Samenvattend verslag raadsvergadering 29 juni 2023, met voortzetting op 5 juli 2023

Samenvatting van het audioverslag van de openbare vergadering van de gemeenteraad, op donderdag 29 juni 2023, voortgezet op woensdag 5 juli 2023. Aanwezig: Raadsleden: Maarten van Beek (Dorpsbelang), Mireille Bonnier (CDA), Jos de Bruin (DorpsVISIE), Sylvia Corsten (PvdA/GroenLinks), José Goossens-Junier (Dorpsbelang), Remco Heeren (DorpsVISIE), Helga Helders (VOOR U!), Willie Horden (DorpsVISIE), Henk Hulsen (CDA), Martien Merks (VVD), Frans Meulenbroeks (DorpsVISIE, afwezig op 29 juni), Don Pasanea (VVD), Yoram Peek (PvdA/GroenLinks), Flip Verhagen (D66), Marianne van der PutteVerhoeven (VOOR U!, afwezig op 29 juni), Monique van Zwieten (D66, 29 juni aanwezig tot 22.40 uur). Voorzitter: Mevrouw Suzanne Otters-Bruijnen, burgemeester Raadsgriffier: Mevrouw Moniek Weerts Afwezig: Giel van Beers (CDA) Overige aanwezigen: De heren Jan Boersma, Jelle de Jong, Steven Grevink - wethouders De heer Jeroen Wesselink - gemeentesecretaris Publieke tribune: Pers en belangstellenden

1. Opening De voorzitter opent om 20.00 uur de vergadering en heet iedereen welkom. De voorzitter stelt voor de mededelingen toe te voegen als agendapunt 1a. Bij agendapunt 3 en 4 wordt na afloop direct gestemd. Bij de kadernota (agendapunt 5) komt er een schorsing vóór de tweede termijn, die vervolgd wordt op 5 juli 2023. De voorzitter concludeert dat de agenda hierna wordt vastgesteld. 1a. Mededelingen De heer Hulsen deelt mede dat hij samen met de heren Horden en Den Daas bij de werksessie van afvalverwerker Blink is geweest. Het doel van de werksessie was het ophalen van input vanuit de raad voor de nog op te stellen business case voor de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Blink. De gastheer zei dat de insteek is de GR Blink te continueren met de huidige negen gemeenten. Men was verrast dat ProZero wordt betrokken bij de aanpassingen, omdat deze heeft aangegeven uit de GR te stappen. Er komt een aangepaste GR, met de huidige GR als basis. Men concludeerde hieruit dat er niet actief gezocht wordt naar andere afvalverwerkers, terwijl deze optie eerder open werd gehouden. De colleges stellen een concept-GR op en een concept-business case. Deze concepten komen naar de gemeenteraden, die hierop een zienswijze kunnen indienen. De heer Hulsen heeft een verslag van de bijeenkomst gemaakt en zal deze aan de griffie sturen om te verspreiden. Er zijn drie hoofdvragen: 1.

Wat doen we samen in de GR en in welke juridische vorm? Wat is de juiste schaalomvang van Blink? Nagedacht wordt om aan te kunnen sluiten bij een coöperatieve vereniging van afvalverzamelaars (Midwaste).

1509385 / 1750466

2. Wat is de rolverdeling tussen de gemeenten en hoeveel autonomie krijgt iedere gemeente? Kan de verdeelde deskundigheid gebundeld worden bij Blink voor beleidsadviezen? 3. Duurzaamheid en ambities. De vraag is of er straks nog negen milieustraten nodig blijven voor negen gemeenten, of kunnen de inwoners met hetzelfde pasje naar meerdere locaties gaan? De heer Horden deelt mede, als voorzitter van de Auditcommissie, dat er een brief is gestuurd met een oproep om input te leveren voor de evaluatie van de raadsbehandeling van de kadernota en jaarrekening. Op 11 juli 2023 staat hiervoor een extra vergadering van de Auditcommissie gepland. De heer Verhagen zegt dat vanmiddag de Ekkersrijt Safari is geweest, een interessante fietstocht waar men veel heeft geleerd over Ekkersrijt. De voorzitter deelt mee dat zij vanaf 1 juli a.s. woonachtig is in deze gemeente. 2. Bestuurlijke planning De voorzitter inventariseert of er opmerkingen of vragen zijn over de bestuurlijke planning. PvdA/GroenLinks heeft geen vragen of opmerkingen. VOOR U! kan instemmen met de bestuurlijke planning, gezien de toezegging dat de bestuurlijke planning regelmatig wordt geëvalueerd en geactualiseerd. Dorpsbelang stemt in met de bestuurlijke planning. D66 stemt in met de bestuurlijke planning.

De VVD mist een aantal belangrijke onderwerpen (asielzoekers en opvang, woningnood en ideeën om tot de bouwdoelstelling te komen, diverse zaken op Ekkersrijt). Gevraagd wordt een meer volledig beeld te laten zien van waar men aan werkt, en niet alleen waarover wordt besloten. De opmerkingen over de details zullen schriftelijk worden ingediend. Het CDA merkt op dat in de jaarstukken is te lezen dat de uitvoering beheerplan Kunst is opgeschoven, maar in de bestuurlijke planning is niet te zien wanneer deze wél op de agenda komt. Kaders als Koers herijking (inbreidingslocaties) staat gepland voor Q4 2023. De Omgevingsvisie uitwerking deelthema Wonen (nummer 101), waar het flankerend beleid onder valt, heeft echter nog geen datum. Ook de starterslening zou hierbij tegen het licht gehouden worden. Deze punten staan verspreid in de planning, terwijl de discussie op hetzelfde moment in brede zin gevoerd moet worden in Q4 2023. Waarom zijn deze thema’s uit elkaar getrokken? Het participatiebeleid staat twee keer vermeld, eerst via het BOB model en daarna een adviserende sessie. Men vermoedt dat deze volgorde omgedraaid moet worden. Bij nummer 67, de Omgevingsvisie, gaat het over het deelgebied centrum. Waarom wordt dit niet gelijkgetrokken met de Centrumvisie die hoog op de agenda staat? Bij nummer 23 staat het dienstverleningsniveau op Q2 2024. Men vindt dit te laat.

Wat is er nodig om dat naar voren te halen wat zijn de consequenties daarvan? DorpsVISIE is verbaasd dat nummer 13, bestemmingsplan Wolfswinkel Crematorium, in Q4 vorig jaar afgerond zou zijn. Inmiddels is dit veranderd naar Q3 2023. Het is noodzakelijk dat hier iets gaat gebeuren. Bij nummer 98, MJOP gebouwen, staat nader te bepalen. Naar aanleiding van de opmerking van de accountant is het noodzakelijk dat hiervoor een datum komt. Dit punt is gekoppeld aan het accommodatiebeleid (nummer 94) dat aanvankelijk gepland stond voor Q2 2023. Gevraagd wordt wanneer dit op de agenda komt.

-2-

Wethouder De Jong antwoordt dat men in het najaar met het brede onderwerp Kunst en Cultuur aan de slag gaat. Hij zal navragen waarom specifiek het beheerplan is uitgesteld. Voor de herijking Kaders als Koers is het de bedoeling dat bij het kader Wonen alle onderwerpen bij elkaar worden gepakt. Men verwacht na de zomer hiermee aan de slag te gaan. De vraag over de planning van het dienstverleningsniveau wordt nagevraagd. Dit jaar wordt in ieder geval gekeken naar de organisatie-inrichting. In het kader van het MJOP is begin dit jaar het eerste onderzoek van de onderhoudsafspraken en beheerplannen opgeleverd. Men is geschrokken van de stapel afspraken die dat onderzoek heeft opgeleverd. Men is bezig met de afspraken met de scholen en in het najaar komen de overige accommodaties aan bod. Vervolgens wordt achtereenvolgens een accommodatiebeleid, een accommodatieplan en het meerjarig onderhoudsprogramma opgesteld. De afronding van dit project zal plaatsvinden in het najaar, besluitvorming valt in het nieuwe jaar. Wethouder Grevink antwoordt over het participatiebeleid dat de volgorde is om eerst te adviseren en daarna het BOB-model te hanteren. Wethouder Boersma antwoordt over Wolfswinkel dat het bestemmingsplan ter inzage komt te liggen vóór de vakantie, in september volgt de zienswijzeprocedure. Daarna komt dit in behandeling.

Het duurt wat langer omdat de aanvrager zelf een aantal zaken moet regelen. Wat bij de planning staat opgenomen over Ekkersrijt, is wat bij de raad in behandeling is. Het werk wat nog in onderhandeling is, is terug te vinden op een andere lijst. Wethouder De Jong vult aan dat bewust is gezegd dat alle deelplannen zijn losgekoppeld van het moment dat de raad de nieuwe omgevingsvisie vaststelt. Wat wordt vastgesteld in de centrumvisie maakt onderdeel uit van de omgevingsvisie. De VVD wil graag de andere planning of activiteitenlijst zien, omdat men een aantal onderwerpen mist. Wethouder De Jong vindt het niet verstandig om de hele werklijst van de organisatie te bespreken. De raad mag ervan uit gaan dat de belangrijke onderwerpen in de bestuurlijke planning terechtkomen. Er kan altijd een punt worden geagendeerd en de raad is vrij informerende vragen te stellen. De VVD zoekt meer transparantie en zal hier op een apart moment de discussie over voeren. De voorzitter concludeert dat men kennis heeft genomen van de bestuurlijke planning. 3. Jaarstukken 2022 PvdA/GroenLinks is blij dat het accountantsverslag positief is, dat de Auditcommissie een goed gesprek heeft gehad en dat de vragen door het college zijn beantwoord. Men onderstreept dat de leesbaarheid en de relevantie van het jaarverslag en de jaarrekening kunnen worden verbeterd.

Dit zou men ook graag terug zien bij de kadernota. Daarover zal nog een motie worden ingediend. VOOR U! heeft geen opmerkingen over de jaarstukken. Dorpsbelang heeft geen opmerkingen over de jaarstukken. D66 is blij dat de Auditcommissie in het leven is geroepen en de raad veel werk uit handen neemt. Men is blij met de opmerkingen en goedkeuring van de accountant en is akkoord met de jaarrekening. De VVD vindt dat de Auditcommissie goed werk heeft verricht samen met de accountant. Men heeft een opmerking over beslispunt 6 over het extra krediet voor het Dommelhuis. Men zou deze liever uit de algemene reserve halen in plaats van uit de reserve centrumontwikkeling. Het CDA geeft een compliment voor de documenten die elk jaar duidelijker worden. De verbijzonderde interne controle is nog niet op het gewenste niveau. Het college heeft aangegeven dat dit te maken heeft met onderbezetting. Het college stelt dat in dit kader stappen worden gezet en dat er wordt een plan van aanpak opgesteld. Dit is een magere reactie van het college. Men

-3-

onderstreept de opmerking van de accountant om het fraudebeleid op te stellen, het is goed dat hierin al wordt geïnvesteerd. Complimenten aan het college dat er geen overschrijding is op de programma’s. Over het algemeen is er een positief financieel beeld van 2022, maar dat wordt voor een groot deel veroorzaakt door het niet uitvoeren van investeringen. De solvabiliteitsratio is gedaald maar nog steeds op een mooi gemiddelde en het weerstandsvermogen lijkt met deze ratio op orde. Bij de financiële kengetallen wordt duidelijk dat voorzichtig met geld moet worden omgegaan. Het baart het CDA zorgen dat de uitvoering van projecten op de aangekochte gronden op zich laat wachten, met als gevolg dat de grex de komende jaren een flinke financiële impact heeft op de gemeentelijke positie. Dit vraagt om creatief te gaan denken over hoe de grondaankopen snel ingezet kunnen worden. Het is goed dat de meeste overschotten zijn geoormerkt, zodat het geld beschikbaar blijft voor het specifieke doel. Ook is het goed te zien dat door de Coronasteun belangrijke culturele instellingen overeind zijn gebleven en dat de Wob- en Woo-verzoeken tijdig zijn afgehandeld. Sommige antwoorden hebben wel vragen opgeroepen, zoals: 1. Op pagina 21 – leerlingenvervoer. Er is een nieuwe uitvoerder sinds september 2021.

Er zijn herhaaldelijk gesprekken gevoerd over de dienstverlening en de verordening is geactualiseerd vastgesteld. Wat is op dit moment het effect op de kwaliteit van het leerlingenvervoer, nadat de gesprekken hebben plaatsgevonden? 2. Relevantie beleidsnota’s per programma. Men vraagt zich af in hoeverre de nota’s nog actueel zijn of geëvalueerd moeten worden. Is het mogelijk om een overzicht te ontvangen van de lokale beleidsnota’s, inclusief de periode waar deze voor gelden en het moment van vaststelling? Dan kan de raad aangeven wanneer deze geactualiseerd zouden moeten worden en hoe deze in de bestuurlijke planning moeten worden opgenomen. 3. Pagina 37, punt 5. In hoeverre wordt rekening gehouden bij eventuele toekomstige strategische grondaankopen, dat er geen of zeer beperkte zakelijke energieaansluitingen mogelijk zijn voor een langere periode? 4. Pagina 44. Bij de klachtencommissie wordt de benaming “geen advies” gebruikt, terwijl in de toelichting eerder sprake lijkt te zijn van een aangepast besluit door het bevoegd gezag. Men ontvangt graag een toelichting hierop. DorpsVISIE uit de dank aan de leden van de Auditcommissie voor het voorwerk en de adviezen en aanbevelingen. Wethouder Boersma antwoordt dat in de jaarrekening het krediet voor het Dommelhuis is afgesloten. Omdat het vorige krediet is afgesloten moet er nu een nieuw krediet worden geopend.

Het is meer een boekhoudkundige zaak dan een nieuw krediet en daarom past het bij de centrumontwikkeling. De VVD begrijpt de uitleg, maar zegt dat het wel gelabeld kan worden voor het Dommelhuis en niet bij de centrumontwikkeling om alles zuiver te houden. Wethouder Boersma zegt dat het Dommelhuis ook is gedekt uit de centrumontwikkeling. Dit is de meest zuivere benadering. Voor het rechtmatigheidsonderzoek is een aantal zaken in gang gezet. Bij de Dienst Dommelvallei is hier recent personele invulling aan gegeven. Per 1 januari 2023 gaat de rechtmatigheidsverantwoording naar het college toe. In de volgende jaarrekening zal een verklaring hierover te zien zijn. Wethouder Boersma vervolgt dat men aan de slag gaat met het fraudebeleid dat wordt aangescherpt. Wethouder Grevink zegt dat er intensief contact is over het leerlingenvervoer. Het belangrijkste is dat er een communicatiemedewerker is die nu beter bereikbaar is dan voorheen. Men heeft ook te maken met een personeelstekort bij het bedrijf. Het dossier blijft aandacht nodig hebben. Wethouder De Jong antwoordt dat bij de ontwikkelingen en aankopen ook rekening wordt gehouden met de congestie op het energienet. De eerste berichten zijn dat er voor woningbouw niet een directe zorg zit, maar wel voor aanvullende voorzieningen en bedrijventerreinen. Bij het overleg op SGE-gebied over wonen en ruimte komt dit onderwerp aan bod.

Wat dit betekent voor

-4-

de ontwikkelingen wordt nog in kaart gebracht. Dit blijft een continu gesprek. Het CDA herhaalt dat op pagina 44 is te lezen bij de klachtencommissie, dat er een aantal keer “geen advies” is gegeven. Het lijkt eerder op een aangepast besluit volgens de toelichting. De voorzitter vindt de vraag vrij technisch en geeft aan dat deze schriftelijk wordt beantwoord. De vraag over het overzicht van lokale beleidsnota’s wordt ook schriftelijk beantwoord. Besluit De voorzitter constateert dat er geen behoefte is aan een tweede termijn en concludeert dat de jaarstukken 2022 unaniem zijn aangenomen. Aantekening: De fractie VOOR U! meldt achteraf dat zij tegen het voorstel had willen stemmen. 4. Eerste Bestuursrapportage 2023 PvdA/GroenLinks zegt dat er nog twee politieke vragen open staan: 1. NederLandBovenWater (NLBW). Voor de deelname hieraan wordt 75.000 euro uitgetrokken voor drie jaar. Wat wordt er voor dit bedrag gedaan in deze gemeente? 2. Voor de Pumptrack wordt een aanvullend krediet gevraagd van 20.000 euro (op pagina 17), voor de technische voorbereiding en begeleiding van de participatie. Dit is bovenop de realisatie van 80.000 euro. Dit betekent dat een vijfde van het bedrag wordt gebruikt voor de participatie. Wat is de reden voor dit extra krediet? VOOR U! heeft kennis genomen van de stand van zaken en is verbaasd dat veel projecten nog niet zijn afgesloten.

Men vraagt zich af waarmee men nu instemt. Ook is men van mening dat er bij het project Pumptrack veel geld gaat naar advisering. Er staat in de bestuursrapportage geen bedrag vermeld voor de subsidie aan het zwembad, maar dit bedrag staat wel vermeld als bijdrage instandhouding voor het zwembad. Wat zijn de criteria en wanneer wordt het een subsidie genoemd? Men plaatst vraagtekens bij de post onvoorzien (pagina 4) voor de bijdrage aan het Dommelhuis van 80.000 euro. Dorpsbelang heeft vragen over het extra krediet van 20.000 euro voor het onderzoek en de voorbereidingen van de Pumptrack. Gevraagd wordt uitleg hierover te geven. D66 is van mening dat gestart kan worden met de aanleg van de Pumptrack na het onderzoek, omdat de kinderen hier al heel lang op wachten. Men kan instemmen met de bestuursrapportage. De VVD is tevreden met deze bestuursrapportage. Het CDA merkt op dat de Pumptrack een lastig dossier is. Goede participatie is belangrijk en gaat de raad helpen om een afgewogen besluit te nemen. Men begrijpt dat het bedrag van 20.000 euro is besteed aan de uitvoering van de participatie. De extra personeelskosten zijn serieus flink te noemen. Zowel in de jaarrekening, in de bestuursrapportage als in de Kadernota komen op diverse plaatsen personeels- of organisatiekosten voor. Daarmee heeft men geen goed overzicht van de daadwerkelijke kosten.

In de Kadernota wordt gevraagd het personeelsbudget flink te verhogen. Men gaat ervan uit dat de kosten van inhuur van medewerkers op projecten hierdoor omlaag gaan. Het restant van 56.000 euro zou dan overgezet kunnen worden naar de reserve organisatieontwikkeling, zodat duidelijk wordt waaruit de kosten gedekt worden. Aan het college wordt een reactie hierop gevraagd. DorpsVISIE sluit zich aan bij de vragen over de Pumptrack. Men wacht de reactie van het college hierop af. Wethouder De Jong antwoordt dat NederLandBovenWater (NLBW) een stichting is, waarin de RvO en een aantal uitvoeringsorganisaties en ministeries de kennis hebben gebundeld. Aangegeven is dat ruimtelijke ordening-projecten op het land versnelling kunnen gebruiken. Met

-5-

deze deelname heeft men een betere gesprekslijn met de ministeries en uitvoeringsorganisaties zoals Rijkswaterstaat. De wethouder zal de splitsing van de extra personeelskosten in relatie tot de reserve projectmatig werken nader bekijken. Gevraagd is de inhuur op de projecten omlaag te brengen, maar dit zal voor een deel altijd blijven bestaan. Dit betreft de flexibele schil. Men wil wel de inhuur op vaste plekken en voor vaste uitvoering drukken. Wethouder Boersma antwoordt dat het extra bedrag van 20.000 euro voor de Pumptrack te maken heeft met onderzoek voor de locatie en het participatietraject. Bij de eerdere sessie is een aantal locaties gevonden en daar zijn later nog locaties aan toegevoegd. Het voorstel volgt nog met de voor- en nadelen per locatie. Het bedrag van 80.000 euro is voor de uitvoering. VOOR U! zegt dat men bij de jaarstukken het subsidiebedrag niet kon terugvinden van het zwembad. Wethouder Boersma geeft aan dat voor het zwembad in januari 2019 een besluit is genomen voor een subsidie voor maximaal vijf jaar. De dekking komt uit de algemene reserve. PvdA/GroenLinks vraagt of de voor- en nadelen die worden onderzocht van de Pumptrack niet deels al duidelijk zijn. VOOR U! zegt dat op pagina 5 bij de post onvoorzien een bedrag staat van 80.000 euro.

Is deze post bedoeld voor het Dommelhuis of iets anders? DorpsVISIE neemt aan dat een deel van het bedrag van 20.000 euro voor de Pumptrack al is uitgegeven aan het bureau dat hiermee bezig is. Wethouder Boersma bevestigt dat een deel van het bedrag van 20.000 euro al is uitgegeven. Er zijn wel al enkele voor- en nadelen bekend van een Pumptrack op specifieke locaties, maar in het kader van participatie zijn de bewoners expliciet uitgenodigd om hun standpunten kenbaar te maken. Daarmee is het begin- en eindpunt goed gemarkeerd, om vervolgens over te kunnen gaan tot de besluitvorming. Wethouder Boersma zegt dat de post onvoorzien niets te maken heeft met het Dommelhuis, maar bedoeld is voor onvoorziene kosten. PvdA/GroenLinks vraagt of er nog een raadpleging van de jeugdgemeenteraad is opgenomen bij de participatieronde over de Pumptrack. De voorzitter antwoordt dat de jeugdgemeenteraad een aparte werkgroep Pumptrack heeft en nauw hierbij betrokken is. Besluit De voorzitter concludeert dat VOOR U! tegen stemt en dat de andere partijen vóór het voorstel stemmen, waarna de Eerste Bestuursrapportage 2023 is vastgesteld. 5. Kadernota 2024-2027 De voorzitter stelt voor dat het debat kan plaatsvinden tijdens de Algemene Beschouwingen. DorpsVISIE vindt het fijner om de interrupties na afloop te doen. Dit voorstel wordt gevolgd. 

Algemene beschouwingen van de fracties

Algemene beschouwingen fractie PvdA / GroenLinks (Yoram Peek) “Voorzitter, dames en heren, Als aan mij gevraagd wordt, door familie of vrienden, voor welke uitdagingen de gemeente staat dan moet ik altijd even denken. Een eenduidig antwoord kan ik hier nooit op geven. Al snel praat je toch over specifieke onderwerpen, beleid en de cijfers die hier bij horen. Belangrijker is dat hierachter keuzes schuil gaan die van grote invloed zijn op de inwoners van Son en Breugel. Een jaar geleden zijn we in Son en Breugel gekomen tot een bestuursakkoord en ook een raadsagenda waarin bewust diverse onderwerpen nog niet concreet zijn ingevuld. Dit heeft de basis gelegd voor een goede samenwerking in de raad. Vanuit de PvdA-GroenLinks vinden we dit erg plezierig werken. Ook helpt dit ons keuzes te maken. Als Son en Breugel hebben we hiermee laten zien dat het anders kan én anders moet. Dit zie je terug in de kadernota. We blijven investeren in de toekomst door uitbreiding van het aantal woningen, centrumontwikkeling en zorgen voor een stevig vangnet voor inwoners die dit hard nodig hebben. En nog veel meer. Wij zijn dan ook blij te zien dat het college investeert in de

-6-

toekomst van ons dorp in tijden van onzekerheid. Als Son en Breugel hebben we hiermee laten zien dat het anders kan. Dat zie je ook terug in de kadernota. Het college zet vooral in op uitbreiding van het aantal woningen, de aanpak van de verkeers- en vervoersproblematiek, centrumontwikkeling, toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen en optimalisering van de personeelscapaciteit. Deze prioriteiten spreken ons aan. Wij missen als prioriteiten echter (1) verduurzaming, natuurherstel en klimaatadaptatie; (2) optimalisering van de zorg en (3) vluchtelingenopvang en -integratie. Verder vinden wij het jammer dat de prioriteiten in de kadernota alleen worden aangestipt en niet verder uitgewerkt en dat de relatie tussen prioriteiten en uitgaven en investeringen niet expliciet wordt geduid. Tot slot hebben wij bij sommige prioriteiten de indruk dat het urgentiegevoel en het tempo van het college hoger kan. Maar wellicht kan dit worden opgelost door naast de cijfers ook de visie hierachter toe te voegen aan de kadernota in het vervolg. Om het college dit te verzoeken dient PvdA-GroenLinks een motie ‘Opzet Kadernota’ in. Intussen is de wereld om ons heen in beweging en brengt dit onzekerheid voor inwoners met zich mee. Er is oorlog in Europa en daarbuiten. Klimaatverandering vergroot de armoede en honger in grote delen van de wereld en brengt nieuwe vluchtelingenstromen op gang.

Son en Breugel draagt haar steentje bij aan de opvang van vluchtelingen die een veilig verblijf zoeken in Nederland. We zijn trots hoe gastvrij deze vluchtelingen worden opgevangen en wat inwoners doen om deze vluchtelingen te begeleiden. Maar wij betreuren de achterstand in het huisvesten van vluchtelingen met een verblijfsstatus. De gespannen situatie in de wereld heeft er de afgelopen winter indirect voor gezorgd dat de energieprijzen enorm zijn gestegen. Met als gevolg een grote impact op de bestaanszekerheid van veel mensen. We moeten dan ook voorkomen dat mensen tussen wal en schip belanden. Maatwerk zal hoe dan ook nodig zijn om de inwoners te ondersteunen. De mensen staan centraal in Son en Breugel en we moeten er alles aan doen om mensen weer op weg te helpen. In Noord-Brabant hebben we vorig jaar te maken gekregen met een vollopend energienet. We moeten als gemeente investeren om de vraag naar schone energie aan te kunnen. Wanneer we klimaatmaatregelen nemen, moeten we altijd eerst denken aan mensen voor wie dit niet betaalbaar is. Concreet betekent dit onder andere het haalbaar en betaalbaar maken van isolatie en besparende maatregelen. Intussen zien we dat in ons land door allerlei omstandigheden de realisatie van nieuwe woningen eerder inzakt dan oploopt en dat er ook in onze gemeente nog steeds sprake is van een groeiende woningnood.

Juist in deze moeilijke tijden moet de gemeente zich inzetten voor een sociale en duurzame samenleving! We moeten daarom alles doen om de wooncrisis op te lossen. Een dak boven je hoofd is een recht voor iedereen! Het is goed om hier regie op te nemen als overheid, door grond te kopen en te investeren in betaalbare huisvesting. Tijdens ons recente Politiek Café heeft PvdA-GroenLinks benadrukt waarom de ambities en het tempo op dit terrein omhoog moeten en er een klemmend beroep moet worden gedaan op de inwoners om bouwplannen te ondersteunen en niet te vertragen met bezwaren en procedures. Want laten we niet vergeten dat verschillen in kansen er nog altijd zijn. De gemeente moet daarom een plek zijn waar iedereen zich in herkent én waar iedereen eerlijke kansen krijgt. Verduurzaming om te komen tot een klimaatbestendig dorp is verder essentieel. Het is mooi om te zien dat er initiatieven bestaan in ons dorp om dit voor elkaar te krijgen zoals het afkoppelen van regenwater, (elektrische) deelmobiliteit en vergroening van de openbare ruimte. Als PvdA-GroenLinks zien we hiervan de waarde en ondersteunen wij dit van harte. Inzetten op het bestrijden van armoede blijft een belangrijke prioriteit. 4% van de inwoners in Son en Breugel moet rondkomen van een inkomen op of onder het sociaal minimum.

Bijna het dubbele hiervan, 6,9%, moet rondkomen van een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Dat in ons dorp zoveel gezinnen en kinderen leven in armoede moeten we niet accepteren! Juist lokaal moeten we dit vroegtijdig signaleren en op de tijd de helpende hand bieden. Ook de vergrijzing vraagt aandacht in de komende jaren. Een steeds grotere groep oudere inwoners in ons dorp zal een beroep doen op schaarse zorgvoorzieningen, passende woningen en worstelt met een steeds kleiner wordend sociaal netwerk. Eenzaamheid ligt

-7-

hierbij op de loer. De gemeente moet zich inzetten voor integrale planvorming op wijk- en buurtniveau om mensen te ondersteunen. Zo kunnen we passende oplossingen vinden voor alle inwoners. Voorzitter, de prioriteiten voor PvdA-GroenLinks zijn helder en we zullen naar deze principes blijven handelen. Zo blijven we samen bouwen aan een nog mooier Son en Breugel! Een dorp waarin ongelijkheid kleiner wordt. Waar we investeren in woningen, onderwijs, zorg en openbaar vervoer. Wij zullen hiervoor blijven strijden. Want we weten dat dit alles van waarde is voor nu en de toekomst.” Er is een motie (M.1) ingediend door PvdA/GroenLinks. Algemene beschouwingen fractie VOOR U! (Helga Helders) VOOR U! licht toe dat jaarstukken en de kadernota zijn verweven in de algemene beschouwingen. “Voorzitter, We kunnen een bloemig verhaal houden over hoe goed onze doelstellingen voor onze gemeente zijn. Dromen, wensen verwachtingen zelfs. We horen ze van alle andere fracties ook. Maar bij deze concreet de kadernota van VOOR U!: 

Kwaliteit van wegen en paden incl. toegankelijkheid van paden voor mindervaliden verbeteren, hier is nog veel te weinig aan gedaan.  zo snel mogelijk realisatie van sociale huur- en koopwoningen [blijft sterk achterlopen].  initiatieven om nieuwe bouwlocaties te ontwikkelen met vaart oppakken, want die laten veel te lang op zich wachten.  De 25 tiny houses in de Bijenlaan eindelijk realiseren, plannen en onderzoeken daarvoor liggen al jaren klaar.  inzicht in de investeringskosten Dommelhuis.[Saillant detail is dat ook de gemeentelijke bijdrage in de exploitatiekosten van deze, in onze ogen, historische vergissing ontbreekt in de lijst van subsidies].  inzicht in de nog te verwachten kosten voor het oplossen van de tekortkomingen en gebreken van het Dommelhuis [geluidsoverlast binnen, lekkages dak, toegankelijkheid, hitte etc.].  Het tegengaan van commerciële activiteiten in het Dommelhuis omdat gemeenten daar, samen met het Rijk, al jaren tegen strijden.  ecologisch bermbeheer maar wel op een dusdanige manier dat de oerwouden die momenteel her en der in de wijken ontstaan voorkomen worden.  een beter functionerend CMD.  kosten afvalverwerking drukken [die nemen alsmaar toe en hiervoor hebben we samen met de fractie DB al jaren geleden gewaarschuwd].  Concrete energiemaatregelen zoals op grote schaal, dus ook in het centrum, tegels eruit groen erin.

Maar ons belangrijkste speerpunt is het vaart maken met de centrumplannen, waar een dokterspost niet mag ontbreken, en de mobiliteitsplannen die het voor onze inwoners leefbaarder en aantrekkelijker moeten maken. Het lijkt hier wel rijksbeleid: steeds meer vraagstukken die niet worden opgelost en worden afgedaan met een glimlach. Met alle crisissen, inflatie en beperkingen van rijkswege waarmee we moeten dealen, begrijpen we dat het zeker geen gemakkelijke opgave is. Iedereen wil immers dat inwoners met een hulpvraag zo adequaat mogelijk geholpen worden, dat onze jongeren maar ook onze senioren passende woonruimte kunnen vinden, dat we veilig gebruik kunnen maken van onze infrastructuur. Maar ook dat onze voorzieningen zoals scholen, sportaccommodaties, gezondheidscentra, wijkvoorzieningen en culturele ontmoetingscentra goed en voor iedereen toegankelijk zijn, waarin onze aandacht zeker uitgaat naar de realisatie van een bruisend Breugel. Daarnaast willen we een helpende hand uitsteken aan niet-inwoners die op de vlucht zijn en hen zo goed mogelijk laten integreren. Dan heb je ook nog een bloeiend bedrijventerrein waar we trots op zijn en dat we willen

-8-

faciliteren omdat het voor veel werkgelegenheid en een financiële impuls zorgt. En zeker niet onbelangrijk: onze organisatie moet goed op orde zijn want met een te krap personeelsbestand kan er helemaal niets en kunnen we belangrijke zaken als communicatie en burgerparticipatie ook op onze buik schrijven. Ongetwijfeld zijn we in dit rijtje nog belangrijke zaken vergeten die we eigenlijk als vanzelfsprekend zien. VOOR U! wil vast naast al deze uitermate belangrijke zaken 1 punt uitlichten waar onze focus op ligt omdat in dit punt volgens ons een heleboel samenvalt om van ons dorp een nog mooier, nog leefbaarder en duurzamere plek te maken. En dat is het centrum van Son. Al vele jaren droomt onze fractie van een dorps, groen centrum. Een centrum waarin iedereen elkaar op een zeer laagdrempelige manier kan ontmoeten en dat een aanzuigende werking heeft op winkelend en recreërend publiek, hetgeen ook de ondernemers ten goede zal komen. Hoe willen we dat bereiken? Stel je voor dat de stenen pleinen in ons dorp veranderen in groene oases met bijvoorbeeld picknicktafels en lampjes in de bomen, met pluktuintjes en speelgelegenheid voor jong en oud. De sfeerimpressies hiervoor liggen bij ons al lang klaar. Veel meer bloeiende planten en heesters plaatsen. Met de hittestress en de tropische regenbuien door klimaatverandering zou juist de gemeente het voorbeeld moeten geven.

Niet alleen door het plaatsen van elektrische laadpalen en het optimaliseren van gebruik van zonenergie maar ook door het verwijderen van stenen en het maximaliseren van groen. Een boom werkt immers als een natuurlijke airco. Vorig jaar ontving een inwoner de duurzaamheidsprijs voor zijn plan ter bevordering van de biodiversiteit. Wat hebben we tot nu toe gerealiseerd van zijn plan ? We begrijpen dat het ontwikkelen van een centrumplan samenhangt met een mobiliteitsvisie en we weten dat hieraan gewerkt wordt maar in onze ogen gaat dit zo verschrikkelijk traag. Onze angst is dat er straks weinig tot geen reserves over blijven en dat onze droom die we willen realiseren voor onze inwoners, in duigen valt. Deze angst wordt bevestigd doordat er in het raadsvoorstel instemming gevraagd wordt met beslispunt 6. 150.000 Euro onttrekken aan de reserve centrumontwikkeling Son en Breugel ten gunste van het rupsje nooit genoeg oftewel het Dommelhuis. Hoe is het mogelijk dat boven op de bijna 10 miljoen euro die dit project gekost heeft nog eens een extra bedrag van 150.000 euro te storten in de dekkingsreserve nazorg en restpunten Dommelhuis. Nog maar een paar weken geleden heeft onze fractie vragen gesteld over de verantwoordelijke voor de kosten van de gebreken aan dit project. Antwoord van de wethouder was dat deze kosten op conto van de aannemer zouden komen.

Dat blijkt dus niet het geval. In december jl. zijn we hierover via een RIB geïnformeerd, maar is een mededeling gelijk aan een besluit? Of hebben wij de besluitvorming hierover gemist? Ondanks het feit dat veel inwoners en instanties de weg naar het Dommelhuis gevonden hebben, zijn wij nog steeds van mening dat dit een veel te kostbaar project voor ons dorp is. Ik kan me de tijd nog heugen dat een aantal van de hier vandaag nog aanwezige raadsleden niet konden instemmen met een bedrag van 2 miljoen euro voor een dergelijk project, maar blijkbaar is men dat inmiddels vergeten. VOOR U! zal hiermee niet instemmen om de kans dat onze centrumplannen een utopie blijken te zijn te verkleinen. Hoe langer er gepraat en uitgesteld wordt, hoe duurder deze projecten worden en iedereen heeft kunnen constateren dat de solvabiliteit van onze gemeente alleen maar terugloopt. Dus wat ons betreft schouders eronder en zo snel mogelijk aan de slag met de centrumplannen en de mobiliteitsvisie zonder het onttrekken van gelden aan de reserves voor deze projecten. Wat ons overigens is opgevallen dat er na de discussie die we vorig jaar gevoerd hebben over de centrumvisie Son en Breugel er nu toch weer teruggevallen is op de een plan centrum Son

-9-

en een plan centrum Breugel. Dit betekent dat wij onze vraagtekens houden over de 3 miljoen euro die van centrumplan Breugel destijds overgeheveld zijn naar centrumplan Son. Wij zullen ervoor waken dat de plannen voor Breugel hierdoor in het geding komen. Door een voor ons te korte termijn voor het indienen van een aantal technische en politieke vragen heb ik afgesproken deze vanavond te stellen.” 1. In de lijst van subsidie ontbreekt het zwembad. Betekent dit dat het zwembad in 2022 geen subsidie ontvangen heeft? Zo ja, is dit een raadsbesluit? Zo nee, onder welke post is dit ondergebracht? 2. Graag ontvangt men een specificatie van de 15.000 euro en 80.000 euro genoemd op pagina 158, die beschreven worden als nazorg en restpunten en het verschil in budgetrealisatie van het Dommelhuis. 3. Hoe zit het met de restitutie van huurkosten van 15.000 euro aan de bibliotheek? De huurkosten van het Vestzaktheater en het Dommelhuis zouden immers gelijk blijven. Dat betekent toch dat de bibliotheek na de verhuizing voor het derde en vierde kwartaal 15.000 euro huur heeft moeten betalen, maar nu aan het Dommelhuis? 4. Terwijl de baten en lasten van het Dommelhuis nog niet bekend waren, zijn er toch bedragen ingeboekt (respectievelijk 20.000 euro en 67.000 euro).

Waarop zijn deze bedragen gebaseerd? Zijn dit structurele kosten? Vallen de exploitatiekosten onder de stichting of onder de gemeente (zie pagina 144)? 5. Op pagina 128 staat, onder de post investeringen met economisch nut, dat er in 2022 voor meerdere bedrijfsgebouwen meer dan 5.000 euro is geïnvesteerd. Gevraagd wordt een nadere toelichting hierop te geven. 6. Mag een gesubsidieerde stichting dranken verkopen of hun accommodatie beschikbaar stellen voor feesten die niet behoren tot de kernactiviteit? Zo niet, hoe kan het dan dat in het Dommelhuis drank wordt verkocht onder de commerciële prijs, terwijl er geen activiteiten plaatsvinden? 7. Pagina 7 van de kadernota gaat over toevoegen van particuliere begeleiding bijstandsgerechtigden. Waarom is dat structureel en niet tijdelijk, met een één- of tweejaarlijkse evaluatie en aan de hand van resultaten bezien? 8. Heeft de meicirculaire in een oplossing voorzien van het probleem, dat Dorpsbelang met vraag 2 over de technische doorloop van de kadernota gesteld heeft? 9. Men heeft 238.000 euro energietoeslag van het Rijk ontvangen. Kunnen organisaties die gehuisvest zijn in gebouwen die geen eigendom zijn van de gemeente, ook aanspraak hierop maken? 10. Uitvoering centrumvisie Son. De grondexploitatie zou vastgesteld zijn, maar hoe is dat mogelijk zonder een onderliggend plan. Tot zover de bijdrage.

De voorzitter zegt dat de eerste zes vragen bij de jaarstukken horen en dit agendapunt is al afgesloten. VOOR U! zegt dat er een verwarring is, omdat deze stukken voorgaande jaren wel gezamenlijk werden besproken.. De voorzitter vraagt of VOOR U! ermee akkoord kan gaan, dat alleen de vragen met betrekking tot dit agendapunt in behandeling worden genomen. VOOR U! is hiermee akkoord, maar had bij het besluit over de jaarstukken 2022 willen aangeven niet in te kunnen stemmen. De voorzitter merkt op dat de besluitvorming reeds heeft plaatsgevonden, maar dat er wel een aantekening in het verslag kan worden gemaakt. Algemene beschouwingen fractie Dorpsbelang Son en Breugel (José Goossens) “Allereerst danken wij het college en de ambtelijke staf voor het prepareren van de jaarstukken en het beantwoorden van onze schriftelijke vragen. Al in eerdere algemene beschouwingen hebben wij gesproken over de ‘leefbaarheid’ van ons dorp en hoe die te behouden. We gaven aan dat een goede balans in de samenstelling van onze inwoners daarvoor het belangrijkste uitgangspunt is. Denk aan kenmerken als leeftijd, participatie, inkomen, herkomst e.d. Om die juiste balans te behouden zal aan een aantal

-10-

voorwaarden voldaan moeten worden. Wat Dorpsbelang betreft betekent dit dat begrippen als inclusief beleid, laagdrempelig, toegankelijkheid en zelfredzaamheid geen loze containerbegrippen mogen zijn, maar gerichte doelen waar wij met betrokkenheid én met oog voor de financiële consequenties naartoe willen werken. Als we de genoemde termen kunnen ombuigen tot samenredzaamheid, dán komen we ergens. Het essentiële verschil van onze benadering ten opzichte van het beleid van het college laat zich het beste zien in de jaarstukken onder het kopje ‘Top 10-risico’s’. De eerste zin van de tekst op pagina 73 onder punt 2 ‘CMD algemeen’ luidt: “We gaan er vanuit dat het verandertraject leidt tot een reductie van de uitgaven en het beroep op de voorzieningen.” Voorzitter, Dorpsbelang vindt dat het uitgangspunt nóóit mag zijn dat er minder beroep op voorzieningen wordt gedaan. Júist het gegeven dat er een groter beroep op voorzieningen wordt gedaan, maakt duidelijk dat mensen de weg naar het CMD en hun samenwerkende partners weten te vinden. Dat daarmee de kosten kúnnen stijgen, kán als consequentie hebben dat we meerkosten moeten incalculeren.

Maar, voorzitter, hebben we het dan over kosten als gevolg van indiceringen óf willen wij aan de voorkant juist extra investeren om daarmee het inzetten van zwaardere hulp te voorkomen? Jarenlang blijkt nu al dat meer van hetzelfde – dus meer professionals, hogere financiële bijdragen – niet tot het gewenste effect leidt, dat wil zeggen lagere kosten en minder behoefte aan zware ondersteuning. En op precies dat láátste willen wij de financiële vinger leggen. Kosten besparen in het sociale domein bereik je alleen door efficiënter te werken, NIET door minder ondersteuning te bieden. Dus moeten wij ervoor zorgen dat de juiste ondersteuning geboden kan worden en moeten we extra inzetten op preventie. Hierbij is de rol van het maatschappelijk middenveld essentieel! Wij pleiten daarom met kracht voor meer (financiële) middelen en faciliteiten voor de maatschappelijke organisaties binnen de sociaal-culturele en zorg-maatschappelijke velden. Dáár ligt het verdienmodel pal voor onze neus waar we met z’n allen naar op zoek zijn. Dáár zijn de organisaties actief die bewezen hebben van toegevoegde waarde te zijn. Zij hebben de positie om snel te kunnen signaleren, laagdrempelig te kunnen opvangen, ja zelfs om te voorkómen dat er zwaardere hulpvragen ontstaan.

Maar daarin mogen zij wel wat beter erkend en herkend worden! Dorpsbelang wil niets afdingen op de noodzaak van het inzetten van professionele hulp. Maar wij vinden dat het tijd wordt voor een omslag in het denken en doen! Andersom denken, doen en financieren zal op de korte maar zeker op de langere termijn onze samenleving méér opleveren dan voortdurend extra professionals toevoegen aan het Sociaal Domein en denken dat je daarmee de problemen oplost. Wij zullen hiervoor een motie indienen. Voorzitter, in de meicirculaire lezen we bij het onderwerp Wmo dat het abonnementstarief verdwijnt en de inkomensafhankelijke bijdrage wordt heringevoerd. Daarbij wordt de verwachting uitgesproken dat de uitgaven lager worden omdat inwoners mogelijk af gaan zien van een beroep op de Wmo. Daar zit voor ons een grote zorg dat inwoners zorg gaan mijden, omdat de eigen bijdrage ongunstig uitpakt voor de kwetsbare middengroep! Graag hierop een reactie van het college. Voorzitter, een ander punt waar wij tijdens deze algemene beschouwingen speciaal aandacht voor vragen is ons zwembad. Het verbaast ons in hoge mate dat er niet één woord over het zwembad wordt geschreven. Dit terwijl het zwembad een van de mooiste voorzieningen is die ons dorp rijk is en helemaal past binnen het concept ‘Positieve gezondheid’ en het actieprogramma De Stap naar Gezonder.

Bij de subsidietoekenning in 2017 hebben we een heel traject afgesproken met kpi’s en verplichtingen. Voor zover ik weet is daar door de exploitant helemaal aan voldaan, hoewel daar vanuit het college nooit over is gerapporteerd. Voorzitter, wij vinden het zwembad uit het oogpunt van veiligheid (zwemvaardigheid) en gezondheid (bewegen) een ontzettend waardevolle voorziening (zeg maar een natte sporthal), waarvan heel veel inwoners (jong en oud) met veel plezier gebruikmaken. Hoewel wij erkennen dat het om veel geld gaat (hoewel, vergelijk dat eens met een sporthal), zouden wij op zijn minst een serieuze poging willen doen om de bedragen vrij te maken. Samen met het

-11-

CDA en andere partijen zal Dorpsbelang hiervoor een amendement indienen. Afrondend voorzitter, wij leven in onzekere tijden. Prijsstijgingen en vertragingen liggen op de loer. Goed personeel is moeilijk aan te komen en onzeker is hoe de oorlog in Oekraïne zich zal ontwikkelen. Tegelijkertijd zijn er veel plannen en projecten die op uitvoering wachten. Het is daarom van belang dat wij als raad samen met het college kritisch blijven kijken naar de prioriteiten. Tot slot zeggen wij dank aan de collega’s van de overige partijen voor de prettige en constructieve samenwerking in de afgelopen periode.” Er is een motie (M2) ingediend en een amendement (A1) door Dorpsbelang. DorpsVISIE zegt dat Dorpsbelang benoemt dat het zwembad ontbreekt in de kadernota. Spreker merkt op dat ook tijdens de begrotingsbehandeling hierover geen opmerkingen zijn gemaakt terwijl men kon lezen dat de subsidie aan het zwembad eindigend is. Deelt Dorpsbelang deze mening? Dorpsbelang is van mening dat men eerder een punt had kunnen maken over de periode van vijf jaar, maar was nog in afwachting van bespreking van de criteria. Het CDA zegt tegen DorpsVISIE dat het CDA meerdere keren vragen heeft gesteld over wat er is gebeurd met de evaluatie. De VVD vraagt te verduidelijken wat wordt bedoeld met het verlengen van de subsidie.

Dorpsbelang legt uit dat eerste de uitkomsten van de verbeterafspraken aan de orde moeten komen. Vervolgens kan gekeken worden of het een structurele subsidie wordt. DorpsVISIE zegt dat men opteert voor de continuering van de subsidie. Bedoelt men hiermee ook het subsidiebedrag van 120.000 euro per jaar? Dorpsbelang vindt dat het minstens om hetzelfde bedrag moet gaan. DorpsVISIE doet de suggestie om eerst aan de ondernemer te vragen wat deze nodig heeft om het zwembad te continueren. Dorpsbelang weet wat de ondernemer nodig heeft omdat men hiermee heeft gesproken. DorpsVISIE vraagt dan een concreter bedrag te noemen. Dorpsbelang laat dit aan de ondernemer zelf over, maar denkt aan een bedrag richting 200.000 euro. De VVD zal hier nog op terug komen in de eerste termijn. PvdA/GroenLinks sluit zich hier bij aan. Algemene beschouwingen fractie D66 (Monique Van Zwieten ) “Geachte voorzitter, overige leden van het college en collega-raadsleden, Programma 1 Interne en externe dienstverlening In de kadernota stelt het college zes prioriteiten voor het komend jaar. Wij kunnen ons voor een groot deel in deze prioriteiten vinden. De focus op goed en voldoende personeel voor het gemeentelijke apparaat vinden wij ook belangrijk.

Wel willen we hierover opmerken dat er niet alleen in het aantal ambtenaren moet worden gedacht, maar dat er ook eens echt goed gekeken moet worden naar de werkprocessen en hoe die te optimaliseren zijn. Er is structureel een half miljoen euro per jaar extra nodig. 1. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Gaan we dit terugzien in de dienstverlening en hoe maakt u dit meetbaar? Programma 2 Sociale Leefomgeving De voorzieningen moeten op peil blijven, want we willen een aantrekkelijk dorp zijn. Dat betekent dat de basisscholen goed gefaciliteerd moeten worden, dat we de zorg, denk aan de huisartsen en tandartsen, voor het dorp behouden. Wijkgebouwen zoals De Boerderij, Braecklant en het Dommelhuis moeten in orde zijn want zijn essentieel als maatschappelijke lijm in ons dorp. We lezen in de kadernota over het Dommelhuis, over de Boerderij, maar niet over Braecklant en het feit dat deze voorziening, zo belangrijk voor de Gentiaan, het Harde Ven, Sonniuspark, momenteel ernstig aan het verpauperen is en vrezen we als D66-fractie ook spoedig te gevaarlijk voor gebruik gaat worden. Daarom willen wij dat er snel gewerkt wordt aan een nieuw Braecklant. Dat kan niet langer wachten. Het is tijd voor een nieuw Braecklant waar de Gentiaan, het Harde Ven en Sonniuspark volop gebruik van kunnen maken.

-12-

2. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Is het er voor de gebruikers nog wel veilig? Een andere belangrijke voorziening in ons dorp is het zwembad. Zwemmen houdt mensen gezond en vitaal. Zwemles is van levensbelang en moet – in onze nadrukkelijke overtuiging voor ieder kind toegankelijk zijn en gestimuleerd worden. Wij vinden dit met het oog op de zwemveiligheid heel belangrijk. Het zwembad is een voorziening die wij willen behouden voor het dorp. Voor de aantrekkelijkheid van ons dorp en voor de veiligheid van ieder kind. Daarom roepen we op om in de komende periode met elkaar te gaan denken over de toekomst van het zwembad in Son en Breugel. We vinden daarom, samen met CDA, Dorpsbelang en hopelijk alle andere partijen dat we het zwembad moeten steunen maar stellen ons ook voor dat we een tegenprestatie mogen vragen aan de eigenaar van het zwembad, in de vorm van bijvoorbeeld een maatschappelijke bijdrage, als het aanbieden van zwemlessen tegen een fors gereduceerd tarief voor kinderen van statushouders en andere vluchtelingen, maar ook van andere ouders die de kosten voor zwemlessen slecht kunnen dragen. 3. Daarom dienen we met de CDA, Dorpsbelang en hopelijk alle andere partijen een amendement in om de bijdrage van de gemeente nog éénmaal te verlengen en in de komende periode met elkaar na te denken over de toekomst van het zwembad in Son en Breugel.

Een prioriteit van het college waar we ook blij mee zijn is het zorgen voor een stevig financieel vangnet voor inwoners die daar tijdelijk op zijn aangewezen. Veel beleidswijzigingen en nieuw beleid voor het programma Sociale leefomgeving dragen daar direct of indirect aan bij, en dat is nodig, dus dat doet ons deugd. Zo gaan we nog meer investeren in een goede inburgering en een betere jeugdzorg en komt er een regeling waardoor volwassenen met een laag inkomen financieel geholpen worden om deel te nemen aan sportieve en culturele activiteiten. Zo zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen. De lokaal sociaal bemiddelaar is gelukkig nu eindelijk gestart. Zij kan inwoners helpen die zijn vastgelopen in het systeem en wij als D66 fractie gaan actief monitoren dat ze ingeschakeld kan worden door die inwoners die haar hulp goed kunnen gebruiken. In de kadernota zien we dat de lokaal sociaal bemiddelaar begroot is voor twee jaar zodat ook als de evaluatie positief uitvalt er nu feitelijk geen budget is gereserveerd voor een voortzetting per eind 2024. Dit lijkt haast wel een technische fout. Want we gaan toch uit van dat we dit willen voortzetten, dat het een succes is? We gaan er toch niet uit van dat het geen succes zal zijn? Dit moet ook voor meer dan twee jaren begroot worden. Net als bijvoorbeeld het ‘preventief groepsaanbod voor kinderen van gescheiden ouders’.

Dit loopt wel door in de begroting, terwijl we het hier nog over een pilot hebben. Overigens hebben wij over dat experiment ouders gehoord die zich afvragen waarom een gemeente zich hiermee zou willen bemoeien. De tweede vraag was hoe men aan gegevens kwam welke kinderen van gescheiden ouders zijn en of daar gegevens voor na worden getrokken? Op al deze vragen hadden wij geen antwoord, maar gezien hier jaarlijks 36.000 euro vrij voor wordt gemaakt zijn wij wel nieuwsgieriger geworden. Wij hopen dan ook dat voor deze pilot een goede evaluatie onderdeel is. 4. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Bent u van plan de lokaal sociaal bemiddelaar door te laten lopen of wordt dat pas bekeken bij voldoende aanbod? Zo ja, is de wethouder er dan van op de hoogte dat elk nieuw gestart “bedrijf” een aanloop van minimaal twee jaar nodig heeft om zijn of haar positie in te nemen in het geheel? Wilt u overwegen in de begroting in elk geval nog een extra jaar te begoten teneinde de lokaal sociaal bemiddelaar een kans van slagen te geven? Een belangrijk financieel vangnet is de Participatiewet uitkering, de bijstandsuitkering. Bedoeld als tijdelijke steun, maar voor veel mensen vaak een langdurige aangelegenheid. Een uitkering waarbij het vooral gaat om plichten voor de bijstandsgerechtigde, controle en handhaven door

-13-

de gemeente. De vraag is in hoeverre dit stimulerend werkt voor die bijstandsgerechtigde en voldoende ruimte geeft om de stappen te zetten richting betaald werk met alle toeslagen, controle, regels en beperkingen. Daarom pleiten wij voor een gemeentelijke proef met een basisinkomen voor een vrijwillige groep inwoners die nu een PW-uitkering ontvangt. In deze proef mogen de inwoners met een basisinkomen zelf bepalen hoe ze de juiste stappen willen zetten naar werk en of ze hulp willen inschakelen of juist niet. En ze mogen daarbij bijverdienen tot 120% van hun basisinkomen om dit aan te vullen. Momenteel wordt er al volop geëxperimenteerd met het basisinkomen in verschillende Nederlandse steden, maar nog niet in kleine gemeenten. Wij zijn ervan overtuigd dat het ook in een dorp als Son en Breugel goed voor onze inwoners kan werken en daarom dienen we een motie in die oproept om een experiment met het basisinkomen in onze gemeente mogelijk te maken. Wij als D66 fractie hebben ons inhoudelijk grondig voorbereid en willen onze collega raadsleden uitnodigen mee te doen. 5. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: We zouden graag zien dat u dit initiatief steunt en mee gaat werken aan deze proef.

Hoe staat u daar tegenover en hoe kunnen we u als college enthousiasmeren mee te doen zodat we hier met z’n allen een groot succes van kunnen maken? De Onderwijsachterstandenbeleid-middelen (OAB) worden verminderd. Dit verbaast ons als D66-fractie omdat we landelijk alleen maar signalen hebben gehoord dat in de huidige moeilijke financiële tijden voor ouders de druk en vraag om steun groter en groter lijkt te worden en dat ouders deze hulp nodig hebben, meer dan ooit. 6. Vandaar onze vraag aan de wethouder: Blijft dit voldoende voor de kinderen die het nodig hebben in Son en Breugel - denk ook aan instroom asielzoekers - of worden hier kinderen en hun ouders de dupe van? Wij verwachten namelijk dat de vraag zal toenemen de komende jaren. Het is de wens van het college om te starten met het opstellen van een kunst- en cultuurbeleid. Dit spreekt ons erg aan en we denken dat dit hard nodig is. Om te helpen dit proces op gang te brengen, willen wij graag de kar trekken en een samenspraakbijeenkomst hierover organiseren dit najaar. 7. We hopen op enthousiaste reacties van onze collega-raadsleden en de wethouder. Het aanbod staat in ieder geval. “Inclusiviteit moet je doen”, hebben we onze burgemeester bij haar aantreden horen zeggen. Daar zijn we het roerend mee eens. We moeten er werk van maken. We zien er alleen niks van terug in de kadernota en dat is een grote lacune.

Er is een samenspraakbijeenkomst geweest, een hele tijd terug al weer, maar deze heeft nog geen concreet vervolg gekregen en dat wordt hoog tijd. Er moet een inclusiviteitsagenda komen. Wij willen oproepen met onze motie ‘inclusiviteitsagenda’, om eenmalig 20.000 euro te reserveren (uit de algemene reserves) en een plan te gaan maken. Huur iemand in en ga aan de slag. “Inclusiviteit moet je doen”! 8. Wij zouden graag een reactie van de wethouder hierop willen hebben. Programma 3 Fysieke en veilige leefomgeving Komend jaar wordt er werk gemaakt van een mobiliteitsplan. We kijken hier naar uit en hopen dat de inwoners zich laten horen en gehoord zullen worden door de raad en college van wethouders. Onze inzet als D66 is in ieder geval een plan waarin verkeersveiligheid voorop staat, waarin ruimte is voor voetgangers en fietsers, waarin fietsen in plaats van de auto te pakken wordt gestimuleerd en waarin we dit plan aangrijpen om verkeershinder van doorgaand woon-werkverkeer en vrachtwagens goed aan te pakken.

-14-

In de kadernota zien wij geen bedrag opgetekend voor extra groenvoorziening welke middels een motie unaniem is aangenomen voor de wijk de Vloed. De wethouder heeft eerder wel toegezegd daar met een afvaardiging vanuit de wijk te kijken naar de groenvoorziening en een plan daarvoor op te zetten. 9. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Kunt u ons bevestigen dat de kosten hiervoor zijn opgenomen in de kadernota? Programma 4 Economische en ruimtelijke ontwikkeling Woningen bouwen, dit is het allerbelangrijkste voor het komende jaar en de vele jaren erna. Gebrek aan capaciteit bij de gemeente voor de begeleiding hiervan is een grote zorg bij onze D66 fractie. 10. Onze vraag aan het college is dan ook: Wat gaat het college doen om te zorgen dat de plannen die er zijn niet nog meer vertraging oplopen? De centrumontwikkeling van Son is ook een prioriteit die we gemeenschappelijk hebben. Ook hier speelt verkeer een belangrijke rol. Wij gaan voor een goed bereikbaar en autoluw centrum waar het heerlijk is om te winkelen, te verblijven op een van de terrassen, of om een evenement bij te wonen. Een goede wandelverbinding met Breugel langs de Dommel hoort daarbij. We roepen de wethouder op om niet te wachten tot we een centrumvisie hebben op papier maar om van deze prioriteit veel eerder werk van te maken. 11. Wij zouden hier graag een reactie van de wethouder op hebben.

Ten slotte willen we aandacht vragen voor de huisvesting van statushouders en de asielopvang. Het lukt ons als gemeente al heel lang niet om de taakstelling te halen voor de huisvesting van statushouders. Daarnaast vinden we dat wij als gemeente een bijdrage moeten leveren aan een landelijke opgave, namelijk het opvangen van asielzoekers. Wij doen nog niet genoeg. Laten we niet wachten op de Spreidingswet die ons voorschrijft wat we moeten doen, maar laten we regie houden en dit nu gaan faciliteren. 12. Vragen aan het college hierover: Hoe gaat u ervoor zorgen dat we onze taakstelling voor de huisvesting van statushouders nu wel gaan halen? En vindt u ook dat wij als Son en Breugel asielzoekers moeten opvangen en hier proactief actie in moeten ondernemen? Met deze vragen sluiten wij onze algemene beschouwingen af, geachte voorzitter. Dank aan iedereen voor de aandacht.” Er worden door D66 twee moties (M.3 en M.4) ingediend en men is mede-indiener van het amendement (A.1). DorpsVISIE vraagt of de motie over de inclusiviteitsagenda nog actueel is, omdat dit in de bestuurlijke planning op Q4 2023 staat. D66 zegt dat dit een verplichting is vanaf juli 2016 en men herinnert het college al vijf jaar eraan dat het er moet komen. DorpsVISIE vraagt in hoeverre het bedrag van 20.000 euro nog noodzakelijk is.

D66 zegt dat het bedrag mag vervallen als hiervoor een ambtenaar beschikbaar is. Het CDA zegt dat wordt opgeroepen tot een pilot voor een basisinkomen. Waarom wordt voor deze pilot gekozen, omdat er tal van experimenten zijn om mensen uit de bijstand te krijgen. D66 legt uit dat het iets doet met de gezondheid van mensen als de druk van de bijstand wordt weggehaald. Als er een basisinkomen is waarbij men ook nog extra mag werken, kan men weer in een andere omgeving komen en lijken mensen meer genegen om te gaan werken. Er is een groep beschikbaar in deze gemeente waarmee men deze pilot zou kunnen doen. Het CDA heeft recentelijk gelezen dat men in Amsterdam nog 30% van het loon mag bijverdienen, om mensen in een parttime baan te krijgen. Dat schijnt heel succesvol te zijn. Gaat het ook om

-15-

deze pilot en waarom wordt deze specifieke keuze gemaakt? D66 wil graag een projectgroep opstarten om dit soort “best practices” uit te zoeken. PvdA/GroenLinks heeft een publicatie over een evaluatie van experimenten in de Participatiewet toegezonden aan D66. Wat opviel uit deze rapportage is dat de effecten op gezondheid en problematische schulden helaas beperkt zijn. Algemene beschouwingen fractie VVD (Martien Merks) “2023 Is het jaar voor dit college. Na twee jaar stilstand (2021 jaar voor de verkiezingen, 2022 te snel na de verkiezingen) moeten we nu kunnen zien wat het college echt wil gaan doen. Zo zijn we begonnen te lezen. U raadt het al, voorzitter. Als we naar de jaarstukken 2022 kijken zien we een ruim overschot. Dat was niet gepland, dus dat roept om een verklaring. En die geeft het college: veel onderwerpen zijn wel gepland geweest, maar niet in uitvoering gebracht. En dat roept vragen op. Deze vragen worden deels van een antwoord voorzien in de voorliggende kadernota. Ook hier hanteert het college de vier programma’s die we ook in het bestuursakkoord van een jaar geleden zien. Mooi dat maakt het voor ons gemakkelijk. Maar hoewel hier de echte implementatie van het bestuursakkoord zouden moeten terug vinden zien we dat niet. Programma 1 is heel belangrijk. Hoe zorgen we ervoor dat we de taken die de gemeente heeft kwalitatief goed kunnen blijven / gaan uitvoeren.

De secretaris heeft ons een aantal maal bijgepraat over hoe hij dat wil gaan doen. En hier zien we nu ook concrete plannen staan. Dat is mooi, maar toch hebben we daar nog wat vragen bij. Wat we begrijpen is dat we een goede management structuur neerzetten voor dit bedrag. Noodzakelijk maar in ons optiek niet genoeg. We zien met als voorbeeld 2022, dat we niet toekomen aan veel voorgenomen besluiten en als we iets doen er veel dure externen worden aangetrokken. We vinden dat er meer uitvoerend personeel of nog meer samenwerking moet worden gezocht. Als je zelfstandig wilt blijven moet je wel zelf je broek kunnen ophouden. Kunnen we dat met deze injectie? Hoeveel extra ambtenaren komen er over de jaren bij? Programma 2 is sociale leefomgeving. Ook de VVD Son en Breugel vindt dat inwoners die hulp nodig hebben die hulp moeten kunnen krijgen. We denken dat het college hier met de voorgenomen plannen goed aan doet. In overleg met de wethouder zijn we langzaam maar zeker in staat ook de kosten beter te voorspellen en hopelijk in de toekomst beter in budget te houden. In control zijn. Ook de accountant gaf hier nog wat advies die we graag omgezet zien in beleid, ondanks de ontwijkende antwoorden van de wethouder. Bent u het daarmee eens wethouder? We zien nog weinig ideeën over de verplichtingen die we als gemeente hebben om statushouders te huisvesten.

De gemeente heeft best wat vastgoed in eigendom die de beperkte aantallen mensen zouden kunnen helpen. Programma 3 is zeer teleurstellend. Wonen, dat is nummer 1 onderwerp in ons dorp. Starters, doorgroeiers maar ook ouderen die kleiner willen wonen kunnen geen kant op. Recent hebben we van de wethouder begrepen dat van de ontwikkellocaties die in “Kaders als koers” staan, slechts een beperkt aantal binnen de komende drie jaar gerealiseerd kunnen worden. Ook heel veel uitleg waarom. Maar daar kopen de inwoners niks voor. De ambitie was om in deze raadsperiode 250 huizen te realiseren. We denken dat als het er 50 worden dat het dan ruim geschat is. Hier verwachten we een veel grotere inspanning om aan de doelstelling, en de verwachting van de inwoners te voldoen. Creativiteit, plannen die wel kunnen, bureaus inschakelen die op dit terrein ons kunnen helpen. Tijdens de Dijsselbloem-sessie hoorden we ideeën over bijvoorbeeld huizen tegen de A50, de hoek Planetenlaan/Vresselseweg is ook al eens besproken. Braecklant samen doen met de Plus, cafetaria de Gentiaan en de dokterspost geeft ruimte om een misschien wel 30 huizen/ appartementen te bouwen. De Eindhovenseweg afsluiten en daar een nieuwe wijk oprichten. Zo maar een paar ideeën waar we wel mee vooruit kunnen. We zouden graag zien dat het college veel meer actie neemt om aan de eigen doelstelling te voldoen.