2. Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

2

Inhoudsopgave Algemene inleiding ..................................................................................................................................4 Resultaatbestemming ..........................................................................................................................7 Doorschuiven onttrekking reserves......................................................................................................9 Corona ...............................................................................................................................................10 Algemene toelichting en inleiding bij programma's ...............................................................................11 Programma 1. Interne en externe dienstverlening ................................................................................12 Programma 2. Sociale leefomgeving ....................................................................................................17 Programma 3. Fysieke en veilige leefomgeving ....................................................................................26 Programma 4.

Economische en ruimtelijke ontwikkeling ......................................................................34 Inhoudelijke rapportages .......................................................................................................................42 Maatschappelijk verantwoord inkopen ..................................................................................................50 Paragrafen .............................................................................................................................................64 Lokale heffingen.................................................................................................................................65 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................71 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................83 Financiering .......................................................................................................................................88 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................91 Verbonden

partijen.............................................................................................................................96 Inleiding ..........................................................................................................................................96 Gemeenschappelijke regelingen ....................................................................................................97 Vennootschappen en coöperaties................................................................................................107 Stichtingen en verenigingen .........................................................................................................109 Grondbeleid .....................................................................................................................................114 Wet open overheid ...........................................................................................................................116 Beleidsindicatoren............................................................................................................................117 Jaarrekening ........................................................................................................................................120 Balans

..............................................................................................................................................121 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................................................123 Toelichting op de balans ..................................................................................................................127 Niet in de balans opgenomen verplichtingen ...................................................................................134 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ......................................................................136 Het overzicht van baten en lasten per taakveld ...............................................................................137 Toelichting op het overzicht van baten en lasten .............................................................................139 Vennootschapsbelasting ..............................................................................................................139 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................................139 Analyse overzicht van baten en lasten.........................................................................................140 Overzicht onvoorzien

...................................................................................................................153 Overzicht van de incidentele baten en lasten ..............................................................................153 Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ...........................155 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ............155 Overzicht van investeringen en projecten ........................................................................................157 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................163 Overzicht van reserves en voorzieningen ....................................................................................163 Toelichting op de reserves ...........................................................................................................165 Toelichting op de voorzieningen ..................................................................................................177 Bijlage Single Information Single Audit (SISA) ................................................................................179 Controleverklaring

............................................................................................................................192 Bijlage ..................................................................................................................................................193 Subsidieoverzicht .............................................................................................................................193

3

Algemene inleiding Inleiding Voor u ligt de jaarrekening waarin we verantwoording afleggen over het gevoerde beleid en de financiële resultaten over 2022. Het was een bijzonder jaar, onder andere ingegeven door de oorlog in Oekraïne, de bijkomende energiecrisis en op lokaal niveau de gemeenteraadsverkiezingen. Jaarrekeningresultaat De begroting 2022 is vastgesteld inclusief de eerste begrotingswijziging en amendement afvalstoffenheffing met een positief saldo van € 308.341. In de loop van 2022 zijn een aantal begrotingswijzigingen doorgevoerd waardoor na de tweede bestuursrapportage het begrotingssaldo is opgelopen naar € 1.049.873. Het uiteindelijke resultaat over 2022 is een voordeel van € 2.923.422. Het resultaat komt onder andere tot stand door onderstaande budgetafwijkingen. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar het analyse overzicht van baten en lasten in deze jaarstukken. Analyse jaarrekeningresultaat

Bedrag

1. Interne en externe dienstverlening Stelposten

400.000

Algemene uitkering

330.000

Inhuur personeel en wachtgeld wethouders

-320.000

Mutatie voorziening wethouderspensioenen

200.000

Mutatie reserve

-165.000

Begroot resultaat 2e berap 2022

1.049.873

2. Sociale leefomgeving Inkomensregelingen, voornamelijk bijstand Opvang Oekraïnse vluchtelingen

450.000 1.150.000

3. Fysieke en veilige leefomgeving Openbare orde en veiligheid

80.000

Kunst- beelden en plastieken

50.000

ODZOB Minder compensabele btw

55.000 -115.000

4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling Minder inkomsten omgevingsvergunningen

-135.000

Grondexploitatie

-690.000

Anterieure overeenkomsten

400.000

Bestemmingsplannen

40.000

Ruimte voor Ruimte titels verkocht

50.000

Verhuur en verkoop reststroken

40.000

Overige verschillen Overige verschillen Totaal

53.549 2.923.422

Gemeenteraadsverkiezingen Op 16 maart 2022 waren de gemeenteraadsverkiezingen. De nieuwe raad heeft op 7 juli het bestuursakkoord ‘Samenwerken in aan met voor Son en Breugel’ 2022 – 2026 vastgesteld. Het collegeprogramma dat daaruit volgde, bevat de uitwerking van de ambities uit het bestuursakkoord.

4

Opvang vluchtelingen Oekraïne We kregen aan het begin van 2022 te maken met onvoorziene opgaves door de oorlog in Oekraïne en de bijkomende energiecrisis. Er is veel capaciteit gevraagd van de gemeentelijke organisatie voor de opvang van vluchtelingen en de (financiële) ondersteuning van inwoners. In mei 2022 opende de deuren van de voormalige school De Vijverberg en een woning aan de Torenstraat voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Vooral aan het begin van de oorlog werden er ook vluchtelingen particulier gehuisvest. Samen met de Veiligheidsregio, de LEV-Groep en andere organisaties hebben we gezorgd voor humane opvang en ondersteuning aan particuliere opvangadressen. De Dienst Dommelvallei zorgde onder andere voor registratie en leefgeld van de vluchtelingen. Gevolgen energiecrisis Door de energiecrisis zijn vooral inwoners geraakt die het al niet breed hadden. Zowel landelijk als lokaal zijn in 2022 diverse ondersteuningsmaatregelen genomen. Zo hebben we gezorgd voor de begeleiding bij (dreigende) schulden, uitvoering van de landelijke energietoeslag en organiseerden we hulp bij het besparen van energie, zoals de inzet van de energiecoach. Voorzieningen en accommodaties In 2022 werden diverse mijlpalen bereikt. Onder andere werd het Dommelhuis opgeleverd en geopend. De aanbestedingsprocedure voor het multifunctioneel centrum De Bongerd werd in 2022 afgerond.

De sloop en nieuwbouw is vertraagd. Dit komt omdat er eerst nog een flora- en faunaonderzoek gedaan moet worden. Daarom is besloten om De Bongerd met enkele technische aanpassingen tot zeker 1 oktober 2023 open te houden. Daarnaast kunnen gebruikers terecht in de in 2022 geplaatste blaashal op het terrein van hockey- en tennisvereniging HTC. Voor De Landing is onderzocht wat er nodig is om het gebouw te optimaliseren. In 2023 wordt hieraan vervolg gegeven. Armoedebestrijding De visie op armoede in Son en Breugel, opgesteld door de raadswerkgroep, is vastgesteld door de gemeenteraad. Aan de hand van deze visie is er gewerkt aan een integraal beleidskader armoedebestrijding en schuldhulpverlening. In december 2022 is het beleidskader beeldvormend besproken tijdens de politieke avond. De gemeente is aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute (NSR). Met de aanpak van de NSR kunnen we mensen met schuldzorgen sneller bereiken en effectieve hulp aanbieden. Ook is de armoederegisseur dit jaar gestart. De armoederegisseur houdt zich onder andere bezig om het netwerk van partijen, die zich bezighouden met armoedebestrijding, te versterken, meer integrale afstemming te bereiken en krachten te bundelen. Afvalinzameling Op 1 januari 2022 nam Blink de afvalorganisatie over.

De eerste helft van het jaar is er prioriteit gegeven aan het goed laten verlopen van deze overgang, zodat onze inwoners weinig verandering ervaren. Vanaf het derde kwartaal zijn we gestart met een aantal operationele trajecten richting de milieustraat en inzameling. Sinds 2022 verlenen we de WSD opdracht om een ploeg medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt, voor een beperkt aantal uren per week, in te zetten om de openbare ruimte netjes te houden. In 2022 zijn we ook gestart met het strategisch traject over de doorontwikkeling van de GR Blink. Duurzaamheid In 2022 zijn we gestart met de uitwerking van de Regionale Energie Strategie (RES), met onder andere een zoekgebied voor grootschalige energie langs de A50 en in Sonniuswijk. Voor de uitfasering van het aardgas (transitievisie warmte) zijn we gestart met het gesprek in 't Zand om uiteindelijk te komen tot een startdocument voor het wijkuitvoeringsplan. In 2022 hebben we een plan van aanpak gemaakt voor de duurzaamheidsaanpak op Ekkersrijt. Deze aanpak dient ook als subsidieaanvraag voor de Grote Oogst-aanpak voor de Provincie. Met diverse projecten hebben we inwoners gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te nemen. Bijvoorbeeld voor de aanschaf van zonnepanelen en het aanbieden van energiescans voor koopwoningen.

5

Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is in 2022 wederom uitgesteld. Op dit moment heeft zowel kabinet, als parlement besloten dat de Omgevingswet per 1 januari 2024 in werking treedt. Dit jaar zijn er weer flinke stappen gezet in de voorbereiding van de inwerkingtreding. De eerste mijlpaal is bereikt met het vaststellen door de raad van de "Omgevingsvisie; OOg op een zonnige toekomst!", zijn we een stuk verder gekomen met de vormgeving van het omgevingsplan voor Son en Breugel en hebben collega’s intensief geoefend met een deel van onze nieuw beoogde werkprocessen. Organisatieontwikkeling Er is onderzoek gedaan naar de maatregelen die genomen moeten worden om te komen tot voldoende personele capaciteit. In december 2022 hebben wij het organisatieplan vastgesteld. De benodigde personele capaciteit in relatie tot de ambities van onze gemeente is één van de uitwerkingspunten. Een concreet voorstel daarvoor volgt in de kadernota 2024-2027. Daarnaast zet het organisatieplan in op het verbeteren van de organisatiecultuur. Hierbij staat een goede samenwerking tussen de teams en met het college en de raad voorop. Sociaal Domein De rekenkamercommissie leverde in december vorig jaar het onderzoeksrapport op over het functioneren van het CMD. Dat rapport geeft de handvatten voor de verbetering van de dienstverlening van en de sturing op het CMD.

6

Resultaatbestemming Het resultaat over 2022 komt uit op € 2.923.422. Van dit resultaat is € 692.246 nadelig afkomstig van de grondexploitaties. De voorstellen voor resultaatbestemming worden in onderstaande tabel weer gegeven: Voorstel resultaatbestemming

Bedrag

1. Interne en externe dienstverlening Groeipad centrumontwikkeling We stellen voor het niet gebruikte deel groeipad centrumontwikkeling toe te voegen aan de reserve centrumontwikkeling Son en Breugel. We geven hiermee uitvoering aan de nota reserves en voorzieningen 2022. Het geld blijft hierdoor beschikbaar voor initiatieven/ ontwikkelingen in de centra van de gemeente Son en Breugel.

317.147

Groeipad infrastructurele werken Voorgesteld wordt om het niet gebruikte deel groeipad infrastructurele werken te storten in de reserve infrastructurele werken. Hierdoor blijft het geld beschikbaar voor de toekomstige investeringen 2e aansluiting Ekkersrijt en verbetering bereikbaarheid regio.

141.342

AV middelen combigebouw De opdracht is gegeven in 2022 en de eerste factuur is in 2022 betaald. In verband met levertijden zijn werkzaamheden in februari afgewerkt. Inmiddels is het afgerond in 2023.

20.000

Algemene reserve Conform de nota reserves en voorzieningen 2022 dient de gewenste omvang van de algemene reserve 10% van de structurele algemene uitkering uit het gemeentefonds te zijn. Dit wordt afgerond naar boven op een veelvoud van € 500.000,. Hiermee wordt de gewenste omvang € 3.000.000,- en dient er dus € 500.000 gestort te worden.

500.000

Positief jaarrekeningresultaat Het voorstel is om het niet bestemde deel van het positieve jaarrekeningresultaat te storten in de reserve vrije bestedingsruimte conform nota reserves en voorzieningen.

931.083

2. Sociale leefomgeving Opvang vluchtelingen 1.148.275 Over 2022 is er een overschot ontstaan voor het project “Oekraïne”. In 2022 zijn er meer inkomsten vanuit het Rijk ontvangen dan dat er kosten zijn gemaakt voor het opvangen van Oekraïense vluchtelingen. In 2023 verwachten wij meer kosten en houden we rekening met een lagere bijdrage van het Rijk. Daarnaast verwachten wij niet alleen kosten voor opvang van Oekraïners maar ook van andere vluchtelingen en/of statushouders. Door het overhevelen van het overschot kan dit geld ook voor deze doelgroep worden aangewend. Opstellen integraal huisvestingsplan (IHP) Deze post (groeipad scholen) is bedoeld voor het opstellen van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en het inhuren van een extern bureau om de gemeente hierbij te begeleiden. Hiermee zou begin 2022 een start worden gemaakt. Om dit uit te voeren is extra capaciteit ingehuurd. In 2022 zijn er andere prioriteiten gesteld. Hierdoor is er dus geen start gemaakt met het opstellen van het IHP. In 2023 zijn we direct aan de slag gegaan met het IHP. Inmiddels is er ook een bureau aangenomen om ons hierbij te begeleiden. Het volledige budget (van zowel 2022 als 2023) zal hiervoor dit jaar aangesproken moeten worden. De planning is dat eind 2023 het IHP gereed is. Deze staat Q4 ook op de bestuurlijke planning om door de Raad te worden vastgesteld.

52.015

Sportakkoord Deze middelen zijn in 2022 niet uitgegeven en zijn nodig in 2023 voor de inzet van professionele ondersteuning voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord.

51.429

Corridor Het onderhoud en vervanging aan sportaccommodatie is gedeeltelijk in 2022 uitgevoerd, de overige werkzaamheden worden in 2023 uitgevoerd.

16.887

Energietoeslag Bij de decembercirculaire gemeentefonds heeft het Rijk € 238.500,- beschikbaar gesteld voor de energietoeslag (€ 500,- per huishouden met laag inkomen). Dit kon niet meer in de begroting 2022 worden verwerkt en valt dus in het resultaat 2022. Wij stellen voor om dit bedrag alsnog in 2023 beschikbaar te stellen zodat we deze toeslag in 2023 uit kunnen keren.

238.500

3. Fysieke en veilige leefomgeving MJOP Civiele kunstwerken Vervanging brug Dommelpas is door flora/fauna onderzoek 1 jaar doorgeschoven. MJOP kan pas gemaakt worden als het areaal klaar is.

30.000

Beheerplan kunst in de ruimte In de eerste bestuursrapportage van 2022 is er een eenmalig bedrag van € 42.519, - vrijgemaakt voor de uitvoering van het beheerplan kunst in de openbare ruimte. Dit bedrag was bestemd voor het uitvoeren van een 0-beurt voor alle beeldende kunstwerken. Het is de aannemer niet gelukt om tijdig materiaal en mensen te krijgen om de 0-beurt uit te voeren. Er is wel opdracht gegeven maar nog niet uitgevoerd. Uiteraard moet dit onderhoud wel uitgevoerd worden om er voor te zorgen dat de kunstwerken in al hun glorie behouden blijven. Het geld moet dus in 2023 beschikbaar zijn.

42.519

Speeltuin Limburglaan In de eerste bestuursrapportage van 2022 is er een eenmalig bedrag van € 13.405,- vrijgemaakt voor de speeltuin in de Limburglaan. De in 2020 geplaatste kabelbaan wordt verplaatst. In de plaats van dat toestel moeten er andere toestellen komen die kleiner van formaat en geluidsarmer zijn. Het werk wordt in 2023 uitgevoerd.

13.405

Omgevingsdienst Zuidoost Brabant In 2022 heeft de omgevingsdienst minder budget uitgegeven dan begroot vanwege ziekte uitval. De ziekte uitval had echter een negatief resultaat op de eigen begroting van de ODZOB. De gemeente moet in 2023 een extra bijdrage doen richting de ODZOB. We bestemmen hiervoor (een deel) van het overschot uit 2022. Conform RIB 24 maart 2023.

53.066

7

Regeling reductie Energieverbruik De gemeente heeft het totale bedrag van de SPUK RRE niet uitgegeven. Vanwege de goede resultaten in Son en Breugel heeft het Ministerie van BZK aangegeven het bedrag niet te willen terugvorderen. We storten de middelen in de Reserve Duurzaamheid om in 2023 concrete acties bij inwoners voor het verduurzamen van woningen te ondersteunen.

35.000

4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling Reststroken In 2022 zijn er binnen het reststroken project meer opbrengsten gerealiseerd dan dat er kosten zijn gemaakt. Voor het reststroken project is er altijd vanuit gegaan dat het project zichzelf moeten financieren. De verkoopopbrengsten lopen terug, alleen de kosten voor de handhaving lopen op. Daarom wordt het overschot over 2022 toegevoegd aan de reserve reststroken. Een toekomstig te kort op het project kan worden gedekt uit de reserve reststroken.

25.000

Resultaat grondexploitaties -692.246 In verband met o.a. kostenstijgingen en een gestegen interne rente zijn de grondexploitaties negatiever uitgevallen. Met als gevolg dat de verliesvoorziening van zowel Herontwikkeling Breugel en Centrum Son zijn opgehoogd. Daarnaast is als gevolg van gestegen kosten de tussentijdse winstneming van Sonniuspark veranderd. Waardoor er over 2021 te veel winst is genomen. De te veel genomen winst moet op basis van de BBV worden gecorrigeerd. Hierdoor wordt voorgesteld conform de nota reserves en voorzieningen 2022 om het nadelig resultaat van de grondexploitaties van € 692.246 ten laste brengen van algemene reserve grondexploitaties. Totaal

2.923.422

8

Doorschuiven onttrekking reserves Bij de jaarrekening maken we elk jaar inzichtelijk welke verschuivingen er zijn geweest in de onttrekkingen aan de reserves. Onderstaand overzicht geeft aan welke onttrekkingen voor volgend jaar beschikbaar te stellen. Uitvoering van de werkzaamheden heeft niet of gedeeltelijk plaatsgevonden. In totaal wordt voor € 773.969 voorgedragen. Doorschuiven reserves

Bedrag

1. Interne en externe dienstverlening Toegangssysteem gemeentehuis In verband met werkplanning en levertijden zijn de werkzaamheden niet in 2022 uitgevoerd. De verwachting is dat dit in het 3e kwartaal 2023 gereed is.

9.700

Organisatieontwikkeling De organisatieontwikkeling is nog niet volledig afgerond en loopt door in 2023.

118.985

Amendement extra opleiding raad en griffier De betreffende opleidingen zijn uitgesteld tot na de verkiezingen, en daarna lag de focus eerst op inwerken en het evalueren op het vergadermodel. Het is de bedoeling dat de training in 2023 gaat plaatsvinden.

10.000

Vennootschapsbelasting Dit budget dient in 2023 beschikbaar te blijven voor de aanslagen Vennootschapsbelasting.

118.615

2. Sociale leefomgeving Vluchtelingenwerk Het budget voor vluchtelingen is welkom in 2023 vanwege de stijgende instroom en de daarmee samenhangende programma en uitvoeringskosten.

87.000

Nota jeugdbeleid uitvoeringsbudget Dit bedrag is benodigd voor de pilot preventieve voorziening. Deze pilot sluit aan bij de insteek van de uitvoeringskosten preventief jeugdbeleid.

4.618

3. Fysieke en veilige leefomgeving MJOP Rijksmonumenten Opdracht is gegeven in 2022. Er moest worden gewacht op toekenning SIM-subsidie, zodat we de uitgangspunten van het MJOP wisten. De verwachting is dat het 2e kwartaal van 2023 dit is afgerond.

8.500

Mobiliteitsvisie Het traject om te komen tot een Mobiliteitsvisie is pas na de coalitievorming en definitieve portefeuilleverdeling in 2022 opgestart. Concreet betekent dit dat in 2022 het plan van aanpak en diverse procesvoorstellen zijn opgesteld. Het inhoudelijke werk en de participatie met belanghebbenden vindt in 2023 plaats. Het plan wordt in de tweede helft van 2023 vastgesteld.

69.000

Uitvoeringsplan verkeer In vervolg op de vaststelling van de visies Masterplan Ekkersrijt en Visie Science Park, hebben we in 2022 niets besteed. We stellen voor het restant te bestemmen voor uitvoering in 2023 en verder.

81.500

4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling Omgevingswet In 2022 is de eerste versie van onze omgevingsvisie vastgesteld. Verdere uitwerking vindt plaats door middel van diverse uitwerkingen van deelthema's en deelgebieden. De werkzaamheden van het omgevingsplan zijn gestart in 2022 en zullen meerdere jaren gaan omvatten. Daarna is sprake van een jaarlijks/tweejaarlijks cyclus proces, waarbij wijzingen van de omgevingsvisie dienen te worden vertaald naar het omgevingsplan en vice versa.

175.447

Bedrijfsvoering Ekkersrijt Middelen zijn nodig om werkzaamheden voortkomend uit het Masterplan Ekkersrijt en het nieuwe programma uit te voeren.

40.312

Projectorganisatie reparatie bestemmingsplan Ekkersrijt N.a.v. een uitspraak van de Raad van State moet het bestemmingsplan worden herzien. De juridische procedure bij de Raad van State m.b.t. de herziening van het bestemmingsplan loopt nog.

50.292

Totaal

773.969

9

Corona In deze paragraaf laten we zien welke invloed corona op onze gemeente heeft gehad. In deze jaarrekening wordt, waar van toepassing, specifiek ingegaan op coronagevolgen. Het Rijk heeft toegezegd de gemeenten financieel te compenseren. De vergoeding wordt uitgekeerd via de algemene uitkering gemeentefonds en is dus op bepaalde verdeelsleutels gebaseerd en niet op daadwerkelijke kosten. Dat betekent dat individuele gemeenten geen garantie hebben dat de gemaakte kosten volledig worden gecompenseerd. De eerste kolom met cijfers zijn de bedragen waar uw raad reeds een besluit over heeft genomen via de eerste en tweede bestuursrapportage en een separaat raadsvoorstel voor het niet heffen van precariobelasting. De tweede kolom met cijfers is hier een aanvulling op en hier neemt uw raad via deze jaarrekening een besluit over. Uw raad besluit dan om deze mutatie in de reserve rijkscompensatie coronacrisis door te voeren. Dit houdt in dat de stand per 31-12-2022 € 172.878 is. Hiervan is reeds geclaimd voor een bedrag van € 37.748 voor een culturele activiteit en bijdrage VRBZO. Daardoor resteert er een buffer voor extra kosten als gevolg van corona voor een bedrag van € 135.130 voor 2023 en verder. Reeds besloten Nog te besluiten jaarrekening 2022 Beginstand reserve rijkscompensatie coronacrisis

392.569

187.087

Mutatie vanuit de jaarrekening 2021

30.391

0

Programma 1 Interne en externe diensverlening Corona-onkostenvergoeding personeel

-40.950

0

Combigebouw werfdeel

-411

0

Huisvesting gemeentehuis

-23.289

0

-267

0

Precariobelasting

-9.347

0

Motie lokaal coronafonds

-35.403

0

Decembercirculaire 2021

34.638

0

Steunverzoek harmonie

-9.744

0

Sonsport

-16.370

0

Sporthalbeheer Son

-42.479

0

De boerderij

-14.000

0

Hoi-huis

-7.040

0

Dommelhuis

-34.157

0

CMD 1e lijnsvoorziening

-4.160

0

Zelfstandig leven jeugd

-5.336

0

0

-14.209

-27.558

0

Activiteiten jeugdgemeenteraad

Programma 2 Sociale leefomgeving

Subsidie stichting gemeenschapsvoorzieningen Gentiaan Programma 3 Fysieke en veilige leefomgeving Handhaving Programma 4 Economische en ruimtelijke ontwikkeling Totaal te storten/onttrekken aan reserve rijkscompensatie coronacrisis

-205.482

-14.209

Eindstand reserve rijkscompensatie coronacrisis

187.087

172.878

10

Algemene toelichting en inleiding bij programma's In de programmaverantwoording worden de toelichtingen per programma weergegeven. Ingegaan wordt op de drie “wat”-vragen: • Wat wilden we bereiken? • Wat hebben we ervoor gedaan? • Wat heeft het gekost? De afwijkingen ≥ € 10.000,- tussen begroting na wijziging en de realisatie over 2022 van de programma’s worden toegelicht in het onderdeel “Analyse overzicht baten en lasten” van de jaarrekening.

11

Programma 1. Interne en externe dienstverlening Portefeuillehouder(s) Hans Gaillard Jan Boersma Steven Grevink

Inleiding Dit programma gaat over de kwaliteit van onze in- en externe dienstverlening. De kwaliteit van onze dienstverlening uit zich in het gemak waarmee inwoners en ondernemers producten en diensten kunnen afnemen bij de gemeente en het gemak waarmee zij met de gemeente in contact kunnen komen. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat de klant kiest op welke manier hij contact met de gemeente wil hebben. Dat kan via het online portaal zijn, via e-mail, website, telefoon, sociaal media, per brief, via een baliebezoek of in een persoonlijk gesprek. Alle kanalen zijn beschikbaar en dat houden we zo. De mogelijkheden van onze digitale dienstverlening nemen toe, mede dankzij de invoering van het zaakgericht werken. De digitale dienstverlening wordt transparanter, gaat sneller en de mogelijkheden om in contact te komen met de juiste persoon zijn toegenomen. We zien dan ook dat inwoners voor steeds meer producten en diensten gebruikmaken van de digitale weg. We kijken binnen dit programma niet alleen naar de dienstverlening zelf, maar ook naar de voorwaarden om kwalitatief goede dienstverlening te kunnen leveren.

Is de capaciteit van onze organisatie op orde en in hoeverre dragen de werkwijzen van het gemeentebestuur en de medewerkers bij aan de kwaliteit van de dienstverlening? Is het besluitvormingsproces bijvoorbeeld transparant en begrijpelijk en zijn inwoners voldoende betrokken en geraadpleegd? En, hoe kunnen wij optimaal gebruikmaken van de deskundigheid en kracht die onze Son en Breugelse samenleving herbergt? De doelstellingen binnen dit programma richten zich daarom niet alleen op de dienstverlening zelf, maar ook op de mate van participatie en de wijze van organisatie.

Wat wilden we bereiken? Thema

Doelstellingen

Dienstverlening 1. De gemeente is zichtbaar, aanspreekbaar en bereikbaar. 2. Inwoners, organisaties en ondernemers kunnen 24/7 zaken doen met de gemeente. 3. Inwoners, organisaties en ondernemers zijn tevreden over onze dienstverlening. Participatie

4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. 5. Jongeren denken actief mee bij het maken en realiseren van plannen en projecten. 6. Inwoners, organisaties en ondernemers vinden onze beleids- en besluitvorming integer, transparant, begrijpelijk en toegankelijk.

Organisatie

7. De capaciteit van de gemeentelijke organisatie is op orde.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Informatiebeleid Dommelvallei

2021-2025

3 juni 2021

n.v.t.

Visie op Bestuurlijke Toekomst

onbepaalde tijd

18 juni 2015 en 2 november 2017

n.v.t.

Bestuursakkoord Samenwerken in, aan, voor, met 2022-2026 Son en Breugel

7 juli 2022

n.v.t.

Beleidskader Integriteit 2015

onbepaalde tijd, vanaf maart 2015

26 maart 2015

n.v.t.

Persoonlijk en dichtbij

n.v.t.

12 juni 2012

n.v.t.

Visie op dienstverlening

n.v.t.

Commissie AZ 14 januari n.v.t. 2015

Nota activering, waardering en afschrijving

n.v.t.

20 juni 2013

n.v.t.

Nota reserves en voorzieningen

n.v.t.

17 februari 2022

n.v.t.

Financiële verordening

n.v.t.

22 juni 2017

n.v.t.

Treasurystatuut

n.v.t.

2014

n.v.t.

21 maart 2013

n.v.t.

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen n.v.t. Belastingverordeningen

12

Wat hebben we ervoor gedaan? Dienstverlening 1. De gemeente is zichtbaar, aanspreekbaar en bereikbaar. Toegankelijkheid website (24/7 toegankelijkheid) In 2022 verbeterden we de toegankelijkheid van de gemeentelijke websites op basis van een door een externe partij opgesteld toegankelijkheidsrapport. We voldeden tijdig aan de Europese Single Digital Gateway verordening om de gemeentelijke informatie via het portaal YourEurope.eu Engelstalig te ontsluiten. Pilot Online team en Webcare team We vormden in februari met de communicatiecollega’s van de gemeenten het Online Team. Met deze pilot versterken we de onderlinge samenwerking. Uit de evaluatie van de pilot kwamen ontwikkelpunten zoals het intern verbeteren van de bekendheid van het team, meten wat aanpassingen ons opleveren en het onderzoeken van de mogelijkheden van een Webcare team, waarbij we actief gaan reageren en communiceren via de social media kanalen. Telefonische bereikbaarheid In 2022 schoonden we de telefooncentrale op. We scherpten de interne werkafspraken aan. We onderzochten iedere klacht/melding van inwoners over de telefonische bereikbaarheid. Acties en aanpassingen voerden we door indien mogelijk. 2. Inwoners, organisaties en ondernemers kunnen 24/7 zaken doen met de gemeente. Virtuele Assistent en live chat We startten in juli met de voorbereidingen van de ingebruikname van de virtuele assistent Gem.

In november ging Gem live. Dit is een pilot van een jaar. 24/7 en digitale inclusie Inwoners en bedrijven zijn meer dan ooit bereid digitale handelingen uit te voeren. Dit biedt vele voordelen. In 2022 konden alle burgerzakenproducten, waarbij de wet dit toelaat, plaats- en tijdonafhankelijk aangevraagd worden en konden inwoners en bedrijven de voortgang van de afhandeling volgen. Wij zorgden dat minder digitaal vaardige inwoners ook gebruik konden maken van de digitale kanalen. Dit deden we door eenvoudige taal te gebruiken en de digitale toegang eenvoudig te maken. Wanneer inwoners kiezen voor persoonlijk contact maakten we daar ook tijd voor om ze aan de balie of per telefoon goed te helpen. Ook opende in oktober het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO), waarmee we de samenwerking opzochten. 3. Inwoners, organisaties en ondernemers zijn tevreden over onze dienstverlening. Klantenthousiasme In 2022 hebben we een traject ingezet om van het verhogen van de klanttevredenheid naar klantenthousiasme te gaan. Dit traject omvatte een aantal projecten. Zoals de eerder genoemde virtuele assistent, 24/7 toegankelijkheid, het Online team en Webcare team maar ook de hieronder genoemde procesoptimalisatie. Belangrijk bij deze projecten was klantgerichtheid, integrale samenwerking, kwaliteit en innovatie.

Procesoptimalisatie Door de komst van de nieuwe burgerzakenapplicatie in december 2021 richtten we alle burgerzakenprocessen opnieuw in. We verbeterden en verfijnden de laatste processen in januari 2022. Het resultaat van deze optimalisatie bracht een verbetering voor de inwoners, ondernemers en medewerkers met zich mee. We richtten onder andere een deel van de producten burgerzaken zo in dat digitale aanvragen zonder tussenkomst van een medewerker konden plaatsvinden. Dit zorgde voor een kortere doorlooptijd en een kwalitatief betere dienstverlening. Via de applicatie ''Klant in Focus'' ontvingen we verbeterideeën van gebruikers van de gemeentelijke webformulieren. Deze voerden we waar mogelijk door.

13

Participatie 4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. Structureel aandacht voor participatie bij plannen en projecten In december 2022 heeft een eerste oriënterend gesprek plaatsgevonden met de raadsleden over participatie, als aftrap van het proces om te komen tot de participatieverordening, 5. Jongeren denken actief mee bij het maken en realiseren van plannen en projecten. Jeugdgemeenteraad Via de jeugdgemeenteraad leren jongeren hoe de gemeentelijke democratie werkt en denken zij actief mee over het realiseren van plannen. Afgelopen jaar hebben de leden onder andere gewerkt aan een voorstel voor de realisatie van een pumptrack in Son en Breugel, het vervangen van speeltoestellen in speeltuin Houten Hoek en het organiseren van een tekeningenwedstrijd om prullenbakken in Son en Breugel te vernieuwen en meer zichtbaar te maken. Ook hebben de leden van de jeugdgemeenteraad een actieve rol gehad bij de herdenking op 4 mei, de opening van Koningsdag en de Oliebollenparty. Jongerenparticipatie Dit is meegenomen in programma 2. 6. Inwoners, organisaties en ondernemers vinden onze beleids- en besluitvorming integer, transparant, begrijpelijk en toegankelijk. Werken aan begrijpelijk en toegankelijk beleid Iedere inwoner in Son en Breugel moet de mogelijkheid hebben om mee te doen in de samenleving.

Begrijpelijke en toegankelijke communicatie van de overheid speelt daarbij een belangrijke rol. Wij werkten aan de leesbaarheid en toegankelijkheid van onze brieven, e-mails, beleidsstukken en andere documenten. Ook werkten we aan de toegankelijkheid van onze online communicatiekanalen. Onze website voldoet op dit moment gedeeltelijk aan de gestelde eisen van de wet digitale toegankelijkheid, WCAG 2.1, niveau AA. Dit is een continue proces. Invoeren nieuwe vergaderstructuur raad De gemeenteraad werkt aan een vernieuwde vergaderstructuur gericht op meer overleg- en inspraakmogelijkheden met inwoners in de aanloop naar besluitvorming. In mei 2021 is de raad gestart met een proef rondom deze nieuwe vergaderstructuur in de vorm van Politieke Avonden. In februari 2022 heeft het presidium besloten een besluit over het definitief invoeren van een vergadermodel over te laten aan de nieuwe gemeenteraad na de verkiezingen in maart. In oktober 2022 heeft een raadsbrede bijeenkomst plaatsgevonden over de evaluatie van het vergadermodel. Voorafgaand aan deze bijeenkomst is onder raadsleden, burgerleden, collegeleden en de ambtelijke organisatie een online enquête uitgezet. De opbrengst van deze enquête diende als input voor de evaluatiebijeenkomst.

Een werkgroep vanuit de raad heeft op basis van de uitkomsten van de evaluatiebijeenkomst gesprekken gevoerd met alle fracties en het college over mogelijke aanpassingen ter verbetering van het vergadermodel. Gemeenteraadsverkiezingen Op 16 maart 2022 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Met inbreng van alle partijen in de raad is een raadsagenda tot stand gekomen, een overzicht van de belangrijkste thema's en onderwerpen waar de raad zich in deze periode op wil richten. Op deze raadsagenda zijn diverse onderwerpen bewust nog niet concreet ingevuld, zodat er tegemoet is gekomen aan de wens om deze raadsbreed te bespreken. Over enkele onderwerpen hebben een aantal partijen in de raad DorpsVisie, CDA, PvdA/GroenLinks, D66 en Dorpsbelang - nadere afspraken gemaakt. Deze staan in het bestuursakkoord. Om de nieuwe raads- en burgerleden op weg te helpen in hun taken en bevoegdheden is hen een inwerkprogramma aangeboden, bestaande uit drie avonden. De volgende thema’s kwamen aan bod: 1) kennismaking met de ambtelijke organisatie, 2) gemeenschappelijke regelingen en de rol van de raad, en 3) de gemeentelijke financiën.

14

Organisatie 7. De capaciteit van de gemeentelijke organisatie is op orde. Organisatieontwikkeling/onderzoek formatie Voor het bereiken van de doelstellingen van onze gemeente is het belangrijk dat de gemeentelijke organisatie over voldoende personele capaciteit beschikt, zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin. Daarnaast is het belangrijk dat de vele goede medewerkers die dagelijks aan deze doelstellingen werken, werkgeluk ervaren en behouden blijven voor de organisatie. In 2022 is onderzoek gedaan naar de maatregelen die daarvoor genomen moeten worden. In december 2022 hebben wij het organisatieplan vastgesteld met als titel “Stromen en meanderen, meebewegen met een veranderende omgeving”. Daarmee doelen we op de organisatieontwikkeling die enkele jaren geleden in gang is gezet en nog steeds lopende is. De benodigde personele capaciteit in relatie tot de ambities van onze gemeente is één van de uitwerkingspunten.

Klimaat Voor een uitgebreide toelichting over klimaat wordt verwezen naar de algemene inleiding onder duurzaamheid en klimaat.

Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei Dienst Dommelvallei is het samenwerkingsverband van de gemeenten Geldrop-Mierlo, Nuenen en Son en Breugel. In deze dienst zijn de bedrijfsvoeringstaken financiën, belastingen, personeel & organisatie, informatievoorziening en planning en control voor de drie gemeenten ondergebracht. Daarnaast hebben de gemeenten Son en Breugel en Nuenen de taken met betrekking tot werk en inkomen en dienstverlening ondergebracht in Dienst Dommelvallei.

15

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Primaire begroting 2022

Begroting na wijziging 2022

Realisatie 2022

Afwijking budget 2022

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 1

0

902

902

0

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

17

1.050

2.923

1.874

1.690

1.692

1.777

85

858

858

981

124

0.4 Overhead

6.453

7.238

7.497

259

0.5 Treasury

70

92

94

3

0.61 OZB woningen

90

90

107

17

0.62 OZB niet-woningen

31

31

26

-5

0.64 Belastingen Overig

39

39

28

-11

0.8 Overige baten en lasten

650

731

12

-719

4

119

-36

-154

9.901

12.840

14.312

1.473

169

1.619

1.145

-474 205

0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken

0.9 Venootschapsbelasting (Vpb) Totaal Lasten Baten 0.10 Mutaties reserves programma 1 0.1 Bestuur

0

0

205

0.2 Burgerzaken

221

221

261

39

0.4 Overhead

184

172

367

195

0.5 Treasury

126

162

155

-7

0.61 OZB woningen

2.471

2.531

2.581

50

0.62 OZB niet-woningen

2.289

2.289

2.320

31

0.64 Belastingen Overig

9

9

0

-9

23.190

26.576

26.905

329

316

316

0

-316

Totaal Baten

28.975

33.896

33.939

43

Saldo (baten -/- lasten)

19.074

21.056

19.626

-1.430

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten

16

Programma 2. Sociale leefomgeving Portefeuillehouder(s) Steven Grevink Jelle de Jong

Inleiding De sociale leefomgeving gaat over de gezondheid, het welbevinden en de ontwikkelmogelijkheden van onze inwoners. Goede voorzieningen voor inwoners en professionals zijn hiervoor belangrijk. Enerzijds bestaan voorzieningen uit ondersteuningsmogelijkheden voor individuele inwoners door hulp en (financiële) steun, anderzijds uit accommodaties, subsidies en bijeenkomsten/evenementen. Het programma heeft betrekking op alle inwoners als het gaat om preventie, gezonde leefstijl, ontwikkeling en ontmoeting. Het programma gaat daarnaast specifiek in op ondersteuning van kwetsbare inwoners en jeugdigen. Door een passend aanbod van culturele activiteiten kunnen onze inwoners zich ontwikkelen en ontplooien. Borging van het cultureel erfgoed en behoud van monumenten dragen daar ook aan bij.

Wat wilden we bereiken? Thema

Doelstellingen

Maatschappelijke participatie

1. We ondersteunen inwoners die niet (volledig) op eigen kracht kunnen participeren. 2. (Toegang naar) zorg en ondersteuning is laagdrempelig en efficiënt: klantgericht en op maat.

Ontmoeting

3. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. 4. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op ontmoeting.

Jeugdigen

5. Goede voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie) dragen bij aan een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstand. 6. We hebben goede en goed bereikbare schoolgebouwen voor een optimaal en gedifferentieerd lokaal onderwijsaanbod. 7. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties.

Gezonde leefstijl

8. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven.

Cultuur en erfgoed

9. Wij stimuleren het in stand houden van cultuur, cultureel erfgoed en monumenten.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Nota Kunst- en Cultuurbeleid 2017

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

7 november 2017

n.v.t.

Beleidsplan voorschoolse voorzieningen en voor-en vroegschoolse educatie

vanaf 2020

4 juli 2019

n.v.t.

Accommodatiebeleid

n.v.t.

6 februari 2014

n.v.t.

Visie Sport en bewegen

vanaf 2014

6 februari 2014

n.v.t.

Cultureel Erfgoed gemeente Son en Breugel

20212030

Uitgangspunten Participatiebeleid

n.v.t.

Commissie BZ 2 september 2014

n.v.t.

Verordeningen participatiewet

n.v.t.

18 december 2014

n.v.t.

Lokaal Gezondheidsbeleid

20212024

17 december 2020

2025

Visie wonen met zorg

n.v.t.

29 augustus 2013

n.v.t.

Kader Sociaal Domein

n.v.t.

31 augustus 2017

n.v.t.

Jeugdbeleid Son en Breugel: (op)groeien in een positief opvoedklimaat

n.v.t.

9 mei 2019

n.v.t.

17

Wat hebben we ervoor gedaan? Maatschappelijke participatie 1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. Werkgelegenheid en activering Ook in 2022 streefden we voor elke inwoner naar uitstroom uit de bijstand en/of participatie in de samenleving. Waar nodig zorgden we daarbij voor inkomen en ondersteuning. Mede door de inzet van de regionale subsidie Perspectief op Werk gaven we een extra impuls aan re-integratieondersteuning. Bij inwoners die langer dan 5 jaar een uitkering ontvingen zijn extra gesprekken ingezet. Vanwege de veranderende arbeidsmarkt was de instroom in de bijstand in 2022 beperkt. Inwoners die wel aanspraak maakten op bijstand ondersteunden we met de werkdiagnose Aanzet. Tozo Tijdens de coronacrisis ondersteunden we een aantal inwoners met tijdelijke overheidsregelingen. Deze regelingen eindigden in 2021. In 2022 richtten we ons voornamelijk op de aflossing van de ruim 20 verstrekte Tozo-leningen. Het Rijk stelde de start van terugbetaling namelijk uit naar juli 2022. De afronding Tozo duurt nog tot 2028. Uitvoering Werk, Inkomen (Bijstand) Ook in 2022 voerden we in opdracht van het Rijk crisismaatregelen uit. We gaven in korte tijd vorm aan het verstrekken van leefgeld aan Oekraïense vluchtelingen. Met de regeling energietoeslag ondersteunen we veel inwoners.

Na een landelijke verhoging volgde ook een lokale verruiming, die leidde tot een groter doelgroep bereik. We voerden bij handhaving en bezwaar en beroep een aantal administratieve en digitale verbeteringen door. In 2022 hadden we ruim 20 bezwaar- en beroepsprocedures. Ook de tijdelijke regelingen (Tozo, Tonk, Energietoeslag, RooO) staan open voor bezwaar en beroep. Door te investeren in tussentijdse bemiddeling voorkwamen we een aantal bezwaren. Door de inzet van bijzonder onderzoek zijn tien uitkeringen aangepast of beëindigd. We werkten hierbij samen met ketenpartners op het gebied van veiligheid, handhaving en openbare orde (RIEC en DIT). Lokaal samenwerkingsplan WSD In 2021 stelden we een meerjarig lokaal samenwerkingsplan met de WSD op en is gestart met de uitvoering van deelprojecten. Dit doen we in samenwerking met de ketenpartners in het CMD. In 2022 vond een verdiepingsslag plaats in de deelprojecten met als doel verder ontwikkelen en bestendigen van de aanpakken. De focus lag op de bijstandsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Software applicatie Sociaal Domein De implementatie van de software applicatie sociaal domein bleek complex. Uiteindelijk verbeterden de werkbaarheid en de functionaliteit van de applicaties. We huurden een ervaren functioneel beheerder in.

Beschermd Wonen Aanvankelijk zou met ingang van 2023 Beschermd Wonen verder worden gedecentraliseerd. Omdat er niet tijdig duidelijkheid verschaft kon worden over een nieuw, objectief verdeelmodel en de invoering van het woonplaatsbeginsel, is de doordecentralisatie voorzien per 1-1-2024. Wel zijn er begin 2022 de uitgangspunten geformuleerd die de basis vormen voor de, met name financiële, consequenties van het verdeelmodel en het woonplaatsbeginsel. Door het uitstel van de doordecentralisatie zijn er in 2022 nieuwe bestuurlijke afspraken zijn gemaakt over de uitvoering van Beschermd Wonen door de centrumgemeente Eindhoven voor de periode 1-12023 tot en met 31-12-2023. Overige meerjarige thema's De meerjarige thema's dementie, mantelzorg en eenzaamheid hebben in 2022 door personele redenen niet de gewenste aandacht gehad. Wel is eind 2022 de mantelzorgmakelaar van start gegaan.

18

Armoede In maart 2022 is de visie op armoede in Son en Breugel, opgesteld door de raadswerkgroep, vastgesteld door de gemeenteraad. Aan de hand van deze visie is er gewerkt aan een integraal beleidskader armoedebestrijding en schuldhulpverlening. In december 2022 is het beleidskader beeldvormend besproken tijdens de politieke avond. De gemeente Son en Breugel is begin 2022 aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute (NSR). Met de aanpak van de NSR kunnen we mensen met schuldzorgen sneller bereiken en effectieve hulp aanbieden. Inwoners kunnen gratis een online test invullen of anoniem bellen. De gemeente krijgt via een dashboard inzicht op de kans op schulden op postcodegebied. Armoederegisseur In 2022 is de armoederegisseur gestart. De armoederegisseur houdt zich onder andere bezig om het netwerk van partijen, die zich bezighouden met armoedebestrijding, te versterken, meer integrale afstemming te bereiken en krachten te bundelen. Een ander focuspunt in 2022 was communicatie over minimaregelingen en schuldhulpverlening, zoals de informatie op de nieuwe website van het CMD. Schuldhulpverlening In 2022 hebben we de aanpak voor vroegsignalering van schulden verder vormgegeven. De komende jaren blijft het verder ontwikkelen van deze aanpak een aandachtspunt.

Met Lumens schuldhulpverlening en Kredietbank Nederland hebben we de werkafspraak gemaakt om nazorg te bieden aan cliënten die klaar zijn of tussentijds uitstromen bij de kredietbank. Wet inburgering 2022 Op 1 januari 2022 trad de nieuwe Wet inburgering (Wi2021) in werking. Met de Wi2021 ligt de verantwoordelijkheid voor het afnemen van de brede intake en gesprekken voor het Plan Inburgering en Participatie (PIP) bij de gemeente. De gemeente is ook verantwoordelijk voor het inburgeringsaanbod. We ontwikkelden de uitvoering van de Wi2021 verder. We rondden de inkoop van leerroutes af en intensiveerden de lokale en regionale samenwerking. We boden modules aan binnen het inburgeringstraject die aansluiten bij de doelen van de Participatiewet. Samen met de WSD en Werkvloertaal is de B1-route en zelfredzaamheidsroute opgezet. De onderwijsroute is regionaal aanbesteed. Vergunninghouders werden intensief begeleid tijdens alle fasen van de inburgering. De PIPconsulenten en vrijwilligers van LEV Vluchtelingenwerk begeleidden vergunninghouders bij de inburgering en het integratieproces. Daarnaast implementeerden we modules binnen het inburgeringstraject die gericht zijn op het stimuleren van participatie en zelfredzaamheid. Maatwerk staat centraal bij het nieuwe inburgeringsstelsel.

Een knelpunt binnen de inburgeringsketen is de onvoldoende beschikbaarheid van kinderopvang en buitenschoolse opvang. Hierdoor startten inburgeringstrajecten later. We hebben nog geen structurele oplossing voor dit probleem. In 2022 zijn via maatwerk oplossingen geboden. In 2022 hebben we nog veel dienstverlening geboden aan de instroom van inburgeraars onder de oude inburgeringswet. Deze inburgeraars zijn voorzien van een brede intake, PIP-gesprekken en maatschappelijke ondersteuning. Op deze wijze faciliteerden en stimuleerden wij ook de deelname van inburgeraars onder de oude wet aan inburgeringstrajecten. 2. (De toegang naar) zorg en ondersteuning is laagdrempelig en efficiënt; klantgericht en op maat. Doorontwikkeling CMD (Centrum voor Maatschappelijke Deelname) Eind 2020 heeft de raad de visie op het CMD vastgesteld. Bij de uitwerking is in prioriteit gegeven aan het opstellen van het bedrijfsplan om zodoende te voorzien in de benodigde randvoorwaarden voor de doorontwikkeling van het CMD. De feitelijke doorontwikkeling is eind 2021 gestart. Dit heeft geresulteerd in een concept-samenwerkingsovereenkomst. Omdat er nog geen overeenstemming is over de privacyparagraaf is de overeenkomst nog niet ondertekend.

19

De rekenkamercommissie heeft in het najaar een onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van het CMD. Het onderzoeksrapport is eind 2022 opgeleverd. Op basis van de onderzoeksrapportage wordt er een plan van aanpak opgesteld dat zich richt op verbetering van de informatievoorziening en de werkprocessen en het intensiveren van de (bestuurlijke) samenwerking. Hierdoor zal de kwaliteit van de dienstverlening van het CMD uiteindelijk verbeteren en tevens de sturing op het CMD toenemen. Inkoop Begeleiding en Dagbesteding Wmo Met ingang van 1 april 2022 is de nieuwe overeenkomst voor de inkoop van Begeleiding en Dagbesteding in werking getreden. Daarbij wordt voor Begeleiding overgegaan op P(prijs) x Q (hoeveelheid) bekostiging. Hiermee wordt beoogd om nog beter te sturen op resultaat. Lokaal sociaal bemiddelaar In 2022 is de verordening commissie lokaal sociaal bemiddeling vastgesteld door de gemeenteraad. Ook is er een functieprofiel opgesteld. Eind 2022 zijn de voorbereidingen voor de werving van het commissielid gestart. Ontmoeting 3. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. Ontmoeting in de wijk In 2022 zijn we gestart met het actualiseren van het accommodatiebeleid.

Het is belangrijk dat onze wijkaccommodaties toekomstbestendig zijn en voldoen aan de huidige eisen. De Boerderij is in het kader van Breugel Bruist gerenoveerd. Braecklant is ook toe aan renovatie of nieuwbouw. Er hebben verschillende gesprekken en onderzoeken plaatsgevonden om te komen tot een voorstel voor de nieuwbouw in combinatie met een kleinschalig gezondheidscentrum. In 2022 is het Dorpshuis opgeleverd en hebben onder andere de gebruikers van het Vestzaktheater en het CMD daar hun intrek genomen. Het huidige gebouw van het Vestzaktheater wordt nog enige tijd gebruikt voor een deel van de activiteiten die nu in sporthal De Bongerd plaatsvinden. Sporthal de Bongerd krijgt nieuwbouw. Sportaccommodaties De voorgenomen sloop en nieuwbouw van sporthal De Bongerd is uitgesteld. De sloop heeft vertraging opgelopen in verband met een niet correct uitgevoerd onderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van vleermuizen. In samenspraak met HTC Hockey is er een ballonhal geplaatst op het HTC terrein. De ballonhal dient deels als tijdelijk onderkomen voor een aantal sportverenigingen en sportclubs bij de sloop en nieuwbouw van de Bongerd. Daarnaast voorziet de ballonhal in de behoefte bij HTC voor zaalhockeycapaciteit. Voor een deel van de activiteiten die in sporthal De Bongerd hebben plaatsgevonden wordt het huidige gebouw van het Vestzaktheater nog enige tijd gebruikt.

Voor Sporthal De Landing is de eerste fase van het onderzoek naar de verduurzaming en vervanging van de installaties (inclusief het dak) uitgevoerd. Op basis daarvan is er in 2022 een vervolgfase in gang gezet. 4. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op ontmoeting. Begin 2022 waren nog de opgelegde coronamaatregelen van kracht in de strijd tegen het Covid-19 virus. Na het opheffen van de meeste maatregelen waren verenigingen en organisaties gedurende het jaar voorzichtig met het organiseren van activiteiten of evenementen. Het (financieel) risico was voor velen te groot. Een klein aantal initiatieven hebben we ondersteund met een eenmalige ondersteuningssubsidie. Daarnaast levert Stichting SonenBreugelVerbindt een grote bijdrage aan het ondersteunen van ontmoeting en het bevorderen van de sociale cohesie in Son en Breugel. De ontwikkeling van een subsidiebeleid voor evenementen is doorgeschoven naar 2023. Dit wordt opgepakt en uitgewerkt in combinatie met een eerste evaluatie van het huidige subsidiebeleid. Van de raad hebben we opdracht gekregen om het subsidiebeleid aan te passen ten gunste van de ambitie.

20

Jeugdigen 5. Goede voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie) dragen bij aan een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstand. Peuteropvang en VVE (Vroeg en Voorschoolse Educatie) Wij subsidiëren de peuteropvang voor ouders die geen gebruik kunnen maken van de kinderopvangtoeslag van het Rijk. In 2022 hebben 16 kinderen gebruik gemaakt van een gesubsidieerde peuterplek. Dit zijn minder kinderen dan het jaar ervoor. Een aantal van deze peuters is op advies van het consultatiebureau in 2022 doorgestroomd naar een VVE kindplaats. In 2022 hebben 63 door het consultatiebureau geïndiceerde kinderen met een risico op onderwijsachterstand een VE (Vroeg Educatie) programma gevolgd bij een kinderdagverblijf die voorschoolse educatie aanbiedt. Een klein aantal kinderen heeft op verzoek van de jeugdarts een passend aanbod gekregen. Het aantal doelgroepkinderen is in 2022 licht gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. 6. We hebben goede en goed bereikbare schoolgebouwen voor een optimaal en gedifferentieerd lokaal onderwijsaanbod. Onderwijshuisvesting Het aantal kinderen in de wijken rondom basisschool De Ruimte en De Bloktempel loopt op. In november 2021 heeft de Raad besloten om krediet beschikbaar te stellen voor een uitbreiding op de locatie van basisschool de Bloktempel (schoolbestuur SKPO) incl.

kinderopvang én een uitbreiding op de locatie van basisschool de Ruimte (schoolbestuur PlatOO) incl. kinderopvang. In oktober 2022 is door de Raad besloten om voor dit project extra krediet beschikbaar te stellen i.v.m. de bouwkostenstijgingen. In september 2020 is door de Raad besloten dat basisscholen de Regenboog en de Krommen Hoek één nieuw schoolgebouw krijgen op de locatie van de Krommen Hoek (Doormanlaan). In de zomer van 2021 is de Krommen Hoek tijdelijk verhuist naar de locatie van de Regenboog. Op 1 augustus 2022 zijn basisscholen de Regenboog en de Krommen Hoek gefuseerd tot openbare basisschool BuitensteBinnen (schoolbestuur PlatOO). In oktober 2022 is door de Raad besloten om voor het project extra krediet beschikbaar te stellen i.v.m. de bouwkostenstijgingen. Leerlingenvervoer Sinds september 2021 is er in Son en Breugel een nieuwe uitvoerder van het leerlingenvervoer. Met de vervoerder zijn herhaaldelijk gespreken gevoerd over de verbetering van de dienstverlening. De verordening bekostiging leerlingenvervoer is geactualiseerd en vastgesteld in oktober 2022. 7.

Jeugd en jongeren en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties Laagdrempelige (opvoed)ondersteuning In 2022 hebben we extra ingezet op onderlinge samenwerking tussen jeugdprofessionals en het zichtbaar maken van het lokale, preventieve ondersteuningsaanbod. Ook besteedden we in 2022 extra aandacht aan het bereiken van ouders, gezien hun belangrijke rol in het opgroeien van de jeugd. Het CMD en de praktijkondersteuner-jeugd (POH Jeugd) bij de huisarts boden ook laagdrempelige ondersteuning. Hierdoor was verwijzing naar een specialistisch zorgaanbod niet altijd nodig. De werkdruk bij zowel het CMD als de huisartsen was hoog waarop de inzet van de POH Jeugd een verlichtende werking heeft. De POH Jeugd had een belangrijke rol in triage en ouders konden makkelijk en snel ondersteuning krijgen.

21

Uitbreiding jongerenwerk Sinds 2022 zijn er meer uren jongerenwerk beschikbaar. Doel hiervan was om het bereik te vergroten, de preventieve ondersteuning te versterken en de kwetsbaarheid van het jongerenwerk te verminderen. Door deze uitbreiding kon er meer en vaker ambulant (op straat) gewerkt worden en was er tijd voor afstemming met partners zoals het onderwijs, het CMD en de gemeente. Ten opzichte van 2021 kon het Jongerenwerk hun inzet en activiteiten bijna verdubbelen in 2022 en hierdoor meer jongeren bereiken. Het Jongerenwerk merkte op dat het afgelopen jaar het aantal jongeren met meer complexe problematiek is toegenomen. Door de uitbreiding van het aantal uren hadden de jongerenwerkers meer tijd om deze jongeren te ondersteunen. Het Jongerenwerk heeft een belangrijke initiërende, verbindende, signalerende en ondersteunende functie. Sinti jongeren pilot Eind 2022 is de pilot voor Sinti jongeren beëindigd. De pilot is waardevol geweest voor het verkrijgen van inzichten in de onderwijs- en arbeidstoeleiding van Sinti. Een aantal van hen heeft een succesvol traject afgerond. Op basis hiervan is geadviseerd om het vervolg op te nemen in integraal beleid voor Sinti. Inkoop van jeugdzorg Sinds 1 januari 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel jeugd ingegaan. Hierdoor is in 2022 een aantal jeugdigen administratief verhuisd van en naar Son en Breugel.

Dit heeft geleid tot financiële consequenties die volledig gedekt kunnen worden uit de ontvangen middelen hiervoor van het Rijk. Gezonde leefstijl 8. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. Sportakkoord Als uitvoering van het Lokaal Sportakkoord is in 2022 de Sportraad opgericht. Deze richt zich op de belangenbehartiging van de sportverenigingen. GROZzerdam/DE STAP naar gezonder We zijn in 2021 aangesloten bij GROZzerdam Vitaal in Brainport. Bij de Kadernota 2022 is aangegeven dat we ook voor 2024 en 2025 hiervoor middelen vrijmaken. In 2022 is de naam veranderd van GROZzerdam naar DE STAP naar Gezonder. Verschillende projecten zijn in 2022 opgestart; zelfhulpmodules, inloopgroepen positieve gezondheid, het project buurtondersteuners, digidokters, morgen gezond weer op kaart, de start van welzijn op recept en project met VR brillen. Het project is verlengd tot juli 2023. Samenwerking zorgverzekeraars De samenwerking met zorgverzekeraars kreeg ook via een andere lijn vorm. De gemeenten in Zuidoost- Brabant namen het initiatief om met de twee grootste zorgverzekeraars in de regio - CZ en VGZ - een samenwerkings- en ontwikkelagenda te formuleren. Dit is vastgelegd in het Regiobeeld. Gezondheidsbeleid Door de GGD is op lokaal niveau uitvoering gegeven aan de landelijke campagnes Stoptober en 40 dagen zonder alcohol.