoor bedanken we iedereen die daar al vanaf januari dit jaar zo mee bezig is geweest. Zoals alle ambtenaren die naar hun eigen afdeling hebben gekeken en elke steen hebben omgedraaid om te kijken waar de financiële mogelijkheden liggen. Dat betekent ook dat wij als raad en als politieke partij op een zorgvuldige manier naar deze begroting moeten kijken, want er is weinig ruimte voor veranderingen en dat begrijpen wij. En dat is dus ook wat we gedaan hebben: het CDA heeft heel zorgvuldig naar deze begroting gekeken. Uiteindelijk is het aan de raad om politieke keuzes te maken en dat maakt het dit jaar verschrikkelijk moeilijk. Want hoe ga je daarmee om als een begroting zo weinig ruimte geeft en we zo zorgvuldig om moeten gaan met de financiën voor de komende jaren. Zoals het CDA al vaker heeft gezegd moet het geld op de eerste plaats naar onze basisvoorzieningen. De netto schuldquote is opgelopen, maar dat komt vooral door positieve investeringen zoals de diverse scholen, het Dommelhuis, Braecklant, grondaankopen, De Bongerd en investeringen in riool en wegen. Allerlei voorzieningen waar veel diverse inwoners direct van kunnen profiteren. Door de afname van de boekwaarde van de bouwgronden zien we het risicopercentage van de grondexploitatie oplopen.

Het college heeft deze bestuursperiode aan actief grondbeleid gedaan en dat juichen we toe gezien het woningbouwprobleem. Het wordt nu wel zaak dat we snel iets met deze gronden gaan doen, wat wellicht de GREX maar ook de begroting ten goede zou kunnen komen. Tegelijkertijd zien we voor de komende jaren een negatieve begroting. De onzekerheid en wispelturigheid van het beleid wat vanuit Den Haag steeds naar ons toekomt, maakt het er niet makkelijker op. Dat zie je ook wel terug in de steeds meer tegenvallende circulaires. Zoals in het raadsvoorstel ook geschreven staat: het jaar 2025 is structureel sluitend ,maar door incidentele tegenvallers is er een tekort ontstaan. Het is dus moeilijk te voorspellen wat dit de komende jaren met onze begroting gaat doen. Gelukkig zoeken gemeenten elkaar steeds meer op om een signaal af te geven aan het Rijk: zo kan het niet langer. De motie die straks ingediend wordt door DorpsVisie sluit hier mooi bij aan. Om die negatieve begroting voor het komende jaar sluitend te maken zal dit wederom uit de reserve vrije bestedingsruimte gedekt moeten worden. En dat is uiteraard niet iets wat we kunnen blijven doen. Dat doe je thuis ook liever niet met je spaarrekening, aansnijden om je dagelijkse leven van te betalen.

De druk op de begroting is mede toe te wijzen aan wettelijke taken die vanuit het Rijk overgedragen zijn naar de gemeenten, zoals de Jeugdzorg, WMO en de participatiewet. Fijn dat er gezocht is naar andere voorzieningen die ervoor hebben gezorgd dat de WMO dit jaar een gunstig financieel effect laat zien. We horen graag van de wethouder of er al resultaten zijn geboekt n.a.v. onze motie bij de Kadernota m.b.t. het Regresrecht. Zoals ook bij de kadernota gezegd is elk kind wat jeugdzorg heeft er één teveel. De kosten voor jeugdzorg moeten structureel verhoogd worden, maar het is positief dat men ook kostenbesparingen verwacht waardoor het extra budget in de toekomst af gaat nemen. Er wordt dus hard aan gewerkt. Toch hebben wij gemeend met een motie te komen om een oproep te doen betreffende het jeugdbeleid. In de afgelopen jaren hebben we gezien dat de jeugdzorg steeds vaker wordt aangemerkt als vangnet voor maatschappelijke problemen zoals, prestatiedruk, bestaanszekerheid en eenzaamheid. Dit is een zorgwekkende ontwikkeling. Het is cruciaal dat we het belang van onze jongeren, kinderen en gezinnen weer centraal stellen. De ingediende motie pleit voor een fundamentele herziening van ons jeugdbeleid. Meer jeugdzorg is niet de oplossing voor de complexiteit van de uitdagingen waar jongeren mee te maken hebben.

Geld alleen is niet de oplossing, vooral niet in tijden van een krappe begroting. Het is tijd om nieuwe denkwijzen te omarmen en samen met onze partners op zoek te gaan naar duurzame oplossingen.

-3-

Meer zichtbaarheid en betrokkenheid in de wijk zullen bijdragen aan een betere ondersteuning voor gezinnen. Deskundigen bevestigen dat een andere aanpak in het jeugdbeleid noodzakelijk is. Dit is een collectieve verantwoordelijkheid: onze gemeente kan niet alleen het benodigde signaal afgeven aan het Rijk. We hebben de samenwerking met onze buurgemeenten, vooral binnen de MRE-regio, hard nodig. Laten we deze gelegenheid aangrijpen om onze jongeren de aandacht en ondersteuning te geven die zij verdienen. Samen kunnen we werken aan een jeugdbeleid dat niet alleen reactief, maar ook preventief en integratief is. Een beleid dat daadwerkelijk het welzijn van onze jongeren en hun gezinnen bevordert. Het dictum van deze motie luidt als volgt: BESLUIT: Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. Met andere gemeenten binnen de MRE te overleggen over inkoop van alternatieve inzetbare methoden voor jeugdzorg; 2. Gezamenlijk met andere gemeenten binnen de MRE aan het Rijk duidelijk het signaal af te geven dat gemeenten meer autonomie willen krijgen over de zorg die zij willen aanbieden; 3. De gemeenteraad uiterlijk Q2 2025 te informeren over de resultaten van deze overleggen; 4. Deze motie te delen met alle gemeenten binnen de MRE.

Voorzitter, verder kijkende is het goed om te zien dat we nu de eis van de provincie opgevolgd hebben en er een bedrag is opgenomen voor onderhoud openbare ruimte. Het is een enorm bedrag waar we als raad kritisch naar moeten kijken. Past ons beleid nog wel bij de huidige begroting? En willen we het tempo van onderhoud op dit niveau voortzetten? Voor het onderhoud gebouwen geldt min of meer hetzelfde. Hier is echter nog geen Meerjarig onderhoudsplan gereed en we willen aan de wethouder vragen waar dit grote bedrag op gebaseerd is? We vragen juist bij deze grote uitgaven wederom extra aandacht voor koppelkansen die wellicht de totale kosten wat kunnen dempen. En dan het verhogen van de OZB. Een politiek instrument wordt vaak gezegd. Maar wat ons betreft bij deze begroting uitlegbaar. Ik noemde eerder al de vele voorzieningen die de afgelopen jaren aangepakt zijn en waar allerlei verschillende doelgroepen hun voordeel uit halen. Kijkende naar de totale woonlasten t.o.v. onze buurgemeenten rechtvaardigt dit wat ons betreft de voorgestelde verhogingen. Voorzitter, wetende hoe zorgvuldig er in het voortraject met deze begroting om is gegaan, vinden wij ook dat wíj ́ zeer zorgvuldig moeten zijn wanneer wij met moties of een amendement komen. De tweede motie betreft een moeilijk dossier met een lang verleden; het zwembad.

De afgelopen weken hebben we enorm veel tijd en energie in dit dossier gestoken. Gebeld, gemaild, gesproken, samen met DorpsVisie een samenspraakavond georganiseerd, weer opnieuw met iedereen gebeld en ga zo maar door. Tot op de dag van vandaag. En dat was niet voor niets. Dat verdient dit zwembad. Zowel bij de kadernota en begroting in 2023 als bij de bespreking van het raadsvoorstel in december 2023 hebben we als raad unaniem om informatie gevraagd, zodat we een goed beeld zouden hebben van alle mogelijkheden inclusief alle informatie om hier een onderbouwd besluit over te nemen. Helaas is dat tot op heden nog niet gelukt. Het CDA heeft altijd gezegd dat we verantwoord met ons geld om moeten gaan, maar ook zo’n belangrijke maatschappelijke voorziening als een zwembad moeten proberen te behouden. We zijn dan ook zeer teleurgesteld in het dure onderzoek van € 38.000 wat niet gebracht heeft wat wij gevraagd hebben. Een kritische noot naar het college is hier zeker op z’n plaats. Maar op dit moment willen we vooral vooruitkijken. Met deze begroting moeten we kritisch zijn, zeer kritisch. Tussen alle partijen en zelfs binnen de partijen zijn stevige gesprekken gevoerd over wat we nog willen en kunnen.

Dat heeft uiteindelijk geleid tot deze motie waarin we de ondernemer willen laten zien dat we zeker willen meedenken hoe we een bijdrage kunnen leveren om de zwemvoorziening in ons dorp te behouden, maar we daar ook van de ondernemer een belangrijke actieve rol in zien. Dat we een meewerkende houding van het college

-4-

verwachten. Net als de ondernemer willen wij ook graag voor meerdere jaren duidelijkheid. Maar onze financiële positie zorgt er ook voor dat we vinden dat hier een goed 10-jarig plan onder moet liggen. Met deze motie roepen we de ondernemer tot het volgende op: a. Te komen met een businessplan voor een duurzame instandhouding van het zwembad in Son en Breugel, gedurende minimaal 10 jaar; b. Bij het opstellen van dit businessplan een erkend adviesbureau met ervaring in analyses van zwembadexploitaties te betrekken; c. Bij het opstellen van dit businessplan rekening te houden met de volgende denkrichtingen: 1. Het optimaliseren van de programmering voor alle doelgroepen (dus inclusief jeugd en jongeren) en verruiming van de toegankelijkheid voor verenigingen; 2. Een samenwerking aan te gaan met verenigingen, organisaties en bedrijven die op een duurzame wijze de toekomstbestendigheid van het zwembad ten goede komen; 3. Onderzoek te doen naar beschikbare fondsen en/of andere financieringsmogelijkheden die de toekomstbestendigheid van het zwembad ten goede komen; 4. Mogelijkheden voor verduurzaming van de energievoorziening mee te nemen; 5. In het businessplan te beschrijven welke korte- en langetermijnverwachtingen Zwembad Son BV ten aanzien van de gemeente heeft; d.

Te streven naar indiening vóór 1 juni 2025 van dit businessplan, en als dit niet haalbaar is dan op die datum een conceptplan op hoofdlijnen aan te reiken. En te BESLUITEN: Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. De voorgaande oproep van de gemeenteraad door te geleiden naar Zwembad Son BV; 2. Zo nodig op verzoek van de ondernemer advies te bieden bij de totstandkoming van zijn businessplan, zonder dat dit garantie op goedkeuring inhoudt; 3. De voortgang van de totstandkoming van het businessplan actief te monitoren en de raad minimaal eenmaal per 2 maanden over de stand van zaken te informeren; 4. Zo spoedig mogelijk na ontvangst van het (concept) businessplan voor een duurzame instandhouding van het zwembad in Son en Breugel, dit plan met een beoordeling en een advies ter bespreking aan de gemeenteraad voor te leggen. We willen de andere partijen bedanken voor de manier waarop we uiteindelijk tot deze motie zijn gekomen en hopen op een constructieve houding van alle partijen in de toekomst, waardoor de zwemvoorziening voor onze inwoners behouden kan blijven. Hier wilde ik het verder graag bij laten. Er is een motie M27 Oproep tot regionaal overleg over inkoop jeugdzorg ingediend door het CDA, mede-ingediend door DorpsVisie, PvdA-GroenLinks en D66. Deze motie maakt onderdeel uit van de beraadslagingen.

Er is een motie M28 Zwembad Son BV ingediend door het CDA, mede-ingediend door DorpsVisie, de VVD, PvdA-GroenLinks en Solo. Deze motie maakt onderdeel uit van de beraadslagingen. EERSTE REACTIE Fractie DorpsVisie Voorzitter, Vanavond ligt voor ons de meerjarenbegroting 2025-2028, wij spreken onze dank uit aan het college en zijn ambtenaren, voor het werk dat is verzet en voor de beantwoording van de vragen die afgelopen maandag tijdens het technische vragenuurtje voorlagen. Wij wisten naar aanleiding van de

-5-

gepresenteerde Kadernota afgelopen juli dat er een enorme opgave ligt om een voor nu verantwoorde, en voor de toekomst, financieel gezonde zelfstandige gemeente te kunnen blijven. Voorzitter, dat gezegd hebbende: Hebben wij afgesproken dat wij vanavond geen algemene beschouwingen zullen houden, dus ik ga mij beperken tot de volgende punten welke door DorpsVisie bij de Kadernota behandeling nadrukkelijk naar voren zijn gebracht. Te weten: • Geen bezuinig op de subsidies aan verenigingen en gemeentelijke voorzieningen. • De enorme kosten voor de jeugdzorg, WMO, het Sociale Domein, en daarbij ook kritisch kijkend naar de kosten voor de professionele organisaties en mogelijke ombuigingen. • Uiteraard gaan wij iets zeggen over de subsidieaanvraag van Zwembad Son BV. Maar voorzitter, ik wil beginnen met de oproep die wij deden bij de Kadernota. Deze ging over de kosten voor de Jeugdzorg en de WMO en die wij als wettelijke taak hebben uit te voeren. Een welke een open einde kent, wat dus een onzekerheid geeft over de totaal te verwachten kosten, en waar wij geld van het rijk voor ontvangen. Zoals al eerder aangegeven: de uitkering die wij hiervoor krijgen, die blijft al jaren ver achter. De gemeentes hebben dit gat jaren moeten aanvullen door een greep te doen uit de algemene middelen. Middelen die wij, als Son en Breugel, hard nodig hebben voor o.a.

ons groenonderhoud, subsidies aan verenigingen, maar ook het onderhoud van de wegen, dat de straatverlichting brandt, enz. Wij en met ons alle gemeenten in Nederland (via de VNG) riepen op voor “meer knaken voor deze taken”. Want al jaren zien de Nederlandse gemeenten de taken in met name het sociale veld toenemen, ondanks de stijgende zorgvragen en de toenemende complexiteit, weigert het Rijk met aanvullende middelen over de brug te komen! Sterker nog, de jaarlijkse bijdrage vanuit het Rijk, de belangrijkste inkomstenbron voor een gemeente, die neemt alleen maar af. De broekriem kan niet strakker meer en inmiddels zijn de broekzakken leeg! De oproep in het ED van afgelopen donderdag van de wethouders in Nederland betreffende dit punt was er een uit het hart gegrepen. Het wordt tijd voor actie, we gaan niet ons voorzieningenniveau afschalen. Wij willen steun uitspreken aan al die wethouders en hen de boodschap meegeven: Of het Rijk komt over de brug of ze krijgt de taken terug! Voor nu rest ons dus enkel te bezuinigen of ombuigingen te doen waar mogelijk, en de lasten (OZB) voor onze inwoner te verhogen. BESLUIT: Uit te spreken: 1. Steun te geven aan de wethouders in hun oproep voor eerlijke financiering zoals verwoord in het artikel van het Eindhovens Dagblad van 31 oktober 2024; 2.

Het belang van structurele en adequate financiering door het Rijk voor gemeenten te onderstrepen, zodat gemeenten hun taken naar behoren kunnen blijven uitvoeren; 3. De actiebereidheid van onze wethouders, in samenwerking met andere gemeenten, te ondersteunen om de stem van lokale overheden bij het kabinet kracht bij te zetten. Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 4. Onze bij punt 1 uitgesproken steun kenbaar te maken bij de wethouders die de oproep hebben geplaatst; 5. Onze steun ook kenbaar te maken bij het kabinet, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Wethoudersvereniging; 6. Een vertaling van deze motie in te brengen in de algemene ledenvergadering van de VNG op 29 november 2024, dan wel in te stemmen met moties van soortgelijke strekking; 7. Actief betrokken te blijven bij initiatieven die bijdragen aan een structureel betere financiering van gemeenten en de raad hierover op de hoogte te houden;

-6-

8. In overleg met de griffie deze motie onder de aandacht van alle gemeenten in Nederland te brengen. Zo voorzitter, deze frustratie wilde ik even geadresseerd hebben. Tegelijk blijven we positief en gaan we doen wat we kunnen en wij zien dan ook dat er flink is gesleuteld sinds de presentatie van de kadernota. En dat brengt mij tot ons eerste punt: Voor DorpsVisie zijn de verenigingen, vrijwillige- en maatschappelijke organisaties de hoeksteen van onze samenleving. Zeker ook vanwege hun belangrijke functie welke bijdraagt aan preventie en vroegsignalering. Zo ook onze maatschappelijke voorzieningen, zoals o.a. de buurthuizen en sportfaciliteiten. Hierop bezuinigen zou wellicht eenmalig geld opleveren, echter op de langere termijn ons meer geld kosten. Onze boodschap was dus: niet doen! Wij zien gelukkig dat er niet bezuinigd wordt op de subsidies aan verenigingen en gemeentelijke voorzieningen. Althans, men behoudt wat men had, men wordt echter niet geïndexeerd. Het tweede punt voorzitter waar ik op terug wil komen zijn de enorme kosten voor de jeugdzorg, WMO, het Sociale Domein, en daarbij ook de oproep welke wij bij de kadernota deden: om kritisch te kijken naar de kosten voor de professionele organisaties en mogelijke ombuigingen hierbij. Tevens riepen wij op ook … gezamenlijk opgetrokken kan worden De fractie steunt de motie van het CDA.

Wij zien dat het college hier een flinke slag heeft gemaakt, enkele tonnen zijn met name bij de professionele organisaties weggehaald. Ook wij zagen hier ruimte, echter hopen wij wel dat het college ons mee kan nemen in zijn gedachtegang hoe deze te rechtvaardigen is. Onze belangrijkste vraag van de avond voorzitter: Hoe denkt het college deze ombuiging binnen het sociale domein (1,5M ???) te kunnen realiseren en of het realistisch is? Als laatste punt voorzitter. De subsidieaanvraag van Zwembad Son BV. Het zou AL de ombuigingen in de begroting tekortdoen door te stellen dat dit HET onderwerp van de avond is, maar het is er wel een die veel heeft losgemaakt de laatste weken. Het heeft menig raads- en burgerlid beziggehouden kan ik u vertellen. Waar gaat het om, de raad besloot in meerderheid in 2018 om - onder voorwaarden - voor het behoud van zwemfaciliteiten voor onze inwoners een jaarlijkse bijdrage van € 120.000,- beschikbaar te stellen voor een aaneengesloten periode van maximaal 5 jaar, en deze te dekken door een onttrekking te doen uit de algemene reserve (vrije bestedingsruimte). Iets wat begrotingstechnisch niet meer mag! Voor de duidelijkheid: na die 5 jaar zou de subsidie stoppen! Na jaren van stilte (vanaf 2018) kwam het onderwerp ‘zwembad’ bij de begrotingsbehandeling in 2023, toen de 5-jarige subsidie afliep, voor het eerst weer ter tafel.

Het was de CDA-fractie welke opnieuw wilde kijken naar een subsidieverstrekking. De raad heeft toen ingestemd met een motie welke opriep aan het college om met een perspectief te komen voor een zwemvoorziening in de gemeente Son en Breugel (vanaf 1 januari 2025). Dit perspectief is o.a. gepresenteerd afgelopen week bij de samenspraakavond. Voorzitter, In het verleden is er door de raad de keuze gemaakt om er niet langer een gemeentelijk zwembad op na te houden. Maar om dit bij een private partij onder te brengen, wel met onder andere de voorwaarde dat het een openbaar karakter zou houden met zwemonderwijs. Dit alles om onder andere de kosten voor de gemeenschap te verlagen. DorpsVisie ziet graag een zwembadfunctie binnen onze gemeentegrens. Het dilemma voor ons zit echter in het feit dat, wanneer we nu weer doen wat we deden, we krijgen wat we kregen, zonder dus te weten waar we in de toekomst staan. Nog los van de vraag waar het geld vandaan moet komen.

-7-

Wat bedoel ik hiermee? Door het feit dat de ondernemer moet kunnen ondernemen en de raad zich dus niet met zijn bedrijfsvoering behoort te moeten bemoeien. Wij daar wel veel vragen bij hebben, echter hebben wij het vanavond enkel over een subsidieaanvraag. Het wel of niet goed functioneren, toekomstige verbeteringen/investeringen of oplossingen voor bijvoorbeeld energiereductie, of zelfs het mogelijk sluiten van het zwembad staat niet op de agenda of is onderdeel van de aanvraag. Maar dat maakt het een lastig dilemma want het wordt zo wel gevoeld, zeker door de gebruikers. Welke ik vanaf hier een compliment wil geven voor hun bijdrage tijdens de samenspraakavond en met de aangedragen oplossingsrichtingen. Voorzitter, De inwoners mogen van ons verwachten dat wij zorgvuldig met gemeenschapsgeld omgaan. Dat wij dus alleen geld beschikbaar stellen wanneer wij weten dat deze ook doelmatig en correct wordt besteed. Zeker waar het een ondernemer betreft. DorpsVisie wil graag meedenken in oplossingen, echter ‘’it takes two to tango’’. De verantwoordelijkheid voor een toekomstbestendig zwembad ligt niet alleen in onze handen. Een helder plan voor de komende 10 tot 20 jaar is ons niet bekend. Kunnen wij dan ook nog zwemmen? Een visie op de toekomst is noodzakelijk voor ons om mee te kunnen denken in een oplossing voor de exploitatie tekorten van de Zwembad BV.

Daarom steunt de fractie van harte de motie van het CDA. Wij hopen met dit signaal de ondernemer te bewegen de handschoen op te pakken en wat ons betreft kunnen wij gezamenlijk kijken hoe wij een zwemvoorziening voor ons dorp ook voor de toekomst kunnen bewaren. Echter de ondernemer is in de lead, wij kunnen enkel faciliteren. Wij zien graag zijn toekomstperspectief of plan tegemoet en hoe hij denkt dat wij hier als gemeente een rol in kunnen spelen. Alleen dan kan er sprake zijn van een goed afgewogen besluit, iets wat u van ons mag verwachten. Tot zover, voorzitter. Er is een motie M29 Kabinet kom over de brug of krijg de taken terug ingediend door DorpsVisie. Deze motie maak onderdeel uit van de beraadslagingen. EERSTE REACTIE Fractie PvdA-GroenLinks De fractie dankt het college en de ambtenaren voor deze begroting die in deze moeilijke omstandigheden tot stand is gebracht. Tevens dankt de fractie de griffie voor de voorbereidingen voor deze avond. Voorzitter, er breken financieel magere jaren aan voor Son en Breugel. We komen in 2025 - na verwerking van de septembercirculaire van het rijk - ruim één miljoen te kort. En dat ondanks vele tonnen aan bezuinigingsmaatregelen en aan lastenverzwaringen voor onze inwoners. Om toch vooruit te kunnen, doen we ook nu weer een forse greep uit onze reserves. Daar kunnen we niet oneindig mee door blijven gaan.

Aan verdere bezuinigingen en lastenverzwaringen lijkt de komende jaren dan ook niet te ontkomen. Dat zal gepaard gaan met negatieve gevolgen voor het niveau van onze voorzieningen en dus ook voor onze inwoners. De verantwoordelijkheid voor dit sombere toekomstperspectief ligt in belangrijke mate bij de rijksoverheid. Die draagt immers wel allerlei taken aan de gemeenten over, maar levert daar niet de benodigde budgetten bij. Kostenstijgingen worden niet of onvoldoende gecompenseerd. Bovendien wentelt de nieuwe regering bezuinigingen af op de gemeenten. Ons financieel perspectief voor de komende jaren is dan ook onzeker. Wie tegen de gevolgen hiervan wil demonstreren, moet dus niet naar het bordes van het gemeentehuis maar naar het Malieveld in Den Haag. Wij steunen de motie van DorpsVisie waarin de raad protest aantekent tegen de houding van de regering jegens de gemeenten. Juist bij financiële tegenwind moeten er prioriteiten worden gesteld en keuzes gemaakt. De prioriteiten van PvdA-GroenLinks voor de komende jaren zijn als volgt: 1. een zorgzame samenleving waarin iedereen erbij hoort en de nodige hulp en zorg krijgt;

-8-

2. schone lucht, water en bodem, herstel van de natuur en ecologisch verantwoord groenbeheer; 3. voldoende betaalbare woningen en passende woonvormen voor iedereen; 4. goede onderwijs-, sport- en culturele voorzieningen en een sterk verenigingsleven voor jong en oud; 5. veilige wandel- en fietspaden en minder doorgaand autoverkeer; 6. een passende betrokkenheid van burgers bij de ontwikkeling en evaluatie van gemeentelijke plannen en uitvoeringsmaatregelen; 7. een behulpzame gemeentelijke overheid die oog heeft voor mensen en uit gaat van vertrouwen; 8. solidariteit met de meest kwetsbare mensen, zoals vluchtelingen en laag betaalde arbeidsmigranten; en tot slot 9. de zwaarste lasten op de sterkste schouders. Het is met deze prioriteiten in het achterhoofd dat wij naar de voorliggende meerjarenbegroting 20252028 hebben gekeken. Bij de algemene beschouwingen over de kadernota hebben wij al uiteengezet op welke punten wij andere accenten zouden willen plaatsen. Nu beperken wij ons tot vragen of opmerkingen over drie onderwerpen. Daaraan vooraf nog één kanttekening. Wij misten in de begroting een samenvattend overzicht van bestuurlijke bezuinigings-, ombuigings- en intensiveringsingrepen met per ingreep een korte uitleg en verantwoording. Zo'n overzicht zou politieke duiding van de begroting aanzienlijk vergemakkelijken.

Bovendien wordt de begroting door zo'n overzicht ook toegankelijker voor geïnteresseerde inwoners. En nu dan onze vragen en opmerkingen. Op de eerste plaatsen vragen wij het college waarop zijn optimisme is gebaseerd dat we de komende jaren de grote uitdagingen aan kunnen waar we voor komen te staan. Er zijn grote investeringen nodig, alleen al voor de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties, de herinrichting van het centrum, het aanpakken van de verkeersproblematiek, het groot onderhoud van de publieke ruimte en gebouwen, het toekomstbestendig maken van Ekkersrijt en de verdere slag naar verduurzaming en natuurherstel. Hoe denkt het college in het huidige financiële perspectief voldoende voortgang op deze en andere belangrijke thema's en beleidsvelden te kunnen realiseren? Welk perspectief kunt u de inwoners voorhouden? Op de tweede plaats vragen wij het college hoe het de voortdurende groei van de zorg- en ondersteuningsbehoefte in het sociale domein en de daaruit voortvloeiende lastenstijgingen gaat beteugelen.

Hoeveel geld is er daadwerkelijk bezuinigd binnen het sociale domein? Welk plan ligt daaraan ten grondslag? Hoeveel wordt er bespaard door efficiënter te werken? Wat betekent in dit verband de verschuiving van zorgverlening en ondersteuning naar voorkomen van problemen? Welke rol speelt de overname van personeel van zorgverleningspartners? Graag horen wij van het college enige verduidelijking op hoofdlijnen, zodat we de cijfers in de begroting beter kunnen duiden. Verder ondersteunen wij de door het CDA geïnitieerde motie met betrekking tot regionaal overleg over inkoop van jeugdzorg. Tot slot willen we het hebben over de subsidieaanvraag van Zwembad Son BV. Het staat buiten kijf dat het zwembad van groot belang is voor de lichamelijke, mentale en sociale gezondheid van inwoners. Toch mag van de gemeente niet verwacht worden dat zij toezegt mogelijke tekorten van het zwembad zonder meer tot in lengte van jaren met een subsidie af te dekken. Gezien de financiële omstandigheden en de begrotingsregels van het Rijk zou zo'n subsidietoezegging ten koste gaan van andere essentiële voorzieningen en diensten. Voorzieningen en diensten waarop al forse kortingen zijn toegepast om de begroting structureel sluitend te krijgen. Bovendien is er op dit moment geen enkel zicht op inspanningen van Zwembad Son BV zelf om het financiële draagvlak voor het zwembad te verbreden.

Het dreigt het zwembad te sluiten als de gemeente niet met geld over de brug komt. Dat is in onze ogen niet de ambitieuze en constructieve houding die nodig is om het voortbestaan van het zwembad veilig te stellen.

-9-

De onzekerheid over een duurzaam toekomstperspectief voor het zwembad heeft de afgelopen maanden naast veel begrijpelijke emoties ook veel positieve betrokkenheid en nieuwe energie opgeleverd. Er is een snel groeiende zwemvereniging opgericht die bereidheid toont financieel bij te dragen. Er ligt een nieuwe, beter onderbouwde versie van een initiatief om via verduurzaming van de energievoorziening van het zwembad de exploitatielasten aanzienlijk te verlagen. Ondernemers laten weten kansen te zien om het zwembad samen met het sauna- en fitnesscentrum en het te revitaliseren restaurant/zalencentrum om te bouwen tot een winstgevende onderneming. Dat zou te bereiken zijn door de samenstellende delen elkaar commercieel te laten versterken en eventueel ook nieuwe activiteiten toe te voegen. Bovendien kan de komst van het crematorium aan de Planetenlaan in hun optiek een impuls geven. Tot slot wijzen ervaren fundraisers desgevraagd op de mogelijkheden om het regionale en lokale bedrijfsleven aan te spreken op medeverantwoordelijkheid voor het borgen van brede welvaart in het kader van de economische schaalsprong van de regio. Hier liggen kansen om bijdragen te verwerven voor fondsvorming ten behoeve van behoud van het zwembad in Son. Verder kan incidenteel een beroep worden gedaan op landelijke fondsen die tot doel hebben sport en beweging te stimuleren.

Dit alles vraagt om ambitieus en enthousiast ondernemerschap en het ontwikkelen van een businessplan dat erop is gericht dat de onderneming als geheel haar eigen broek ophoudt. De gemeente zou zich dan kunnen beperken tot stimulering en - waar nodig uit sociale motieven ondersteuning van deelname aan zwemlessen en therapeutische zwemactiviteiten. In dit licht ondersteunen wij de door CDA en DorpsVisie geïnitieerde motie met betrekking tot het zwembad. Wij doen een dringend beroep op Zwembad Son BV om enthousiast aan de slag te gaan met het ontwikkelen van het geschetste nieuwe perspectief voor het zwembad als onderdeel van een renderende onderneming. En we doen een dringend beroep op het college om hieraan actief medewerking te verlenen, met name op het punt van het verwerven van financiële support vanuit het bedrijfsleven en uit landelijke fondsen en subsidieregelingen. We horen graag of het college hiertoe bereid is. Tot zover onze reactie in eerste termijn op de meerjarenbegroting 2025-2028. EERSTE REACTIE Fractie Solo Vanavond de eerste begroting 2025-2028 voor Solo Het begrotingstekort voor 2025 is € 750.000, mede veroorzaakt door een korting op het gemeentefonds. Voor Solo is het belangrijk dat de begroting sluitend is. Ook omdat het onverstandig is vaak een greep te doen in de reserves. Jeugdzorg Er zijn grote zorgen bij de stijgende kosten van de jeugdzorg.

Vorig jaar maakten 420.000 jongeren onder de 18 jaar gebruik van jeugdhulp. Dat is bijna 1 op 8. Over de oorzaken van de toename naar vraag van jongeren naar jeugdzorg is weinig duidelijkheid. Wel lijken de eerste onderzoeken aan te geven dat leraren, ouders, beleidsambtenaren hier een belangrijke rol in spelen. We pretenderen tolerant te zijn, maar de acceptatie voor afwijkend gedrag is aantoonbaar kleiner geworden. De gemeente Son en Breugel heeft het standpunt dat mensen zelfredzaam dienen te zijn en/of dit te leren zijn en te blijven. Solo is het hier helemaal mee eens. Het lijkt mij van belang ons de vraag te blijven stellen of inzet van hulp bijdraagt aan zelfredzaam zijn, blijven en of worden. Of maakt het mensen en jeugdigen juist onnodig afhankelijk? Ook kan het niet zo zijn dat we jeugdigen onnodig een “rugzakje” aanpraten. Solo is van mening dat er gedegen onderzoek gedaan dient te worden naar de daadwerkelijke noodzaak, voordat er jeugdzorg ingezet wordt. Dit onderzoek dient duidelijkheid te geven in de hulpvraag, oorzaak, behoeften en doelen in een casus. Vanuit dit onderzoek kan zo juiste, passende en kwalitatieve jeugdzorg ingezet worden. Ook maakt Solo zich zorgen over signalen van jeugdigen en opvoeders die zich ongehoord voelen en zo “onnodig of tegen hun wil in” de jeugdzorg in gezogen worden. Waar problemen zelfs nog

-10-

groter door lijken te kunnen worden. De vraag is: draagt hulp bij aan zelfredzaam worden, zijn en blijven of maakt het mensen en jeugdigen juist onnodig afhankelijk? Wel staat buiten kijf dat daar waar er echt hulp nodig is, deze uiteraard geboden moet worden. Woningbouw Door de hoge woningnood vindt Solo het noodzakelijk om bouwlocaties, waar mogelijk minder bezwaren tegen gemaakt worden, in de planning naar voren te halen. En te onderzoeken of er op deze bouwlocaties snellere bouwmethodes toegepast kunnen worden. (houtskelet etc. ). Door de huidige woningnood wordt er door veel gemeentes gekozen om veel en klein te bouwen. Echter blijkt uit recente onderzoeken dat bewoners ontevreden zijn, omdat de woningen te klein en oncomfortabel zijn. Hierdoor ontstaat onvrede en woont men te kort in deze woningen waardoor de woningnood niet slinkt, maar lijkt te blijven bestaan. Solo acht sneller bouwen van belang, maar is van mening dat dit hand in hand moet kunnen gaan met voldoende woonoppervlakte van een woning, waardoor men langer in een woning kan wonen. Mobiliteit De komende jaren is het aldus Solo van belang dat het centrum verkeersveiliger gemaakt wordt voor fietsers. Solo is dan ook blij dat er een snelfietspad aangelegd wordt. Zo kunnen vele fietsers en scholieren veiliger de weg op.

Solo heeft daarnaast ook de voorkeur voor een autoluw centrum, zonder dat omliggende straten hier hinder van ondervinden. Centrumvisie De centrumvisie zal de komende jaren verder ontwikkeld worden. Solo vindt het belangrijk dat er in het centrum ruimte blijft voor festiviteiten welke jaarlijks plaatsvinden, zoals carnaval, schaatsfestijn en bijvoorbeeld de kermis. Vergroening van het centrum lijkt Solo een mooi streven, waarbij de betonmassa verminderd dient te worden en er rekening gehouden wordt met het veranderende klimaat waarbij grote hoeveelheden regenwater afgevoerd moeten kunnen worden. Aandachtspunt: Het parkeren dient voor bewoners van het centrum voldoende in acht te worden genomen. Accommodaties In 2025 wordt de herbouw van Braecklant voorbereid en tevens wordt de renovatie van de Landing gestart. Solo verzoekt het college om de budgetten van deze projecten te bewaken om de kosten niet onnodig uit de hand te laten lopen. EERSTE REACTIE Fractie Voor U! Voorzitter, dat mijn maiden speech samenvalt met deze bespreking van de begroting vind ik een mooie eer. VOOR U! vindt het belangrijk dat de gemeente grip heeft op haar dienstverlening. Op de eerste plaats om dienstbaar op te kunnen treden naar de inwoners en op de tweede plaats om dit financieel ook op een verantwoorde manier te kunnen bekostigen.

Er staan veel uitdagingen voor de deur, maar met de juiste manier van besluiten nemen en keuzes maken, durf ik wel te stellen dat dit ten goede moet kunnen komen aan de inwoners en de financiële positie van onze gemeente. In mijn beschouwingen wil ik dan ook graag kijken naar hoe het er op dit moment voor staat en hoe we als raad hier onze controlerende functie op kunnen uitoefenen om zodoende ook gezamenlijk de dienstverlening te kunnen verbeteren. P1 Interne en externe dienstverlening In Programma 1 staan mooie doelen beschreven. Door de ‘hoe’ te kennen weten we hoe het college deze doelen wil bereiken. Echter lees ik niks over de monitoring van deze doelen en of dat er

-11-

bijvoorbeeld aan de hand van KPI’s gemonitord kan worden. Dit kan mijn inziens bijdragen aan het toetsen of de geplande ambities ook daadwerkelijk behaald worden. Daarnaast kan ik aan de hand van KPI’s ook mijn controlerende taak uitvoeren. Toevallig hebben we afgelopen week de halfjaarlijkse monitor Sociaal Domein gehad, die door de raad als zeer prettig wordt ervaren. Bij deze dan ook mijn oproep aan het college om een dergelijke monitor ook op te zetten voor onze interne en externe dienstverlening, zodat de raad kan toezien op dat de mooie ambities ook daadwerkelijk ten uitvoering worden gebracht en welke resultaten dit heeft voor onze inwoners. P2 Sociale Leefomgeving Wat programma 2 betreft, hebben we tijdens de monitor van vorige week gezien dat de kosten voor het Sociaal Domein de komende jaren fors zullen stijgen. In de begroting lees ik over de verbetering participatiewet in 2025, plannen participatiewet in balans en perspectief op meedoen zouden er voor moeten zorgen dat meer mensen deelnemen. Dit zou moeten betekenen dat meer mensen straks weer kunnen deelnemen aan de samenleving, een goede ontwikkeling. Ook de armoedebestrijding en schuldhulpverlening heeft mooie plannen en ik kijk dan ook uit naar de evaluatie (met cijfers) volgend jaar.

Wat de maatregelen voor de grip op jeugdhulp betreft, hoop ik dat door niet direct specialistische jeugdhulp in te schakelen er meer grip op de kosten komt. Ik ben ook benieuwd naar het Plan van Aanpak van het CMD volgend jaar. Wat de accommodatie plannen betreft, ben ik benieuwd wat het college hierin voornemens is te doen om geen kredietverhogingen meer te krijgen. In de gezondheidsprogramma’s lees ik de Stap naar gezonder, wat mooie gemeenschappelijke doelen zijn, maar ik mis hierin hoe die bereikt gaan worden en hoe erop gemonitord wordt, waardoor je dan dus ook inzicht gaat krijgen of men de vruchten kan plukken van de gedane inspanningen. Daarnaast ben ik benieuwd hoe het college zorgt dat gezondheidsbeleid met 3 speerpunten, wat mij een goede basis lijkt, niet wordt ondergesneeuwd door de Stap naar Gezonder, waar de focus op een 7-tal punten ligt. Ik lees dat men het als flankerend beleid wil uitvoeren, maar raakt dat niet ondergesneeuwd? Je kunt namelijk met de beperkte ambtelijke capaciteit niet overal maximaal op inzetten. P3 Fysieke en veilige leefomgeving Voor wat programma 3 betreft wil ik ingaan op de Biodiversiteit, Verkeer en Wegen. Wat de biodiversiteit betreft ben ik blij met de georganiseerde fietstocht en heb ik die als zeer prettig ervaren omdat.

Daarnaast versterkte het voor mijn gevoel ook de cohesie binnen de raad omdat een onderwerp in het echt zien en er uitleg over krijgen veel meer doet dan droge tekst lezen. Ik ben hierin wel benieuwd hoe de evaluatie van dit nieuwe beleid gaat plaatsvinden en hoe men gaat voorkomen dat er toch nog drastisch gemaaid kan worden wat naderhand leidt tot de nodige commotie. (weet men op welk insecten getal we nu zitten en over een jaar of twee jaar?) Verkeer → we zien regelmatig dat tussen 16:00 – 18:00 verschillende doorgaande wegen in Son en Breugel verstopt raken. Met de mobiliteitsvisie moeten we gaan kijken hoe we dit kunnen gaan aanpakken. De bevolking groeit nog steeds dus dit probleem gaat zichzelf helaas niet oplossen. Wegen → niveau B voetpaden, we hebben een populatie die steeds ouder wordt en minder goed ter been is. Tegelijkertijd willen we ook dat mensen meer bewegen en minder de auto gebruiken. Dan lijkt het mij wel van groot belang dat we zorgen dat de stoepen/voetpaden van een dergelijk niveau zijn, dat ouderen zich geen zorgen hoeven te maken om te struikelen en gemotiveerd zijn om te blijven lopen. P4 Economische en ruimtelijke ontwikkeling Ook in het laatste programma lees ik mooie ambities over hetgeen het college wil bereiken de komende jaren.

Echter lees ik in dit programma niks over hoe het college de inwoners wil gaan betrekken bij ontwikkellocaties, om met hen vooraf in gesprek te gaan en plannen voor te leggen zodat men betrokken wordt in het proces en zich ook gehoord voelt, wat nu regelmatig niet het geval is. Dit met als doel om juridische procedures te voorkomen die dikwijls het resultaat zijn van eenzijdige of

-12-

gebrekkige communicatie. Als hier verbetering in komt, betekent het dat er ook eerder gebouwd kan worden. Wat duurzaamheid betreft, ben ik ook hier benieuwd naar de cijfers. Weten wij bijvoorbeeld al hoeveel huishoudens in onze gemeente al zonnepanelen hebben, of hoeveel er al afgekoppeld zijn van het hemelwater? Zodoende kunnen we monitoren of we op de goede weg zijn en kunnen we ook met andere gemeentes benchmarken waar we staan als Son en Breugel. Zwembad Sinds de samenspraakavond voor het zwembad van vorige week woensdag ben ik dieper in dit dossier gedoken en inmiddels heb ik hier behoorlijk wat kennis van. De reden hiervoor is dat ik tijdens deze avond vernieuwende inzichten heb gekregen voor het belang van een zwemvoorziening in Son en Breugel (waarvoor dank). In dit dossier is het van het grootste belang om bij de feiten te blijven en de afspraken die gemaakt zijn tussen de raad en het college. De betrokken partijen zijn de ondernemer en de gemeente in deze die samen de gebruikers van het zwembad van dienst willen zijn. Doordat de gemeente niet meer structureel subsidie wilde verlenen, is in de raad vorig jaar unaniem besloten om 2024 als overbrugging jaar te zien.

In dit jaar zou er nog eenmalig een bedrag aan de ondernemer worden toegekend en werd er unaniem besloten dat er voor het college € 40.000 gemeenschapsgeld beschikbaar werd gesteld om onderzoek te doen naar (en ik citeer): “het perspectief van een zwembadvoorziening in Son en Breugel”. Dit zijn dure woorden die in de context van de raadszitting en de intentie van de raad eenvoudig kunnen worden uitgelegd als onderzoeken op welke manieren het zwembad in stand kan worden gehouden met daarbij als uitgangspunt de directe subsidie minimaliseren. Voorzitter, inmiddels zijn we een jaar verder. Je zou zeggen dat de raad inmiddels een presentatie heeft gehad met alle mogelijkheden om de zwembadvoorziening in stand te houden conform het raadsbesluit. Niets is minder waar helaas. Gisteren heb ik, met pijn en moeite, het onderzoek kunnen inzien en moet ik tot de treurige conclusie komen dat het college in deze de raad volledig gepasseerd heeft en een eigen koers is gaan varen voor wat betreft de onderzoeksvraag en daarmee de opdracht van de raad.

Het college had mogelijkheden moeten onderzoeken, zoals door de raad besloten is en waarvoor geld voor beschikbaar gesteld is, hoe het zwembad behouden kon blijven zonder dat er geld direct naar de ondernemer zou gaan zoals bijvoorbeeld Splash subsidiëren, zwemleraressen zelf in dienst nemen, of misschien mede-eigenaar worden (en zo meer invloed uitoefenen). Dit zijn een aantal suggesties die onderzocht hadden kunnen worden in zo'n rapport en waar de raad dan iets van had kunnen vinden. Dan was het gemeenschapsgeld op een correcte manier besteed geweest. Echter is er € 38.000 uitgegeven om te kijken wat qua ontwikkeling mogelijk is op de plek van het zwembad. Een toepasselijkere naam voor het onderzoek en rapport zou dan niet zijn geweest “perspectief van een zwembadvoorziening in Son en Breugel”, maar “herontwikkeling zwembadlocatie”. Dan naar de woorden van wethouder De Jong tijdens de sessie van vorig jaar (en ik citeer): “Uit navraag in de regio blijkt dat een subsidieloze zwemvoorziening niet reëel is”. Hieruit blijkt dat de wethouder goed op de hoogte is dat een zwembad zonder subsidie geen bestaansrecht heeft.

Door nu het subsidiegeld uit de begroting te halen, waarmee je dus de deur van het zwembad dichtgooit, daarbovenop de raad een foutief onderzoek te tonen waar niet om gevraagd is, en de raad zodoende geen besluit kan nemen over hoe de zwembadvoorziening in stand kan worden gehouden, vind ik een regelrechte minachting van de raad. Een zeer, zeer kwalijke zaak. We zullen dan ook met andere partijen een motie van afkeuring indienen. EERSTE REACTIE Fractie D66 Voorzitter, wethouders en collega, Voor ons ligt de meerjarenbegroting 2025-2028, net als vorig jaar met een flink negatief saldo.

-13-

Vorig jaar zijn er door ons kritische vragen over de begroting gesteld , toen hadden we het idee dat we het allemaal maar met een korreltje zout moesten nemen. Het waren namelijk voornamelijk kosten die te maken hadden met het beleid destijds en het CMD wat op de verkeerde plek zat. In de verschillende “laten we het beestje toch maar bij de naam noemen” taakvelden klinken de woorden en kosten personeel overal door. Stiekem gaat er toch veel geld naar Dienst Dommelvallei, welke nog steeds niet op orde is. Wij als D66 nemen samen anderen het initiatief hierop een zienswijze in te dienen, zodat duidelijk mag worden wat wij belangrijk vinden en dat er nu echt iets moet veranderen. Er wordt behoorlijk weggeschreven richting reserves, want een echt arme gemeente zijn wij niet. Sparen kunnen we als de beste, alleen wordt dit weggeschreven onder allerlei reserveringen en voorzieningen. We zijn niet zo behoeftig als de begroting doet voorkomen. Weer is onze kritische noot, wat voor een begroting ligt er nu voor? Of gaan we er volgend jaar achter komen dat het toch allemaal wel mee viel in 2025. Laten we ook de goede zaken benoemen: Programma 1 Interne en externe dienstverlening: Hier vinden een positieve noot wanneer we naar de begrotingsaanpassingen kijken. Er is sprake van het aframen van budgetten i.v.m. onderschrijding met daardoor een voordeel geboekt van bijna 3 ton.

Mooi te lezen dat er gekeken wordt naar de onderschrijdingen binnen de begroting en niet alleen een aanpassing via de 1e en 2e bestuursrapportage. • We vragen de wethouder of m.i.v. de volgende bestuursrapportage ook rekening gehouden kan worden met onderschrijdingen, zodat we een meer realiteitsgetrouw getrouw beeld krijgen van de begroting. Programma 2 Sociale leefomgeving: We zijn dankbaar voor de progressie van het plan van aanpak CMD. We zien dat de mensen die er werken beter in hun vel komen te zitten. Er komt een nieuw onderkomen aan voor het CMD wat hopelijk een minder hoge drempel voor inwoners gaat opleveren. De stappen die genomen zijn. zoals inbesteding jeugdconsulenten en de uit te voeren heroriëntatie op de netwerkorganisatie zullen de kosten gaan drukken binnen het sociaal domein. Het is goed te lezen dat er een hervormingsagenda jeugd gaat komen gezien de problematiek die jongeren vandaag de dag ervaren. Positieve gezondheid kopt een onderdeel van dit programma. Daarbij hoort wat ons betreft ook de zwemvoorziening die Son en Breugel nu nog rijk is. Wij zullen hier samen met andere partijen middels een amendement op terugkomen. Maar één ding staat als een paal boven water: een zwembad is het toppunt van preventie, van positieve gezondheid.

Vergeet niet dat onze ouderen die daar zwemmen, investeren in hun gezondheid en daarmee zorgen dat wij als gemeente minder kosten hoeven te maken. Dank je wel, zwemmers! Wat ons wel opviel is dat er binnen het beleidsterrein WMO wel alvast de lasten zijn opgenomen maar men nog niet de eventuele opbrengsten wil begroten. Zo wordt de begroting nadelig scheef getrokken. Stel je daarbij voor dat de mensen met de hogere inkomens er wellicht voor gaan kiezen zelf op zoek te gaan naar huishoudelijke hulp en geen aanspraak meer willen maken op de WMO. Dat zou maar zo een hele hap geld op kunnen leveren. • •

Wethouder, bent u het met ons eens dat voor het juiste beeld van voorliggende begroting het juist zou zijn niet alleen de lasten maar ook de baten op te nemen wanneer de overheid het inkomensafhankelijke tarief weer gaat invoeren? Wethouder, kan hier alsnog een bedrag voor worden begroot of kunnen we in elk geval de kosten weg laten vallen tegen een batig saldo WMO inkomensafhankelijk tarief?

-14-

Bij de begrotingsaanpassingen programma 2 vinden we een nadelig saldo van € 10.000, zijnde stimulering zwemonderwijs. •

Kan de wethouder ons uitleggen wat hiervan de oorzaak is? Geen zwembad opnemen in de begroting, maar wel stimulering voor zwemonderwijs? Zitten hierbij dan ook de eventuele vervoerskosten naar andere zwembaden?

U voelt hem al aankomen: We zuchten nog maar eens…………. Alhoewel het dieptriest is. •

Hoe staat het met de inclusiviteitsagenda? En wat maakt nou dat dit voor de wethouder zo lastig is te regelen?

Programma 3 Fysieke en veilige leefomgeving We zijn blij met de grote aandacht die er is voor ondermijnende criminaliteit, het verscherpte toezicht en de handhaving. Preventieve aandacht hiervoor gaat helpen. Binnen dit programma wordt er gesproken over het stimuleren van onze inwoners om actief mee te denken, ontwerpen, doen en beheren bij de (her) inrichting van de openbare ruimte in hun buurt. We hebben oog voor initiatieven van bewoners. • • • • •

Wethouder, kunt u hier een voorbeeld van geven? Was de sloot van 1 miljoen in de Gentiaan daarvoor bijvoorbeeld ook een voorbeeld en is toen afgesproken dat er jaarlijks met de omwonenden onderhoud zou worden gepleegd en gebeurt dit ook? Hoe wordt er gemonitord op afspraken die er zijn gemaakt bij een burgerinitiatief? Hoe staat het met het park in de Sonniuswijk? Waar vinden wij alle kosten van dit soort projecten en onderhoud terug in de begroting?

Er gaat veel geld naar wegenonderhoud. Hier wordt veel voor gereserveerd en in de komende jaren loopt deze post maar op. Is dit alleen voor het onderhoud van bestaande wegen of wordt er ook gereserveerd voor nieuw asfalt, nieuwe wegen? Terwijl er nog geen mobiliteitsvisie is en er nog lang geen beslissingen zijn genomen over al dan niet uitbreiden van het wegennet. Blij dat er veel aandacht is voor fietspaden. We hopen dat in de toekomst in heel het dorp te kunnen zien. Ook de plannen voor bereikbaarheid en Ekkersrijt zien er wat ons betreft goed uit en goed dat er wordt samengewerkt met Brainport Bereikbaarder. •

Wat gaat dit in 2025 al opleveren?

We zijn nauw betrokken bij de openbaar vervoer concessieaanbesteding van de provincie en lobbyen actief. Dit is nieuw voor ons, maar maakt ons zeker enthousiast. •

Hoe ziet dit er uit, wie zijn hier mee bezig en welke doelen zijn hier aan verbonden, waar wordt concreet voor gelobbyd? En wat heeft het al opgeleverd? Graag een tussenstand.

Bij de begrotingsaanpassingen vinden we behoorlijke kosten voor onderhoud openbare ruimte. •

Dit lijkt een opgave van de provincie te zijn, zoals bij de technische vragen beantwoord is. Gezien het grote aantal reserveringen die onze gemeente rijk is, is er nergens eerder hiervoor iets opgenomen? En moet dit niet op het genoemde bedrag in mindering worden gebracht? Wij vragen

-15-

ons namelijk af of er nooit eerder iets in die richting opgenomen is onder de voorzieningen of reserveringen. Programma 4 Economische en ruimtelijke ontwikkeling Regio is belangrijk, wordt alleen nog maar belangrijker. Daarom blijven we investeren in met name de MRE. Als laatste moet ons toch nog iets van het hart, de werkwijze van het college m.b.t. de zwemvoorziening. Het herformuleren van onze onderzoeksvraag: Doe onderzoek naar een zwemvoorziening door: Doe onderzoek naar de zwembadlocatie is er eentje die nooit heeft mogen gebeuren. Niet netjes college. In de gehele begroting wordt er met geen woord gesproken over een zwembadvoorziening. Een grote en belangrijke voorziening in ons dorp. Het stuit D66 tegen de borst hoe er met de raad is omgegaan in dit dossier. DorpsVisie verwijst naar de unaniem aangenomen tweede berap waarin ook een reservering voor deze zwemvoorziening is opgenomen en vraagt uitleg. D66 antwoordt dat de keuze is gemaakt een motie hierover in te dienen bij de begroting en niet bij de berap. Hoe kunnen we over dit dossier nu een goed gesprek voeren. Het lijkt ons net alsof de raad niet serieus wordt genomen maar in werkelijkheid is het gewoon weer alles behalve het meenemen van de raad in dit dossier. Wij voelen ons echt voor de gek gehouden en dat is niet goed voor de verstandhouding.

En dan ineens een dag voor de begrotingsbehandeling toch de mogelijkheid bieden het onderzoek in te zien. •

Wat wil de wethouder hiermee bereiken, is dit serieus bedoeld? Velen van ons hebben een baan en kunnen op zo’n korte termijn geen vrij nemen.

In woorden uitspreken dat we willen samenwerken is niet genoeg, je moet het ook laten zien. Samenwerken met de raad, maar ook met alle stakeholders. Dat betekent soms over je schaduw heen stappen, kunnen incasseren en elkaar de hand reiken. Je ego aan de kant zetten. Uitgaan van wat goed is voor je inwoners, daar gaat het om. DorpsVisie merkt op dat een collega informatieachterstand over het zwembad constateerde en andere collega’s wel hiervan kennis hebben kunnen nemen. Is D66 het ermee eens dat de reden van inzage was dat alle raadsleden over een gelijk speelveld kunnen beschikken en niet dat de wethouder in een keer gelegenheid biedt tot inzage? D66 merkt op dat het tijdstip te kort was voor mensen die overdag werken. Voor U! benadrukt dat het tijdstip op een dag voor de begrotingsbehandeling bijzonder kort dag is. Nu dreigen onze inwoners de dupe te worden van het feit dat er op alle niveaus niet samen wordt gekeken naar een oplossing en niet geluisterd wordt naar elkaar omdat ego’s in de weg zitten. Op meerdere vlakken zit hier vanavond een D66 dat uitermate teleurgesteld is en als volksvertegenwoordigers met de rug tegen de muur worden gezet. We zullen daarom vanavond met anderen een motie van afkeuring indienen tegen het college. BESLUIT: Zijn afkeuring uit te spreken over het feit dat het college:

-16-

1. Niet heeft voldaan aan de onderzoeksvraag van de raad; 2. Er verder weinig blijk van geeft het belang van een zwemvoorziening en zwemactiviteiten in Son en Breugel voor de fysieke en mentale gezondheid en de maatschappelijke participatie van inwoners naar waarde te schatten. Daarnaast dienen we de motie uitvoering raadsbesluit 21 december 2023 in samen met Voor U!, zodat het college zich aan de gemaakte afspraken gaat houden. BESLUIT: Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. Uitvoering te geven aan beslispunt 3 van het raadsvoorstel ‘Subsidie zwembad Son 2024’ d.d. 12 december 2023, conform het unaniem aangenomen raadsbesluit van 21 december 2023. We hopen op een positievere vorm van samenwerking in de nabije toekomst, want alleen dan kunnen we er voor de inwoners zijn. Dank u wel. Er wordt een motie M30 Motie van afkeuring ingediend door D66, mede-ingediend door de VVD en Voor U!. Deze motie maakt onderdeel uit van de beraadslagingen. Er wordt een motie M31 Uitvoering unaniem aangenomen raadsbesluit van 21 december 2023 ingediend door D66, mede-ingediend door Voor U!. Deze motie maakt onderdeel uit van de beraadslagingen. DorpsVisie vaagt om een schorsing. De voorzitter schorst de vergadering voor 10 minuten voor nader beraad en heropent de vergadering om 18.35 uur. DorpsVisie vraagt wat D66 mist in het rapport over het zwembad.

D66 antwoordt dat in het onderzoeksrapport onderzoek is gedaan naar een locatie voor het zwembad, terwijl er was gevraagd om een perspectief voor een zwemvoorziening. DorpsVisie merkt op dat de locatie wel ter sprake is geweest, maar dat in het begin van de betreffende presentatie het over de functie ging en de inbreng van de raad daarin is meegenomen. Wat had D66 anders willen zien? D66 antwoordt dat de raad unaniem heeft aangegeven te willen proberen een zwemvoorziening te behouden. Daar is in het rapport niets van terug te zien. De VVD merkt op dat in de beraadslagingen unaniem is gevraagd met de ondernemer de mogelijkheden te onderzoeken voor behoud van het zwembad zonder dat stukje subsidie. Dit is een andere invulling van de vraag. Er is niet gevraagd of op die locatie huizen gebouwd kunnen worden. Het CDA verwijst aangaande motie M31 naar argument 1.2 in het raadsvoorstel Subsidie zwembad Son 2024 van 21 december 2023, waarin staat dat ook de ondernemer een onderzoeksplicht heeft. Wat is daarvan bekend? D66 stelt dat de raad door het college niet op de hoogte is gesteld of er op wat voor manier dan ook een plan is aangeboden. De motie is niet ingediend bij de berap, omdat eerst een besluit nodig was dat er geen financiële middelen voor het zwembad waren gereserveerd om überhaupt deze motie te kunnen indienen.

Daarnaast verwijst de fractie naar de motie van DorpsVisie en het CDA, waarin de zwembadondernemer de gelegenheid krijgt om een gedragen plan te schrijven en dat aan te leveren voor 1 juni a.s. Dat geeft het college meer mogelijkheid om iets te doen aan het personeel dat daar werkt en krijgt de ondernemer de kans met een goed plan te komen, maar daar zullen middelen voor nodig zijn. Die middelen zijn afgesproken in het unaniem aangenomen raadsbesluit van 21 december 2023.