Samenvattend verslag 27 juni met voortzetting op 3 juli 2024

Onze kostenverhogingen hebben ook te maken met de kosten voor het onderhoud van de openbare ruimte en gebouwen, tezamen voor maar liefst 900.000 euro. En we begrijpen dat er ook een positieve kant aan deze stijging zit; de gemeentelijke vastgoedportefeuille is immers de afgelopen jaren flink gegroeid en gewijzigd. Vorig jaar werd door de accountant al gewezen op deze onderhoudskosten, maar dit enorme bedrag hadden wíj́ in ieder geval niet zien aankomen. We willen graag van het college weten of we daar niet al eerder op hadden kunnen anticiperen. Voor het onderhoud van de openbare ruimte wordt geschreven dat “keuzes en de focus ligt op veiligheid en het in stand houden van de kapitaalgoederen die we beheren”. Misschien begrijpelijk voor ons maar niet voor onze inwoners. Het CDA vindt het belangrijk dat we hen hier goed over informeren, want inwoners kijken naar buiten en geven een oordeel over dat wat men ziet. Niet wetende welke financiële keuzes hier achterliggen. We horen graag van het college hoe men van plan is hierover te gaan en vooral ook te blijven communiceren in de toekomst. Verder vinden wij het belangrijk dat er nu vooral gekeken wordt naar de koppelkansen van het onderhoud van wegen en riolering. Want juist dáár is nu financieel voordeel te behalen.

-18-

In het jaarverslag van de accountant bij de jaarstukken 2023 wordt ingegaan op onze grondexploitaties. We hebben het afgelopen jaar flink geïnvesteerd in strategische aankopen. Gezien de enorme spanning op de woningbouwmarkt vinden we dat verstandig, maar daarmee is het risicoprofiel van het grondbedrijf toegenomen. Het CDA maakt zich zorgen over de voortgang van de ontwikkeling op deze gronden en het feit dat we hier geen visie op hebben vastgesteld. Juist nu we zo zitten te springen om woningen. Daarom doen we middels een motie een oproep om snel met deze raad in gesprek te gaan hierover. Om enerzijds ons grondbeleid tegen het licht te houden, maar ook te praten over hoe we zo spoedig mogelijk de reeds aangekochte strategische gronden ter waarde van 8,2 miljoen euro in kunnen gaan zetten. Voorzitter, we willen afsluiten met het voor het CDA belangrijke onderwerp: de dienstverlening naar onze inwoners. We hebben het de laatste tijd bij diverse dossiers ook weer gemerkt; daar is echt werk aan de winkel. De maatschappij is veranderd; inwoners hebben informatiebehoefte. Met alle techniek van tegenwoordig krijgen zij dat overal en verwachten ze dit ook van onze gemeente. Inwoners die iets aangevraagd of ingebracht hebben, willen tussentijds op de hoogte gehouden worden en niet pas na anderhalf jaar verrast worden met iets wat een week later op de agenda staat.

Dat moet en kan echt beter. En wij zijn ervan overtuigd dat een goede communicatie aan de voorkant ook tijdswinst gaat opleveren voor onze ambtenaren en zij minder vragen zullen gaan krijgen aan de achterkant. Het mes snijdt hier dus aan twee kanten. Deze kadernota gaat over plannen en geld, maar investeren in de dienstverlening naar onze inwoners gaat vooral over gedrag en cultuurverandering. En dát kost geen geld voorzitter. Daar kunnen we vandaag mee beginnen. We sluiten dan ook graag af met de wijze woorden van Albert Einstein “Te midden van de moeilijkheid ligt de mogelijkheid”. Er is een amendement A8 Heroverweging naar raad ingediend door het CDA. Dit amendement maakt deel uit van de beraadslagingen. Er is een amendement A9 Verantwoordelijkheid naar mogelijkheid ingediend door het CDA. Dit amendement maakt deel uit van de beraadslagingen. Er is een motie M13 Benutten van regresmogelijkheden ingediend door het CDA, mede-ingediend door D66 en Voor U! Deze motie maakt deel uit van de beraadslagingen. Er is een motie M14 Haast met ontwikkeling strategische grondaankopen ingediend door het CDA. Deze motie maakt deel uit van de beraadslagingen.

ALGEMENE BESCHOUWINGEN Fractie DorpsVisie Voorzitter, Wij willen als eerste het college en zijn ambtenaren danken voor het werk dat is verzet en voor de beantwoording van de vele vragen die afgelopen maandag tijdens het technische vragenuurtje voorlagen. Samen ons dorp zijn! De slogan welke DorpsVisie al jaren voert en een slogan welke alleen maar noodzakelijker gaat worden. Voor ons ligt immers een kadernota welke niet sluitend is! Wij zijn hier gewend een gezond financieel beleid te voeren. Temeer ook om voor de nabije toekomst te zorgen dat wij een zelfstandige gemeente kunnen blijven en één waar wij hoogwaardige voorzieningen hebben. Het is dus nodig in de aanloop naar de begroting om vanavond een duidelijke opdracht te formuleren voor het college waarmee zij aan de slag kan gaan, teneinde ons in het najaar een sluitende meerjarenbegroting aan te kunnen bieden. Met name de kosten van de Jeugdzorg, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en ook het onderhoud van onze openbare ruimte en gebouwen drukken zwaar op onze begroting.

-19-

Met name de Jeugdzorg en de WMO zijn kosten welke wij als wettelijke taak hebben uit te voeren en waar wij geld van het rijk voor ontvangen. Echter de uitkering die wij hiervoor krijgen blijft al jaren ver achter! De tijd dat de gemeente dit gat konden vullen door een greep te doen uit andere middelen is wat DorpsVisie betreft voorbij. Dit betekent dus: • óf meer knaken voor deze taken. • óf we moeten het niveau wat wij gewend waren gaan afschalen. Dit signaal moeten wij gezamenlijk als gemeenten in Nederland blijven verkondigen aan het rijk in de hoop dat men ook daar tot dit inzicht komt! Men speelt landelijk mooi weer en laat de lokale lagere overheden de kastanjes uit het vuur halen! De VVD vraagt of het niet makkelijk is te zeggen dat problemen elders moeten worden opgelost. Moeten wij dit niet zelf doen? DorpsVisie zegt dat de gemeente destijds de taak van het Rijk heeft gekregen om met name de jeugdzorg uit te voeren omdat de gemeente dit beter en voordeliger kan. Dit blijkt echter niet zo te zijn. Het wordt tijd die taken terug te geven aan het Rijk, omdat de gemeente het niet redt met dit budget. Dit signaal wil DorpsVisie afgeven. De VVD ziet dit anders. Dit signaal kan men wel afgeven, maar het is verstandig er rekening mee te houden dat dit niet verandert.

DorpsVisie pleit ervoor dit onder de aandacht te blijven brengen van de landelijke overheid en het steeds maar afschalen niet te accepteren. Voorzitter, Ik ga het vanavond dus niet hebben over additionele wensen. Hier is immers helemaal geen ruimte voor. Uitvoering geven aan het collegeprogramma blijft wat DorpsVisie betreft de opdracht. We ontkomen er niet aan om maatregelen te treffen of ombuigingen voor lief te nemen. Echter er zit hier wel een grens aan wat onze fractie betreft. Ik zal hier later op terugkomen. Wij zien dat het college ervoor gekozen heeft een kadernota op hoofdlijnen te presenteren. Wij kiezen er dan ook bewust voor om in onze beschouwingen enkel onze Visie mee te geven teneinde een sluitende meerjarenbegroting te kunnen presenteren. In het najaar bij de begroting gaan wij kijken wat dit opgeleverd heeft. U geeft aan bij de ombuigmogelijkheden 8 uitgangspunten te willen hanteren om zo te kunnen besparen dan wel te onderzoeken wat anders zou kunnen. Dit alles om uiteindelijk te zorgen dat het minder geld kost. Wij kunnen ons daar een heel eind in vinden mits wij deze het zelfde interpreteren als het college, graag horen wij hoe zij deze leest waarbij wij opmerken dat uitgangspunt 3 en 4 strijdig zouden kunnen zijn aan elkaar.

DorpsVisie zal u aanvullend aan deze uitgangspunten enkele randvoorwaarden meegeven; Voor DorpsVisie zijn de verenigingen, vrijwilliger- en maatschappelijke organisaties de hoeksteen van onze samenleving. Zij hebben een hele belangrijke functie die bijdraagt aan preventie, vroeg signalering en kan verder oplopende kosten voor de zorg voorkomen. Dat geldt ook voor onze maatschappelijke voorzieningen, zoals de buurthuizen, sportfaciliteiten enz. Bezuinigen op de subsidies aan verenigingen en voorzieningen levert wellicht eenmalig geld op echter op de langere termijn gaat dit ons nog meer geld kosten. Onze boodschap is dus: niet doen! Het college stelt voor al op voorhand al een OZB verhoging van zo’n 8% excl. inflatie voor te stellen, welke zo’n 400.000 euro opbrengt, voor DorpsVisie is dit de knop waar we als laatste aan draaien, wij gaan het eerst zoeken in ombuigmogelijkheden of maatregelen.

-20-

Iets wat niet in de kadernota staat en waar wij nog op wachten zijn de uitkomsten naar de mogelijkheid van het in stand houden van een zwembadfunctie voor en in ons dorp. Deze discussie bewaar ik tot wanneer die uitkomsten er liggen. Dus bij de behandeling van de begroting komt DorpsVisie hier op terug. Voorzitter, ik hoor u denken, waar ziet DorpsVisie dan wel de ruimte? Allereerst vindt DorpsVisie dat het uitgangspunt een sluitende meerjarenbegroting 2025-2028 moet zijn. Maar tegelijkertijd betekent dat voor ons niet dat daarmee dus ook 2025 sluitend moet zijn! Als het nodig is, voorzitter, willen we daar ook een amendement voor schrijven. Wij zouden het college willen vragen te kijken wat het ons oplevert wanneer de gemeente haar ambities met betrekking tot onze duurzaamheidsdoelstellingen en klimaatdoelstellingen uit zou spreiden. Vraag: Wat levert het op wanneer we deze enkele jaren zouden doorschuiven van 2025 naar 2030 bijvoorbeeld? Tegelijkertijd hopen wij door efficiënter en duurzamer met ons groenbeleid om te gaan dat hier winst voor de natuur maar ook winst voor de portemonnee is te behalen. De fractie van DorpsVisie komt daarom ook met een motie te weten de motie Maaibeleid. Gezien de actuele informatie die tot ons is gekomen, kan die misschien nog wel wat scherper worden gemaakt. Maar daar daag ik de collega’s voor uit om daarover mee te denken.

PvdA-GroenLinks vindt het geen goed idee klimaatmaatregelen naar achter te schuiven gezien de ervaringen van de afgelopen periode en de wateroverlast. Welke maatregelen bedoelt DorpsVisie concreet? DorpsVisie merkt op dat er dingen zijn die niet verstandig zijn om vooruit te schuiven, maar er zijn ook dingen die minder ingrijpend zouden kunnen zijn. Het college wordt uitgedaagd goed te kijken waar die ruimte ligt. Het maaibeleid zou hier een voorbeeld van kunnen zijn. De VVD denkt dat het een reële vraag is om zaken naar achter te schuiven. De fractie vraagt of DorpsVisie dit bedoelt. DorpsVisie bevestigt dit. Het CDA vraagt hoe DorpsVisie heeft onderzocht dat motorgrasmaaiers voor CO2-uitstoot zorgen. DorpsVisie zegt dat dit is gebaseerd op boerenverstand. Het is duidelijk dat bij een motor waar verbranding plaatsvindt CO2 wordt uitgestoten. Dit komt uit plannen die landelijk worden gehanteerd. Daarmee hopen we een stukje efficiënter en duurzamer met ons groenbeleid om te gaan en dat daar winst voor de natuur ook winst voor de portemonnee is te halen. Een andere perspectief is om inwoners de mogelijkheid te bieden om aan de openbare weg hun eigen opgewekte energie in hun auto te laden om dan toch duurzaamheid wel te blijven stimuleren. Met kabelgoten bijvoorbeeld kunnen wij de inwoner, die duurzaam bezig is, meteen een extra voordeel geven.

Hier komen we dan ook met een (eerder ingetrokken) motie Kabelgoten. Het zal duidelijk zijn waarom die weer ter tafel ligt. Het CDA vraagt waarom DorpsVisie destijds de motie heeft ingetrokken en nu weer indient. DorpsVisie antwoordt dat de motie is teruggetrokken vanwege de toezegging van de wethouder dat dit beleid in Q2 aan de orde zou komen. Dit is nog niet gebeurd, vandaar dat deze motie opnieuw wordt ingebracht. Dan de vraag: “Ziet het college wellicht een mogelijkheid de achterstand IHP (integraal huisvestigingsplan) vertraagd uit te voeren?” De opbrengsten uit uitgifte van gronden is nihil, echter er bestaat wellicht een mogelijkheid om gemeentelijke gronden efficiënter of doelmatiger in te zetten. Een strategische sessie om te komen tot

-21-

een visie met betrekking tot ons grondbeleid en onze grondpositie kan hier wellicht uitkomst bieden. Dat levert weliswaar geen structureel geld op maar deze injectie kan ons misschien wel helpen. Niet in de laatste plaats in de ontwikkeling van de benodigde woningen. DorpsVisie ziet mogelijkheden een win-win situatie te bereiken tussen enerzijds het faciliteren van functies of voorzieningen, het creëren van woningbouwlocaties en investeren in natuurontwikkeling en tegelijkertijd de financiën gezonder te maken. Wij gaan hier graag met de collega’s en het college over in gesprek. In die zin is dat ook een aanvulling op de vragen die het CDA heeft gedaan. PvdA-GroenLinks vraagt over welke gronden DorpsVisie het heeft. DorpsVisie zegt dat dit bestaande gronden zijn die efficiënter of doelmatiger ingezet moeten worden. Dit betekent dat men strategisch kan schuiven met gronden. Het is goed als raad daar keuzes over te maken. Voorts vragen wij ons af of het regionaal optrekken met elkaar of naar een regioniveau oppakken van de WMO of het Sociale Domein niet voor een efficiëntie slag kan zorgen. Immers een extra gezin met een paar kinderen met zware jeugdzorg kost de gemeente 200.000 euro of meer waar we geen extra bijdrage vanuit het Rijk voor krijgen.

Vraag: Wanneer wij dit regionaal zouden organiseren of afstemmen kan dit dan niet voordeliger? Nu lopen we immers de kans als gemeente tegen elkaar uitgespeeld te worden over de vraag: “wie geeft de meeste begeleiding of huisvestigingsmogelijkheden”. Om dit kracht bij te zetten hebben we een motie Regionaal Sociaal Beleid die we inbrengen en daarnaast de vraag aan het college wat de status is van de eerder aangenomen Motie bij de vorige Kadernota ‘Slagvaardig in het Sociaal Domein’. D66 heeft de volgende vragen: • Gaat deze motie enkel over de Wmo? • Bij de overwegingen staat dat er een verschil in uitvoering tussen regiogemeenten kan ontstaan. Hoe bedoelt de fractie dat, aangezien er een wettelijk kader ligt waar gemeenten zich aan moeten houden? • Wordt met aanzuigende werking bedoeld dat mensen gaan verhuizen naar Son en Breugel omdat daar de voorzieningen beter zijn? • Hoe denkt DorpsVisie aanbestedingsvoordeel te behalen zonder leveranciers uit te knijpen waar de inwoners de dupe van worden? DorpsVisie antwoordt dat dit zowel over de Wmo als de jeugdwet gaat. Wellicht kan in de regio op beide gebieden voordeel worden behaald. Vandaar de vraag aan het college of de regio daarvoor openstaat. Samenwerking in de regio gebeurt nog niet op alle beleidsterreinen. Hier is nog veel voordeel te halen. Er is beleidsvrijheid tussen gemeenten.

De fractie wil voorkomen dat mensen naar Son en Breugel verhuizen omdat daar de voorzieningen beter zijn. Wat het aanbestedingsvoordeel betreft, geeft DorpsVisie in hoofdlijnen aan waar mogelijke kansen liggen die het college kan onderzoeken. PvdA-GroenLinks vraagt hoe DorpsVisie het shoppen bij andere gemeenten ziet. DorpsVisie stelt voor de tekst van de motie rustig door te lezen. De vraag is te onderzoeken of in het sociaal domein gezamenlijk kan worden opgetrokken en winst is te behalen, rekening houdend met het verschil in uitvoering. De fractie staat open voor suggesties. Het CDA vraagt hoe DorpsVisie denkt over de reactie van wethouder Grevink op een eerder gestelde vraag hierover door collega Goossens dat shoppen niet aan de orde is en niet gebaseerd kan zijn op één voorbeeld. DorpsVisie merkt op dat deze motie tot stand is gekomen binnen de fractie samen met specialisten op het sociaal domein. De fractie wacht de reactie van het college af.

-22-

Wat DorpsVisie betreft kijken we ook kritisch, en ook deze heb ik al bij anderen gehoord, naar de bovenwettelijke taken binnen het Sociale Domein, voor wat betreft doelmatigheid van de uitgaven. Zoals bijvoorbeeld een sociaal bemiddelaar, activiteiten door de LEV-groep, enz. We horen graag hoe het college hier ook naar kijkt. Voorzitter, Het is vanavond geen goed nieuwsshow. Het eerlijke verhaal is dat de inwoners met zijn allen meer moeten gaan betalen voor wat zij krijgen of wel samen moeten gaan doen. Echter wat onze inwoners krijgen, aan onze voorzieningen bijvoorbeeld, zijn dan ook van een zeer hoog niveau. Misschien wel boven het niveau van wat passend is bij een gemeente van ongeveer 18.000 inwoners, de huidige omvang van Son en Breugel. DorpsVisie vindt dit echter wel iets waar we trots op mogen zijn en wat we zeker moeten behouden. Laten we er samen de schouders onder zetten door met onze inwoners het gesprek hierover aan te gaan en te kijken naar een win – win situatie, want alleen zo kunnen we dit alles voor ons mooie dorp behouden. ALGEMENE BESCHOUWINGEN Fractie PvdA-GroenLinks Onze gemeente loopt financieel tegen haar grenzen aan. Dat is vooral te wijten aan de rijksoverheid. Zij geeft ons wel taken maar niet de bijbehorende middelen. Bovendien wijzigt zij voortdurend financiële kaders.

Daar komt nu onzekerheid bij door het rammelende akkoord van de nieuwe Haagse coalitie. Verder zijn wij ons misschien zélf ook wel onvoldoende bewust geweest van de eigen financiële kwetsbaarheid. Hoe dan ook, de financiële huishouding van onze gemeente blijft lastig voorspelbaar en beperkt beïnvloedbaar door onszelf. Dat betekent waar mogelijk de tering naar de nering zetten en de uitvoering van plannen beter, in ieder geval zo goed mogelijk, beheersen. Het college geeft daarvoor in de Kadernota slechts een eerste voorzet. De Kadernota toont voor 2025 een tekort van 9,5 ton waarvan ruim 5 structureel. Door de meicirculaire loopt het tekort verder op naar 1,3 miljoen euro. Het college ambieert een structureel sluitende meerjarenbegroting 2025-2028. Het zegt er niet bij hoe dat bereikt moet worden. Voor nieuwe plannen wil het geen geld vrij maken. Verder wil het bezien wat we kunnen laten en wat we goedkoper kunnen doen. Daarvoor heeft het uitgangspunten geformuleerd, maar die bieden naar onze mening onvoldoende houvast om in gesprek met de raad tot keuzes te komen. Wij hadden dit gesprek graag nú met elkaar aangegaan aan de hand van concrete ombuigingsvoorstellen van het college. Bij gebrek daaraan kunnen wij in dit debat nauwelijks tot een richtinggevend kader komen voor de meerjarenbegroting 2025-2028. De echte discussie volgt dus later.

Wij beperken ons nu dan ook tot kanttekeningen bij de voorstellen die het college in de Kadernota wél doet. We lopen ze puntsgewijs langs. • Wij vragen het college duidelijk te maken wat het bedoelt met 'nieuwe plannen'. Pas daarna, als wij dat weten, kunnen wij beoordelen hoe verstandig of risicovol het is daarvoor generiek geen geld meer uit te trekken. • Op de subsidies aan verenigingen en professionele organisaties kan naar onze overtuiging meer worden bezuinigd dan 100.000 euro. Bovendien wensen wij aanscherping van subsidievoorwaarden en hogere eisen aan aanvragen vóóraf en verantwoordingen áchteraf. Ook bij kleinere subsidies vinden wij steekproefsgewijze controles op rechtmatige besteding noodzakelijk. • Wij vinden het lastig in te stemmen met 100.000 euro extra ter dekking van stijgende WMO-kosten zolang onduidelijk is wat daardoor op andere terreinen niet meer kan. Bovendien willen we weten of hier besparingen mogelijk zijn, bijvoorbeeld zoals door het CDA voorgesteld door verhaal van kosten op basis van aansprakelijkheid. -23-

•

•

•

Met een miljoen euro extra vanwege stijgende jeugdzorgkosten kunnen wij niet zonder meer instemmen. We willen ook hier eerst weten ten koste van welke andere zaken dit gaat. Die afweging moet je kunnen maken. De VNG adviseert overigens niet te bezuinigen op andere beleidsterreinen ten gunste van niet beïnvloedbare jeugdzorgkosten. Toch is dát wat het college eigenlijk voorstelt. Wij horen hier graag een verklaring voor. Bovendien willen we weten waarom het college hier geen besparingen overweegt. Wij ondersteunen het college in zijn streven gericht in te zetten op het stimuleren van een zorgzame en ondersteunende samenleving. Voorkomen is inderdaad beter dan genezen. Het kan een groeiend beroep op dure professionele ondersteuning in jeugd- en ouderenzorg afremmen. Met vijf ton extra voor onderhoud van de openbare ruimte kunnen wij ook pas instemmen als het college aangeeft ten koste waarvan dit dan gaat. Wij gaan bovendien alleen akkoord als tenminste twee van die vijf ton ten goede komen aan het groenbeheer. We dienen ter zake een amendement samen met D66 en Voor U! 'Ophoging budget voor groenbeheer' in.

DorpsVisie vraagt wat de 200.000 euro bezuiniging op grijs betekent. PvdA-GroenLinks antwoordt dat niet wordt bezuinigd op grijs. Er wordt voorgesteld 500.000 euro extra uit te trekken alleen voor grijs. De fractie wil dit splitsen, zodat er minder extra naar grijsbeheer gaat. •

Wij willen namelijk dat het groenbeheer beter wordt gefocust op aanpassing aan klimaatverandering en op versterking van de biodiversiteit. Dat kan niet tegen gelijke of lagere kosten. Ook mag dat niet afhankelijk worden gesteld van externe subsidies. Er is nú al sprake van niet te herstellen schade, onder andere door het voor de biodiversiteit desastreuze maai- en snoeibeleid door externe aannemers. Via een motie vragen wij dan ook over te schakelen op ecologisch verantwoord groenbeheer.

DorpsVisie benadrukt dat het college heeft aangegeven 500.000 euro nodig te hebben om te investeren in grijs, en dat de fractie PvdA/GroenLinks wel degelijk voorstelt te bezuinigen op grijs met 200.000 euro. PvdA-GroenLinks is het daar niet mee eens. De VVD is bereid mee te denken, maar stelt voor eerst het college te vragen wat de impact van dit voorstel is alvorens de motie te bespreken. PvdA-GroenLinks verwijst naar het begin van het betoog, waarin de fractie aangeeft bij de posten waar extra geld naartoe geschoven wordt te willen weten ten koste waarvan dat gaat. Die afweging kan pas bij de begrotingsbehandeling worden gemaakt, omdat een concrete lijst met ombuigingsvoorstellen ontbreekt. •

•

Aansluitend voorzitter, pleiten wij ervoor het groenbeheer los te maken van het grijsbeheer en te verbinden met het natuurbeheer. Ecologisch groen- en natuurbeheer kunnen elkaar dan beter versterken en zo samen bijdragen aan broodnodig herstel van biodiversiteit en aanpassing aan nieuwe klimaatomstandigheden. Om dit te bereiken dienen we een motie 'Beheerplannen Groen en Grijs splitsen' in. Voorzitter, het college wil buurtbewoners ruimte bieden om zelf aan de slag te gaan met het omvormen van beplanting en het beheren van groen. Wij kunnen daarmee instemmen als daaraan vooraf strikte voorwaarden worden gesteld. Ook is adequate controle op naleving nodig. Wij zijn er op voorhand niet echt gerust op. Het college is immers niet opgetreden tegen illegaal in gebruik nemen van een stuk struweelrand langs het pad tussen de Dommelpassage en de Apollolaan. Sterker nog, het college legaliseerde dat daar zelfs door in strijd met het bestemmingsplan inzake reststroken een stuk grond te verkopen aan de eigenaar van een aangrenzend perceel. Verder lijkt het erop dat het college illegale en schadelijke ingrepen in het struweel door omwonenden via overdracht van beheer aan het legaliseren is. Via een motie 'Aanpassing reststrokenbeleid' vragen

-24-

• •

•

•

we het college dan ook bij overdracht van beheer of eigendom van reststroken voortaan natuurbelangen voorop te zetten. In de sobere en doelmatige aanpak die het college voor ogen heeft voor het onderhoud van het gemeentelijke vastgoed kunnen wij ons vinden. Wij zouden wel graag zien dat het college verduurzaming als integraal onderdeel van die aanpak blijft zien. De keuze voor beheersbaar maken van onderhoudstaken via meerjarige onderhouds- en beheerplannen ondersteunen wij, maar dan moeten die plannen natuurlijk wel tot stand komen en niet voortdurend worden uitgesteld. Wij zijn blij dat het college werk maakt van de mogelijkheid om bij de ontwikkeling van bouwplannen door derden een deel van de gemeentelijke investeringen in publieke infrastructuur selectief op ontwikkelaars te verhalen. Dat verlicht de financiële zorgen. Het voorstel om de OZB te verhogen steunen wij. Onze inwoners hebben jarenlang minder OZBbelasting betaald dan het landelijk gemiddelde. De OZB zal de komende tijd door bijna alle gemeenten verhoogd worden. Dus is een inhaalslag hier op zijn plaats. Wij pleiten er daarom voor het voorgestelde bedrag te verhogen naar 600.000 euro. Daarmee blijven we dan nog rond het nieuwe landelijk gemiddelde.

Tot slot voorzitter, nog aandacht voor enkele zaken die ons na aan het hart liggen. • Bij bezuinigingsmaatregelen behoren de sterkste schouders de zwaarste lasten te dragen en is het zaak negatieve gevolgen van bezuinigingen voor de meest kwetsbare inwoners maximaal te voorkomen. Op armoedebeleid mag in onze optiek niet worden bezuinigd. • Wij pleiten met klem voor het ontwikkelen van een samenhangende visie op de gevolgen van de regionale schaalsprong voor de brede welvaart in onze gemeente. Het wordt een enorme opgave die effecten proactief op te vangen en zo die brede welvaart te waarborgen. Dat kan alleen als wij ook een aandeel krijgen in de extra middelen van het Rijk hiervoor. • Wat jeugd en jongeren betreft vragen wij ons af waar de diepere oorzaken van het steeds grotere beroep op jeugdzorg liggen en hoe die oorzaken het beste kunnen worden aangepakt. Om een brede maatschappelijke discussie over deze vraag in de eigen dorpsgemeenschap te stimuleren organiseren wij in april 2025 een Politiek Café over dit onderwerp onder het motto 'perspectief voor jongeren'. • Voorlopig is er geen geld om het hele centrum van Son op de schop te nemen. Onze prioriteiten zijn: dwingende alternatieven bieden voor het doorgaand verkeer, snel realiseren van een veilige fietsverbinding van noord naar zuid visa versa en verkeerslichten plaatsen op de kruising Wilhelminalaan-Nieuwstraat.

De geplande herinrichting van het hart van Breugel moet wat ons betreft zo snel mogelijk worden gerealiseerd. • Burgerparticipatie is in onze optiek bedoeld om gericht informatie op te halen die voor het ontwikkelen van beleid van belang is. Dat kan het beste via representatieve 'burgerberaden'. Burgerparticipatie is niet bedoeld om via allerlei open sessies ruim baan te geven aan het spuien van ontevredenheid en het opkomen voor persoonlijk eigen belang zonder respect voor het algemeen belang. Laten we hier dan ook geen tijd en geld meer aan verspillen. • In het huidige tijdsgewricht wordt door sommigen vergeten dat ook asielzoekers, statushouders en arbeidsmigranten mensen zijn die recht hebben op een menswaardig bestaan. Wij vertrouwen erop dat er binnen onze warme dorpsgemeenschap brede steun is om hen dat menswaardige bestaan, passend bij de schaal van onze gemeente, te bieden. Wij steunen de inzet van het college op dit terrein van harte. • Tot slot: Investeren in klimaatbestendigheid, waterrobuustheid, verduurzaming en milieu- en natuurherstel mag geen restpost zijn, maar moet prioriteit houden. Dat zijn we verplicht aan zowel huidige als toekomstige generaties inwoners. DorpsVisie vraagt waarom de fractie het amendement en de moties onder embargo heeft gehouden.

-25-

PvdA-GroenLinks antwoordt dat de fractie hierdoor meer tijd had voor de voorbereiding. Daarnaast wilde de fractie een verrassend element in het debat inbouwen. Het CDA vraagt waarom andere partijen wel benaderd zijn en het CDA niet. DorpsVisie onderschrijft deze vraag. De VVD vraagt hoe PvdA-GroenLinks de investeringen in klimaatbestendigheid en dergelijke ziet in het licht van de begroting. Moet men andere dingen dan niet doen? PvdA-GroenLinks zegt dat dit in ieder geval geen restpost moet zijn in die zin dat daar geld te halen is. Op alle terreinen moeten afwegingen en vergelijkingen worden gemaakt. Dit maakt het moeilijk om nu over zaken in de kadernota zinvol te discussiëren, omdat niet bekend is tegenover welke zaken je die moet stellen. De voorzitter schorst de vergadering voor 40 minuten voor collegeberaad en heropent de vergadering om 23.27 uur. •

Reactie in eerste termijn college

Wethouder Boersma geeft aan dat bewust een kadernota is opgesteld die afwijkt van voorgaande versies. In financieel opzicht moeten keuzes worden gemaakt. Hiervoor zijn acht uitgangspunten aangegeven op grond waarvan keuzes gemaakt moeten worden. Het college kan zijn inspanningen daarop richten. Daarnaast zijn er additionele uitgaven in de begroting met betrekking tot jeugdbeleid en Wmo, maar dit zijn geen nieuwe beleidsterreinen. Beslispunt 3 en 4 van de ombuigingsmogelijkheden zijn niet tegenstrijdig met elkaar. Een aantal zaken leiden tot kapitaalvernietiging als deze niet worden aangepakt, zoals de Landing. Bij zaken die niet tot kapitaalvernietiging leiden, moet worden bekeken of dit nog past in de huidige situatie. Er is bewust als laatste naar de OZB gekeken. Als het voorzieningenniveau op peil moet blijven, zullen de inwoners hieraan ook moeten bijdragen. Wat de middelen betreft, heeft het Rijk regelmatig taken overgedragen aan de gemeente zonder daar voldoende middelen voor te hebben en structureel te zijn gekort. De herziening van het Gemeentefonds heeft voor de gemeente negatief uitgepakt. De genoemde belastingverlaging in het nieuwe Akkoord gaat ten koste van het Gemeentefonds. Daarnaast heeft het bestaande kabinet voor 2025 een greep uit de gemeentekas gedaan. Het geld moet ergens vandaan komen.

Daarom vindt het college dit een goede en gebalanceerde aanpak van de OZB. Amendement A8 Heroverweging naar raad Het verschil tussen punt 3 en 4 heeft de wethouder al uitgelegd. College en raad voeren bij de begroting een integrale discussie met elkaar waar ook de afwegingen worden gemaakt. Dit moet niet per post gebeuren. Daarnaast lijkt dit praktisch niet uitvoerbaar, aangezien de begroting al in september gereed moet zijn. De wethouder ontraadt het amendement. Amendement A9 Verantwoordelijkheid naar mogelijkheid Dit is een verduidelijking van de uitgangspunten. De wethouder omarmt het amendement. Amendement A10 Ophoging budget voor groenbeheer De wethouder verwijst naar de jarenlange discussie met de provincie over de wegen en de daaraan verbonden kosten. In de gemeente zijn veel oudere wegen van 40 tot 50 jaar die een keer groot onderhoud nodig hebben. Daardoor nemen de kosten toe en is het budget van 500.000 euro noodzakelijk. Met additionele middelen is in groenbeheer meer mogelijk, maar dat is een afweging die de raad moet maken. Andere zaken kunnen dan echter geen doorgang vinden. Motie M15 Maaibeleid In de nota Groenbeleidsplan zijn een aantal afspraken gemaakt over het invullen van het maaibeleid. Die worden ook ingevoerd. Het college is bezig het maaibeleid ecologisch te maken. Ecologie en

-26-

maaibeleid zijn echter geen vaste gegevens, maar veranderen in de loop van de tijd. Daarom zijn er aanpassingen gedaan die ook worden uitgevoerd. Op twaalf centimeter maaien valt onder categorie C en is dan kapitaalvernietiging. Bovendien ziet de wethouder niet in dat dit tot kostenbesparing leidt. Door minder vaak te maaien is ander materiaal nodig waardoor de kostenbesparing wegvalt. Bovendien is er dan ander zicht. Op basis van het huidige beleid zijn ook een aantal zaken aanbesteed. Deze contracten lopen nog een jaar. De wethouder ontraadt de motie. Motie A18 Groenbeheer Contracten openbreken kost geld. De ambtenaren zijn begaan en gaan heel zorgvuldig om met biodiversiteit en dergelijke. De wethouder vindt de term ‘veel zorgvuldiger’ niet passen. De wethouder ontraadt de motie. Motie M19 Beheerplannen Groen en Grijs splitsen Deze beheerplannen waren apart en zijn destijds gecombineerd om integraal te kunnen kijken. Splitsen betekent minder integraal werken. Dit vind de wethouder geen juiste benadering. Deze beheerplannen gaan over het binnengebied, terwijl het beleidsterrein Natuur, natuurbeheer en landbouw het buitengebied betreft. Daarom is koppelen niet passend. De wethouder ontraadt de motie. D66 vraagt waar de integraliteit zit als alleen voor grijs 500.000 euro wordt uitgetrokken. Wethouder Boersma zegt dat dit in het totale beleid zit en niet in dit bedrag.

Bekeken wordt of bij het aanpakken van de wegen of het riool groene zaken betrokken kunnen worden. Het is niet effectief dit los te koppelen. Het CDA vraagt om welke koppelkansen het specifiek gaat in paragraaf 7 van de kadernota. Gaan de genoemde bedragen al uit van koppelkansen of is er nog winst te halen als er prioriteiten worden aangegeven? Wethouder Boersma antwoordt dat het beleid erop is gericht om koppelkansen te doen. Bij gepland onderhoud van wegen wordt ook naar andere aspecten gekeken, zoals bij groen of de riolering. Ook bij Enexis wordt naar koppelkansen gekeken als de weg openligt. Dit kan een wijziging in uitvoering van bepaalde zaken betekenen. Planning is hierbij belangrijk. Dit zit ook al in de kostenraming. DorpsVisie vraagt of het financieel mogelijk is om de plannen separaat te vermelden. Wethouder Boersma antwoordt dit bevestigend. Dit is ook in de begroting zichtbaar. PvdA-GroenLinks vraagt over punt e. in de overwegingen of er onderscheid wordt gemaakt tussen groenbeheer in het buitengebied en het binnengebied en daarmee de overweging niet geldig is voor het binnengebied. Wethouder Boersma antwoordt dat er wat dat betreft geen onderscheid is, maar wel in het beheer. Beide gebieden vergen een andere benadering. Volgens PvdA-GroenLinks vloeien beheer en exploitatie uit de gedachte, doelstellingen en beleid voort.

De fractie krijgt de indruk dat dit losgekoppeld wordt. Wethouder Boersma zegt dat de doelstellingen terug te vinden zijn in het groenbeleidsplan. Dit zijn de kaders die de raad heeft vastgesteld en die worden toegepast. Hierin is ook opgenomen de omgeving klimaatbestendig en toekomstgericht te maken. Bij elke mutatie wordt gekeken wat wel en niet past. Als bomen vervangen moeten worden, wordt erop gelet dat er een toekomstbestendige boom terugkomt die onderhoudstechnisch past en minder wortelopdruk heeft. Deze integraliteit wil het college graag hebben. Daarom ontraadt de wethouder de motie. Motie M20 Aanpassen reststrokenbeleid In de overwegingen staat een aantal onjuiste aannames. De wethouder vindt de motie onaanvaardbaar door de wijze waarop individuele gevallen aan de kaak worden gesteld zonder hoor en wederhoor toe te passen. Wethouder Grevink zegt over motie M12 Biodiversiteit en leefomgeving zich te kunnen vinden in het gevraagde besluit. Het college onderstreept het grote belang van biodiversiteit en handelt daar ook naar. Tevens streeft het college naar constante verbetering van de werkzaamheden en houdt het

-27-

beleid constant naast de nieuwste inzichten rondom biodiversiteit en de rol die een gemeente daarin heeft. Het college kan zich echter absoluut niet vinden in de overwegingen. Er worden aannames gedaan die het college niet onderschrijft en ook niet juist zijn. Over het handhavingsbeleid zegt de wethouder dat wat het Verborgen Paradijs betreft de regelgeving daar wordt overtreden en een inbreuk wordt gemaakt op de biodiversiteit. Het college neemt afstand van de overwegingen en ontraadt daarom de motie. Motie M13 Benutten regresmogelijkheden in de Wmo Volgens de huidige werkwijze is de gemeente alert op de mogelijkheden van regres, maar deze zijn beperkt en het gaat meestal om incidenten waarvoor ingewikkelde procedures gevolgd moeten worden. Het effect ervan is ook gering. De motie is overbodig. Het CDA vraagt om een inventarisatie. Wethouder Grevink weet niet of hier een overzicht van is. Motie M16 Kabelgoottegels De raad ontvangt morgen een RIB over de stand van zaken. In september wordt het concept laadplan met de raad besproken waarin de vragen uit de motie aan de orde komen. Motie M17 Regionaal Sociaal Domein Er wordt intensief samengewerkt binnen de regio in verschillende samenwerkingsverbanden, zoals 10 voor de Jeugd als het gaat om de jeugdwet en Dommevallei+ betreffende de Wmo. Dit gaat ook over de inkoop.

Daarnaast sluit de gemeente ook bij andere gemeenten aan om afspraken te maken over tarieven rondom huishoudelijke hulp. Het lijkt de wethouder niet verstandig dit in SGE-verband te organiseren, omdat dan bestaande samenwerkingsverbanden ontbonden moeten worden. De wethouder heeft niet de indruk dat mensen gaan verhuizen naar Son en Breugel vanwege de voorzieningen. Volgens de wethouder zijn er geen grote verschillen tussen omliggende gemeenten. DorpsVisie vraagt om verduidelijking hiervan. Is de wethouder bekend met de verschillende tarieven voor zzp’ers op zorggebied? De motie is bedoeld om dit soort verschillen kleiner te maken. Wethouder Grevink is hiervan op de hoogte. Dit kan meespelen als mensen al van plan zijn te verhuizen, maar volgens de wethouder heeft Son en Breugel geen grotere aantrekkende werking dan omliggende gemeenten. Dit komt ook door de samenwerking. Daar wordt ook gesproken om eventuele verschillen gelijk te trekken. De wethouder ziet geen reden bestaande samenwerkingsverbanden te wijzigen om een eventueel zeer gering probleem op te lossen. De wethouder ontraadt de motie. Reactie op de algemene beschouwingen Over zelfredzaamheid zegt wethouder Grevink dat dit haast een doel op zich is. Het gaat niet alleen maar over geld, maar ook over samenlevingssopbouw. De gemeente ziet de aanvragen en complexiteit toenemen.

Daar moet de gemeente voor blijven staan, maar tegelijkertijd ook sturen op de zelfredzaamheid van mensen. Over subsidies zegt de wethouder dat in de kadernota een taakstelling is opgenomen die in dienst moet staan van zelfredzaamheid. Het college kan zich erin vinden om de focus te leggen op de grotere subsidieontvangers, maar geeft aan dat dit ook over balans gaat. Over het voorstel de duurzaamheid te vertragen zegt de wethouder bezig te zijn met het herijken van het duurzaamheidsbeleid. Vóór de begroting wordt dit in de raad besproken. De wethouder wil graag ingaan op het aanbod inzake de inclusieagenda en komt hier volgende week op terug. Het CDA vraagt of het vertragen van het duurzaamheidsbeleid niet in strijd is met Europees of nationaal recht. Wethouder Grevink zegt dat de vraag is wat het zou opleveren als dit verschoven wordt. Sommige dingen niet doen levert niet per se geld op. Met name op dit terrein is er heel veel subsidiegeld. De wethouder stelt voor dit te bespreken in het kader van het duurzaamheidsbeleid. Het is niet nodig daarover besluiten te nemen bij de kadernota, omdat dit binnenkort op de agenda staat.

-28-

Wethouder De Jong merkt op dat de afgelopen jaren is geïnvesteerd in de organisatie en de bedrijfscultuur. De raad is hierover bijgepraat. Een goede cultuur vertaalt zich ook richting inwoners en ondernemers. De investeringen in de organisatie zijn nodig. De gemeente staat voor een aanzienlijk pakket aan uitdagingen en vindt tegelijkertijd investeren in de samenleving belangrijk. Om dit op een goede manier te doen, is capaciteit nodig om gesprekken te kunnen voeren met diverse partijen. De investering van 500.000 euro is niet alleen voor het managementteam, maar ook voor andere onderdelen in de organisatie. Het resultaat van die investering is dat projectmatiger wordt gewerkt, er structureel aandacht is voor het verbeteren van de dienstverlening, een nieuwe MJOP is opgesteld waarbij ook het accommodatiebeleid aan ten grondslag ligt om de komende jaren mee verder te kunnen gaan, een nieuwe vaste medewerker voor de accommodaties is aangesteld en de ruimtelijke ordening is aangepakt. Het college kiest er nadrukkelijk voor te blijven investeren in accommodaties, maar ziet mogelijkheden om over aantal subsidietrajecten het gesprek te voeren over effectiviteit en het sociale deel te versterken om in een gezonde leefomgeving ook gezond te kunnen leven.

Het is belangrijk te blijven investeren in de sport- en cultuurverenigingen, de sport- en cultuuraccommodaties en de wijkaccommodaties om de zelfredzaamheid te kunnen versterken en het vangnet te kunnen blijven bieden aan mensen die dat nodig hebben. Voor dit jaar worden weinig bezuinigingen hierop doorgevoerd, maar dat kan volgend jaar zeker meer worden. Het is evident dat het college daarbij kijkt naar de effectiviteit van zowel structurele als incidentele subsidies. Hier vinden steekproefsgewijze controles plaats en wordt het gesprek aangegaan, zeker met grotere verenigingen en andere subsidieontvangers om gezamenlijk deze maatschappelijke opgave op te pakken. Motie 11, Huisvesting jongeren Dat tijdelijke woningbouwprojecten niet lukken, heeft niets met de locatie te maken. De meeste tijdelijke woningbouwprojecten mislukken op de financiële haalbaarheid daarvan. Dit hangt ook nauw samen met de termijn van plaatsing en de mogelijkheden tot herplaatsingsgaranties. In SGE-verband wordt gekeken of samen de herplaatsingsgarantie afgegeven kan worden en treintjes van tijdelijke woningen mogelijk zijn, maar dit kan wel even duren. Het verschil in projecten komt doordat daar een ontwikkelaar of initiatiefnemer achter zit die de financiën heeft om dingen op korte termijn voor elkaar te krijgen. De gemeente heeft laten zien er alles aan te doen om dit te realiseren.

De wethouder ontraadt de motie. DorpsVisie vraagt of het juist is dat er een kapstok is om wel iets aan woningbouw te kunnen doen anders dan tijdelijk. Wethouder De Jong zegt dat dagelijks naar creatieve oplossingen gezocht wordt om tot nieuwe vormen van woningbouw te komen en om te kijken naar andere locaties. Het college voelt zeker de urgentie, ook door rechtstreekse vragen van inwoners. Ruimtelijke ordening blijft wel een puzzel. Sommige projecten vragen veel tijd en lopen uit en vragen samen met juridische procedures ook meer ambtelijke capaciteit. Wat jongeren betreft, bouwt de gemeente voor de doorstroming. In programma Wonen wordt gebouwd voor senioren en jongeren. Om jongeren binnen de gemeente te houden is naast wonen ook beleid op jeugd belangrijk waar de jeugd zelf bij wordt betrokken, net als bij wonen. Naast nieuwe projecten worden ook bestaande projecten afgerond. Motie M14 Haast met strategische grondaankopen De wethouder geeft aan dat er richtlijnen zijn voor strategische grondaankopen, te weten wonen, groen en natuurontwikkeling. Dit betekent dat de gemeente grond aankoopt vanwege het vermoeden dat in de toekomst een van deze drie functies kan landen en die ook een opgave hebben. De raad neemt hier besluiten over.

Op een aantal locaties is de gemeente al bezig, zoals Houtens 19, Veerstraat 19 waar na de zomer de raad nader over wordt geïnformeerd, en in Sonniuswijk waar na de zomer de gebiedsvisie Sonniuswijk wordt aangeboden. Begin oktober wordt de raad bijgepraat over de stand van zaken aangaande een aantal ontwikkellocaties waarbij ook strategische locaties kunnen worden

-29-

meegenomen die nog geen ontwikkellocatie in uitvoering zijn. De wethouder kan een sessie over grondbeleid en een visie op de strategische aankopen na de zomer arrangeren. Het CDA vraagt of de wethouder de motie steunt als van Q3 2024 oktober 2024 wordt gemaakt. Wethouder De Jong bevestigt dit. DorpsVisie doet een tekstvoorstel en stelt voor strategische grondaankopen te veranderen in strategische gemeentegronden. Wethouder De Jong wil hier enige nuance in aanbrengen, want dit gesprek staat in ieder geval na de zomer gepland in het kader van het woonprogramma om te praten over gebieden, locaties en woningbouw. De wethouder beschouwt de lijst van strategische grondaankopen als alle potentiële woningbouwlocaties. Hier kunnen ook gemeentegronden voor in aanmerking komen. Het CDA stelt voor dit tegelijkertijd te doen. Wethouder De Jong wil hier wel naar kijken maar niet toezeggen, omdat dit ook in de planning moet passen. De voorzitter schorst de vergadering om 00.23 uur. • Heropening op 3 juli 2024 De voorzitter heropent de vergadering van 27 juni 2024 op 3 juli 2024 om 20.00 uur. Burgemeester mevrouw Suzanne Otters-Bruijnen is vanavond niet aanwezig. Zij wordt als voorzitter van de raad vervangen door de heer Frans Meulenbroeks. Verder is bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Helga Helders en mevrouw Marianne van der Putte-Verhoeven.

De fractie Voor U! is daarmee vanavond niet aanwezig. • Kadernota 2025-2028, tweede termijn raad Het CDA doet een procesvoorstel en verzoekt een derde termijn in te stellen om te kunnen reageren op de gewijzigde en nieuw ingediende moties en amendementen. Besloten wordt de tweede termijn van de raad te gebruiken voor algemene opmerkingen en het wijzigingen/indienen van moties en amendementen; daarna volgt een derde termijn om te reageren over de moties en amendementen waarvoor iedere fractie 5 minuten spreektijd krijgt. D66 is verbaasd dat het college verzoekt om inbreng van de raad, maar niets met deze inbreng doet door moties en amendementen te ontraden. De fractie vraagt wat het college van de raad had verwacht. De VVD herhaalt een aantal vragen uit de eerste termijn die niet beantwoord zijn.

Dit betreft de volgende onderwerpen: • Waterhuishouding: hoe denkt het college inhoud te kunnen geven aan de problemen rondom de waterhuishouding zonder extra geld uit te geven? • Wat gebeurt er als de reparatie van de bloembak bij het gemeentehuis wordt uitgesteld tot betere tijden? • Waarom wordt geld uitgegeven aan digitale toegankelijkheid, terwijl er in het dorp vrijwilligers zijn die hierbij willen en kunnen ondersteunen? • Hoe gaan we zelfredzaamheid gebruiken om dat te doen wat we nodig hebben? • OZB: hoe om te gaan met mensen die huren? • Mobiliteit: hoe om te gaan met de vele verkeersknelpunten in het dorp om de basis op orde te krijgen? • Ekkersrijt: waarom is het plan voor groen en grijs niet uitgevoerd en wat gaat het college doen om dit wel uit te voeren? • Groengebied: hoe past het groen in de regio in het gemeentelijk programma? DorpsVisie vraagt of de VVD iets kan meegeven aan het college om een goede begroting te kunnen presenteren.

-30-

De VVD verwijst naar de algemene beschouwingen. Het CDA heeft zich afgelopen weken verdiept in de kadernota en geconcludeerd dat de gemeente er alles aan moet doen om niet onder toezicht van de provincie te komen en alle grip op de uitgaven te verliezen, en dat naar een structureel sluitende begroting 2025 gestreefd moet worden. Dat neemt niet weg, dat de gemeente en signaal kan afgeven. De fractie vraagt het college kritisch te kijken naar de hoge uitgaven voor onderhoud gebouwen en openbare ruimte en waar mogelijk dit bij te stellen voor de begroting. Bij een eventuele verhoging van de OZB komt de gemeente nog steeds 500.000 euro tekort. Dit lijkt een pleister op de wonde. Het CDA wil vooral niet korten op subsidies voor verenigingen en stichtingen. Zij zijn het cement van de samenleving en moeten centraal worden gesteld. Bovendien dragen zij bij aan het welzijn van inwoners en aan preventie van hoge zorgkosten. Wel moet gezocht worden naar mogelijkheden die de stijging van de hoge zorgkosten verminderen. De fractie roept de wethouder op hier snel mee aan de slag te gaan in de regio. Dan is bij de begroting bekend welke regionale mogelijkheden er zijn en welke speelruimte er nog is voor lokale beslissingen. De fractie vraagt aandacht voor de doorverwijzers en mogelijke oplossingen door verenigingen en stichtingen. Motie M13 was een zoektocht naar vermindering van kosten.

Naar aanleiding van een goed gesprek met de wethouder wordt motie M13 ingetrokken, omdat dit proces al wordt uitgevoerd in de dagelijkse praktijk. De fractie vraagt wel of het mogelijk is bij de monitor Sociaal Domein één keer per jaar te worden geïnformeerd. Motie M13 Benutten regresmogelijkheden WMO ingediend door het CDA, mede-ingediend door D66 en Voor U!, is ingetrokken en maakt geen deel meer uit van de beraadslagingen. Motie M14 is tekstueel aangepast naar aanleiding van de feedback van de wethouder. Motie M14 Haast met ontwikkeling strategische grondaankopen ingediend door het CDA, medeingediend door PvdA-GroenLinks, is ingetrokken en maakt geen deel meer uit van de beraadslagingen. Er is een motie M14a Haast met ontwikkeling strategische grondaankopen ingediend door het CDA, mede-ingediend door PvdA-GroenLinks. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. De fractie heeft amendement A9 niet gewijzigd gezien de steun van het college. Amendement A8 wordt ingetrokken en omgezet naar een motie. Het is belangrijk met elkaar te praten over ombuigingsvoorstel 4. Het is begrijpelijk dat bij de begrotingsbespreking naar het integrale voorstel moet worden gekeken. De fractie wil echter voorkomen dat het college voorstelt eerder genomen politiek gevoelige besluiten terug te draaien, waardoor de raad met de rug tegen de muur staat met alle gevolgen van dien.

In de nieuwe motie wordt geen bedrag genoemd maar wordt het college gevraagd de raad eerder dan bij de begrotingsbehandeling te betrekken bij onderwerpen die aan het begin van de periode zijn vastgelegd in het breed gesteunde bestuursakkoord. Amendement A8 Heroverweging raad ingediend door het CDA is ingetrokken en maakt geen deel meer uit van de beraadslagingen. Er is een motie M21 Heroverweging raad ingediend door het CDA. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. DorpsVisie verwijst naar de inbreng in de eerste termijn, waarin de fractie een denkrichting heeft meegegeven ten aanzien van randvoorwaarden en ombuigingsmogelijkheden. De fractie vraagt het college of naast de moties en amendementen ook de mondelinge inbreng van de fracties wordt meegenomen als denkrichting en uitgangspunten bij het opstellen van de begroting. DorpsVisie dient een amendement in waarin uitgangspunt 1 in de kadernota over een structureel sluitende begroting vanaf 2025 is gewijzigd om ruimte te creëren in de begroting zonder het budgetrecht te verliezen.

-31-

Er is een amendement A11 Sluitende Begroting 2025-2028 ingediend door DorpsVisie. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. Over motie M15 Maaibeleid gaf de portefeuillehouder eerder aan dat er een nieuw ecologisch beleid uitgevoerd gaat worden. De fractie zegt dat hier goede communicatie is gewenst om de inwoners de gewenste duidelijkheid te verschaffen. Het college wordt gevraagd of dit ook op de planning staat en zo nee, of het college bereid is dit op te nemen. Over motie M16 Kabelgoottegels is inmiddels een RIB ontvangen en heeft de wethouder toegezegd tegemoet te komen aan de oproep. Als de wethouder dit bevestigt, is de motie overbodig. Er zijn tekstuele aanpassingen doorgevoerd bij motie M17 Regionaal Sociaal Domein. De fractie wacht nog op beantwoording van de vraag over de status van de eerder aangenomen motie Slagvaardig in het Sociaal Domein. Motie M17 Regionaal Sociaal Domein ingediend door DorpsVisie wordt ingetrokken en maakt geen deel meer uit van de beraadslagingen. Er is een motie M17a Regionaal Sociaal Domein ingediend door DorpsVisie. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. DorpsVisie wil het college een sterker signaal meegeven aan het college over subsidies aan verenigingen en dient hiervoor een motie in. Er is een motie M22 Handhaven subsidie verenigingen, verenigingsactiviteiten en evenementen ingediend door DorpsVisie.

Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. De fractie vraagt aandacht voor de toenemende kosten voor jeugdzorg en de Wmo door wettelijke taken vanuit het Rijk. Deze kosten zijn opgevangen door overige zaken in de begroting, die echter ook hard nodig zijn voor andere noodzakelijke voorzieningen. Ook de OZB-verhoging voor inwoners is bedoeld het tekort door deze rijksuitgaven te compenseren. De fractie dient een motie in om maatschappelijke kapitaalvernietiging te voorkomen. Er is een motie M23 Oproep aan Kabinet, Meer knaken voor de taken ingediend door DorpsVisie. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. PvdA-GroenLinks heeft de volgende vragen/opmerkingen. • Hoe groot is de structurele ombuigingstaakstelling na verwerking van de meicirculaire? • Spreekt het college alleen over bezuinigingsmaatregelen of ook over verdere verhoging van de inkomsten? De fractie heeft nog geen reactie ontvangen op de vraag de OZB verder te verhogen.

• Heeft het college al gedacht over de verdeling van de bezuinigingsbedragen over verschillende beleidsvelden? • Wat verstaat het college onder “geen middelen voor nieuwe plannen”? Geldt dat ook voor zaken op de bestuurlijke planning waarover nog geen besluiten zijn genomen en voor eventuele structurele bekostiging van het zwembad? • De fractie is blij dat het college het subsidiebeleid meer wil richten op het stimuleren van een zorgzame en ondersteunende samenleving om de druk op de Wmo en jeugdzorg daardoor te verlichten. Is het college bereid tot aanscherping over te gaan van de subsidievoorwaarden en verantwoordingseisen en integriteitseisen te stellen aan de wijze van besteding van subsidies? • Waarom wijkt het college af van het advies van het VNG om niet te bezuinigen op andere beleidsterreinen ter dekking van niet beïnvloedbare jeugdzorgkosten? • De fractie handhaaft amendement A10 Ophoging budget groenbeheer. Voor het college geldt vooral het grijsbeheer als prioriteit en niet het groenbeheer. De biodiversiteit heeft echter al

-32-

•

onherstelbare schade opgelopen. Uitstel of vertraging van de omvorming naar ecologische beplanting en beheer is daarom niet verantwoord. De kosten daarvan moet men voor lief nemen. Over het maaibeleid doet de fractie een aantal voorstellen die zijn vervat in motie M24 Aanpassing maaiwerkzaamheden.

Motie M18 Groenbeheer ingediend door PvdA-GroenLinks is ingetrokken. Deze maakt geen deel meer uit van de beraadslagingen. Er is een motie M24 Aanpassing maaiwerkzaamheden ingediend door PvdA-GroenLinks. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. •

•

PvdA-GroenLinks handhaaft motie M19 Beheerplannen Grijs en Groen splitsen. Hoewel koppelkansen tussen grijs en groen worden benut, stelt het college grijze omvormingen voorop en koppelt daaraan eventueel groene omvormingen. De fractie wil een gelijkwaardiger positie tussen groen en grijs. Tevens is er een betere verwantschap tussen groenbeheer en het beleidsterrein Natuur, natuurbeheer en landbouw dan tussen groenbeheer en grijsbeheer. Over motie M20 Aanpassing reststrokenbeleid en de reactie van het college hierop verwijst de fractie naar een openbaar besluit van het college van 12 december 2023 over een stuk grond aan de Van Halstraat. Het college heeft dit gelegaliseerd waarmee is afgeweken van het bestemmingsplan Herziening reststroken. De fractie is van mening dat overdracht van beheer van openbaar groen aan inwoners alleen kan onder strikte voorwaarden ten aanzien van beheer en eventuele aanpassingen en toezicht op naleving van die voorwaarden is noodzakelijk. De fractie vervangt motie M20 door motie M25.

Motie M20 Aanpassing reststrokenbeleid ingediend door PvdA-GroenLinks is ingetrokken. Deze maakt geen deel meer uit van de beraadslagingen. Er is een motie M25 Verkoop reststroken en overdracht groenbeheer ingediend door PvdA-GroenLinks. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. De VVD vraagt wat PvdA-GroenLinks bedoelt met verkopen van een reststrook. PvdA-GroenLinks bedoelt met deze motie dat openbaar groen niet wederrechtelijk in gebruik genomen en gelegaliseerd mag worden door verkoop aan de eigenaar. Het CDA vraagt naar het verband tussen de ingediende groene moties en de kadernota en waar deze vandaan komen. Voor het CDA is groen en een beter leefklimaat ook belangrijk, maar de fractie is verbaasd dat PvdA-GroenLinks zo dicht op de uitvoering zit. Vorig jaar is het groen-grijsbeheerplan vastgesteld. Waarom vertrouwt PvdA-GroenLinks niet op de ambtenaren en schakelt men andere specialisten in? PvdA-GroenLinks zegt dat jaarlijkse opmerkingen vanuit de samenleving over het groenbeheer en het opstappen van de klimaatburgemeester aantonen dat er iets aan de hand is. Dit gaat verder dan het communicatieprobleem. De fractie heeft zich hierin verdiept en met een aantal deskundigen gesproken. Deze hebben geconstateerd dat deze uitvoering niet in overeenstemming is met de doelstelling van het beleid dat de raad zelf heeft geformuleerd. Daarom komt PvdA-GroenLinks hier voor op.

De VVD stelt voor groenbeheer op de politieke agenda te zetten, maar vraagt zich af of groen zo uitgebreid bij de kadernota besproken moet worden. PvdA-GroenLinks heeft dit nu aangekaart, omdat uit de kadernota blijkt dat groenbeheer waarschijnlijk in het nauw komt te zitten. De fractie wacht de reactie van het college af. De voorzitter schorst de vergadering voor 15 minuten voor fractieberaad en heropent de vergadering om 21.12 uur. •

Kadernota 2025-2028, derde termijn raad

-33-

Het CDA dient motie M13a in. Er is een motie M13a Benutten van regresmogelijkheden WMO ingediend door CDA, mede-ingediend door D66 en Voor U! Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. DorpsVisie vraagt over het voorgestelde beslispunt 2 hoe de raad wordt geïnformeerd over de geoptimaliseerde resultaten wat de financiële resultaten betreft. De fractie doet tevens een tekstsuggestie om in de loop van 2025 een eerste terugkoppeling te krijgen. Het CDA vindt dit een terechte opmerking en stelt voor te kijken naar de mogelijkheid om elk halfjaar met de monitor Sociaal Domein hierop terug te komen in een informerende sessie. DorpsVisie vindt dit een goede suggestie en vraagt of dit een mondelinge motie is op de bestaande motie. Er is een mondelinge motie M13b Benutten van regresmogelijkheden WMO ingediend door het CDA, mede-ingediend door DorpsVisie, de VVD, PvdA-GroenLinks en D66. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. Motie 13a wordt ingetrokken en maakt niet langer deel uit van de beraadslagingen. De VVD dient een mondelinge motie in over de OZB, die tevens op schrift beschikbaar wordt gesteld. Er is een motie M26 OZB niet zo hoog ingediend door de VVD. Deze maakt deel uit van de beraadslagingen. PvdA-GroenLinks vraagt of de VVD bekend is met het feit dat de gemeente Son en Breugel onder het landelijk gemiddelde zit wat de OZB betreft en dat dit een correctie daarop is.

De VVD is zich daarvan bewust. Het signaal naar de inwoners moet zijn dat de gemeente eerst het eigen huis op orde moet hebben alvorens bij de inwoners aan te kloppen. Het landelijk gemiddelde moet men daarbij niet als maatstaf zien. D66 vraagt of de VVD bekend is met het feit dat de gemeente een heel hoog voorzieningenniveau heeft en dat inwoners hier ook veel in verwachten. Dit soort voorzieningen moet betaald worden en dat gebeurt veelal door de OZB. De VVD is dat bekend. Met het voorstel gaat de OZB nog steeds omhoog, maar beperkt. Daarmee worden ook inwoners die OZB betalen in de huur bijgestaan met minder verhoging. Tevens moet men laten zien dat de gemeente het geld van de burgers goed beheert. PvdA-GroenLinks wijst op de mindere inkomsten vanuit het Rijk en dat de gemeente ook zelf de portemonnee moet trekken om bepaalde voorzieningen op orde te kunnen houden. DorpsVisie vraagt of de VVD het doorschuiven van eerdere besluiten, zoals bij de bloembak bij het gemeentehuis, verantwoord financieel beleid vindt, aangezien uitstel kostenverhogend werkt. De VVD is zich hiervan bewust, maar is bereid dat te willen doen als er geen geld is. D66 merkt op dat een huurder geen OZB hoeft te betalen. De VVD antwoordt dat de OZB een eigenaarsbelasting is, maar ook wordt doorbelast in de huur.

PvdA-GroenLinks vraagt van welke inkomstenbron de VVD mogelijkheden ziet om de inkomsten te verhogen. De VVD ziet hier geen mogelijkheden toe. De fractie roept op minder uit te geven. D66 Amendement A9 Verantwoordelijkheid naar mogelijkheid: de fractie steunt dit amendement. Amendement A10 Ophoging budget voor groenbeheer: de fractie vraagt van de wethouder een toezegging om op korte termijn met elkaar te praten over groenbeheer en wat eventueel extra nodig zou moeten zijn om aan een bepaalde status te komen die voor iedereen aanvaardbaar is. Daarmee kunnen de overige moties over groenbeheer wat spreekster betreft vervallen. Amendement A11 Sluitende begroting 2025-2028: de fractie steunt het amendement.

-34-

Motie M11 Huisvesting jongeren: de fractie steunt de motie niet en heeft moeite met de toonzetting in de overwegingen. Motie M12 Biodiversiteit en leefomgeving: zie de opmerking bij amendement A10. Motie M13b Benutten van regresmogelijkheden: de fractie is mede-indiener. Motie M14a Haast met ontwikkeling strategische grondaankopen: de fractie steunt de motie. Motie M15 Maaibeleid: zie de opmerking bij amendement A10. Motie M17a Regionaal Sociaal Domein: de fractie vraagt of het college op de hoogte is van het feit dat in MRE-verband is besloten het sociaal domein niet als programmalijn op te pakken. De fractie steunt de motie niet. Motie M19 Beheerplannen Grijs en Groen splitsen: de fractie trekt zich terug als mede-indiener. Motie M21 Heroverweging naar raad: de fractie steunt de motie. Motie M22 Handhaven subsidie verenigingen, verenigingsactiviteiten en evenementen: de fractie steunt de motie niet. Motie M23 Oproep Kabinet, Meer knaken voor de taken: de fractie steunt de motie. Motie M24 Aanpassing maaiwerkzaamheden: zie opmerking bij amendement A10. Motie M25 Verkoop reststroken en overdracht groenbeheer: zie opmerking bij amendement A10. Motie M26 OZB niet zo hoog: de fractie komt hier nog op terug. De VVD Amendement A9 Verantwoordelijkheid naar mogelijkheid: de fractie steunt het amendement. De fractie vraagt hoe de draagkracht wordt gemeten om zelfredzaam te zijn.