Meerjarenbegroting 2024-2027 geamendeerd vastgesteld
Tekst van het document
Meerjarenbegroting 2024-2027
De meerjarenbegroting is geamendeerd vastgesteld. De volgende amendementen zijn aangenomen: Amendement A.3a Herstel sociaal fonds Amendement A.4a Installeren voldoende AED’s in Son en Breugel Amendement A.5a Opslaan PMD afval
2
Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 4 Algemene inleiding .................................................................................................................................. 5 Proces van kadernota naar begroting .................................................................................................. 5 Vertrekpunt kadernota ......................................................................................................................... 5 Programma 1. Interne en externe dienstverlening .................................................................................. 7 Programma 2. Sociale leefomgeving .................................................................................................... 12 Programma 3. Fysieke en veilige leefomgeving .................................................................................... 25 Programma 4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling ...................................................................... 35 Paragrafen .............................................................................................................................................
44 Lokale heffingen ................................................................................................................................. 45 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 53 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 65 Financiering........................................................................................................................................ 70 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 73 Verbonden partijen ............................................................................................................................. 75 Grondbeleid........................................................................................................................................ 90 Wet open overheid ............................................................................................................................. 92 Verplichte beleidsindicatoren .............................................................................................................
93 Financiële begroting .............................................................................................................................. 97 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................... 98 Overzicht van baten en lasten per taakveld ..................................................................................... 100 Toelichting overzicht van baten en lasten ........................................................................................ 102 Analyse overzicht van baten en lasten......................................................................................... 102 Overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten ............................................................. 103 Overzicht beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ........................ 104 Uiteenzetting van de financiële positie ............................................................................................ 105 Geprognosticeerde balans ........................................................................................................... 105 EMU-saldo ....................................................................................................................................
105 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten ........................................................................................... 106 Overzicht van investeringen ......................................................................................................... 107 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................. 109 Overzicht van reserves en voorzieningen .................................................................................... 109 Toelichting op de reserves ........................................................................................................... 111 Toelichting op de voorzieningen .................................................................................................. 117 Toelichting op de financiële positie .................................................................................................. 119 Eigen begroting raad ........................................................................................................................ 120 Bijlagen ................................................................................................................................................
121 Subsidieoverzicht ............................................................................................................................. 121
3
Voorwoord Voor u ligt de begroting 2024 – 2027. Ten opzichte van de kadernota is de financiële situatie voor 2024 verslechterd. Dat komt vooral door de stijging van de salariskosten die doorbelast worden in de kosten van jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). Bij het indienen van de kadernota was de exacte omvang van de kostenstijgingen nog niet helder en daarom resulteert dat in 2024 in een tekort op onze begroting. Algemene uitkering onzeker In 2025 ontvangen we van het Rijk een hogere algemene uitkering dan komend jaar. Echter, het Rijk is voornemens om de financieringssystematiek van de algemene uitkering aan gemeenten vanaf 2026 te wijzigen. Het gevolg is dat gemeenten vanaf 2026 (het ravijnjaar) te maken krijgen met een korting op de algemene uitkering. De Vereniging van Nederlandse gemeenten is in gesprek om deze verlaging van tafel te krijgen. De Tweede Kamer pakt dit onderwerp op na de komende verkiezingen. Wij houden uw gemeenteraad over deze ontwikkelingen op de hoogte. Lichte stijging gemeentelijke belastingen De lokale belastingen bestaan voor onze inwoners uit afvalstoffenheffing, rioolheffing en voor eigenaren van een koopwoning de OZB. Uw raad heeft op 21 september 2023 besloten om het serviceniveau van de afvalinzameling door Blink in 2024 aan te passen. Daardoor is de stijging van de tarieven beperkt gebleven.
Voor een eenpersoonshuishoudens stijgt het tarief met € 0,36 cent naar € 267,00. Het tarief van meerpersoonshuishoudens stijgt met € 8,88 naar € 334,68. De rioolheffing stijgt in 2024 met € 10,00. Dat is conform de afspraken die met uw raad zijn gemaakt voor het Programma Water en Riolering 2023-2027. Het OZB-tarief is alleen geïndexeerd (inflatie) met het indexpercentage vanuit de macro economische verkenning van de septembercirculaire 2022. Deze is 5,2%. Samen werken aan de toekomst We weten op dit moment niet wat er met de algemene uitkering vanuit het Rijk gaat gebeuren en of de prijzen nog verder stijgen. Dat betekent dat we bij alles wat we doen, we er vanuit moeten gaan dat we minder kunnen besteden. We blijven daarom samen met uw raad kritisch kijken naar de prioriteiten. We staan lokaal voor flinke uitdagingen, zoals de uitbreiding van het aantal woningen, het blijvend zorgen voor een stevig (financieel) vangnet voor inwoners die dat nodig hebben, onze centrumontwikkeling, het opstellen van een verkeers- en vervoersplan en het toekomstbestendig maken van onze bedrijventerreinen. Daarnaast hebben we te maken met externe factoren waarop we geen (directe) invloed hebben. Bijvoorbeeld de regionale bereikbaarheidsvraagstukken, de oorlog in Oekraïne en de toenemende migratiestroom.
Ondanks de financiële onzekerheden, hebben wij er alle vertrouwen in dat we die uitdagingen samen met u aankunnen en verder kunnen bouwen aan de toekomst van onze gemeenschap.
4
Algemene inleiding Proces van kadernota naar begroting Het proces van de kadernota naar de begroting bestaat uit drie delen, die een doorlopende lijn vormen. Januari - juli 2023 Terwijl de laatste hand werd gelegd aan de jaarrekening 2022 hebben we in april en mei de voorbereidingen getroffen voor de kadernota 2024-2027. In deze kadernota is zo veel mogelijk vooruitgeblikt op de begroting 2024-2027. In de kadernota is ingegaan op autonome ontwikkelingen en nieuw beleid voor de jaren 2024 tot en met 2027. Daarnaast zijn de financiële kaders aangegeven voor de meerjarenbegroting. Juli - november 2023 We hebben de kadernota 2024-2027 vertaald naar de op te stellen meerjarenbegroting 2024-2027. Dit is het boekwerk zoals dat nu wordt aangeboden, met alle programma's en paragrafen. Vaststelling van de meerjarenbegroting 2024-2027 vindt plaats op 8 november 2023. September - december 2023 In deze periode zijn we gestart met de voorbereidingen van de 2e bestuursrapportage 2023 over de financiële mutaties tot en met 31 augustus. De 2e bestuursrapportage wordt behandeld in dezelfde raadsvergadering als de begroting zodat de resultaten nog betrokken kunnen worden bij uw zienswijzen over de begroting 2024-2027. Met deze 2e bestuursrapportage zijn gelijktijdig de voorbereidingen gestart voor de jaarrekening 2023.
Vertrekpunt kadernota Na het vaststellen van de kadernota 2024-2027 hebben er nog allerlei ontwikkelingen plaatsgevonden die van invloed zijn op de begroting. Hieronder een overzicht met een korte toelichting.
2024
2025
Begrotingssaldo voor kadernota 2024-2027
382.101
1.280.091
380.840
333.409
Resultaat kadernota 2024-2027
-394.371
-711.562
-399.571
-512.877
Begrotingssaldo na kadernota 2024-2027
-12.270
568.529
-18.731
-179.468
Meicirculaire
-20.797
-85.768
-83.588
757.502
Autonome ontwikkelingen
294.524
354.637
336.847
520.552
RB kostenbesparingen afvalinzameling
-39.374
-39.375
-39.377
-39.377
-1.073.074
-706.765
-737.313
-720.153
Nieuw beleid
2026
2027
Saldo meerjarenbegroting 2024-2027
-850.991
91.258
-542.162
339.056
Waarvan structureel
-357.709
507.164
-551.776
344.217
Waarvan incidenteel
-493.282
-415.906
9.614
-5.161
De mutaties ten opzichte van de kadernota betreffen: Netto resultaat meicirculaire Nadat de kadernota gereed was, verscheen de meicirculaire 2023. Het netto saldo van de meicirculaire is toegevoegd conform de memo meicirculaire 2023 die bij de kadernota behandeling voor de gemeenteraad beschikbaar was.
5
Autonome ontwikkelingen Elk jaar worden de activa inclusief afschrijvingen, salarissen, indexering geactualiseerd. Dat geldt ook voor de reserves en voorzieningen, gesloten exploitaties en de OZB. Dit is noodzakelijk omdat geplande investeringen later gereed zijn dan eerder geraamd. Er komen nieuwe investeringen bij, of geplande investeringen gaan niet door. Dit heeft invloed op de lasten die vanuit de activa drukken op de begroting. De geraamde salarissen zijn aangepast aan de indexering en aan de formatie voor 2024-2027. Raadsbesluit kostenbesparingen afvalinzameling De raad heeft besloten om het serviceniveau en het happy hour voor de milieustraat aan te passen. Dit heeft als gevolg dat de totale kosten voor de afvalinzameling dalen ten opzichte van 2023. Omdat de toegerekende btw gebaseerd wordt op de totale kosten van afval, heeft een verlaging van die kosten een nadelig effect op het resultaat. Nieuw beleid Na de vaststelling van de kadernota is gestart met het opstellen van nieuw beleid en dit moet toegevoegd worden aan de begroting. De totale kosten zijn als één bedrag opgenomen. Bij de programma's zijn de aanvragen onder nieuw beleid gespecificeerd en toegelicht mits de aanvraag groter is dan € 25.000. Septembercirculaire 2023 De septembercirculaire 2023 is te laat verschenen om de gevolgen integraal in beeld te brengen en te verwerken in deze begroting.
De gevolgen van septembercirculaire worden via een memo met de gemeenteraad gedeeld en verwerkt in de eerste begrotingswijziging. Uitbreiding Bloktempel Aan uw raad wordt gevraagd om in totaal € 326.054 aanvullend krediet te voteren voor dit project. Dit aanvullend krediet is, op € 50.000 na opgenomen in de meerjarenbegroting 2024-2027. De kapitaallasten hiervan worden daarom verwerkt via de 1e begrotingswijziging 2024. Saldo Meerjarenbegroting 2024-2027 De gevolgen van de septembercirculaire 2023 en de structurele gevolgen van het extra krediet voor uitbreiding Bloktempel vormen de eerste begrotingswijziging 2024 en zijn in onderstaande tabel verwerkt. Saldo meerjarenbegroting 2024-2027 Septembercirculaire 2023 Extra krediet uitbreiding Bloktempel
2024
2025
2026
2027
-850.991
91.258
-542.162
339.056
39.374
39.375
39.377
39.377
0
-2.150
-2.128
-2.105
Begrotingssaldo na 1e begrotingswijziging
-811.617
128.483
-504.913
376.328
Onttrekking aan reserve vrije bestedingsruimte
811.617
0
504.913
0
Begrotingssaldo na 1e begrotingswijziging
0
128.483
0
376.328
Waarvan structureel
-318.335
544.389
-514.527
381.489
Waarvan incidenteel
318.335
-415.906
514.527
-5.161
6
Programma 1. Interne en externe dienstverlening Inleiding Dit programma gaat over de kwaliteit van onze in- en externe dienstverlening. De kwaliteit van onze dienstverlening uit zich in het gemak waarmee inwoners en ondernemers producten en diensten kunnen afnemen bij de gemeente en het gemak waarmee zij met de gemeente in contact kunnen komen. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat de klant kiest op welke manier hij contact met de gemeente wil hebben. Dat kan via het online portaal zijn, via e-mail, website, telefoon, sociaal media, per brief, via een baliebezoek of in een persoonlijk gesprek. Alle kanalen zijn beschikbaar en dat houden we zo. De mogelijkheden van onze digitale dienstverlening nemen toe, mede dankzij de invoering van het zaakgericht werken. De digitale dienstverlening wordt transparanter, gaat sneller en de mogelijkheden om in contact te komen met de juiste persoon zijn toegenomen. We zien dan ook dat inwoners voor steeds meer producten en diensten gebruikmaken van de digitale weg. We kijken binnen dit programma niet alleen naar de dienstverlening zelf, maar ook naar de voorwaarden om kwalitatief goede dienstverlening te kunnen leveren.
Is de capaciteit van onze organisatie op orde en in hoeverre dragen de werkwijzen van het gemeentebestuur en de medewerkers bij aan de kwaliteit van de dienstverlening? Is het besluitvormingsproces bijvoorbeeld transparant en begrijpelijk en zijn inwoners voldoende betrokken en geraadpleegd? En, hoe kunnen wij optimaal gebruikmaken van de deskundigheid en kracht die onze Son en Breugelse samenleving herbergt? De doelstellingen binnen dit programma richten zich daarom niet alleen op de dienstverlening zelf, maar ook op de mate van participatie en de wijze van organisatie.
Wat willen we bereiken? Thema
Doelstellingen
Dienstverlening 1. Meer ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten. 2. Betere mogelijkheden om contact met de gemeente te leggen door dienstverleningskanalen uit te breiden en op elkaar af te stemmen. 3. Optimalere processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. Participatie
4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. 5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk.
Organisatie
7. De capaciteit van de gemeentelijke organisatie is op orde.
Relevante beleidsnota's Naam
Periode
Vastgesteld in de raad
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
Informatiebeleid Dommelvallei
2021-2025
3 juni 2021
n.v.t.
Visie op Bestuurlijke Toekomst
onbepaalde tijd
18 juni 2015 en 02 november 2017
n.v.t.
Bestuursakkoord Samenwerken in, aan, voor, met 2022-2026 Son en Breugel
7 juli 2022
n.v.t.
Beleidskader Integriteit 2015
onbepaalde tijd, vanaf maart 2015
26 maart 2015
n.v.t.
Visiedocument Persoonlijk en dichtbij
n.v.t.
12 juni 2012
n.v.t.
Visie op dienstverlening
n.v.t.
Commissie AZ 14 januari n.v.t. 2015
Nota activering, waardering en afschrijving
n.v.t.
20 juni 2013
n.v.t.
Nota reserves en voorzieningen
n.v.t.
17 februari 2022
n.v.t.
Financiële verordening
n.v.t.
22 juni 2017
n.v.t.
Treasurystatuut
n.v.t.
2014
n.v.t.
21 maart 2013
n.v.t.
Nota risicomanagement en weerstandsvermogen n.v.t. Belastingverordeningen
7
Wat gaan we ervoor doen? Dienstverlening 1. Meer ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten. In 2024 zetten we actief in op de brede toegankelijkheid van burgerzakenproducten voor inwoners. We maken de website gebruiksvriendelijker en overzichtelijker. We gebruiken op de website eenvoudige taal op B1 niveau. We vergroten de vindbaarheid van de producten en vereenvoudigen de e-formulieren. Met dit alles willen we het voor inwoners laagdrempeliger en eenvoudiger maken om gebruik te maken van onze digitale diensten. Als een inwoner dat wenst, helpen we door samen een digitale aanvraag te doorlopen. De mogelijkheid om een product via persoonlijk contact aan te vragen blijft bestaan. Daarnaast werken we samen met het Informatiepunt Digitale Overheid in bibliotheek Dommeldal op het moment dat een inwoner vragen heeft over de digitale overheid. Verder werken we aan de wettelijke verplichting om informatie over producten en diensten te ontsluiten via YourEurope.eu. in het Engels. Op deze manier vergroten we ook de digitale toegankelijkheid van de burgerzakenproducten.
2. Betere mogelijkheden om contact met de gemeente te leggen door dienstverleningskanalen uit te breiden en op elkaar af te stemmen. • •
• •
We onderzoeken het gewenste dienstverleningsniveau naar onze inwoners. We breiden de dienstverleningskanalen uit en we stemmen deze beter af op elkaar. Zo bieden we de inwoners meer mogelijkheden om contact op te nemen met de gemeente. Door integraal samen te werken, handelen we verzoeken efficiënter af, zijn we minder kwetsbaar en leveren we een kwalitatief beter product. In 2024 richten we ons op het verbeteren van de kwaliteit van de bestaande dienstverleningskanalen telefoon, receptie en balie. We verbeteren zowel de kwaliteit van de dienstverlening naar de inwoners als de interne processen. We zetten een extra kanaal voor het verlengen van een rijbewijzen: het digitaal aanvragen rijbewijzen (DAR). Inwoners hebben bij de verlenging van hun rijbewijs de mogelijkheid om te kiezen voor een aanvraag aan de balie of een digitale aanvraag.
3. Optimalere processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. We verbeteren de processen doorlopend. Dit doen we met kleine aanpassingen in de dagelijkse bedrijfsvoering en door het uitvoeren van projecten. We zijn gestart met een kwaliteitsprotocol (Plan Do Check Act) voor alle burgerzakenprocessen. Voor de komende jaren richten we ons met name op de landelijke paspoortenpiek. Deze ontstaat door een verlenging van de geldigheidsduur van 5 naar 10 jaar. Om onze inwoners de komende jaren tijdig te kunnen voorzien van een nieuw reisdocument nemen we diverse maatregelen, waaronder het afhalen van documenten zonder afspraak en het beschikbaar stellen van DAR (Digitaal Aanvragen Rijbewijs). Het gehele maatregelenpakket wordt begin 2024 uitgewerkt en in gang gezet. Hier zijn vooralsnog geen extra kosten voor geraamd.
8
Participatie 4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. Participatie van belanghebbenden bij plannen en projecten wordt steeds belangrijker. De samenleving en de wetgever vragen van ons dat we steeds meer in verbinding zijn. Dat is terug te zien in de Omgevingswet en de Wet versterking participatie op decentraal niveau. De eerste wet stimuleert vroegtijdige inwonerbetrokkenheid. Het doel van de tweede wet is de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid van de gemeente te vergroten. Zo is in die wet vastgelegd dat gemeenten de huidige inspraakverordening moeten aanpassen naar een participatieverordening. De Omgevingswet wordt per 1 januari 2024 ingevoerd. De Wet versterking participatie op decentraal niveau is in voorbereiding. In Son en Breugel hebben we al veel aandacht voor participatie van belanghebbenden. Het proces om te komen tot een participatieverordening en participatiebeleid loopt. De komende periode gaat de gemeenteraad helder maken wat inwonerbetrokkenheid inhoudt en spelregels vastleggen over de mate en manier waarop inwoners en andere betrokkenen invloed krijgen bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van het gemeentelijk beleid. Daarmee geeft de raad invulling aan de ambities uit het Bestuursakkoord 2022-2026.
Bij de totstandkoming van deze begroting was nog niet bekend welk proces college en raad hiervoor exact gaan doorlopen en wat de kosten van dat proces zijn. Dit volgt in een apart raadsvoorstel. Voor de continuïteit en begeleiding van collega's op dit onderwerp trekken we een medewerker Inwonerbetrokkenheid aan. 5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. Via de Jeugdgemeenteraad (JGR) betrekken we jongeren bij het werk van de gemeente. De JGRleden leren hoe de democratie werkt en maken kennis met het werk van de gemeente en de gemeenteraad. Onderdeel van het leerproces is een excursie naar bijvoorbeeld het waterschap of het provinciehuis. Daarnaast werken de leden in werkgroepen aan zaken die zij zelf constateren en inbrengen. Zij proberen daarbij tot concrete oplossingen te komen. De JGR is ook actief bij activiteiten in het dorp (bijvoorbeeld 4 mei, Koningsdag en de Oliebollenparty). 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk. •
• •
In juli 2023 heeft de gemeenteraad een nieuw vergadermodel voor de gemeenteraad ingevoerd. Het gaat om een tweewekelijkse Politieke Avond op donderdagavond met demogelijkheid om onderwerpen en voorstellen informerend, adviserend, beeldvormend, oordeelsvormend of besluitvormend te bespreken. Dit vergadermodel moet in 2024 en verder leiden tot meer overleg- en inspraakmogelijkheden met en door inwoners. Waar nodig zal de raad tussentijds evalueren om het vergadermodel te optimaliseren. We starten in 2024 met de training Helder en bestuurlijk sensitief adviseren voor beleidsmedewerkers. Helder en in goed Nederlands schrijven blijft daarnaast een continu punt van aandacht. Voor meer informatie over inwonerbetrokkenheid verwijzen we u naar punt 4 van dit programma.
Organisatie 7. De capaciteit van de gemeentelijke organisatie is op orde. Doorstart organisatie ontwikkeltraject Het ingezette organisatie-ontwikkeltraject loopt door in 2024. In 2022 hebben we een plan vastgesteld, waarin o.a. de sturingsfilosofie en organisatiestructuur is vastgelegd. Begin 2023 zijn we gestart met de uitvoering die tot in 2024 zal doorlopen. Het doel is toe te werken naar een bestendige en stabiele organisatie waarin bestuurlijke opdrachten en ambities in evenwicht zijn met de mogelijkheden van de eigen organisatie en die van de gemeentelijke partners. Het doel is ook, een professionele organisatie waarin medewerkers zich veilig, betrokken en gewaardeerd voelen. Samenwerking in de breedte en participatie van inwoners krijgen hierbij bijzondere aandacht. Inmiddels is het managementteam ook weer volledig bemenst en werken we verder aan de professionalisering van de organisatie.
9
Bijdragen verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei Dienst Dommelvallei is het samenwerkingsverband van de gemeenten Geldrop-Mierlo, Nuenen en Son en Breugel. In deze dienst zijn de bedrijfsvoeringstaken financiën, belastingen, personeel & organisatie, informatievoorziening en planning en control voor de drie gemeenten ondergebracht. Daarnaast hebben de gemeenten Son en Breugel en Nuenen de taken met betrekking tot werk en inkomen en dienstverlening ondergebracht in de Dienst Dommelvallei.
Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo wordt weergegeven als negatief als er meer lasten zijn dan baten en als positief als er meer baten zijn dan lasten. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
0.10 Mutaties reserves programma 1
902
0
0
0
0
0
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
2.923
-415
-851
91
-542
339
0.1 Bestuur
1.777
1.722
2.113
2.063
1.946
1.946
981
890
996
996
996
996
7.497
6.781
7.984
8.139
8.361
8.479
0.5 Treasury
94
72
-302
-291
-253
-249
0.61 OZB woningen
107
98
108
108
108
108
0.62 OZB nietwoningen
26
27
24
24
24
24
0.64 Belastingen Overig
28
77
30
30
30
30
0.8 Overige baten en lasten
12
1.485
679
1.201
1.301
1.390
0.9 Venootschapsbelasting (Vpb)
-36
4
4
4
4
4
14.312
10.740
10.786
12.366
11.974
13.067
1.145
116
39
39
39
4
Lasten
0.2 Burgerzaken 0.4 Overhead
Totaal Lasten Baten 0.10 Mutaties reserves programma 1 0.1 Bestuur
205
0
2
2
2
2
0.2 Burgerzaken
261
207
218
218
218
218
0.4 Overhead
367
162
219
219
219
219
0.5 Treasury
155
128
124
118
112
107
0.61 OZB woningen
2.581
2.588
2.814
2.920
3.007
3.128
0.62 OZB nietwoningen
2.320
2.344
2.676
2.758
2.833
2.909
0
10
10
10
10
10
26.905
26.521
28.745
30.097
28.883
29.660
0
150
150
150
150
150
Totaal Baten
33.939
32.226
34.997
36.532
35.474
36.406
Saldo (baten -/- lasten)
19.626
21.486
24.212
24.166
23.500
23.339
0.64 Belastingen Overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten
10
Nieuw beleid Omschrijving
I/S
1. 1e bestuursrapportage 2023 Dienst Dommelvallei
S
30.407
30.733
30.665
30.736
2. Presentiegelden burgerleden
S
-13.870
-13.870
-13.870
-13.870
3. Extra formatie Wmo consulent
S
-78.000
-78.000
-78.000
-78.000
4. Facilitaire zaken
S
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
5. Dekking bijdrage bereikbaarheidsopgave
S
91.366
91.366
91.366
91.366
6. Bloembak bordes gemeentehuis
S
-3.667
-3.667
-3.667
-3.666
7. Wet Open Overheid
S
50.000
50.000
50.000
50.000
8. Brandweerkazerne
S
12.000
12.000
12.000
12.000
8. Duurzaamheidsopgave brandweerkazerne
S
0
0
-12.000
-12.000
63.236
63.562
51.494
51.566
Totaal
2024
2025
2026
2027
+/+ is voordeel, -/- is nadeel
1. 1e bestuursrapportage 2023 Dienst Dommelvallei De 1e bestuursrapportage 2023 van Dienst Dommelvallei heeft structurele gevolgen. De belangrijkste ontwikkelingen zijn de nieuwe CAO afspraken en verlofsparen. De financiële gevolgen van de 1e bestuursrapportage en daarmee 2e begrotingswijziging van Dienst Dommelvallei worden hiermee verwerkt. In de kadernota 2024-2027 was dit al voor een deel verwerkt. 3. Extra formatie Wmo consulent Voor het bereiken van de doelstellingen van onze organisatie is het belangrijk dat de gemeentelijke organisatie over voldoende personele capaciteit beschikt, zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin. Daarnaast is het belangrijk dat de medewerkers die dagelijks aan deze doelstellingen werken werkgeluk ervaren en behouden blijven voor de organisatie. Zoals in de begroting 2022 is aangekondigd, is er in 2022 onderzoek gedaan naar de maatregelen die daarvoor genomen moeten worden. In december 2022 hebben wij het organisatieplan vastgesteld dat als titel heeft meegekregen 'Stromen en meanderen, meebewegen met een veranderende omgeving'. Daarmee doelen we op de organisatieontwikkeling die enkele jaren geleden in gang is gezet en nog steeds lopende is. De benodigde personele capaciteit in relatie tot de ambities van onze gemeente is één van de uitwerkingspunten.
In deze begroting stellen wij u voor om middelen beschikbaar te stellen voor het op orde krijgen van de ambtelijke capaciteit. In de vastgestelde kadernota 2024 is hiervoor al een voorstel opgenomen. In dat voorstel is de benodigde extra capaciteit voor het sociaal domein als PM post opgenomen. Inmiddels is duidelijk dat hiervoor 1 fte extra formatie nodig is. De financiële gevolgen daarvan bedragen structureel € 78.000. 4. Facilitaire zaken Door inflatie is de prijs van drank en etenswaren gestegen. Daarnaast wordt er na corona weer meer op kantoor gewerkt. Daardoor zijn de facilitaire kosten gestegen. 5. Groeipad infrastructurele werken Rijk en Regio hebben concrete afspraken gemaakt over een maatregelenpakket voor de schaalsprong en bereikbaarheidsopgave van Brainport. Voor de uitvoering ervan wordt van alle gemeenten in de MRE een bijdrage gevraagd. Het voorstel is om het groeipad infrastructurele werken hiervoor in te zetten als dekking waardoor dit budgettair neutraal is. De kosten hiervoor zijn vermeld in programma 3. 6. Bloembak bordes gemeentehuis De gemetselde bloembak bij het bordes van het gemeentehuis verkeerd in slechte staat. Op diversen plekken is de koplaag los gelaten en zijn er op meerdere plekken scheuren ontstaan waardoor de bloembak zijn stabiliteit aan het verliezen is. Deze bloembak is tijdens de renovatie voor de hoofdbouw niet meegenomen.
De bloembak is niet meer te repareren en zal in zijn geheel opnieuw moet worden opgebouwd. Het krediet hiervoor is bij de 2e bestuursrapportage aangevraagd. 7. Wet Open Overheid (Woo) Voor de implementatie van de Woo ontvangt de gemeente structurele middelen vanuit het Rijk. In de begroting is hiervoor een structureel budget opgenomen. Uit dit budget worden o.a. de kosten voor de projectleider Woo, ICT en communicatie gedekt. Met de huidige inzichten kan het structurele budget met € 50.000 worden verlaagd.
11
Programma 2. Sociale leefomgeving Inleiding De sociale leefomgeving gaat over de gezondheid, het welbevinden en de ontwikkelmogelijkheden van onze inwoners. Goede voorzieningen voor inwoners en professionals zijn hiervoor belangrijk. Enerzijds bestaan voorzieningen uit ondersteuningsmogelijkheden voor individuele inwoners door hulp en (financiële) steun, anderzijds uit accommodaties, subsidies en bijeenkomsten/evenementen. Het programma heeft betrekking op alle inwoners als het gaat om preventie, gezonde leefstijl, ontwikkeling en ontmoeting. Specifiek richten we ons de komende jaren op de ontwikkeling van een jeugd- en jongerenbeleid. Het programma gaat daarnaast specifiek in op ondersteuning van kwetsbare inwoners met een concrete ondersteuningsvraag. Door een passend sportaanbod en een aanbod van kunst en culturele activiteiten kunnen onze inwoners zich ontwikkelen en ontplooien. Borging van het cultureel erfgoed en behoud van monumenten dragen daar ook aan bij.
Wat willen we bereiken? Thema
Doelstellingen
Maatschappelijke participatie
1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren.
Ontmoeting
3. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen.
2. (De toegang naar) zorg en ondersteuning is laagdrempelig en efficiënt: klantgericht en op maat.
4. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op ontmoeting. Jeugdigen
5. Goede voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie) dragen bij aan een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstand. 6. We hebben goede en goed bereikbare schoolgebouwen voor een optimaal en gedifferentieerd lokaal onderwijsaanbod. 7. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties.
Gezonde leefstijl
8. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven.
Cultuur en erfgoed
9. Wij stimuleren het in stand houden van cultuur, cultureel erfgoed en monumenten.
Relevante beleidsnota's Naam
Periode
Nota Kunst- en Cultuurbeleid 2017
Vastgesteld in de raad
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
7 november 2017
n.v.t.
Beleidsplan voorschoolse voorzieningen en voor-en vroegschoolse educatie
vanaf 2020
4 juli 2019
n.v.t.
Accommodatiebeleid
n.v.t.
6 februari 2014
n.v.t.
Visie Sport en bewegen
vanaf 2014
6 februari 2014
n.v.t.
Cultureel Erfgoed gemeente Son en Breugel
2021 2030
Uitgangspunten Participatiebeleid
n.v.t.
Commissie BZ 2 september 2014
n.v.t.
Verordeningen participatiewet
n.v.t.
18 december 2014
n.v.t.
Lokaal gezondheidsbeleid
2021-2024 17 december 2020
2025
Visie wonen met zorg
n.v.t.
n.v.t.
Beleidskader Sociaal Domein
2023-2026 20 april 2023
n.v.t.
Jeugdbeleid Son en Breugel: (op)groeien in een positief opvoedklimaat
n.v.t.
n.v.t.
Regiovisie Beschermd Wonen 2022-2026
2022-2026 29 maart 2022
29 augustus 2013 9 mei 2019
2026
12
Wat gaan we ervoor doen? Maatschappelijke participatie 1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. Maximale ondersteuning naar werk/dagbesteding De gemeenteraad heeft besloten om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt maximaal te ondersteunen naar werk en activering . Als regulier werk niet mogelijk is, kan activering naast de uitkering een alternatief zijn. Hiervoor werken we samen met de WSD. Vanuit het CMD zorgen we voor een maatwerkgericht aanbod van lokale werkgelegenheid aan onze inwoners. In 2024 zetten we doelgroepgerichte begeleidingsmethoden in voor de inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Waar nodig maken we gebruik van voorzieningen zoals werken met loonkostensubsidie, Beschut Werk of gespecialiseerde re-integratieondersteuning. Lokaal samenwerkingsplan WSD Met de werk- en activeringspartners in het CMD werken Dienst Dommelvallei en WSD ook in 2024 samen in het kader van het Lokaal Plan. Dienst Dommelvallei brengt met de aanpak werkdiagnose 'Aanzet' met inzet van werk, de ondersteuningsbehoefte in beeld. Om structureel meer aandacht te hebben voor de langdurige bijstandsontvangers, continueren we de inzet van een participatieconsulent. Ook ontwikkelen we nieuwe initiatieven. De WSD zet hiervoor meerjarig middelen in.
Gevolgen coronacrisis in goede banen leiden Tijdens de coronacrisis waren extra overheidsregelingen van kracht. Na de Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers) werd de Bbz-regeling (Bijstandsbesluit zelfstandigen) in een vereenvoudigde vorm actief. Voor de Tozo-regeling verrichten we in verband met terugbetalingen (bedrijfskredieten) en verantwoording aan het Rijk nog werkzaamheden tot en met 2028. Vergunninghouders kunnen zich zelfstandig redden in de (Son en Breugelse) samenleving Dienst Dommelvallei voert de taken op grond van de Wet Inburgering ( Wi2021) uit met betrekking tot beleid, coördinatie en uitvoering. Ook ondersteunt Dienst Dommelvallei vergunninghouders die onder de oude inburgeringswet vallen. We sturen op zelfstandige deelname aan de samenleving van de vergunninghouders in ons dorp, met een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP). Aan de hand van de brede intake begeleiden we de inburgeringsplichtige nieuwkomer bij hun inburgering. Beschermd Wonen De doordecentralisatie van de Wmo-voorziening Beschermd Wonen vindt niet eerder plaats dan 1-12026. Dit betekent dat de bestuurlijke afspraken met de gemeente Eindhoven tot die periode worden verlengd en dat Eindhoven verantwoordelijk blijft voor de uitvoering en de bekostiging van Beschermd Wonen.
De uitgangspunten van in 2022 vastgestelde Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen blijven gewoon van kracht. Met de regiogemeenten trekken we gezamenlijk op om tot een goed voorzieningenniveau te komen. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de spreiding van voorzieningen in de regio. Overige meerjarige thema's De meerjarige thema's dementie, mantelzorg en eenzaamheid zetten we door. In 2024 actualiseren we het beleid voor mantelzorg en passen het aan aan de behoeften van mantelzorgers zoals die uit het GGD-onderzoek naar voren zijn gekomen.
13
In het kader van het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) komen er extra middelen beschikbaar voor de aanpak van eenzaamheid. Armoede We blijven inwoners met een laag inkomen ondersteunen met tal van maatregelen en inkomensregelingen. Dit doen met onze eigen regelingen en via intermediairs zoals Stichting Leergeld. De nieuwe regeling voor energietoeslag is gestart in 2023 en voeren we deels in 2024 nog uit. Het is een belangrijk instrument om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen. De Armoederegisseur speelt een belangrijke rol bij de voorlichting en uitvoering van het armoedebeleid. Onder andere door het geven van voorlichting en het verbinden van professionals en organisaties die voor deze doelgroep actief zijn. De functie van Armoederegisseur biedt een duidelijke meerwaarde en krijgt in 2024 een structurele invulling. Welzijn op recept Als onderdeel van een meer preventieve aanpak ontwikkelen we in samenspraak met de huisartsen het concept "Welzijn op recept". Dit wordt in andere gemeenten al succesvol toegepast. Huisartsen en Praktijkondersteuners verwijzen binnen deze aanpak inwoners met vragen op het gebied van welzijn en welbevinden actief naar het CMD. Het effect is dat huisartsen zich kunnen richten op strikt medische problematiek, en dat het CMD de inwoner kan begeleiden naar het bestaande aanbod van welzijnsvoorzieningen in het voorliggend veld.
De LEVgroep is als partner bij deze aanpak betrokken. Schuldhulpverlening We bieden schuldhulpverlening aan inwoners die moeite hebben met rondkomen of (problematische) schulden hebben. Door samenwerkingsafspraken met woningcorporaties en energieleveranciers kunnen we dreigende schulden vroegtijdig signaleren en hierop handelen. Dit voorkomt in veel gevallen dat schuldensituaties uit de hand lopen. Sociaal Noodfonds Het Sociaal Noodfonds hebben we in het leven geroepen om inwoners die door onvoorziene omstandigheden in een financiële noodsituatie verzeild raken (bij voorkeur) éénmalig te ondersteunen. Dit zetten we in op het moment dat een inwoner op geen enkele andere regeling een beroep kan doen en is erop gericht om erger (zoals bijvoorbeeld een huisuitzetting of problematische schulden) te voorkomen.
2. (De toegang naar) zorg en ondersteuning is laagdrempelig en efficiënt; klantgericht en op maat. Centrum voor Maatschappelijke Deelname (CMD) Als vervolg op het rapport van de rekenkamer, dat eind december is opgeleverd, hebben we een plan van aanpak voor de doorontwikkeling van het CMD opgesteld. Dit plan van aanpak is ook in 2024 de leidraad voor het doorvoeren van verbeteringen in het CMD. Onafhankelijke cliëntondersteuning Het traject voor de versterking van de onafhankelijke cliëntondersteuning (gestart medio 2022) ronden we medio 2024 af. Commissie lokaal sociaal bemiddeling De commissie lokaal sociaal bemiddeling hebben we in mei 2023 ingesteld en blijft gedurende een periode van (voorlopig) 2 jaar in stand. Afhankelijk van de bevindingen in de evaluatie nemen we een besluit over een eventuele verlenging van deze termijn.
14
Ontmoeting 3. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. Ontmoeting in de wijk Het is belangrijk dat onze wijkaccommodaties voldoen aan de huidige eisen en toekomstbestendig zijn. Dit geldt al voor het Dommelhuis en De Boerderij. • De voorstellen voor de nieuwbouw van Braecklant (in combinatie met een gezondheidscentrum) zijn in een ver gevorderd stadium. Gestreefd wordt naar start van de bouw in de 2e helft van 2024. • In 2023 hebben we opdracht gegeven aan HEVO om te komen tot een integraal IHP en en toekomstbestendig accommodatiebeleid. Dit wordt begin 2024 aan de raad ter vaststelling voorgelegd. • In het kader van een toekomstbestendig accommodaties gaan we in overleg we met de besturen van Braecklant, Dommelhuis en De Boerderij om de mogelijkheden voor samenwerking en afstemming om de exploitatie van deze verenigingsgebouwen te optimaliseren. Sportaccommodaties In het kader van Breugel Bruist leveren we in 2024 de nieuwe Bongerd op. Voor de noodzakelijke aanpassingen aan sporthal De Landing hebben we een vijfjarenplan opgesteld dat loopt tot 2027.
4. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op ontmoeting. Ontmoeting draagt bij aan leefbaarheid In 2024 vieren we Remember September op een grootschalige wijze. De functie van subsidies Wij ondersteunen initiatieven gericht op ontmoeting. Het subsidiebeleid ondersteunt bijvoorbeeld de vrijwilligersorganisaties. Hiermee stellen we deze organisaties in staat om op laagdrempelige wijze een aanbod te creëren voor sport, cultuur en ontmoeting. We gaan het subsidiebeleid in 2024 opnieuw tegen het licht houden en komen bovendien met voorstellen voor subsidiebeleid gericht op kunst en cultuur en evenementen. Vrij toegankelijke dagbesteding In Het Dommelhuis zijn we een pilot gestart voor inwoners die zonder indicatie van de dagbesteding gebruik willen maken. Door het aanbieden van een laagdrempelig aanbod kunnen we kwetsbare (oudere) inwoners eerder bereiken. Een deel van de doelgroep zal bestaan uit deelnemers met een lichte zorgproblematiek. Ondanks dat het gaat om lichte zorgproblematiek, kan de geleverde zorg en ondersteuning door de mantelzorger best belastend zijn. We evalueren de pilot begin 2024 en de uitkomst betrekken we bij de Kadernota 2024.
Jeugd en jongeren 5. Goede voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie) dragen bij aan een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstand. Peuteropvang en Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) In Son en Breugel zijn voor alle peuters goede voorschoolse voorzieningen beschikbaar. • Wij subsidiëren de peuteropvang voor ouders die geen gebruik kunnen maken van de kinderopvangtoeslag van het Rijk. • Voor peuters met een risico op een onderwijsachterstand hebben we een erkend aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) beschikbaar bij onze kinderopvangorganisaties. We stellen extra middelen beschikbaar om alle doelgroepkinderen een VVE plaats te kunnen aanbieden om ze een goede start te kunnen geven op de basisschool.
15
•
•
In samenspraak met het CMD zetten we, waar nodig, (extra) kinderopvang in voor gezinnen die daar, om andere redenen dan een onderwijsachterstand, baat bij hebben. De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een vangnetregeling die gemeenten de mogelijkheid geeft om gezinnen tijdelijk financieel te ondersteunen in de kosten van kinderopvang als zij door bepaalde medische of sociale omstandigheden tijdelijk niet in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag. Door gezinnen financiële ondersteuning aan te bieden bij de opvang van hun kinderen, geven wij ouders de tijd en rust om te werken aan het herstel en het oplossen van problemen. Eind 2023 realiseren we een aansluiting bij de gezamenlijke monitor VVE van 11 regiogemeenten. Hiermee krijgen we meer inzicht, grip en sturing op de resultaten van VVE. Tevens krijgen we beter zicht op de effecten van VVE op de ontwikkeling van de doorgaande lijn van het kinderdagverblijf naar primair onderwijs. De gegevens uit deze monitor gebruiken we voor de bijstelling van ons beleid.
6. We hebben goede en goed bereikbare schoolgebouwen voor een optimaal en gedifferentieerd lokaal onderwijsaanbod. Onderwijshuisvesting Het leerlingenaantal in de wijken rondom basisschool De Ruimte en De Bloktempel loopt op. We hebben besloten om een uitbreiding te realiseren voor zowel basisschool De Ruimte inclusief kinderopvang en ook voor basisschool De Bloktempel inclusief kinderopvang. De planning is erop gericht om deze uitbreidingen in 2024 gereed te hebben. De nieuwbouw van basisschool BuitensteBinnen wordt in 2024 opgeleverd. Integraal Huisvestingsplan (IHP) We zijn gestart met het opstellen van een nieuw Integraal HuisvestingsPlan (IHP) 2024-2028. Het huidige plan is aan vernieuwing toe en op het terrein van onderwijs en duurzaamheid zijn vele ontwikkelingen die actualiseren noodzakelijk maken. Het IHP is een proactief middel voor onderwijshuisvestingsbeleid. In het plan conformeren de gemeente en schoolbesturen zich aan de vernieuwings- en verduurzamingsopgave van het onderwijsvastgoed. Het IHP zorgt ervoor dat: • Er strategische keuzes gemaakt kunnen worden vanuit gemeente en schoolbestuur, zowel op de korte als op de lange termijn. • Het meerjarenperspectief afgestemd kan worden op het eigen (investerings-) beleid. • Onderwijshuisvesting gaat aansluiten bij een breed beleidskader.
Stappenplan IHP Bij de totstandkoming van het plan doorlopen we stappen met een afvaardiging van zowel gemeente als schoolbesturen. Parallel aan dit traject kijken we naar het Accommodatiebeleid. Daarbij kijken we ook naar de mogelijkheid om schoolgebouwen in te zetten voor andere maatschappelijke functies. Door deze twee trajecten te koppelen zetten we in op de vernieuwing, verduurzaming en verbreding van de totale gemeentelijke vastgoedportefeuille. De verschillende stappen zijn: 1. Visievorming Om te komen tot een gezamenlijke visie en beleidsuitgangspunten hebben we met alle schoolbesturen die actief zijn in Son en Breugel gesproken over de toekomst van onderwijshuisvesting. De uitkomsten worden vastgelegd in de ‘Bouwstenen onderwijshuisvesting’. 2. Analyse Voor iedere school in Son en Breugel is een kwalitatieve en kwantitatieve analyse uitgevoerd. Op basis van deze gegevens hebben we het scholenlandschap van de gemeente in kaart gebracht. Deze kaart hebben we verder aangevuld met alle overige maatschappelijke voorzieningen. 3. Scenario’s Op basis van de uitgevoerde analyses kijken we naar de mogelijke scenario’s om het scholenlandschap in Son en Breugel te versterken én te verbreden. De scenario’s per schoolgebouw gaan we in tijd zetten.
16
4. Financiën Op basis van de keuzes die gemaakt zijn in de vorige stappen, stellen we meerjarige investeringsplanning op. De financiële consequenties van dit vernieuwde IHP kunnen we nog niet meenemen in de begroting 2024.
7. Jeugd en jongeren en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties Laagdrempelige (opvoed)ondersteuning Dit blijft een speerpunt van ons beleid. We breiden het in 2024 uit met Kansrijke Start. Dit is een van de zogenaamde ketenaanpakken die in het GALA zijn opgenomen. In 2024 wordt de interventie Nu Niet Zwanger geïmplementeerd. Het prenataal huisbezoek wordt gecontinueerd en daarnaast verkennen we of we in Son en Breugel aan de slag kunnen met het programma Centering Pregnancy en BabythuisZorg. Jongerenwerk Het jongerenwerk heeft een belangrijke initiërende, verbindende, signalerende en ondersteunende functie. We zien dat de druk toeneemt op het jongerenwerk doordat er meer complexe problemen worden gesignaleerd. We gaan onderzoeken hoe we het jongerenwerk hier de komende jaren in kunnen ondersteunen en faciliteren, zodat het aanbod versterkt wordt en voor alle jongeren toegankelijk blijft. Inkoop van jeugdzorg Wij kopen specialistische vormen van jeugdzorg in via 'Een 10 voor de jeugd', een gezamenlijk met regiogemeenten ingerichte inkooporganisatie. Dit gaat via een zogenaamde open house constructie. Hierdoor kunnen aanbieders ieder jaar instromen.
Nauwe bestuurlijke en beleidsmatige aansluiting op deze inkooporganisatie is van belang, met name om te bereiken dat de zorg die langs deze weg ingekocht wordt, goed aansluit op de lokale vraag en ontwikkelingen die zich hier in voordoen. Justitiële vormen van jeugdzorg en jeugdbescherming worden ingekocht via het samenwerkingsverband "21 voor de jeugd", een samenwerkingsverband van alle gemeenten in Zuidoost Brabant.
Gezonde leefstijl 8. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. Lokaal Sportakkoord In 2020 is het Lokaal Sportakkoord tot stand gekomen. Dit akkoord hebben we in 2023 herzien en m.i.v. 2024 is het nieuwe Sportakkoord van kracht. Voor de uitvoering daarvan is via het GALA een budget beschikbaar. In overleg met de Sportraad worden deze middelen voor de uitvoering van het nieuwe Sportakkoord ingezet. GROZzerdam/Stap naar Gezonder GROZzerdam heeft zich doorontwikkeld naar de brede beweging De Stap naar Gezonder. Een 60-tal organisaties in Zuid-Oost Brabant zijn hierbij aangesloten. De eerder geformuleerde doelstellingen dat in 2040 inwoners tenminste vijf jaar langer in goede gezondheid leven en dat hardnekkige gezondheidsverschillen met 30% zijn afgenomen blijven overeind. Naast deze regionale beweging heeft het Rijk ingezet op een gezonde generatie in 2040. Daarbij zetten zij in op het verminderen van vermijdbare gezondheidsachterstanden. De focus ligt op kinderen met extra aandacht vanaf de eerste duizend dagen van een kind. Naast de focus op kinderen en jongeren richt de aandacht zich ook op volwassenen en op (het behoud van) de vitaliteit van het toenemend aantal ouderen.
De volgende gemeenschappelijke doelen zijn benoemd: • Terugdringen gezondheidsachterstanden; • Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; • Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis; • Een gezonde leefstijl;
17
• Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; • Vitaal ouder worden; • Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie infrastructuur. Vanuit een ketenaapak worden deze doelen gerealiseerd. Daarbij zijn er specifieke middelen beschikbaar (SPUK) waarin de middelen voor het lokaal sportakkoord en combinatiefunctionarissen zijn geïntegreerd. Samenwerking zorgverzekeraars De samenwerking met zorgverzekeraars is geformaliseerd via het IZA (Integraal Zorg Akkoord). Daarin is bepaald dat de samenwerking tussen huisartsen, de GGZ (Geestelijke gezondheidszorg) en het sociaal domein versterkt dient te worden voor inwoners met psychische klachten. Daarbij wordt gekeken naar wettelijke en financiële mogelijkheden voor domein-overstijgende samenwerking. Daarnaast wordt ook de preventie vanuit de Zvw (Zorgverzekeringswet) en vanuit de gemeentelijke domeinen met elkaar verbonden. Het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) geeft nadere invulling aan de afspraken die in het IZA zijn gemaakt over de regionale samenwerking tussen zorgverzekeraars en gemeenten op het terrein van gezondheidsbevordering en preventie en de inrichting van ketenaanpakken die meerdere domeinen beslaan: Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Zorgverzekeringswet en Jeugdwet.
Met het GALA geven we uitvoering aan de afspraak in het IZA dat zorgverzekeraars en gemeenten uiterlijk 1 januari 2025 niet-vrijblijvende regionale samenwerkingsafspraken hebben gemaakt over gezondheidsbevordering en preventie. Gezondheidsbeleid Eind 2020 is het gezondheidsbeleid voor 2021-2024 vastgesteld. Speerpunten zijn: • leefstijlverbetering; • druk op het dagelijks leven bij jeugd en volwassenen; • sociale gezondheid. Deze speerpunten zijn ingehaald door de regionale beweging De Stap naar Gezonder en het landelijk vastgestelde GALA. Binnen deze programma's wordt het lokaal gezondheidsbeleid verder vorm gegeven. Dit betekent dat wat we proberen zoveel mogelijk te realiseren binnen deze programma's en datgene wat daar niet binnen past binnen het lokaal gezondheidsbeleid uitvoeren als flankerend beleid. Cultuur en erfgoed 9. Wij stimuleren het in stand houden van cultuur, cultureel erfgoed en monumenten. De Cultuur Loper Sinds een aantal jaren volgen de basisscholen het traject van De Cultuur Loper. Iedere school werkt daarmee onder professionele begeleiding aan een eigen (meerjaren)visie op cultuureducatie en de uitvoering daarvan. De looptijd is nu tot en met 2024. De scholen hebben de uitdrukkelijke wens om ook na 2024 verder te gaan met De Cultuur Loper. In 2024 moet worden besloten of de gemeente dit wil faciliteren in de vorm van een financiële bijdrage.
Culturele vernieuwing In lijn met de Cultuurnota creëren we ruimte voor culturele vernieuwing. Hiermee spelen we in op nieuwe behoeftes. Met name culturele initiatieven voor jongeren (12-25 jaar) zijn een aandachtspunt. Om nieuwe initiatieven en projecten te faciliteren verwijzen wij initiatiefnemers actief naar onze (eenmalige) projectsubsidie. Daarbij is het mogelijk om deze subsidie ook in te zetten als cofinanciering, zodat aanvullende fondsen geworven kunnen worden. Onze maatschappelijke accommodaties staan ter beschikking voor kunst en cultuur.
18
Muziekonderwijs We willen kinderen graag de kans geven om een muziekinstrument te leren spelen. Om dit te stimuleren subsidiëren we een deel van de kosten van muzieklessen. Met ingang van het cursusjaar 2023-2024 hebben we op basis van wensen van muziekdocenten en ouders de subsidieregeling muziekonderwijs iets aangepast. Er is in de nieuwe regeling geen verschil meer in het maximale bedrag tussen groepslessen en individuele lessen en de mogelijkheden voor het volgen van meerdere cursussen is verruimd. Archeologie Het Archeologiebeleid hebben we vertaald in alle ruimtelijke plannen en in het cultuurhistorisch beleidsplan (inclusief waardenkaart). Het is van belang dat het cultuurhistorisch erfgoed in brede zin, dus ook archeologie, voor onze gemeenschap veilig wordt gesteld, wordt ontsloten en bekend is bij een breed publiek. In Het Dommelhuis worden op diverse plekken archeologische vondsten tentoongesteld. Vondsten deels vanuit de gemeentelijke opslag (zoals de boomstamput) en deels georganiseerd vanuit de Erfgoedvereniging, gefaciliteerd door de gemeente. Monumenten De Monumentencommissie heeft tot taak het college te adviseren over aanwijzen, in stand houden en verbouwen van monumenten en waardevolle cultuurhistorische panden en objecten. Zij adviseert over het plaatsen van panden en objecten vanuit de potentiële monumentenlijst op de gemeentelijke monumentenlijst.
Hiermee bouwen we geleidelijk een gemeentelijke monumentenlijst op. Naar verwachting draagt de Monumentencommissie ook in 2024 een aantal objecten voor voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst. Het college besluit over adviezen van de Monumentencommissie. Het subsidiebudget voor onderhoud aan gemeentelijke monumenten is verlaagd naar € 10.000,-. Er werd te weinig gebruikt gemaakt van het budget. We kijken opnieuw of er vanuit de potentiële monumentenlijst nieuwe monumenten aangewezen kunnen worden. We schenken speciale aandacht aan transparantie, communicatie en eenduidigheid van regels. Dit alles met het oog op aantrekkelijk maken van het aanwijzen van gebouwen tot gemeentelijk monument. De gemeentelijke monumentencommissie wordt in 2024 samengevoegd met het ruimtelijk kwaliteitsteam (welstand) tot de zogenaamde commissie omgevingskwaliteit. Deze commissie is, voor gemeenten met rijksmonumenten, een verplichting vanuit de omgevingswet. Commissie omgevingskwaliteit Vanaf 2024 gaan we met een nieuwe gecombineerde welstand en monumentencommissie werken, de zogenaamde commissie omgevingskwaliteit. Aanvullend budget is nodig voor het aanstellen van een secretaris/beleidsmedewerker erfgoed.
Bijdragen verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei • Dienst Dommelvallei voert voor de gemeente de sociale dienstactiviteiten (Participatiewet, Bijzondere bijstand, gemeentelijk sociaal fonds (gsf)) en inburgering vanuit het CMD uit. Ook wordt beleidsmatig op deze taakvelden de gemeente geadviseerd. • Daarnaast ondersteunt Dienst Dommelvallei de CMD-dienstverlening in het Sociaal Domein richting inwoners (waaronder de hele administratieve ondersteuning en applicatie-inrichting). • Dienst Dommelvallei zet samen met CMD partners (zoals WSD) zelf ontwikkelde methoden en aanpakken in naar werk en activering.
19
Gemeenschappelijke regeling WSD WSD voert de werkgeversverplichtingen van de voormalige Wet sociale werkvoorziening (Wsw) uit voor de gemeente Son en Breugel. Daarnaast begeleidt WSD inwoners die in het kader van de Participatiewet ondersteuning nodig hebben bij het vinden van werk. De gemeenteraad heeft besloten inwoners optimaal te ondersteunen naar werk en activering via WSD. Samen met Dienst Dommelvallei wordt voor deze ondersteuning gewerkt in ons CMD. Daarnaast wordt projectmatig toegewerkt naar deze samenwerking via methoden en aanpakken. Met deze integrale werkwijze organiseren we gecombineerde CMD-ondersteuning van zorg en activering. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) De GGD Brabant-Zuidoost voert voor ons de (verplichte) taken van de Wet publieke gezondheid uit. Daarnaast ondersteunt ze de gemeente bij de invulling van hun (gezondheids)beleid, bijvoorbeeld via de vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV). In 2024 wordt de nieuwe VT opgesteld. Deze documenten zijn voor de komende jaren mede de basis voor nieuw beleid alsook voor input voor de omgevingsvisie. Daarnaast is bij de GGD het meldpunt van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) ondergebracht.
10voordejeugd Regionale inkoopsamenwerking voor de inkoop van specialistische jeugdhulp, bestaande uit gemeente Helmond, Peelgemeenten (Deurne, Asten, Someren, Laarbeek, Gemert-Bakel), Dommelvallei+ (Geldrop-Mierlo, Nuenen, Son en Breugel, Waalre) en gemeente Veldhoven.
Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo wordt weergegeven als negatief als er meer lasten zijn dan baten en als positief als er meer baten zijn dan lasten. De taakvelden bij het sociaal domein zijn met ingang van begrotingsjaar 2023 aangepast op landelijk voorschrift. Het gaat om een verfijning van de taakvelden om beter aan landelijke informatiebehoeften te voldoen. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Realisatie 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027
Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 2
141
1.251
0
0
0
0
4.2 Onderwijshuisvesting
830
1.017
1.218
1.464
1.453
1.442
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
453
505
957
957
957
957
5.1 Sportbeleid en activering
241
179
271
271
259
187
5.2 Sportaccommodaties
780
854
807
1.107
1.098
1.088
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
480
420
587
453
435
453
5.4 Musea
1
7
7
7
7
7
5.5 Cultureel erfgoed
58
140
222
221
221
220
5.6 Media
417
455
75
37
37
37
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
3.348
2.103
3.843
3.684
3.664
3.592
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
1.116
1.336
767
747
747
747
6.3 Inkomensregelingen
4.169
4.276
3.786
3.766
3.766
3.766
6.4 WSW en beschut werk
845
875
791
763
740
691
6.5 Arbeidsparticipatieinstrumenten gericht op toeleiding naar werk
399
572
615
615
615
615
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
550
663
1.362
1.255
1.246
1.246
6.71A Huishoudelijke hulp (WMO)
0
1.140
1.437
1.619
1.431
1.430
6.71B Begeleiding (WMO)
0
704
690
690
690
690
6.71C Dagbesteding (WMO)
0
297
286
286
286
286
20
Omschrijving 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)
Realisatie 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 0
296
245
245
245
245
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
2.559
0
0
0
0
0
6.72A Jeugdzorg begeleiding
0
683
913
680
555
544
6.72B Jeugdzorg behandeling
0
669
744
744
744
744
6.72C Jeugdhulp dagbesteding
0
185
443
443
443
443
6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig
0
297
415
415
415
415
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
3.609
0
0
0
0
0
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
0
894
800
800
800
800
6.74A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
0
419
450
450
450
450
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
0
27
37
37
37
37
6.74C Gesloten plaatsing
0
56
-4
33
33
33
6.81A Beschermd wonen (WMO)
0
2
2
2
2
2
6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
0
15
2
2
2
2
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
17
0
0
0
0
0
6.82A Jeugdbescherming
0
210
247
247
247
247
6.82B Jeugdreclassering
0
38
4
4
4
4
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
242
0
0
0
0
0
7.1 Volksgezondheid
757
736
907
924
919
884
21.014
21.321
22.929
22.971
22.547
22.304
0.10 Mutaties reserves programma 2
740
923
607
737
737
737
4.2 Onderwijshuisvesting
174
173
196
196
196
196
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
-12
81
20
20
20
20
Totaal Lasten Baten
5.1 Sportbeleid en activering
51
0
85
85
73
0
5.2 Sportaccommodaties
133
134
138
164
164
164
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
84
98
135
135
135
135
5.5 Cultureel erfgoed
8
10
26
26
26
26
5.6 Media
15
0
0
0
0
0
2.419
430
496
470
458
406
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
5
0
0
0
0
0
6.3 Inkomensregelingen
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
2.989
3.381
3.193
3.193
3.193
3.193
6.5 Arbeidsparticipatieinstrumenten gericht op toeleiding naar werk