2. Jaarstukken 2025 incl. getekende verklaring accountant
Tekst van het document
Met het GALA geven we uitvoering aan de afspraak in het IZA dat zorgverzekeraars en gemeenten niet-vrijblijvende regionale samenwerkingsafspraken hebben gemaakt over gezondheidsbevordering en preventie. In 2025 werkten we verder met de zorgverzekeraars samen om de ketenaanpakken uit het IZA op te zetten en we zetten dit in de komende jaren voort. Gezondheidsbeleid In 2025 zijn we gestart met een herziening van het huidige gezondheidsbeleid, maar dit heeft niet geleid tot besluitvorming in 2025. Veel aspecten komen aan de orde binnen DE STAP naar gezonder en de Transformatieplannen, maar een aantal aspecten komen nog niet of onvoldoende aan de orde (onder andere roken en alcoholgebruik). Cultuureducatie Met Kwaliteit (CMK), voorheen De Cultuur Loper Sinds een aantal jaren volgen de basisscholen het traject CMK. Met Kunstloc als penvoerder hebben verschillende Brabantse gemeenten weer voor een periode van 4 jaar subsidie gekregen van het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP). In 2025 zijn we dan ook gestart met de vierde periode van CMK. Iedere school werkt daarmee onder professionele begeleiding aan een eigen (meerjaren)visie op cultuureducatie en de uitvoering daarvan. Naast alle basisscholen is nu ook de Emiliusschool aangesloten. Uitgangspunten Cultuurnota We versterken in het bijzonder de samenwerking tussen het culturele veld en het sociaal domein.
We stimuleren nieuwe (inventieve) initiatieven die bijzondere verbindingen leggen. Cultuur en erfgoed worden op die manier een essentieel middel om de positieve gezondheid van onze inwoners te bevorderen. Samen met het culturele veld zorgen we ervoor dat eenzaamheid en isolatie worden tegengegaan. Culturele activiteiten inspireren en dragen bij aan het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van inwoners. We willen bereiken dat inwoners lekker in hun vel zitten, veel contact hebben met leeftijdsgenoten of andere inwoners, plezier beleven en de deur uitkomen. In 2025 hebben we een aantal culturele initiatieven zoals een theatervoorstelling met spelers met nietaangeboren hersenletsel en een cultureel wandelevenement met (klassieke) muziek, cabaret en poëzie ondersteunt met een subsidiebijdrage.
Jaarstukken 2025 19
Wat hebben we ervoor gedaan? Erfgoed 11. Wij houden cultureel erfgoed en monumenten in stand. Monumenten De Commissie omgevingskwaliteit, waar de monumentencommissieleden 1x per maand deel van uitmaken, heeft tot taak het college te adviseren over aanwijzen, in stand houden en verbouwen van monumenten en waardevolle cultuurhistorische panden en objecten. Zij adviseert daarnaast over het plaatsen van panden en objecten vanuit de potentiële monumentenlijst op de gemeentelijke monumentenlijst. Het college besluit over deze adviezen. In 2025 zijn voorbereidingen getroffen voor het aanwijzen van enkele monumenten in 2026 en is een begin gemaakt met het inventariseren van de waardevolle panden uit de wederopbouw. Het subsidiebudget voor onderhoud aan gemeentelijke monumenten is € 10.000,-. Er werd in 2025 meer gebruik gemaakt van dit budget, onder andere doordat er nieuwe monumenten zijn en worden aangewezen en meer monumentale panden worden verduurzaamd. In 2025 is ook meer bekendheid gegeven aan de mogelijkheden tot het aanvragen van subsidie. Met de subsidie kunnen we monumenteigenaren ondersteunen in het in stand houden van hun monument. Twee monumenteigenaren hebben in 2025 gebruik gemaakt van de subsidie. We schenken speciale aandacht aan transparantie, communicatie en eenduidigheid van regels.
Dit alles met het oog op het aantrekkelijk(er) maken van het aanwijzen van gebouwen tot gemeentelijk monument. Commissie omgevingskwaliteit In 2025 zijn we verdergegaan met de nieuwe gecombineerde welstand- en monumentencommissie, de zogenaamde commissie omgevingskwaliteit. De monumentencommissie heeft een start gemaakt met het schrijven van adviezen voor nieuw aan te wijzen monumenten. Archeologie Het Archeologiebeleid hebben we vertaald in alle ruimtelijke plannen en in het cultuurhistorisch beleidsplan (inclusief waardenkaart). Het is van belang dat het cultuurhistorisch erfgoed in brede zin, dus ook archeologie, voor onze gemeenschap veilig wordt gesteld, wordt ontsloten en bekend is bij een breed publiek. In het Dommelhuis worden op diverse plekken archeologische vondsten tentoongesteld, deels vanuit de gemeentelijke opslag (zoals de boomstamput) en deels georganiseerd vanuit de Erfgoedvereniging en gefaciliteerd door de gemeente. In 2025 is op verschillende plaatsen archeologisch onderzoek gedaan voordat de ontwikkeling van het desbetreffende gebied van start ging. Zo werd voorkomen dat waardevolle archeologie verloren zou gaan. Rijksmonumenten in gemeentelijk eigendom. Son en Breugel heeft 6 rijksmonumenten, waarvan 3 in gemeentelijk eigendom. Het Oude Raadhuisje en de Oude Toren worden in stand gehouden met toegekende SIM-subsidie 2023 -2028.
Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei Dienst Dommelvallei is onze uitvoeringsorganisatie voor taken op het gebied van Werk en Inkomen (Participatiewet), Inburgering en een deel van het minimabeleid. De dienst voert deze wettelijke taken namens de gemeente uit en heeft direct contact met inwoners over uitkeringen, verplichtingen en ondersteuning richting werk en participatie. Voor de uitvoering van werk- en ontwikkeltrajecten wordt samengewerkt met WSD en met lokale partners, zoals het Centrum voor Maatschappelijke Deelname (CMD). Dienst Dommelvallei adviseert de gemeente beleidsmatig op deze terreinen. Daarnaast ondersteunt Dienst Dommelvallei de dienstverlening in het Sociaal Domein richting inwoners (waaronder de administratieve ondersteuning en applicatie-inrichting voor Wmo, Jeugd en Participatiewet).
Jaarstukken 2025 20
WSD WSD is ons sociaal ontwikkelbedrijf en vormt een belangrijk onderdeel van de manier waarop wij inwoners ondersteunen bij werk en meedoen in de samenleving. Via WSD organiseren wij, samen met de andere deelnemende gemeenten, een groot deel van de begeleiding en ontwikkeltrajecten voor inwoners die niet vanzelfsprekend aan het werk komen. Het gaat om mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, voor wie extra begeleiding, beschut werk of een veilige ontwikkelomgeving nodig is. Voor onze gemeente is WSD daarmee geen externe samenwerkingspartner, maar een verlengstuk van onze eigen uitvoering van de Participatiewet en de (voormalige) Wsw. De samenwerking met WSD blijft zich ontwikkelen. Wij sturen als gemeente op de koers en op de kwaliteit van de dienstverlening, met als doel dat inwoners daadwerkelijk stappen kunnen zetten richting meer zelfstandigheid en deelname aan de samenleving. Daarmee draagt WSD direct bij aan onze gemeentelijke doelen op het gebied van werk, inkomen en meedoen. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) De GGD Brabant-Zuidoost voert voor ons de (verplichte) taken van de Wet publieke gezondheid uit. Daarnaast ondersteunt ze de gemeente bij de invulling van ons (gezondheids)beleid, bijvoorbeeld via de vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV).
In 2025 heeft er een kerntakendiscussie plaatsgevonden wat heeft geleid tot een scherpere afbakening tussen taken die in het basistakenpakket zijn opgenomen en contracttaken. Een10voordejeugd Regionale inkoopsamenwerking voor de inkoop van specialistische jeugdhulp, bestaande uit gemeente Helmond, Peelgemeenten (Deurne, Asten, Someren, Laarbeek, Gemert-Bakel), Dommelvallei+ (Geldrop-Mierlo, Nuenen, Son en Breugel, Waalre) en gemeente Veldhoven. In december 2025 is de gemeenschappelijke regeling (GR) Een 10 voor de Jeugd opgericht.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2025) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x € 1.000,Omschrijving
Primaire begroting 2025 Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking budget 2025
Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 2
0
120
120
0
4.2 Onderwijshuisvesting
1.512
1.231
1.137
-94
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
566
629
675
46
5.1 Sportbeleid en activering
291
294
326
32
5.2 Sportaccommodaties
1.372
1.376
1.194
-182
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
646
670
596
-74
5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media
7
7
1
-6
216
245
205
-40
425
425
426
0
3.428
5.887
4.866
-1.021
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
633
633
773
140
6.3 Inkomensregelingen
3.772
4.156
4.147
-9
6.4 WSW en beschut werk
742
730
812
83
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
Jaarstukken 2025 21
Omschrijving
Primaire begroting 2025 Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking budget 2025
6.5 Arbeidsparticipatieinstrumenten gericht op toeleiding naar werk
603
621
602
-18
6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
1.287
1.287
1.428
142
6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo)
1.619
1.756
1.683
-73
6.712 Begeleiding (Wmo)
690
859
912
53
6.713 Dagbesteding (Wmo)
286
186
274
88
6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo)
88
88
60
-28
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal
9
409
909
500
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
2.397
3.259
3.534
275
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk
469
789
928
138
6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal
9
9
501
492
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
985
1.061
643
-418
6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk
0
0
21
21
6.791 PGB Wmo
163
163
243
80
6.792 PGB Jeugd
305
405
288
-117
6.811 Beschermd wonen (Wmo)
2
2
0
-2
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
2
14
13
-1
6.821 Jeugdbescherming
292
322
333
12
6.822 Jeugdreclassering
14
27
26
-1
6.91 Coördinatie en beleid Wmo
22
22
29
7
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
135
114
99
-15
7.1 Volksgezondheid
974
972
940
-32
23.961
28.769
28.747
-22
0.10 Mutaties reserves programma 2
766
787
762
-24
4.2 Onderwijshuisvesting
231
214
205
-9
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
20
20
26
6
Totaal Lasten Baten
5.1 Sportbeleid en activering
85
85
136
52
5.2 Sportaccommodaties
169
395
205
-189
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
252
259
226
-34
5.5 Cultureel erfgoed
26
26
24
-2
5.6 Media
0
16
16
0
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
475
3.108
3.163
55
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
20
20
87
67
6.3 Inkomensregelingen
3.326
3.617
3.534
-83
0
0
120
120
6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo)
186
186
125
-61
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
0
0
0
0
6.5 Arbeidsparticipatieinstrumenten gericht op toeleiding naar werk
Jaarstukken 2025 22
Omschrijving
Primaire begroting 2025 Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking budget 2025
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
0
0
6.811 Beschermd wonen (Wmo)
0
0
6
6
6.91 Coördinatie en beleid Wmo
0
0
11
11
7.1 Volksgezondheid Totaal Baten Saldo (baten -/- lasten)
107
107
74
64
77
13
5.629
8.797
8.829
33
-18.332
-19.972
-19.918
54
Analyse 2. Sociale leefomgeving
I/S
4.2 Onderwijshuisvesting
Bedrag 95.000
Overschot is het restant van de advieskosten die nodig zijn voor de projecten onderwijshuisvesting. De haalbaarheidsonderzoeken zijn nog niet afgerond en lopen door in 2026. 5.1 Sportbeleid en activering
51.000
In 2018 heeft de gemeente Son en Breugel een achtergestelde (renteloze) lening verleend aan Stichting IJsfeest Son en Breugel. Dankzij een reeks succesvolle edities en een solide financieel beleid beschikt het huidige bestuur van de organisatie van het Winter Event over voldoende eigen middelen en zijn er afspraken gemaakt dat de lening in het geheel wordt afgelost in 2026. De bestaande voorziening van € 45.000 is niet langer noodzakelijk nu de lening wordt afgelost. Omdat het financiële risico hiermee is weggenomen, valt de voorziening in het boekjaar 2025 vrij. Daarnaast is het budget voor het zwemonderwijs (subsidie zwemdiploma B) niet volledig benut. 5.2 Sportaccommodaties
24.000
Door het oplossen van jaarlijks niet en/of te laat uitgevoerde onderhoudsactiviteiten vanuit lopende onderhoudscontracten is een nadeel ontstaan. Dit nadeel wordt gecompenseerd door een voordeel door de vaststelling van de SPUK Sport 2024. 5.5 Cultureel erfgoed
44.000
Er is in 2025 minder onderhoud uitgevoerd aan monumenten (wat wel nog moet gebeuren) en er is minder subsidie verstrekt aan monumenteigenaren. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
1.331.000
Op dot taakveld zijn verschillende voor- en nadelen te melden: Maatschappelijk werk: het overschot van € 38.000 wordt mede veroorzaakt door een restitutie van GGzE over 2024; wegens ziekte is de afgesproken ureninzet niet behaald, waardoor de subsidie voor 2024 achteraf naar beneden is bijgesteld. Voor het project de Stap naar Gezonder zijn de kosten in 2025 lager dan is opgenomen in de begroting omdat de kosten van een van de projectleiders zijn bekostigd door huisartsenorganisatie Stroomz. Sociaal cultureel werk: voordeel van € 40.000 doordat we de kosten van verschillende activiteiten en inzet achteraf hebben kunnen toerekenen aan de specifieke uitkeringen SPUK GALA en BRC 2025. Door deze gelden optimaal te benutten, is het eigen budget minder belast en wordt terugbetaling aan het Rijk voorkomen. Dit betreft de inzet van de Combinatiefunctionaris, Coördinator Veerkracht en Opbouwwerk ouderen en de activiteiten die georganiseerd worden door het jongerenwerk, mantelzorgsteunpunt en de Welzijnscoach. Al deze inzet en activiteiten maken onderdeel uit van de verleende subsidie aan de LEVgroep. Wijkaccommodaties: lagere lasten door niet-uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden (voordeel: € 61.000).
Opvanglocatie Van den Elsenstraat 36: er is een nadeel ontstaat op de voorbereidingskosten (onder meer inhuur projectleiding) die, zolang er geen opvangvoorziening is gerealiseerd, niet 1 op 1 niet van rijkswege worden vergoed en die uit gemeentelijke middelen betaald moeten worden. TGO Ekkersrijt: het was bij de start van de TGO niet duidelijk of wij de BTW via het BTW-compensatiefonds (BCF) vergoed konden krijgen. Uiteindelijk is vanuit de belastingdienst aangegeven dat in algemene zin opvang van asielzoekers een gemeentelijke taak is waarvan de BTW via het BCF vergoed wordt (voordeel van € 745.000). Opvang Oekraïners: de kosten zijn lager uitgevallen dan begroot door o.a. minder extra inzet beveiliging en niet doorbelaste huur vanwege gebruik slooppand (voordeel (291.000). Project Grip op Jeugd & Wmo: de verwezenlijking van de doelen van het project Grip op Jeugd & WMO betreft een vierjarig aanpak voor de jaren 2025 tot en met 2028. Hiervoor is een projectbudget beschikbaar gesteld. In 2025 is dit budget niet volledig nodig geweest (voordeel € 196.000). 6.3 Inkomensregelingen
-263.000
Bijstandsverlening: het tekort van € 184.000 wordt grotendeels veroorzaakt door een toename van het aantal bijstandsgerechtigden in het laatste kwartaal en een overrealisatie in de uitgaven voor Loonkostensubsidie (LKS) op grond van de Participatiewet. Voor de overrealisatie LKS in een bepaald jaar worden we in het daaropvolgende kalenderjaar volledig gecompenseerd op basis van de werkelijke uitgaven. Hierdoor valt het feitelijke tekort op de inkomensregelingen over 2026 € 115.000 lager uit. Bedrijfskredieten BBz-gevestigden: het tekort wordt grotendeels veroorzaakt door de restitutie van vastgestelde rijksvergoedingen over voorgaande boekjaren. Over het jaar 2023 is een bedrag van € 42.000 aan vastgestelde rijksvergoeding Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (Bbz) gerestitueerd. Over het jaar 2024 is een bedrag van € 33.000 gerestitueerd in verband met de Tijdelijke regeling Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo). Deze restituties worden niet in de begroting opgenomen omdat op voorhand niet bekend is wanneer het Rijk de nota's voor de vaststelling van rijksvergoeding voor deze regelingen verstuurt.
Jaarstukken 2025 23
2. Sociale leefomgeving
I/S
Bedrag
Individuele studietoeslag: het aantal gehonoreerde aanvragen Individuele studietoeslag is hoger dan verwacht. Kapitaalverstrekking BBZ TOZO/TORZO: dit betreft aflossingen op eerder verstrekte bedrijfskredieten. Deze ontvangsten worden niet begroot. Taakvelden Wmo
-119.000
Door verschillende ontwikkelingen nemen de uitgaven op Wmo toe. Door de vergrijzing stijgt de vraag naar huishoudelijke hulp, woningaanpassingen zoals trapliften en dagbesteding. Ook neemt de vraag naar individuele begeleiding toe als gevolg van toenemende complexe problematiek en inwoners met onbegrepen gedrag. Door wachtlijsten in de GGZ wordt er meer zorg afgewenteld op onder andere de Wmo. Taakvelden Jeugd
-556.000
In 2025 waren er meerdere complexe casussen met hoge uitgaven. De uitgaven aan jeugdzorg voor twee jeugdigen waren goed voor 15% van de totale uitgaven. Verder is er een toename aan ambulante jeugdhulp. Dit is te verklaren door maatschappelijke ontwikkelingen zoals complexere problematiek in gezinnen en de groeiende behoefte aan professionele hulp bij (opvoed)problemen. Wat preventief afgevangen kan worden, wordt gedaan. De maatregelen van Grip op Jeugdhulp en Wmo worden uitgevoerd, maar vertalen zich nog niet in een netto afname in de uitgaven. 7.1 Volksgezondheid
42.000
Door de GGD is een terugbetaling gedaan in verband met een correctie van de indexering die lager is uitgevallen over 2025. Daarnaast vallen de kosten voor het maatwerkdeel van de jeugdgezondheidszorg (inzet in het CMD) lager uit dan geraamd. De vergoeding voor de regionale ambtelijke inzet uit het regionale budget van het IZA is hier tevens op geboekt. Mutaties reserves programma 2
-24.000
De onttrekking uit de reserve voor onderhoud cultureel erfgoed is nog niet nodig geweest. Directe salarislasten en overhead
-662.000
Zie de algemene toelichting en inleiding bij programma's Kapitaallasten
0
Zie de algemene toelichting en inleiding bij programma's Overig
91.000
Totaal
54.000
Jaarstukken 2025 24
Programma 3. Fysieke en veilige leefomgeving Portefeuillehouder(s) Suzanne Otters-Bruijnen Steven Grevink Mireille Bonnier Jelle de Jong
Inleiding Ons handelen en beleid voor de fysieke leefomgeving kent diverse abstractieniveaus. In het programma Fysieke en Veilige leefomgeving komen vooral de tactische en operationele kant van ons handelen voor de leefomgeving aan de orde. Voorbeelden hiervan zijn onze inzet op het gebied van afval, vergunningen, toezicht & handhaving en veiligheid. Het programma Economische en Ruimtelijke ontwikkeling richt zich meer op de visie en de strategische kant van het beleid voor de leefomgeving. Er is natuurlijk wel overlap tussen de programma’s, omdat de scheidslijn tussen het strategische en het tactische abstractieniveau niet zo scherp is. Een voorbeeld daarvan is het onderwerp natuur en landschap: enerzijds hebben we er een visie op en sluiten we qua strategie aan bij lopende regionale ontwikkelingen (‘Dommeldal uit de verf en Van Gogh Nationaal Park’), anderzijds leggen we ook natuur en groen aan.
Wat wilden we bereiken? Thema
Doelstellingen
Veiligheid en Vergunningen
1. Inwoners, ondernemers en bezoekers verblijven in een veilige leef- en woonomgeving.
Openbare Ruimte
2. We beheren de openbare ruimte veilig en doelmatig. 3. Samen met onze inwoners voeren we maatregelen uit om waterbeheersing klimaatadaptief te maken door gezamenlijk projecten uit te voeren en subsidies te benutten. 4. De openbare ruimte wordt ingericht zodat inwoners op verschillende manieren prettig verblijven, sporten en spelen. 5. We stimuleren onze inwoners actief mee te denken, ontwerpen, doen en beheren bij de (her) inrichting van de openbare ruimte in hun buurt. 6. We zorgen voor een groene leefomgeving met meer biodiversiteit. 7. We realiseren en beheren het Natuurnetwerk en versterken zo de natuurbeleving dicht bij huis. 8. We stimuleren met inkoop dat marktpartijen overgaan tot duurzame innovaties en maatschappelijk verantwoord ondernemen. 9. We zetten in op het principe van afval naar grondstof.
Mobiliteit
10. Weggebruikers kunnen comfortabel en veilig deelnemen aan het verkeer. 11. De kernen en centra zijn goed bereikbaar waarbij we de verkeersmodaliteiten inrichten geprioriteerd volgens het STOMP principe.
Relevante beleidsnota's Naam
Periode
Vastgesteld in de raad
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
Grondstoffenbeleidsplan
2024-2027
22 februari 2024
2028
Integraal Veiligheidsplan Son en Breugel 2023-2026
2023-2026
19 januari 2023
2028
Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2023-2026
2023-2026
19 januari 2023
2026
Ontwikkelingsvisie Nieuwe Heide & Oud Meer
2022-2070
14 november 2022
Uitvoeringsprogramma handhaving 2026
2026
27 januari 2026
Beheerplan wegen 2016-2020
2016-2020
Mobiliteitsvisie Son en Breugel
2024-(geen specifieke einddatum)
10 oktober 2024
2024
Beleidsnota openbare verlichting
n.v.t.
6 oktober 2016
n.v.t.
MJOP civieltechnische kunstwerken
2025-2035
n.v.t.
2025
2027 2025
Jaarstukken 2025 25
Naam
Periode
Bereikbaarheidsakkoord Zuidoost Brabant Beleidsnota openbaar groen 2021
2022-(geen specifieke einddatum)
Groenvisie Ekkersrijt
Vastgesteld in de raad
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
9 juli 1905
n.v.t.
25 november 2021 13 december 2021
Evenementenbeleid 2016 Beleidsnotitie Gladheidsbestrijding 2008 Beleidsnotitie (beleidsregels) spelen
2019 - 2024
2020
Beleidsnota Duurzaamheid
2016-2020 met doorkijk naar 2030
6 oktober 2016
2025
Programma Water en Riolering 2023-2027
2023-2027
22 juni 2023
2027
Klimaatbestendig Son en Breugel 2030
2017-2030
2 november 2017
n.t.b.
Integraal Beheerplan Bos- en natuurterreinen 2020-2029
2020-2029
18 maart 2021
Wat hebben we ervoor gedaan? Veiligheid en Vergunningen 1. Inwoners, ondernemers en bezoekers verblijven in een veilige leef- en woonomgeving. Veiligheid In het IVP, het in 2023 vastgestelde Integrale Veiligheidsplan 2023-2026, hebben we de volgende prioriteiten opgenomen: ondermijning, veilig ondernemen, verbinding zorg en veiligheid en digitale veiligheid. • In april is de bijeenkomst 'Een bewuste Brabander laat zich niet beduvelen' georganiseerd voor senioren. Tijdens deze bijeenkomst heeft de digitaal wijkagent uitleg gegeven over de gevaren rondom digitale criminaliteit; • We hebben in 2025 in totaal 8 MMA's (Meld Misdaad Anoniem) ontvangen. Waar nodig is het signaal gedeeld met de politie; • In 2025 heeft het Dommelstroom Interventie Team 4 controles uitgevoerd. Samen met de ketenparters zijn het bedrijventerrein Ekkersrijt, het buitengebied en ook kwetsbare branches (horeca) bezocht; • Daarnaast hebben we 3 extra controles uitgevoerd met betrekking tot huisvesting arbeidsmigranten en spookbewoning; • In totaal zijn er 60 objecten bezocht in kader van bestuurlijke controles gerelateerd aan ondermijning; • De boa's zijn de oren en ogen van de gemeente. Zij hebben toezicht gehouden op o.a. veiligheid rondom scholen, parkeren, de blauwe zone, bestemmingsverkeer in het centrum, (loslopende) honden en evenementen.
Ook bezoeken de boa's de overlastlocaties m.b.t jeugd en geven zij waar nodig signalen door wanneer er sprake is van verward gedrag; • De boa's worden ondersteund door de onbezoldigde toezichthouders van de gemeente. De toezichthouders zijn een aanvulling op onze eigen boa’s, aangezien zij ook in het weekend en in de avond/nacht werken. Ze houden toezicht op diverse overlastlocaties, kunnen observaties doen, onderzoeken klachten en pakken meldingen op; • In december hebben de boa's samen met de toezichthouders een aantal vuurwerkcontroles uitgevoerd binnen de gemeente. Het doel van deze controles was preventieve werking en zichtbaarheid. Bij het aantreffen van illegaal vuurwerk is contact gelegd met de politie; • In 2025 zijn er 9 casussen aangemeld bij buurtbemiddeling waarvan er 5 positief zijn afgesloten; • Eind september/begin oktober heeft werkgroep Jonge Aanwas Dommelstroom de week van de jonge aanwas georganiseerd voor professionals die werken met of in de leefwereld van jeugdigen. De sessies die in deze week werden aangeboden liepen uiteen van meer informatie over het puberbrein tot de digitale leefwereld van jongeren. Deze week is goed bezocht; • We hebben in 2025 1 PGA-jeugdcasus (Persoongerichte Aanpak) gehad waarbij de procesregie bij het Zorg- en Veiligheidshuis lag. Andere casuïstiek is intern opgepakt.
Jaarstukken 2025 26
Vergunningverlening, toezicht en handhaving Na een jaar van gewenning (2024) zijn de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging in 2025 verder ingebed in de organisatie. Buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (Bopa’s) worden vanuit verschillende disciplines beoordeeld. Verder hebben we in 2025 gewerkt aan het opstellen van het omgevingsplan. De Wet kwaliteitsborging is nog steeds alleen geldig voor bouwwerken met gevolgklasse 1, dus met name grondgebonden woningen. De uitbreiding naar andere gevolgklasses heeft nog niet plaatsgevonden. Deze uitbreidingen zijn landelijk uitgesteld en er is nog geen zicht op wanneer de andere gevolgklasses gaan volgen. Voor de Wet kwaliteitsborging zijn geen meldingen gedaan. In 2025 hebben we enkele bouwmeldingen ontvangen. Er is geen gereedmelding gedaan. Enkele bouwplannen zitten in de eindfase van de bouw. Verder zijn er ook geen meldingen over strijdigheid tijdens de bouw ontvangen. De ingediende meldingen en aanvragen zijn binnen de gestelde termijn (eventueel met verlenging) afgehandeld. De toezichthouder controleert of de vergunningen, ontheffingen, meldingen en regels uit het omgevingsplan worden nageleefd. Er is gecontroleerd om de (omgevings-)veiligheid en gezondheid te waarborgen, maar ook om het naleefgedrag te stimuleren.
Wanneer tijdens controles overtredingen zijn geconstateerd en ingrijpen door de toezichthouder niet voldoende was, hebben we handhavend opgetreden. Door de inzet van bestuursrechtelijke maatregelen (last onder dwangsom/bestuursdwang) wordt normconform gedrag afgedwongen. Deze bestuurlijke maatregelen zijn ingezet om de situatie terug te brengen in overeenstemming met de wettelijke regels en vergunningvoorschriften. Bij iedere handhavingscasus is eerst onderzocht of legalisatie mogelijk was, al dan niet na aanpassing van de feitelijke situatie. Natuurbrandbeheersing en regionale veiligheid Op verzoek van de Commissaris van de Koning hebben wij invulling gegeven aan een nieuwe gebiedscommissie voor natuurbrandbeheersing. Door de aanstelling van een externe procesbegeleider hebben wij de samenwerking met de veiligheidsregio, de gemeente Best en natuurbeheerders versterkt. Hiermee is de basis gelegd voor een gezamenlijk preventieplan voor onder meer de Nieuwe Heide, het Oud Meer en de Sonse Bergen, waardoor we de veiligheid in deze drukbezochte en deels bewoonde natuurgebieden beter kunnen waarborgen.
Wat hebben we ervoor gedaan? Openbare Ruimte 2. We beheren de openbare ruimte veilig en doelmatig. Wegonderhoud In 2025 zijn op circa 100 locaties werkzaamheden uitgevoerd aan diverse straten, wegen, fietspaden en parkeervakken. Het gaat daarbij om het vervangen van asfalt inclusief herinrichting van een verkeersplein, tot het vullen van gaten en rechtleggen van klinkers en tegels en opnieuw aanbrengen van belijningen ten behoeve van de verkeersveiligheid. In 2025 is de Dommelpasbrug vervangen. Ook is het Dommelpas-fietspad opnieuw aangelegd. Gladheidsbestrijding Om Son en Breugel ook tijdens de wintermaanden bereikbaar te houden, is een goede gladheidsbestrijding belangrijk. We hebben deze werkzaamheden uitbesteed. Vanuit de organisatie wordt daarbij een helpende hand geboden. We verwachten van onze inwoners dat ze zelf het trottoir aan de voorzijde van hun woning sneeuwvrij maken. Son en Breugel is aangesloten op het regionale meldingssysteem, aangestuurd door de gemeente Eindhoven. Met dit systeem zorgen we voor een regionale afstemming van de gladheidsbestrijding.
Jaarstukken 2025 27
Civieltechnische kunstwerken Civieltechnische kunstwerken, zoals bruggen en duikers, vormen een belangrijke schakel in de infrastructuur. De technische staat van deze objecten moet goed zijn om een vlotte doorstroming te kunnen garanderen. De brug Dommelpas is in 2025 in zijn geheel vervangen. In 2025 is een inspectieronde voor civiele kunstwerken uitgevoerd en op basis daarvan een MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) opgesteld. Groenonderhoud en kwaliteitsbeheer In 2025 hebben wij het openbaar groen beheerd volgens de vastgestelde kwaliteitsnormen. Terwijl aannemers het reguliere onderhoud en de bulkwerkzaamheden hebben uitgevoerd, heeft de eigen organisatie zich gericht op de zichtlocaties en het service-onderhoud. Door deze taakverdeling hebben wij kleine gebreken en meldingen uit de openbare ruimte sneller kunnen afhandelen. In 2025 hebben wij de driejaarlijkse boominspectiecyclus volledig afgerond, waarbij wij alle gemeentelijke bomen hebben gecontroleerd op veiligheid. Op basis van deze controles hebben wij de noodzakelijke snoeiwerkzaamheden direct uitgevoerd om de veiligheid van het bomenbestand te waarborgen. De conditie van het bomenbestand is in 2025 echter zwaar beproefd door de klimatologische extremen van de afgelopen jaren.
Het recordnatte jaar 2024, waarin de bodem van het najaar van 2023 tot diep in de zomer van 2024 verzadigd bleef, heeft geleid tot ernstige wortelschade. De directe overgang naar de extreme droogte in het voorjaar en de zomer van 2025 heeft deze verzwakte bomen onherstelbaar aangetast. Om de veiligheid voor onze inwoners te garanderen, hebben wij de bomen die door deze opeenvolging van natschade en verdroging zijn afgestorven, in 2025 verwijderd. We beschikken over een beheersysteem openbare ruimte (BOR) waarin de data over de openbare ruimte, en dus ook groen, is opgenomen. In 2025 was het contract voor dit systeem afgelopen. Deze is voor 2 jaar verlengd en we zijn gestart met de voorbereiding voor de aanbesteding voor een (nieuwe) BOR. Zodat we kunnen blijven vertrouwen op onze digitale data. Openbare Verlichting In 2025 zijn ongeveer 350 meldingen van defecte of beschadigde lichtmasten binnengekomen. Er zijn relatief veel meldingen als gevolg van netwerkstoringen/defecten ontvangen. Deze moeten door de netbeheerder worden opgelost en liggen daarmee buiten de invloedsfeer van de gemeente. De overige meldingen gingen over schades of defecte verlichting. Deze zijn naar tevredenheid door de aannemer opgepakt. Verkeersregelinstallaties We beheren 4 verkeersregelinstallaties, oftewel verkeerslichten. In november 2024 is de installatie aan de Bestseweg uitgevallen.
Er zijn tijdelijke maatregelen genomen en deze zijn zo nauwkeurig mogelijk ingeregeld. In 2025 zijn we gestart met de voorbereidingen om de verkeersregelinstallatie te vervangen. In 2025 zijn ongeveer 20 meldingen over de verkeersregelinstallaties (VRI) binnengekomen. De meeste gingen over gedoofde rode lampen of lange wachttijden. Deze konden snel worden opgepakt. Een aantal van de meldingen betroffen het volledig uitvallen van één van de VRI's op Ekkersrijt door een gecrasht computersysteem in de automaat. Deze kon binnen 1 dag worden vervangen. Gemeentelijke gebouwen en maatschappelijke accommodaties In 2025 is planmatige onderhoud (vervangen installaties), reparatie- en klachtenonderhoud uitgevoerd aan diverse gemeentelijke gebouwen. Daarbij zijn diverse langlopende problemen opgepakt en is gewerkt aan structurele oplossingen. De renovatie van De Landing is gestart. Daarnaast zijn we gestart met de voorbereiding voor de sloop en nieuwbouw van Braecklant. MFA De Bongerd is in het eerste kwartaal officieel geopend. 3. Samen met onze inwoners voeren we maatregelen uit om waterbeheersing klimaatadaptief te maken door gezamenlijk projecten uit te voeren en subsidies te benutten. Weersextremen We hebben in 2025 geen extreme neerslag of een uitzonderlijk hoge grondwaterstand te verwerken gehad. Wel was 2025 een zeer droog jaar.
Ondanks de hogere grondwaterstanden in januari, eindigden we het jaar met een lagere grondwaterstand dan normaal.
Jaarstukken 2025 28
Beheer We werken met onderhoudspartijen om de riolering operationeel te houden. De aanbesteding voor het preventief en correctief onderhoud van de pompen en gemalen hebben we afgerond. Het regulier onderhoud aan de kolken is uitgevoerd. Volgens planning is in Breugel een groot deel van de rioolleidingen (inclusief de zinker onder de Dommel) gereinigd en geïnspecteerd en is op basis van de videobeelden de kwalitatieve toestand van die leidingen beoordeeld. De reparaties aan (de weg boven) het rioolstelsel en huisaansluitingen zijn weer tot 'normale' hoeveelheden gereduceerd na de piek door het hoge grondwater begin 2024. Daarnaast is een rioolstreng voorzien van een nieuwe buis (van kunsthars) in de bestaande betonbuis en zijn de vrij-verval- en de persleiding nabij de Veerstraat/Wilhelminastraat, vervangen. De betonbuis was aangetast door H2S-gas. Samenwerking We werkten met diverse partijen in het Klimaatportaal Zuidoost Brabant (ZOB) samen om doelstellingen op het gebied van stedelijk waterbeheer, droogtebestrijding en riolering te realiseren. Het Klimaatportaal ZOB is een samenwerkingsverband van waterschap De Dommel, provincie NoordBrabant, Brabant Water en 13 gemeenten. Om invulling te geven aan maatregelen in het kader van de Europese Kaderrichtlijn Water is de samenwerking voortgezet.
In het kader van de Droogtestrategie hebben we voortgeborduurd op het eerder uitgevoerde onderzoek naar het maatregelenpakket om de verdrogingsproblematiek tegen te gaan. In 2025 zijn we gestart met de nadere uitwerking van 3 antiverdrogingsmaatregelen. Beheerinformatie De gegevens over het rioolstelsel hebben we verder geactualiseerd om de betrouwbaarheid van de informatie in het beheersysteem te verbeteren. Zo zijn een aantal locaties waar het beheersysteem vragen oproept in het veld onderzocht. De noodzaak tot het actualiseren van de data en het opnemen van nieuwe of revisiegegevens in de data blijft bestaan. Projecten Om de riolering operationeel te houden en te optimaliseren hebben we projecten opgenomen. In 2025 hebben we gewerkt aan het project Wateroverlast Gentiaan. Dit project heeft tot doel om de grondwaterstand te beheersen en piekbuien op te vangen. Binnenkort starten we met de werkzaamheden. Ook zijn we in het kader van het centrumplan gestart met het Hemelwaterstructuurplan. Dit plan moet als basis dienen voor het opvangen van piekbuien in het centrum van Son. 4. De openbare ruimte wordt ingericht zodat inwoners op verschillende manieren prettig verblijven, sporten en spelen.
Balans tussen natuurwaarden en recreatie Conform de toezegging aan de raad hebben wij de eerste vijfjarige beheercyclus van het integraal beheerplan voor bos- en natuurterreinen afgerond met een evaluatie in het veld. De toekenning van een Europese GLB-subsidie (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) heeft geleid tot de start van de revitalisering van Bosgebied West. Hierbij hebben wij stappen gezet in het hydrologisch herstel en de ontwikkeling van een klimaatrobuust natuurbos. Ter bescherming van de kwetsbare natuur rond het Oud Meer hebben wij het verouderde raster en de toegangspoorten vervangen. Om versnippering tegen te gaan, hebben we daarbij ook overbodig geworden rasters in het noordelijke gebied verwijderd. Impact van extreme weersomstandigheden De uitvoering van het natuurbeleid is in 2025 sterk beïnvloed door extreme weersomstandigheden. Na een record nat 2024 volgde een uitzonderlijk droog 2025 met een neerslagtekort van 324 mm. De doorlopende natschade, gevolgd door extreme droogte, heeft geleid tot aanzienlijke uitval in het gemeentelijk boombestand. Hierdoor hebben wij calamiteitenkap moeten inzetten om de veiligheid langs wegen en wandelpaden te waarborgen. Ter voorbereiding op herplant hebben wij 2 bosvakken ten noorden van het Oud Meer voorzien van rasters tegen wildvraat. Dit versterkt de ecologische veerkracht en biodiversiteit op lange termijn.
Jaarstukken 2025 29
Recreatieve zonering en participatie In de intensieve recreatiezone hebben wij de toegankelijkheid hersteld door bospaden en het rolstoelpad in Bosgebied West opnieuw te prepareren. Deze paden waren door langdurige wateroverlast onbegaanbaar. Binnen de extensieve recreatiezone zijn wij gestart met het Europese GLB-project voor bosrevitalisering en hydrologisch herstel, waarbij we de recreatie de komende jaren afstemmen op de ontwikkeling van het natuurbos. Samen met de Bosgroep Zuid-Nederland, het IVN en de scouting hebben wij de Natuurwerkdag en diverse educatieve wandelingen gefaciliteerd. Hierbij heeft de vogelwerkgroep van het IVN de vogelstand rondom het Oud Meer gemonitord, specifiek gericht op watervogels en soorten in het open heide- en overgangsgebied. Regulering geocaching Wij stimuleren actieve natuurbeleving in onze bossen en natuurterreinen, waaronder de populaire recreatievorm geocaching. Om de balans tussen dit spel en de bescherming van kwetsbare natuur te waarborgen, hebben wij in 2025 duidelijke richtlijnen opgesteld. Deze regels voorkomen overlast en schade aan de flora en fauna, waardoor een veilig en natuurvriendelijk gebruik van de openbare ruimte gewaarborgd blijft. Speelplaatsen en bewegingsvoorzieningen Bij (her)inrichtingen hebben we aandacht voor goede speel-en bewegingsvoorzieningen voor jong en oud.
Hierbij concentreren we ons op bestaande locaties. Naast het feit dat kinderen in de speeltuintjes kunnen spelen en bewegen zijn het tevens ontmoetingsplekken voor de ouders. Ze vervullen dus een recreatieve, educatieve en sociale functie. Son en Breugel beschikt in totaal over 38 speelplekken. In 2025 is bij speeltuin De Molenwiek een pumptrack gerealiseerd. Voor dit project zijn middelen ontvangen vanuit de Regio Deal, die volledig zijn ingezet voor de uitvoering. In het kader van de herinrichting zijn daarnaast meerdere bestaande beweegtoestellen binnen de speeltuin verplaatst, zodat een logische en veilige inrichting is ontstaan en de beschikbare ruimte optimaal wordt benut. Om ervoor te zorgen dat de speeltuintjes veilig blijven, inspecteert een externe gecertificeerde inspecteur jaarlijks alle toestellen, inclusief ondergrond. Om veilig en gezond te kunnen spelen zijn in 2025 alle valondergronden in de speeltuinen schoongemaakt, waar nodig omrand en aangevuld met nieuw zand. 5. We stimuleren onze inwoners actief mee te denken, ontwerpen, doen en beheren bij de (her) inrichting van de openbare ruimte in hun buurt. Inwonerbetrokkenheid en maatschappelijke initiatieven We hebben in 2025 de actieve betrokkenheid van inwoners bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte versterkt.
Om het natuurbewustzijn bij jongeren te vergroten, hebben we samen met basisschool De Stokland een biodiverse haag aangeplant. Met de aanleg van de pumptrack hebben we initiatief van de jeugdgemeenteraad gerealiseerd. Daarbij hebben jongeren zelf het definitieve ontwerp geselecteerd. Tijdens de jaarlijkse Natuurwerkdag hebben 150 deelnemers de heide opengehouden door jonge opslag te verwijderen en takkenrillen aan te leggen voor lokale fauna. Herinrichting bosrand Gentiaanlaan In 2025 hebben wij de actieve betrokkenheid van inwoners gestimuleerd door natuurorganisaties IVN en Ecologisch Son en Breugel nauw te betrekken bij de planvorming voor de bosrand aan de Gentiaanlaan. Door de koppelkans met de aanleg van het middenspanningstracé te benutten, hebben wij de lokale expertise verwerkt in een nieuw ecologisch ontwerp voor deze locatie. Burgerinitiatief In verbinding met de Dommelvallei Wij hebben het burgerinitiatief voor de Dommelvallei gefaciliteerd, waarbij bewoners zelf het onderhoud van de bosplantsoenstrook op de overgang van de woonwijk naar het Dommeldal op zich nemen. Dit initiatief voor zelfbeheer versterkt de betrokkenheid van de bewoners bij hun directe leefomgeving en het aangrenzende landschap.
Jaarstukken 2025 30
6. We zorgen voor een groene leefomgeving met meer biodiversiteit. Groen In 2025 hebben we het beheer van het openbaar groen gericht op versterking van de biodiversiteit. Bij noodzakelijke vervanging van beplanting is bewust gekozen voor meer inheemse en biologisch gekweekte soorten, met een grotere variatie in soortensamenstelling. Hiermee is de ecologische waarde van het groenareaal verder vergroot en werken we aan een toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte. Ook binnen het onderhoud is de inzet op biodiversiteit geïntensiveerd. We zijn doorgegaan met het omvormen van plantsoenen naar bloem- en kruidenrijk gras en hebben ecologisch en extensief maaibeheer breder toegepast. Deze werkwijze wordt in 2026 structureel vastgelegd in een nieuw beheerbestek. Het project om ieder jaar eenderde van de straatbomen te inspecteren is afgerond. Bij straatbomen die in 2025 geïnspecteerd zijn indien nodig snoeiwerkzaamheden uitgevoerd. Voorgaande jaren heeft een deel van het bomenbestand onder druk gestaan door extreme weersomstandigheden. Door de afwisseling van langdurige natte en droge perioden zijn sommige bomen afgestorven. Om veiligheidsrisico’s te voorkomen zijn deze bomen gekapt. Voor herplant stellen we een plan op, waarbij we inzetten op klimaatrobuuste en soortenrijke aanplant.
Hiermee werken we aan het herstel en de versterking van het bomenbestand in de openbare ruimte. 7. We realiseren en beheren het Natuurnetwerk en versterken zo de natuurbeleving dicht bij huis. Versterking van het Natuurnetwerk Brabant (NNB) In 2025 hebben wij belangrijke processtappen gezet om de ecologische samenhang van het Natuurnetwerk in het Dommeldal te vergroten. Binnen het project ‘Dommeldal uit de Verf’ hebben wij intensief ingezet op het beschikbaar krijgen van landbouwgronden voor natuurinrichting. Dit heeft geleid tot overeenstemming met een grondeigenaar over een grondruil, waarvoor de contractvorming eind 2025 is afgerond. Daarnaast hebben wij als projectgroep opdracht gegeven voor een hydrologische systeemanalyse binnen de natte natuurparel. De afronding hiervan wordt in 2026 verwacht en vormt het vertrekpunt voor het opstellen van toekomstige inrichtingsplannen. Realisatie Ecologische Verbindingszones (EVZ) Voor de realisatie van de EVZ Ekkersrijt, die een regionale ecologische verbinding vormt vanaf de Vessem via Eindhoven naar het Dommeldal, hebben wij in samenwerking met het waterschap de watersysteemanalyse voltooid. Deze analyse biedt het kader voor de toekomstige natuurlijke herprofilering van de beek. Voor de noordelijke 'droge' verbindingszone is onderzoek gedaan naar de integratie met de snelfietsroute F58 en de ontsluiting Janssen.
Hierbij is gezocht naar een optimaal ontwerp waarin natuurontwikkeling samenvalt met nieuwe infrastructurele functies. Natuureducatie en actieve inwonersparticipatie Ter versterking van de natuurbeleving en educatie hebben wij in mei, samen met IVN en Brabants Landschap, een bijeenkomst georganiseerd over het vertalen van biodiversiteitsbeleid naar concreet natuurbeheer. In november hebben wij de verbondenheid van inwoners met de natuur verder vergroot tijdens de jaarlijkse Natuurwerkdag. Met ruim 150 deelnemers, waaronder veel kinderen, hebben wij de heide bij het Oud Meer vrijgezet. Hiermee hebben wij inwoners actief betrokken bij het beheer van het lokale Natuurnetwerk. 8. We stimuleren met inkoop dat marktpartijen overgaan tot duurzame innovaties en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Door de ondertekening van het Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen-manifest (MVOI) en het bijbehorende actieplan MVOI, houden we bij alle aanbestedingen structureel rekening met duurzaamheid, social return en lokale/regionale werkgelegenheid. BIZOB, de WSD en de duurzaamheidsmedewerkers adviseren hierover bij alle inkoopstrategieën. Zo ook in 2025. In de contracten die we hebben aanbesteed in 2025, hebben we zoveel mogelijk duurzame materialen en uitvoeringsmethoden voorgeschreven. •
Bij de aanbesteding van (groen)projecten, bijvoorbeeld het aanbrengen van nieuwe valondergronden bij 13 speeltuinen, stimuleren we het gebruik van milieuvriendelijker (elektrisch) materieel.
Jaarstukken 2025 31
• •
Bij vervanging van de Dommelpas brug is het gebruik van elektrisch materieel 1 van de gunningscriteria geweest. De aannemer heeft uiteindelijk meer elektrisch materieel ingezet dan voorheen is besproken. Het oude hekwerk van de inmiddels gesloopte basisschool De Regenboog is hergebruikt bij de nieuwe pumptrack naast speeltuin De Molenwiek.
9. We zetten in op het principe van afval naar grondstof. In 2025 hebben we de eerste fase van het nieuwe Grondstoffenbeleidsplan 2024-2027 afgerond. We zetten hiermee stappen richting een circulaire samenleving . Onze belangrijkste ambities hierbij zijn: • het verbeteren van het inzamelsysteem en deze toekomstbestendig inrichten; • het verminderen van de hoeveelheid aangeboden afval; • afvalscheiding en hergebruik stimuleren en daarmee de kwaliteit van grondstoffen verhogen. In 2025 hebben we verder uitvoering gegeven aan dit Grondstoffenbeleidsplan 2024-2027. Een belangrijke stap in de optimalisatie van ons inzamelsysteem was het chippen van de minicontainers voor restafval en gft-afval. Een project dat in 2025 succesvol is gestart en voor het einde van het jaar is afgerond. Hiermee kunnen we vanaf 1 januari 2026 daadwerkelijk starten met het wegwerken van data-achterstanden en hebben we een accuraat beeld van het aantal en de formaten van onze containers. Bovendien voorkomen we hiermee oneigenlijk gebruik van de containers en maken we het aanbiedgedrag van onze inwoners inzichtelijk. Naast de aanpak van de minicontainers hebben we in 2025 de oude ondergrondse containers vervangen. Deze gaven veel storingen door ouderdom. In het kader van de overgang naar een volledig publieke gemeenschappelijke regeling, hebben we op organisatorisch vlak nauw samengewerkt met Blink.
Hierbij is gewerkt aan de afronding van de wijziging van het oprichtingsbesluit van de regeling. Voor de borging van onze afspraken hebben we in samenhang de bijbehorende dienstverleningsovereenkomst (DVO) ontwikkeld. De afronding van deze overeenkomst wordt verwacht in het 1e kwartaal 2026.
Wat hebben we ervoor gedaan? Mobiliteit 10. Weggebruikers kunnen comfortabel en veilig deelnemen aan het verkeer. Elke verkeersdeelnemer telt mee. Wij zetten ons in voor een optimale bereikbaarheid, vlotte doorstroming, goede parkeerbalans en een verkeersveilige omgeving. Om kaders te stellen op het gebied van verkeer en vervoer, hebben we een Mobiliteitsvisie vastgesteld waarbij participatie van inwoners en organisaties centraal stond. Volgens deze kaders zetten we de koers voort voor een verkeersveilig en bereikbaar Son en Breugel. Specifiek in deze is de Visie Verkeersveilige Schoolomgeving opgesteld voor alle basisscholen in de gemeente. Samen met de scholen gaan we uitvoering geven aan deze visie. Bij 1 van de scholen hebben we het afgelopen jaar de "herkenbare schoolomgeving" gerealiseerd. Hierdoor zien weggebruikers dat ze zich in de omgeving van een school bevinden. Dit project gaan we ook bij de rest van de scholen uitrollen. Met een aantal basisscholen hebben we intensief contact over verkeerseducatie. Daarnaast zijn ook dit jaar weer trainingen verzorgd voor automobilisten gericht op theoretische verkeerskennis en praktijk met als doel de verkeersveiligheid te vergroten. De snelheidsdisplay's voor gedragsbeïnvloeding zijn volgens een roulerende planning continu ingezet dit jaar.
Inwoners konden participeren en een verzoek indienen voor het plaatsen van een snelheidsdisplay. Dit heeft gezorgd voor toevoeging van 31 nieuwe locaties. In het totaal hebben we 13 verkeersbesluiten genomen. Om parkeeroverlast te verminderen hebben we voor een deel van Ekkersrijt een parkeerverbod ingesteld. Naast het gegeven dat het verkeerd parkeren is afgenomen, hebben de Boa's nu duidelijke kaders om handhavend op te treden.
Jaarstukken 2025 32
11. De kernen en centra zijn goed bereikbaar waarbij we de verkeersmodaliteiten inrichten geprioriteerd volgens het STOMP principe. •
• • • •
•
•
•
•
Het afgelopen jaar hebben we diverse overleggen gevoerd op regionaal niveau. Zo zijn er afspraken gemaakt om aan te sluiten op het regionale fietsnetwerk en over een veilige aansluiting op de doorfietsroutes F50 en F58. Voor de snelfietsroute F50 Veghel-Son/Ekkersrijt is dit jaar de bestuursovereenkomst gesloten tussen de provincie Noord-Brabant, de gemeente Meierijstad en de gemeente Son en Breugel. Een ongelijkvloerse oplossing voor de fietsers bij de ovatonde (kruising Planetenlaan/Gentiaan) is opgenomen in het Korte Termijn Maatregelenpakket 2. Hiermee komt de herinrichting van deze kruising in aanmerking voor cofinanciering als onderdeel van de F50. We hebben samen met de provincie Noord-Brabant en de gemeente Best een Addendum voorbereid op de Bestuursovereenkomst F58 voor het plangebied rond de Terraweg. Samen met partners als Brainport Bereikbaar en werkgevers/ondernemers op Ekkersrijt, stimuleerden we alternatieve vormen van vervoer als fiets en openbaar vervoer voor woonwerkverkeer. We zijn een campagne gestart om inwoners te enthousiasmeren de fiets en het openbaar vervoer te gaan gebruiken. Waar mogelijk stimuleerden en faciliteerden we initiatieven voor deelmobiliteit. We participeerden in het traject van de gemeente Eindhoven voor een concessie voor deeltweewielers. We hebben actief ingezet op gedragsbeïnvloeding voor diverse doelgroepen in het verkeer.
Dit hebben we gedaan op het gebied van communicatie, bewustwording, trainingen en zichtbaarheid. Hiervoor is een jaarplanning gemaakt. Daarnaast sloten we aan bij de Landelijke Campagnekalender Verkeersveiligheid van Veilig Thuiskomen. We waren nauw betrokken bij de openbaar-vervoer-concessieaanbesteding van de provincie Noord-Brabant waarbij we actief lobbyen voor een optimaal openbaar vervoer aanbod in Son en Breugel. Behalve voor inwoners die hier afhankelijk van zijn, doen we dit ook voor inwoners en forenzen voor wie het openbaar vervoer een goed alternatief kan zijn ten opzichte van hun eigen auto. Inmiddels is ook de concessie voor Zuidoost Brabant opgestart waarin Son en Breugel actief de belangen van de gemeente vertegenwoordigt. Voor de Regionale Bereikbaarheid hebben we het belang van Son en Breugel behartigd in diverse programma's vanuit de Beethovenconvenant en het Brainport bereikbaar convenant, zoals; het Multimodaal Meerjarig Mobiliteitsplan (MMMP), het Korte termijn Maatregelenpakket 1 (KTM1), het Korte Termijn Maatregelenpakket 2 (KTM2), het Bereikbaarheidsakkoord route gebonden projecten, de Meerjarig Multimodale Agenda MMA), BO MIRT, de Brainporthubs (ABG), specifiek de Brainport hub A50, en de ov concessie Oost en Zuidoost. Voor het bereikbaar houden van de Brainportregio zijn we gestart met de voorbereidingen voor het aanleggen van 6 Brainport Hubs.
Een van de Brainport Hubs wordt aan de A50 aangelegd waarbij Son en Breugel onderdeel is van het zoekgebied. Voorbereidingen voor de planstudie zijn opgestart. Ook is intensief overleg gevoerd over de governance en de exploitatie van de Brainport Hubs. Vanwege de A50 Brainport Hub is Son en Breugel in 2025 onderdeel van alle 3 de projectteams geweest. Samen met de ondernemersvereniging Ekkersrijt waren we met de lobby bezig voor de Tweede Aansluiting Ekkersrijt.
Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost behartigt de belangen van de gemeenten in onze regio op de terreinen van: brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening in de regio, rampenbestrijding en crisisbeheersing en de gemeenschappelijke meldkamer. De brandweer reageert op spoedeisende hulpvragen van burgers, instellingen en bedrijven. De GHOR organiseert en coördineert geneeskundige hulpverlening in de regio. VRBZO heeft onze gemeente ondersteund met risicocommunicatie en activiteiten om brand te voorkomen en alles wat hiermee verband houdt. Binnen Bevolkingszorg werkt onze gemeente samen met VRBZO in de voorbereiding op en daadwerkelijke uitvoering van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Jaarstukken 2025 33
Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant voert namens de gemeente de vergunningverlenings-, toezicht- en handhavingstaken uit op het gebied van milieu. In 2025 zijn er met de ODZOB in Son en Breugel 96 vergunningsverleningszaken gestart. Hiervan zijn er 81 afgerond. Binnen de toezicht en handhavingstaken zijn 68 administratieve en fysieke controles uitgevoerd. Daarnaast ondersteunt de ODZOB de gemeente op het gebied van allerlei milieu gerelateerde zaken zoals bodem, externe veiligheid, fijn stof, geuremissies, meldingen etc.. Als inwoners overlast ervaren van bedrijven (denk aan bijvoorbeeld geur- en geluidklachten), kunnen zij een melding indienen bij de Milieu Klachten Centrale (MKC). De meldingen in onze regio worden vervolgens doorgegeven aan de geconsigneerden van de ODZOB. De consignatiedienst staat 24/7 klaar om snel ter plekke te zijn als er zich in Zuidoost-Brabant een incident voordoet met mogelijke gevolgen voor de omgeving. • In 2025 is er vooral gewerkt aan de bekendheid en zichtbaarheid van de consignatiedienst. • Het Regionaal Innovatief Lucht Meetnet (ILM), waarvan de ODZOB deel uitmaakt, ontwikkelt zich van luchtkwaliteitsmetingen in 2.0 naar een nieuwe aanpak met ILM 3.0, waarbij de focus ligt op het traceren van de bronnen van vervuiling.
Daarbij worden meerdere extra meetpunten in onze gemeente en andere deelnemende gemeenten geplaatst om zo nauwkeurig inzicht te krijgen in de hoeveelheid en samenstelling van de uitgestoten vervuilende stoffen. • Daarnaast is er gewerkt aan de Kaderrichtlijn Water en, samen met de andere Dommelgemeenten, bezwaar gemaakt op de omgevingsvergunning van Nyrstar (lozing in de Dommel). Reiniging Blink De gemeenschappelijke regeling Reiniging Blink voert namens de gemeente de afvaltaken uit door: • De inzameling van huis- aan huisafval. • Exploitatie van de milieustraat. • (Digitale) dienstverlening naar de inwoners met betrekking tot afval. • Beleidsadvisering.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2025) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x € 1.000,Omschrijving
Primaire begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking budget 2025
Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 3
77
77
77
0
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
1.086
1.147
1.151
3
1.2 Openbare orde en Veiligheid
978
983
1.115
132
2.1 Verkeer en vervoer
2.491
2.755
2.739
-16
30
5
6
1
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
1.807
1.889
1.963
74
7.2 Riolering
1.137
1.117
1.128
11
7.3 Afval
2.190
2.195
2.330
135
2.2 Parkeren
7.4 Milieubeheer
961
1.609
1.448
-161
Totaal Lasten
10.758
11.777
11.957
179
260
335
227
-108
Baten 0.10 Mutaties reserves programma 3
Jaarstukken 2025 34
Omschrijving
Primaire begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Afwijking budget 2025
1.2 Openbare orde en Veiligheid
10
10
21
11
2.1 Verkeer en vervoer
67
183
161
-22
2.2 Parkeren
0
0
0
0
154
154
185
31
7.2 Riolering
1.800
1.800
1.803
4
7.3 Afval
2.774
2.784
2.902
117
375
1.011
810
-202
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
7.4 Milieubeheer Totaal Baten
5.441
6.278
6.109
-168
Saldo (baten -/- lasten)
-5.317
-5.500
-5.847
-348
Analyse 3. Fysieke en veilige leefomgeving
I/S Bedrag
7.2 Riolering
80.000
Er is gestart met het opstellen van een hemelwaterstructuurplan in het kader van de centrumvisie. Het hemelwaterstructuurplan omvat het centrum van Son, de Breeakker en 't Harde Ven. In dit plan wordt een rioolstelsel voor het bergen en afvoeren van neerslag nader uitgewerkt. Daarnaast is er nog onderzoek uitgevoerd naar oplossingsrichtingen voor enkele locaties waar wateroverlast optreedt bij heftige neerslag. Deze werkzaamheden waren vooraf niet begroot (nadeel van € 33.000). Verder zijn de kosten van de benodigde reparaties aan de pompen en gemalen (inclusief de vervanging van onderdelen) hoger uitgevallen dan begroot (€ 26.000). Deze zijn niet op voorhand bekend omdat de noodzaak tot reparatie of vervanging voortkomt uit de jaarlijkse onderhoudsronde. Daarnaast is het soms nodig om direct in te grijpen bij storingen. Er waren kosten voor de inhuur van de rioolbeheerder begroot. Bij vast dienstverband worden loonkosten op de post loonkosten geboekt. De loonkosten drukken wel op het rioleringsbudget omdat deze worden doorbelast maar komen niet meer in deze post terug. Dit zorgt voor een voordeel op de inhuurkosten van € 132.000. Doordat er minder afkoppelsubsidies zijn verstrekt zijn de lasten met € 54.000 lager dan begroot. De voor- en nadelen op het taakveld riolering leiden per saldo tot een onttrekking aan de voorziening die lager is dan begroot (nadeel van € 47.000).
7.3 Afval
-42.000
Door een lager aanbod van restafval waren de verwerkingskosten lager (voordeel van € 57.000). Bij oud papier waren de opbrengsten hoger en ook de verwerkingskosten lager. Dit zorgde voor een voordeel van € 56.000. Omdat de totale lasten voor afval lager waren dan begroot, was de storting in de voorziening afval hoger dan begroot. Dit zorgt voor een nadeel van € 155.000 7.4 Milieubeheer
-52.000
Het nadeel van € 52.000 is te verklaren doordat de geraamde leges niet zijn binnengekomen (nadeel van € 32.000). Daarnaast bestaat het tekort uit de afrekening van het werkprogramma van de ODZOB. 0.10.3 Mutaties reserve programma 3
-108.000
Voor de volgende onderwerpen was de begrote dekking vanuit de reserve Vrije bestedingsruimte niet nodig: - Beheerplan kunst in de ruimte; - Verkeersveiligheid. Daarnaast was er vanuit de dekkingsreserve voor kapitaallasten minder nodig door lagere kapitaallasten Combigebouw. Kapitaallasten
-131.000
Het nadeel op de kapitaallasten heeft voornamelijk betrekking op hogere kapitaallasten voor riolering. Directe salarislasten en overhead
-192.000
Zie de algemene toelichting en inleiding bij programma's Overig
97.000
Totaal
-348.000
Jaarstukken 2025 35
Programma 4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling Portefeuillehouder(s) Mireille Bonnier Jelle de Jong Steven Grevink
Inleiding De fysieke leefomgeving kent diverse abstractieniveaus. In het programma Fysieke en Veilige leefomgeving komen vooral de tactische en operationele kant van de leefomgeving aan de orde. Het programma Economische en Ruimtelijke ontwikkeling richt zich meer op de visie en de strategische kant van deze leefomgeving. Er is natuurlijk wel overlap tussen de programma’s omdat de scheidslijn tussen het strategische en het tactische abstractieniveau niet zo scherp is. Een voorbeeld daarvan is het onderwerp natuur en landschap: enerzijds hebben we een visie en sluiten we qua strategie aan bij lopende regionale ontwikkelingen (‘Dommeldal uit de verf’ en Van Gogh Nationaal Park), anderzijds moeten we ook natuur en groen aanleggen en onderhouden. Door visievorming op het ruimtelijk beleid en de uitvoering daarvan leveren we een bijdrage aan een levendig, groen en vitaal dorp en een gezonde en leefbare leefomgeving. Onze strategische inzet richt zich vooral op ons regionaal handelen en de doorwerking daarvan naar het lokale niveau. Dit programma richt zich ook op de duurzame economische structuur van de gemeente.
Wat wilden we bereiken? Thema
Doelstellingen
Omgevingswet 1. Uitvoering geven aan een adequate uitvoering van de omgevingswet in de vorm van vergunningen en procedures (BOPA’s en wijzigen van het omgevingsplan). 2. Doorontwikkeling van de omgevingsvisie. 3. Het opstellen van het omgevingsplan Son en Breugel. 4. Het opstellen van de “beslisboom” in het omgevingsloket. 5. Zorgen voor een tijdige en adequate afhandeling van ruimtelijke initiatieven. 6. Met een vastgesteld woonprogramma voorzien in kwalitatief gewenste woningbouwlocaties ten behoeve van een diversiteit aan doelgroepen. Duurzaamheid 7. Son en Breugel wil een klimaat neutrale gemeente zijn. 8. Son en Breugel moet in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig zijn. 9. We verhogen biodiversiteit in ons buitengebied en bebouwd gebied. 10. We koesteren de landschappelijke kwaliteit. Economie
11. Ekkersrijt blijft een economische toplocatie binnen het Brainport ecosysteem aanvullend op de andere toplocaties in de regio. 12. We onderhouden nauwe contacten met de ondernemers en scheppen randvoorwaarden waarmee het aantrekkelijk blijft voor ondernemers zich in de centra te vestigen.