Document · PDF

1. Meerjarenbegroting 2025-2028

Gemeenteraad 7 november 2024, gemeente Son en BreugelBij agendapunt: 3. Meerjarenbegroting 2025-202841.062 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Meerjarenbegroting 2025-2028

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................3 Voorwoord ...............................................................................................................................................4 Algemene inleiding ..................................................................................................................................5 Proces van kadernota naar begroting ..................................................................................................5 Vertrekpunt kadernota .........................................................................................................................5 Programma 1. Interne en externe dienstverlening ..................................................................................7 Programma 2. Sociale leefomgeving ....................................................................................................13 Programma 3. Fysieke en veilige leefomgeving ....................................................................................24 Programma 4.

Economische en ruimtelijke ontwikkeling ......................................................................32 Paragrafen .............................................................................................................................................40 Lokale heffingen.................................................................................................................................41 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................47 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................59 Financiering .......................................................................................................................................65 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................68 Verbonden partijen.............................................................................................................................70 Inleiding ..........................................................................................................................................70 Gemeenschappelijke regelingen

....................................................................................................71 Vennootschappen en coöperaties..................................................................................................78 Stichtingen en verenigingen ...........................................................................................................79 Grondbeleid .......................................................................................................................................85 Wet open overheid .............................................................................................................................87 Verplichte beleidsindicatoren .............................................................................................................88 Financiële begroting ..............................................................................................................................92 Overzicht van baten en lasten ...........................................................................................................92 Overzicht van baten en lasten per taakveld .......................................................................................94 Toelichting overzicht van baten en lasten ..........................................................................................96 Analyse overzicht van baten en

lasten ...........................................................................................96 Overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten ...............................................................97 Overzicht beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..........................98 Uiteenzetting van de financiële positie ..............................................................................................99 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................99 EMU-saldo .....................................................................................................................................99 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten ...........................................................................................100 Overzicht van investeringen .........................................................................................................101 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................102 Overzicht van reserves en voorzieningen ....................................................................................102 Toelichting op de reserves

...........................................................................................................103 Toelichting op de voorzieningen ..................................................................................................106 Toelichting op de financiële positie ..................................................................................................108 Eigen begroting raad........................................................................................................................109 Bijlagen ................................................................................................................................................110 Subsidieoverzicht .............................................................................................................................110

Voorwoord Samenwerken aan een financieel gezond Son en Breugel Voor u ligt de begroting 2025 – 2028. Vanwege een aantal incidentele kosten is deze begroting 2025 niet sluitend met een tekort van € 750.000. De belangrijkste oorzaak is de eenmalige korting van de regering op het gemeentefonds. Dat betekent voor onze gemeente in 2025 een korting van € 570.000,00. Ook krijgen we de komende jaren te maken met kostenstijgingen van jeugdzorg, WMO en onderhoud van openbare ruimte en gebouwen. Zonder de incidentele posten is de begroting 2025 structureel sluitend. Naast de eenmalige incidentele korting in 2025 op het gemeentefonds, blijft de uitkering van het fonds achter bij de uitgaven waarvoor we als gemeente staan. We kijken daarom kritisch naar de kosten van huidige opgaves en moeten terughoudend zijn met het aannemen van nieuwe taken. Een gezonde financiële positie is een belangrijke basis om in te kunnen spelen op toekomstige ontwikkelingen en wensen van onze gemeenschap. Om voor 2025 en verder een gezonde financiële begroting te kunnen behouden, is het noodzakelijk dat we maatregelen nemen en daarmee ook lastige keuzes maken. Helaas is daarbij ook noodzakelijk om ook de onroerendzaakbelasting te verhogen. Dat komt neer op een bedrag van in totaal € 400.000,-.

In deze begroting hanteren we acht uitgangspunten, zoals in de kadernota opgenomen, waaraan we de maatregelen toetsen om te komen tot een gezonde financiële positie. De acht uitgangspunten zijn: 1. Een structureel sluitende begroting vanaf 2025 2. Het basisniveau van voorzieningen en ondersteuning voor inwoners is op orde 3. Geen kapitaalvernietiging door al genomen besluiten ter discussie te stellen 4. Nieuwe feiten en inzichten kunnen leiden tot heroverweging van eerdere besluitvorming 5. Meer zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van inwoners 6. Inwoners die ergens baat bij hebben betalen mee aan de kosten 7. Organisaties en verenigingen genereren subsidie-inkomsten en cofinanciering daar waar mogelijk 8. Bij gebiedsontwikkelingen moeten inkomsten gegenereerd worden om maatschappelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Belangrijk aandachtspunt is dat we blijvend zorgen voor een sterk (financieel) vangnet voor inwoners die dat nodig hebben. Daarnaast hebben we te maken met externe factoren waarop we geen (directe) invloed hebben. Zoals de regionale bereikbaarheidsvraagstukken, de oorlog in Oekraïne en de toenemende migratiestroom. Stijging gemeentelijke belastingen De lokale belastingen bestaan voor onze inwoners uit afvalstoffenheffing, rioolheffing en voor eigenaren van een koopwoning de OZB. De afvalstoffenheffing stijgt met 2,2%.

Voor een eenpersoonshuishoudens stijgt het tarief naar € 272,88. Het tarief van meerpersoonshuishoudens stijgt naar € 342,12. De rioolheffing stijgt in 2025 met ruim € 20,00. Hierbij is rekening gehouden met het Programma Water en Riolering 2023-2027. Daarnaast zijn er ook kosten voor de effecten van de toenemende klimaatverandering. Voor inwoners stijgt het OZB-tarief met 9,12% en dit is inclusief 3,3% inflatiecorrectie. Samen blijven werken aan een financieel gezond Son en Breugel Vanwege de financiële onzekerheden is het belangrijk dat bij alles wat we doen, we er vanuit moeten gaan dat we minder kunnen besteden. We blijven daarom samen met uw raad kritisch kijken naar de prioriteiten. Wij hebben er alle vertrouwen in dat we die uitdagingen samen met u aankunnen en samen met u verder kunnen werken aan een financieel gezond en leefbaar Son en Breugel.

Algemene inleiding Proces van kadernota naar begroting Het proces van de kadernota naar de begroting bestaat uit drie delen, die een doorlopende lijn vormen. Januari - juli 2024 In het begin van het jaar hebben we, vanwege de financiële situatie van de gemeente Son en Breugel, een plan gemaakt voor het kadernota proces. In de maanden daarna hebben we invulling gegeven aan dit plan. In de kadernota hebben we zoveel mogelijk vooruitgeblikt op de begroting 2025-2028 en zijn we ingegaan op voorgenomen begrotingsaanpassingen. Ook hebben we de autonome ontwikkelingen en de doelstellingen voor 2025 tot en met 2028 opgenomen. Daarnaast hebben we de financiële kaders aangegeven voor de meerjarenbegroting. Juli - november 2024 We hebben de kadernota 2025-2028 vertaald naar de op te stellen meerjarenbegroting 2025-2028. Dit is het boekwerk zoals we dat nu aanbieden, met alle programma's en paragrafen. September - december 2024 In deze periode zijn we gestart met de voorbereidingen van de 2e bestuursrapportage 2024 over de financiële mutaties tot en met 31 augustus. De 2e bestuursrapportage wordt behandeld in dezelfde raadsvergadering als de begroting, zodat we de resultaten nog kunnen betrekken bij uw zienswijzen over de begroting 2025-2028.

Vertrekpunt kadernota Na het vaststellen van de kadernota 2025-2028 hebben we invulling gegeven aan de voorgenomen begrotingsaanpassingen en zijn er nog allerlei ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de begroting. Hieronder vindt u een overzicht met een korte toelichting. 2025

2026

2027

2028

Begrotingssaldo voor kadernota 2025-2028

-93.861

-596.846

59.355

662.497

Autonome ontwikkelingen kadernota 2025-2028

444.247

464.700

488.946

470.504

Begrotingssaldo na kadernota 2025-2028

350.386

-132.146

548.301

1.133.001

Meicirculaire

-382.390

521.086

400.700

433.528

RB Huisvesting CMD

-20.659

-20.403

-20.147

-19.890

-42.495

Autonome ontwikkelingen

73.067

-104.794

-247.876

-194.861

Begrotingsaanpassingen

-773.457

-655.217

-717.848

-600.080

Saldo meerjarenbegroting 2024-2027

-753.053

-433.969

-36.870

751.698

Waarvan structureel

502.780

-150.679

261.185

1.049.753

Waarvan incidenteel

-1.255.833

-283.290

-298.055

RB uitbreiding BS de Bloktempel

De mutaties ten opzichte van de kadernota betreffen: Netto resultaat meicirculaire Nadat de kadernota gereed was, verscheen de meicirculaire 2024. Het netto saldo van de meicirculaire is toegevoegd conform de memo meicirculaire 2024 die bij de kadernota behandeling voor de gemeenteraad beschikbaar was. Raadsvoorstel huisvesting CMD Uw raad heeft ingestemd met een krediet voor de huisvesting van het CMD. De structurele gevolgen hiervan zijn verwerkt in de meerjarenbegroting 2025-2028.

Raadsvoorstel uitbreiding BS de Bloktempel Uw raad heeft ingestemd met een krediet voor de uitbreiding van basisschool de Bloktempel. De structurele gevolgen hiervan zijn verwerkt in de meerjarenbegroting 2025-2028. Autonome ontwikkelingen Elk jaar actualiseren we de activa, inclusief afschrijvingen, salarissen en indexering . Dat geldt ook voor de reserves en voorzieningen, gesloten exploitaties en de OZB. Dit is noodzakelijk, omdat geplande investeringen later klaar zijn dan eerder geraamd. Er komen nieuwe investeringen bij, of geplande investeringen gaan niet door. Dit heeft invloed op de lasten die vanuit de activa drukken op de begroting. De geraamde salarissen hebben we aangepast aan de indexering en aan de formatie voor 20252028. Begrotingsaanpassingen Na de vaststelling van de kadernota zijn we gestart met het opstellen van de voorgenomen begrotingsaanpassingen en andere onderwerpen die leiden tot een mutatie in de begroting. In bovenstaande tabel hebben we dit als een totaalbedrag opgenomen. Bij de programma's hebben we de begrotingsaanpassingen gespecificeerd en toegelicht, mits de aanvraag groter is dan € 25.000. Septembercirculaire 2024 De septembercirculaire 2024 is te laat verschenen om de gevolgen integraal in beeld te brengen en te verwerken in deze begroting.

De gevolgen van septembercirculaire delen wij via een memo met de gemeenteraad en verwerken we in de eerste begrotingswijziging. Saldo meerjarenbegroting 2025-2028 De gevolgen van de septembercirculaire 2024 vormen de eerste begrotingswijziging 2025 en hebben we in onderstaande tabel verwerkt. Saldo meerjarenbegroting 2025-2028 Septembercirculaire 2024

2025

2026

2027

2028

-753.053

-433.969

-36.870

751.698

-301.081

-309.234

-446.533

-447.523

Begrotingssaldo na 1e begrotingswijziging

-1.054.134

-743.203

-483.403

304.175

Onttrekking aan reserve vrije bestedingsruimte

1.054.134

Begrotingssaldo na 1e begrotingswijziging

-743.203

-483.403

304.175

Waarvan structureel

201.699

-459.913

-185.348

602.230

Waarvan incidenteel

-201.699

-283.290

-298.055

Programma 1. Interne en externe dienstverlening Inleiding Dit programma gaat over de kwaliteit van onze in- en externe dienstverlening. De kwaliteit van onze dienstverlening uit zich in het gemak waarmee inwoners en ondernemers producten en diensten kunnen afnemen bij de gemeente en het gemak waarmee zij met de gemeente in contact kunnen komen. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat de klant kiest op welke manier hij contact met de gemeente wil hebben. Dat kan via het online portaal zijn, via e-mail, website, telefoon, social media, per brief, via een baliebezoek of in een persoonlijk gesprek. Alle kanalen zijn beschikbaar en dat houden we zo. Wij hebben nadrukkelijk aandacht voor een inclusieve toegankelijkheid van onze dienstverlening. De mogelijkheden van onze digitale dienstverlening nemen toe. De digitale dienstverlening wordt transparanter, gaat sneller en de mogelijkheden om in contact te komen met de juiste persoon zijn toegenomen. We zien dan ook dat inwoners voor steeds meer producten en diensten gebruik maken van de digitale weg. De mening van de inwoners is belangrijk voor ons. Wij betrekken de inwoners dan ook bij de ontwikkeling van zowel onze persoonlijke als onze digitale dienstverlening .

Wat willen we bereiken? Thema

Doelstellingen

Dienstverlening 1. Meer ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten. 2. Meer mogelijkheden om contact met de gemeente te leggen door dienstverleningskanalen uit te breiden en op elkaar af te stemmen. 3. Optimalere processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. Participatie

4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. 5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk.

Organisatie

7. Profilering van de gemeente Son en Breugel als goede werkgever door middel van arbeidsmarktcommunicatie en de ontwikkeling van een arbeidsmarktstrategie. 8. Een stabiele organisatie waarin bestuurlijke opdrachten en ambities in evenwicht zijn met de mogelijkheden van de eigen organisatie en die van de gemeentelijke partners. 9. Een organisatie met voldoende kennis, vaardigheden en ervaring, anticiperend op toekomstige behoeften. 10. Een dienstverlenende, wendbare organisatie waarin medewerkers zich veilig, betrokken en gewaardeerd voelen en werkgeluk ervaren en waarin ontwikkeling mogelijk is.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Informatiebeleid Dommelvallei

2021-2025

3 juni 2021

n.v.t.

Visie op Bestuurlijke Toekomst

onbepaalde tijd

18 juni 2015 en 02 november 2017

n.v.t.

Bestuursakkoord Samenwerken in, aan, voor, met 2022-2026 Son en Breugel

7 juli 2022

n.v.t.

Beleidskader Integriteit 2015

onbepaalde tijd, vanaf maart 2015

26 maart 2015

n.v.t.

Visiedocument Persoonlijk en dichtbij

n.v.t.

12 juni 2012

n.v.t.

Visie op dienstverlening

n.v.t.

Commissie AZ 14 januari n.v.t. 2015

Nota activering, waardering en afschrijving

n.v.t.

20 juni 2013

n.v.t.

Nota reserves en voorzieningen

n.v.t.

17 februari 2022

n.v.t.

Financiële verordening

n.v.t.

22 juni 2017

n.v.t.

Treasurystatuut

n.v.t.

2014

n.v.t.

21 maart 2013

n.v.t.

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen n.v.t. Belastingverordeningen

Wat gaan we ervoor doen? Dienstverlening 1. Meer ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten. Een brede toegankelijkheid van burgerzakenproducten voor alle inwoners is de norm. Door onze digitale kanalen toegankelijker te maken, creëren we een inclusieve online omgeving waar iedereen gelijke toegang heeft tot informatie en diensten. De Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) stelt regels voor het digitale verkeer tussen inwoners en bestuursorganen. Zo kunnen de inwoners onder andere officiële berichten elektronisch aan een bestuursorgaan sturen. Wij richten de formulieren en aanvragen van burgerzaken zo in dat wij voldoen aan deze wetgeving. In 2025 starten wij met de 3 meest gebruikte processen van burgerzaken. De Wet digitale overheid (Wdo) vereist onder andere dat alle websites en applicaties digitaal toegankelijk zijn. Door een goede toegankelijkheid kan ook iedereen met een eventuele visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking deelnemen aan het digitale leven. Om dit te bereiken onderzoeken we in 2025 de huidige status van de digitale toegankelijkheid. Het doel is om in 2026 volledig digitaal toegankelijk te zijn voor alle websites en applicaties, waarbij we afhankelijk zijn van externe bedrijven. De mogelijkheid om een product via fysiek contact aan te vragen blijft bestaan. 2.

Betere mogelijkheden om contact met de gemeente te leggen door dienstverleningskanalen uit te breiden en op elkaar af te stemmen. We breiden de dienstverleningskanalen uit en optimaliseren de huidige kanalen om de klanttevredenheid onder de inwoners te verbeteren. Dit doen we door: • de live chat op te nemen in de reguliere bedrijfsvoering, bij een positief resultaat uit de pilot in september 2024. • in te zetten op een Omnichannel aanpak, waardoor alle communicatiekanalen beter op elkaar aansluiten. Ongeacht via welk kanaal een inwoner contact opneemt, wordt deze via elk kanaal met actuele informatie geholpen. Aan de hand van de uitkomst van het onderzoek naar omnichannel dienstverlening in 2024, bepalen we de benodigde vervolgstappen. 3. Optimalere processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. Procesoptimalisatie heeft voordelen voor inwoners en medewerkers. Om deze voordelen te realiseren: • starten we in 2025 met het uitvragen van feedback aan inwoners na het gebruik van burgerzakenproducten aan de balie. Hiermee brengen we de ervaringen van inwoners in beeld. • brengen we in 2025 de huidige werkwijze in kaart van de 3 meest gebruikte processen van burgerzaken. Door het uitvoeren van deze acties verwijderen we elke stap in een proces die geen toegevoegde waarde heeft en lossen we knelpunten op. Participatie 4.

Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. Bij het schrijven van deze begroting waren de participatieverordening en het beleidskader Inwonerbetrokkenheid nog niet door uw raad vastgesteld. In het beleidskader en de verordening hebben wij heldere kaders en beleidsregels opgesteld over de wijze waarop we ruimte geven aan invloed van inwoners, lokale maatschappelijke partijen en ondernemers. Ook blijft er ruimte voor maatwerk, omdat geen enkel vraagstuk hetzelfde is en de situatie bepalend is voor hoe wij met anderen samen denken, samen besluiten en samen doen. In het vierde kwartaal van 2024 en in 2025 vindt intern de vertaling plaats van beleid naar uitvoering.

5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. Via de Jeugdgemeenteraad (JGR) betrekken we jongeren bij het werk van de gemeente. De JGRleden leren hoe de democratie werkt en maken kennis met het werk van de gemeente en de gemeenteraad. Onderdeel van het leerproces is een excursie naar bijvoorbeeld het waterschap of het provinciehuis. Daarnaast werken de leden in werkgroepen aan zaken die zij zelf constateren en inbrengen. Zij proberen daarbij tot concrete oplossingen te komen. Voor het schooljaar 2024-2025 zijn twee werkgroepen samengesteld die aan de slag gaan met de onderwerpen sport en armoede. In het voorjaar van 2025 organiseren de JGR-leden een autoloze schooldag op alle basisscholen in Son en Breugel. De JGR is ook actief bij activiteiten in het dorp (bijvoorbeeld 4 mei, Koningsdag en de Oliebollenparty). 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk. In juli 2023 heeft de gemeenteraad een nieuw vergadermodel voor de gemeenteraad ingevoerd. Het gaat om een tweewekelijkse Politieke Avond op donderdagavond met de mogelijkheid om onderwerpen en voorstellen informerend, adviserend, beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend te bespreken.

Dit vergadermodel moet de komende jaren leiden tot meer overleg- en inspraakmogelijkheden met en door inwoners. In het najaar van 2024 is dit model tussentijds geëvalueerd en bij wijze van proef op onderdelen gewijzigd. Het betreft onder meer een vroegere aanvangstijd van de Politieke Avond en het waar mogelijk combineren van meerdere onderwerpen in één sessie. In het voorjaar van 2025 wordt een besluit genomen over het al dan niet definitief invoeren van deze wijzingen. Organisatie 7. Profilering van de gemeente Son en Breugel als goede werkgever door middel van arbeidsmarktcommunicatie en de ontwikkeling van een arbeidsmarktstrategie. Wij staan voor een steeds grotere uitdaging om in een krappe arbeidsmarkt de juiste medewerkers te behouden en te werven. Goed werkgeverschap is daarom cruciaal. Daarnaast is het voor het behouden en werven van nieuwe medewerkers van groot belang dat we als gemeentelijke organisatie als een aantrekkelijke werkgever bekend staan. Binnen de Dienst Dommelvallei is een recruiter aangesteld die specifiek wordt ingezet op dit thema. In 2024 wordt een arbeidsmarktstrategie ontwikkeld en een arbeidsmarktcommunicatieplan opgeleverd dat in 2025 wordt uitgevoerd. Daarnaast nemen we deel aan regionale initiatieven zoals het project “Ruimte voor Groei”.

Dit is een leer- werktraject voor professionals op hbo- en academisch niveau die worden omgeschoold (“zijinstromers”) voor functies in het ruimtelijk domein. 8. Een stabiele organisatie waarin bestuurlijke opdrachten en ambities in evenwicht zijn met de mogelijkheden van de eigen organisatie en die van de gemeentelijke partners. Een van de aspecten van goed werkgeverschap is dat er een goede balans is tussen bestuurlijke ambities en wat de organisatie aan kan. Daaraan wordt continu aandacht besteed en daarin heeft het management een signalerende en sturende rol. Ook in 2025 zal het een uitdaging blijven om deze balans te houden rekening houdend met verloop van medewerkers en de krappe arbeidsmarkt.

9. Een organisatie met voldoende kennis, vaardigheden en ervaring, anticiperend op toekomstige behoeften. De ontwikkelingen om ons heen gaan snel. Denk aan steeds meer digitaal , datagericht werken en de ontwikkeling van Artificial intelligence (AI). Deze ontwikkelingen volgen we waarbij we ons realiseren dat de toepassingen daarvan afhankelijk zijn van de mogelijkheden en beperkingen van onze organisatie . Ook de aandacht voor privacy en informatieveiligheid wordt steeds groter. Al deze ontwikkelingen vragen om meer kennis en vaardigheden van medewerkers . Ook in 2025 schenken we specifiek aandacht aan de ontwikkeling van medewerkers en daarmee spelen we in op toekomstige behoeften. De doorontwikkeling van de organisatie onder de programmanaam Samen Werkt* vertalen we jaarlijks naar activiteiten op vier sporen; met elkaar, slim geregeld, goed georganiseerd, ieder zijn plek. Dit vraagt voortdurend aandacht. 10. Een dienstverlenende, wendbare organisatie waarin medewerkers zich veilig, betrokken en gewaardeerd voelen en werkgeluk ervaren en waarin ontwikkeling mogelijk is. Om goed in te spelen op alle ontwikkelingen om ons heen is het belangrijk dat we beschikken over een wendbare en dienstverlenende organisatie.

Een absolute voorwaarde voor een goede dienstverlening, zowel intern als naar onze inwoners, is dat we beschikken over enthousiaste medewerkers die werkgeluk ervaren en beschikken over de juiste competenties, houding en gedrag. Wat we in dat opzicht verwachten van medewerkers, is vastgelegd in de nieuwe werkzijde dienstverlening, die in 2024 wordt vastgesteld door het college van B&W. In dat kader zijn we in 2024 ook gestart met het opstellen van een strategisch personeelsbeleid. De komende jaren geven we hieraan uitvoering. Strategisch personeelsbeleid: de komende jaren geven we verder vorm aan het creëren van een evenwichtig potentieel van kennis, vaardigheden en ervaring binnen de organisatie. Dit betekent, het anticiperen op toekomstige personeelsbehoeften (bestaande- versus vereiste vaardigheden) en het borgen van kennis binnen de organisatie. Zodoende anticiperen we al in een vroeg stadium op medewerkers die binnen een aantal jaren de pensioengerechtigde leeftijd bereiken en de gemeente gaan verlaten. Daarnaast bieden vacatures de mogelijkheid om de taakinvulling binnen functies te herzien. In het strategisch personeelsbeleid leggen we ook vast wat voor organisatie we willen zijn. We geloven dat een professionele organisatie met enthousiaste medewerkers die graag samenwerken, de basis is voor een goede dienstverlening.

Bijdragen verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei Dienst Dommelvallei is het samenwerkingsverband van de gemeenten Geldrop-Mierlo, Nuenen en Son en Breugel. In deze dienst zijn de bedrijfsvoeringstaken financiën, belastingen, personeel & organisatie, informatievoorziening en planning en control voor de drie gemeenten ondergebracht. Daarnaast hebben de gemeenten Son en Breugel en Nuenen de taken met betrekking tot werk en inkomen en dienstverlening ondergebracht in de Dienst Dommelvallei.

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0.10 Mutaties reserves programma 1

958

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

2.216

-753

-434

-37

752

0.1 Bestuur

1.787

2.099

2.295

2.154

2.139

2.120

0.2 Burgerzaken

1.149

984

927

1.008

1.015

995

0.4 Overhead

8.584

8.429

9.209

9.288

9.436

9.454

Lasten

0.5 Treasury

118

263

514

589

0.61 OZB woningen

154

108

105

0.62 OZB niet-woningen

0.64 Belastingen Overig

121

0.8 Overige baten en lasten

753

199

372

778

1.500

0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb)

15.104

12.625

12.159

12.814

14.009

15.573

3.410

1.789

Totaal Lasten Baten 0.10 Mutaties reserves programma 1 0.1 Bestuur

195

0.2 Burgerzaken

240

297

295

346

381

330

0.4 Overhead

204

219

226

0.5 Treasury

147

124

107

103

0.61 OZB woningen

2.659

2.814

3.172

3.292

3.433

3.568

0.62 OZB niet-woningen

2.540

2.676

3.061

3.161

3.279

3.389

0.64 Belastingen Overig

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds

28.146

29.404

30.473

29.780

30.971

32.224

397

150

Totaal Baten

37.557

37.731

37.540

37.114

38.560

40.003

Saldo (baten -/- lasten)

22.454

25.107

25.381

24.300

24.551

24.430

0.8 Overige baten en lasten

Begrotingsaanpassingen Omschrijving

I/S

2025

2026

2027

2028

1. Verkiezingen

2.100

2. Schoonmaakkosten

10.000

3. Voorlichting

5.000

4. VNG Congres 2025

-18.000

5. OZB

400.000

6. Actualiseren bijdrage Dienst Dommelvallei

20.310

7. Stelpost loon- en prijs aanvullen

-100.000

8. Aframen budgetten ivm onderschrijding

281.743

701.153

598.843

698.843

Totaal +/+ is voordeel, -/- is nadeel

5. OZB We stellen voor om de OZB opbrengst met € 400.000 te verhogen naast inflatie. 7. Stelpost loon- en prijs aanvullen Bij het opstellen van onze begroting hanteren we de methodiek dat de budgetten voor het nieuwe begrotingsjaar (nu 2025) worden verhoogd met de van toepassing zijnde indexcijfers voor loon- en prijsmutaties. Dat is voor de begroting 2025 ook gebeurd. Echter de stelpost loon- en prijs was hiertoe niet toereikend voor de jaren 2025 en 2026. Dit komt doordat de algemene uitkering voor het onderdeel accres achterblijft op de realiteit van inflatie. Hierdoor stellen we voor om in 2026 een aanvullend bedrag op te nemen in de stelpost loon- en prijs om toekomstige prijsindexaties op te vangen. 8. Aframen budgetten ivm onderschrijding Op basis van onderschrijdingen op budgetten in 2021, 2022 en 2023 is bepaald wat structurele overschotten zijn. Op basis hiervan worden budgetten afgeraamd.

Programma 2. Sociale leefomgeving Inleiding In het programma Sociale Leefomgeving is positieve gezondheid een centraal begrip. Positieve gezondheid staat voor het vermogen van onze inwoners op individueel en collectief niveau om te gaan met fysieke, mentale en sociale kansen en uitdagingen en zich hierbij te ontplooien en te ontwikkelen. Ons doel daarbij is dat inwoners, zoveel als dat mogelijk is, zelf de regie voeren. Sport en Cultuur zijn hiervoor belangrijke middelen. Wij maken dit mogelijk en faciliteren dit door onder meer accommodaties, subsidies en voorzieningen. Belangrijke instrumenten hiervoor zijn cultuur en sport. Ook borging van cultureel erfgoed en behoud van monumenten draagt bij aan een goede sociale leefomgeving.

Wat willen we bereiken? Thema

Doelstellingen

Maatschappelijke 1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. participatie 2. Ondersteuning en zorg vindt zoveel als mogelijk plaats in het voorliggend veld. 3. De toegang naar zorg en ondersteuning is laagdrempelig, effectief en (kosten)efficiënt. Ontmoeting

4. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. 5. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op maatschappelijke participatie.

Jeugdigen

6. Ten behoeve van een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstanden, hebben we toereikende voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie). 7. We hebben in qua capaciteit en kwaliteit goede schoolgebouwen voor een toereikend en gedifferentieerd onderwijsaanbod. 8. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties. 9. We investeren in het voorliggend veld en zetten dit samen met de kracht van onze gemeenschap in om een goede ontwikkeling van jeugdigen te stimuleren.

Positieve gezondheid

10. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. We zetten cultuur, sport en bewegen in als instrumenten ter bevordering van fysieke en mentale gezondheid en om maatschappelijke participatie te stimuleren.

Erfgoed

11. Wij houden cultureel erfgoed en monumenten in stand.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Nota Kunst- en Cultuurbeleid 2017

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

7 november 2017

Q4 2024

Beleidsplan voorschoolse voorzieningen en voor-en vroegschoolse educatie

vanaf 2020

4 juli 2019

n.v.t.

Accommodatie plannen (AP) & Vastgoedbeleid (2024-2028)

2024 -2028

nog vast te stellen

Q4 2024

Visie Sport en bewegen

vanaf 2014

6 februari 2014

n.v.t.

Cultureel Erfgoed gemeente Son en Breugel

2021 - 2030

Uitgangspunten Participatiebeleid

n.v.t.

Commissie BZ 2 september 2014

n.v.t.

Re-integratieverordening Participatiewet 2023

m.i.v. juli 2023

21 december 2023

Q1 2025

Lokaal gezondheidsbeleid

2021-2024

17 december 2020

2025

Visie wonen met zorg

n.v.t.

29 augustus 2013

n.v.t.

Beleidskader Sociaal Domein

2023-2026

20 april 2023

n.v.t.

Jeugdbeleid

2025 e.v.

2025

Regiovisie Beschermd Wonen 2022-2026

2022-2026

29 maart 2022

2026

Integraal HuisvestingsPlan (IHP) 2024-2028

2024-2028

22 februari 2024

2028

Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2015

vanaf 2015

5 november 2014

2025

Verordening maatregelen Pw, Ioaw en Ioaz 2020

2020 e.v.

mei 2020

2024

Verordening individuele inkomenstoeslag

2022 e.v.

december 2021

2026

Verordening Gemeentelijk Sociaal Fonds

2013

Integraal beleidskader armoedebestrijding & schuldhulpverlening

2023-2026

19 januari 2023

2027

Verordening Schuldhulpverlening Son en Breugel 2021

2021 e.v.

4 februari 2021

Begin 2026

Wat gaan we ervoor doen? Maatschappelijke participatie 1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. Participatiewet in Balans In 2025 staat de landelijke verbetering van de Participatiewet centraal. In de dienstverlening aan bijstandsgerechtigde inwoners, geven we in 2025 uitvoering aan de uitgangspunten van het programma Participatiewet in balans: de menselijke maat, vertrouwen en eenvoud. We bieden waar nodig inkomensondersteuning en (maatwerk)begeleiding bij participatie en re-integratie aan inwoners die dit niet zelfstandig kunnen, met aandacht voor de persoonlijke situatie en omstandigheden. Dit doen we integraal vanuit het Centrum voor Maatschappelijke deelname (CMD) en met inzet van sociaal ontwikkelbedrijf WSD. De vastgestelde Koers WSD en de uitwerking van de koers in het Lokaal plan, lopen door tot 2026. Perspectief op Meedoen We continueren in 2025 de intensieve inzet op, binnen de groep uitkeringsgerechtigden, de groeiende groep mensen die meer dan 5 jaar een uitkering ontvangt. Met persoonlijke aandacht bewegen we deze doelgroep naar maximale deelname in (maatschappelijke) participatie of werk. We sluiten daarmee aan op de wijziging van de Participatiewet, die stuurt op een integrale aanpak van de uitvoering en maatwerkbegeleiding.

Voor jongeren die een beroep doen op ondersteuning bij werk of scholing, werken we samen met de netwerkpartners zoals jongerenwerk en het Kwikstart WSD. Wet Inburgering De Dienst Dommelvallei voert voor onze gemeente de taken op grond van de Wet Inburgering (Wi2021) uit. Het betreft beleid, coördinatie en uitvoering. Daarnaast ondersteunt de dienst ook vergunninghouders die onder de oude inburgeringswet vallen. Samen zetten we op basis van een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) met maatschappelijke partners in op een zelfstandige deelname van vergunninghouders in de gemeente. Aan de hand van de brede intake worden inburgeringsplichtige nieuwkomers begeleid bij hun inburgering. Binnen de Wet Inburgering is ruimte voor maatwerkaanbod. In 2025 ontwikkelen wij het aanbod verder door op beleids- en uitvoeringsniveau, zodat het zoveel mogelijk aansluit bij de behoeften van de doelgroep. Dit doen we onder andere door het stroomlijnen van processen van de Participatiewet en de Wet Inburgering. Armoedebestrijding en schuldhulpverlening We zetten ons in om onze dienstverlening te verbeteren. Zo ontwikkelen we een financieel inloopspreekuur en onderzoeken we of de minimaregelingen beter toegankelijk kunnen maken door voorzieningen te ont-bureaucratiseren en belangrijke communicatie te vertalen. De verordening beslistermijn schuldhulpverlening wordt geëvalueerd.

Het Gemeentelijk Sociaal Fonds stopt en een deel van deze middelen zetten we op een andere manier in om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen. In 2025 vindt een eerste evaluatie van de visie en het beleid plaats. 2. Ondersteuning en zorg vindt zoveel als mogelijk plaats in het voorliggend veld. Indicatievrije dagbesteding De indicatievrije dagbesteding in het Dommelhuis, waarmee in een pilot is gestart, voorziet duidelijk in een behoefte en wordt in 2025 structureel aangeboden. In samenwerking met de betreffende zorgaanbieder verkennen we of een dergelijke voorziening ook in Breugel kan worden gerealiseerd. Deze indicatievrije dagbesteding bevordert de gezondheid (door een bewegingsprogramma) en zorgt voor meer sociale contacten van met name senioren. Deze heeft daardoor een belangrijk preventief effect. Met deze vorm van dagbesteding is de instroom in de (duurdere) geïndiceerde dagbesteding lager. Als voorliggende voorziening op individuele begeleiding worden vormen van groepsgewijze begeleiding ontwikkeld.

Toegang tot jeugdvoorzieningen We nemen maatregelen om de grip op de jeugdhulp verder te vergroten. Specialistische jeugdhulp is niet altijd het beste antwoord. Met inwoners en maatschappelijke partners worden nieuwe vormen van dagbesteding, groepsgewijze begeleiding, culturele activiteiten en sport en beweging voor jeugdigen opgezet. Doel is om jeugdigen met een lichte ondersteunings- of begeleidingsvraag niet meteen toe te leiden naar specialistische jeugdhulp, maar in het voorliggend veld een alternatief (en zoveel mogelijk gecombineerd) aanbod te doen. Hierin zoeken we ook de samenwerking met de huisartsen, de praktijkondersteuners en de GGD-jeugdarts. 3. De toegang naar zorg en ondersteuning is laagdrempelig, effectief en (kosten)efficiënt. Centrum voor Maatschappelijke Deelname (CMD) Het CMD blijft de komende jaren in ontwikkeling. De doorontwikkeling en verbeteracties in het Plan van Aanpak CMD worden in het voorjaar opgeleverd. Dan zijn de aanbevelingen van de rekenkamercommissie gerealiseerd. Dit leidt tot meer efficiëntie, zowel in de processen als in de dienstverlening. De financiële huishouding is transparant en op basis van actuele data kan snel worden bijgestuurd. Het toegangsteam van het CMD beschikt over hoogwaardige expertise die meteen kan worden ingezet bij ondersteuningsvragen van inwoners.

Door middel van enkele gesprekken worden inwoners die zelfredzaam zijn in hun kracht gezet. Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben en niet beschikken over een sociaal netwerk worden maatwerkvoorzieningen ingezet. Verhuizing CMD In het voorjaar verhuist het CMD naar de nieuwe locatie aan de Heistraat. Dit zal de drempel van het CMD verder verlagen, leiden tot meer privacy en een algehele verbetering van de dienstverlening aan inwoners die een beroep doen op het Sociaal Domein. Inbesteding jeugdconsulenten De jeugdconsulenten die zich overwegend bezig houden met wettelijke taken als casusregie en het stellen van indicaties, nemen we over van de netwerkpartners en brengen we onder in de gemeentelijke organisatie. Hiermee komen deze medewerkers, evenals andere consulenten die wettelijke taken uitvoeren (zoals bijvoorbeeld de Wmo-consulenten), onder directe aansturing van de gemeentelijke organisatie. Dit voorkomt onduidelijkheden in de rol- en taakverdeling en bevordert een efficiënte dienstverlening. Deze inbesteding is in zoverre budgetneutraal dat de kosten voor deze medewerkers worden overgeheveld van de subsidiemiddelen naar het gemeentelijk personeelsbudget. Deels realiseren we hiermee ook een kostenbesparing. Heroriëntatie op de netwerkorganisatie De netwerkorganisatie CMD bestaat momenteel (inclusief de gemeente) uit 7 netwerkpartners.

We onderzoeken of we bepaalde disciplines, die we nu bij meerdere organisaties afnemen, kunnen onderbrengen bij één netwerkpartner. Dit leidt tot minder verschillende subsidiestromen, minder aansturingsrelaties en een overzichtelijker speelveld. Hiermee wordt ambtelijke capaciteit bespaard en zullen ook de overheadkosten in de subsidiegeldstromen afnemen.

Ontmoeting 4. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. Ontmoeting in de wijk Het is belangrijk dat onze wijkaccommodaties voldoen aan de huidige eisen en dat deze toekomstbestendig zijn. MFA Dommelhuis en wijkvoorziening de Boerderij voldoen al aan deze randvoorwaarden en eisen. Voor gemeenschapshuis Braecklant zijn plannen in ontwikkeling voor vervangende nieuwbouw. We streven naar start sloop en aanvang realisatie nieuwbouw in 2025. De beoogde oplevering en opening van het nieuwe gemeenschapshuis en gezondheidscentrum staat gepland in 2027. Vooruitlopend op wat binnenkort vastgesteld wordt voor de accommodatie plannen, gaan we in overleg met de besturen van Braecklant, Dommelhuis en De Boerderij, om de samenwerking bij de exploitatie van deze wijkaccommodaties te optimaliseren. Maatschappelijke accommodaties De nieuwe MFA De Bongerd wordt in het eerste kwartaal officieel geopend. Verder werken we de komende jaren aan de noodzakelijke aanpassingen, renovatie, verduurzaming en optimalisatie van sporthal De Landing. De start van de uitvoering hiervan staat gepland in 2025. Accommodatie plannen (AP) en vastgoedbeleid We zijn gestart met het opstellen van toekomstbestendige accommodatie plannen (AP) en het vastgoedbeleid.

Dit wordt samen met het Integraal Huisvestingsplan (IHP) een verbreding van beleid en uitvoeringsplannen die gaan over gemeentelijk vastgoed. Bij de totstandkoming van de accommodatie plannen en het vastgoedbeleid doorlopen we stappen met stakeholders en afvaardigingen van gebruikers en leggen we paralellen en verbanden met andere beleidsvelden en het IHP. Daarbij zoeken we ook naar de mogelijkheid om onze maatschappelijke accommodaties in te zetten voor andere maatschappelijke functies. Daarnaast voeren we het recentelijk geactualiseerde IHP verder uit. 5. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op maatschappelijke participatie. Participatie en ontmoeting Wij ondersteunen initiatieven gericht op ontmoeting. Het subsidiebeleid ondersteunt bijvoorbeeld de vrijwilligersorganisaties. Hiermee stellen we deze organisaties in staat om op laagdrempelige wijze een aanbod te creëren voor sport, cultuur en ontmoeting voor diverse doelgroepen. In de nieuwe cultuurnota zetten we in op de ontmoetingsmogelijkheden voor en tussen de jeugdige en oudere inwoners van onze gemeente. Jeugdigen 6. Ten behoeve van een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstanden, hebben we toereikende voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie).

Peuteropvang en Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) In Son en Breugel zijn voor alle peuters goede voorschoolse voorzieningen beschikbaar. • Wij subsidiëren de peuteropvang voor ouders die geen gebruik kunnen maken van de kinderopvangtoeslag van het Rijk. • Voor peuters met een risico op een onderwijsachterstand hebben we een erkend aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) beschikbaar bij onze kinderopvangorganisaties. We stellen, ten opzichte van middelen die we van het rijk krijgen, extra middelen beschikbaar om alle doelgroepkinderen een VVE plaats te kunnen aanbieden om ze een goede start te kunnen geven op de basisschool.

•

Voor peuters met een risico op een onderwijsachterstand hebben we een erkend aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) beschikbaar bij onze kinderopvangorganisaties. We stellen extra middelen beschikbaar om alle doelgroepkinderen een VVE plaats te kunnen aanbieden om ze een goede start te kunnen geven op de basisschool. In 2025 sluiten we voor het tweede jaar aan bij de gezamenlijke monitor VVE van een aantal regiogemeenten. Hiermee krijgen we meer inzicht, grip en sturing op de resultaten van VVE. Tevens krijgen we beter zicht op de effecten van VVE op de ontwikkeling van de doorgaande lijn van het kinderdagverblijf naar primair onderwijs. We geven in 2025 uitvoer aan het nieuwe VVE beleid (dit zal ter besluitvorming worden voorgelegd), waarin we ook de prestatieafspraken met de schoolbesturen hebben opgenomen.

7. We hebben in qua capaciteit en kwaliteit goede schoolgebouwen voor een toereikend en gedifferentieerd onderwijsaanbod. Lopende projecten De uitbreiding van basisschool de Bloktempel heeft vertraging opgelopen. Startbouw zal naar verwachting zijn in 2025. Integraal HuisvestingPlan (IHP) In het eerste termijn (2024-2028) van het IHP doen we twee haalbaarheidsonderzoeken: 1) Integrale verkenning van de uitbreidingsmogelijkheden van het onderwijs en opvang binnen de deelgebieden Breugel en Son Zuid. 2) Onderzoek naar afweging Renovatie/ Nieuwbouw voor de Emiliusschool, inclusief nieuwbouw van het zwembad. Hierin wordt ook naar de (integrale) gebiedsontwikkeling van Zonhove gekeken en de kansen die dit vanuit het bewegingsonderwijs kan bieden. Daarnaast starten we in de eerste termijn van IHP ook met een aantal onderwijshuisvestingsprojecten: 1) Uitbreiding deelgebied Breugel en Son Zuid naar aanleiding van het haalbaarheidsonderzoek 2) Verduurzaming Harlekijn inclusief verbetering binnenklimaat. 8. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties. CMD Ouders en jeugdigen kunnen uitdagingen of problemen ervaren tijdens het ontwikkelen en opvoeden. Bij de Toegang van het CMD onderzoeken we bij een jeugdhulpvraag of er voorliggend passende ondersteuning mogelijk is.

In een aantal gevallen zijn gesprekken bij de Toegang voldoende om jeugdigen in hun kracht te zetten en is de hulpvraag opgelost. Is dat niet geval, dan doen we onderzoek naar de mogelijkheden van specialistische jeugdzorg. Ook de praktijkondersteuners Jeugd bij de huisartsen en de GGD jeugdarts maken deze afwegingen. De lijnen tussen deze partners zijn kort, zodat er onderling afgestemd kan worden over het aanbod voor jeugdigen. Hervormingsagenda Jeugd De landelijke trend dat problemen binnen gezinnen en bij jeugdigen zelf complexer worden, zien we ook in Son en Breugel. Het gaat hierbij ook om een toename aan het aantal jeugdigen en gezinnen met complexe problematiek. De hulpvragen die hieruit voortvloeien vragen om een meervoudige en integrale aanpak. De komende tijd gaan we dit verder ontwikkelen op basis van de Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda vraagt om meerdere aanpassingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau om de ondersteuning aan gezinnen en jeugdigen te verbeteren. 9. We investeren in het voorliggend veld en zetten dit samen met de kracht van onze gemeenschap in om een goede ontwikkeling van jeugdigen te stimuleren. Investering preventief aanbod jeugd Naast de ondersteuning die vanuit het CMD wordt geboden, is er al voorliggend aanbod.

Denk hierbij aan groepstrajecten voor kinderen van gescheiden ouders, het eetteam en regionale programma's zoals STORM, een preventieve interventie ter bevordering van het mentale welzijn van jongeren. We merken dat gezinnen en jeugdigen op deze manier op een laagdrempelige manier ondersteund kunnen worden.

Tegelijkertijd zien we dat dit niet voldoende is om de problemen in het jeugddomein aan te pakken. Om de ontwikkeling van minder vraag naar en inzet van jeugdhulp te kenteren, is er een stevige doorontwikkeling nodig van het voorliggend veld. Voorbeelden hiervan zijn de betrokkenheid van verenigingen en het maatschappelijk middenveld, maar ook het lichte ondersteuningsvragen niet meer beantwoorden met individuele jeugdhulptrajecten, maar met groepstrajecten. Specialistische kennis en kunde in huis halen bij het CMD zorgt er ook voor dat jeugdigen ondersteund kunnen worden zonder lange jeugdhulptrajecten bij een zorgaanbieder. Zo kunnen we gezinnen en jeugdigen laagdrempeliger en efficiënter ondersteunen. Dit voorkomt complexe trajecten in de specialistische jeugdhulp die niet altijd het beoogde effect hebben. Tevens leidt dit tot een kostenbesparing op de middellange en lange termijn. Positieve gezondheid 10. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. We zetten cultuur, sport en bewegen in als instrumenten ter bevordering van fysieke en mentale gezondheid en om maatschappelijke participatie te stimuleren. Lokaal Sportakkoord Het Lokaal Sportakkoord is sinds 2023 van kracht. Hiervoor hebben we vanaf 2024 middelen beschikbaar via het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

In overleg met de Sportraad worden deze middelen voor de uitvoering van het nieuwe Sportakkoord ingezet. De komende jaren geven we verder uitvoering aan het sportakkoord. GROZzerdam/Stap naar Gezonder GROZzerdam heeft zich door ontwikkeld naar de brede beweging De Stap naar Gezonder. Een 60-tal organisaties in Zuid-Oost Brabant zijn hierbij aangesloten. De eerder geformuleerde doelstellingen dat in 2040 inwoners tenminste vijf jaar langer in goede gezondheid leven en dat hardnekkige gezondheidsverschillen met 30% zijn afgenomen blijven overeind. Naast deze regionale beweging heeft het Rijk ingezet op een gezonde generatie in 2040. Daarbij zetten zij in op het verminderen van vermijdbare gezondheidsachterstanden. De focus ligt op kinderen met extra aandacht vanaf de eerste duizend dagen van een kind. Naast de focus op kinderen en jongeren richt de aandacht zich ook op volwassenen en op (het behoud van) de vitaliteit van het toenemend aantal ouderen. De volgende gemeenschappelijke doelen zijn benoemd: • Terugdringen gezondheidsachterstanden; • Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; • Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis; • Een gezonde leefstijl; • Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; • Vitaal ouder worden; • Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie infrastructuur.

Vanuit een (deels regionale) ketenaanpak worden deze doelen gerealiseerd. Daarbij zijn er specifieke middelen beschikbaar (SPUK) waarin de middelen voor het lokaal sportakkoord en combinatiefunctionarissen zijn geïntegreerd. Samenwerking zorgverzekeraars De samenwerking met zorgverzekeraars is geformaliseerd via het IZA (Integraal Zorg Akkoord). Daarin is bepaald dat de samenwerking tussen huisartsen, de GGZ (Geestelijke gezondheidszorg) en het sociaal domein versterkt dient te worden voor inwoners met psychische klachten. Daarbij wordt gekeken naar wettelijke en financiële mogelijkheden voor domein-overstijgende samenwerking. Daarnaast wordt ook de preventie vanuit de Zvw (Zorgverzekeringswet) en vanuit de gemeentelijke domeinen met elkaar verbonden. Het GALA geeft nadere invulling aan de afspraken die in het IZA zijn gemaakt over de regionale samenwerking tussen zorgverzekeraars en gemeenten op het terrein van gezondheidsbevordering en preventie en de inrichting van ketenaanpakken die meerdere domeinen beslaan: Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Zorgverzekeringswet en Jeugdwet. Met het GALA geven we uitvoering aan de afspraak in het IZA dat zorgverzekeraars en gemeenten niet-vrijblijvende regionale samenwerkingsafspraken hebben gemaakt over gezondheidsbevordering en preventie.

In 2025 en verder werken we verder met de zorgverzekeraars samen om de ketenaanpakken uit het IZA op te zetten.

Gezondheidsbeleid In het huidige gezondheidsbeleid zijn de volgende speerpunten vastgelegd: • leefstijlverbetering; • druk op het dagelijks leven bij jeugd en volwassenen; • sociale gezondheid. Deze speerpunten zijn ingehaald door de regionale beweging De Stap naar Gezonder en het landelijk vastgestelde GALA. Binnen deze programma's wordt het lokaal gezondheidsbeleid verder vorm gegeven. Dit betekent dat we proberen zoveel mogelijk te realiseren binnen deze programma's en datgene wat daar niet binnen past binnen het lokaal gezondheidsbeleid uitvoeren als flankerend beleid. De Cultuur Loper Sinds een aantal jaren volgen de basisscholen het traject van de Cultuur Loper. Iedere school werkt daarmee onder professionele begeleiding aan een eigen (meerjaren)visie op cultuureducatie en de uitvoering daarvan. In 2024 is een einde gekomen aan de derde periode van de Cultuur Loper. Samen met verschillende Brabantse gemeenten hebben we de intentie uitgesproken om ook in 2025 verder te gaan met de Cultuur Loper voor weer een periode van 4 jaar. Kunstloc Brabant heeft van de provincie Noord-Brabant de opdracht gekregen hiervoor als penvoerder voor alle kleine- en middelgrote gemeenten en enkele grote gemeenten een aanvraag te doen bij het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP).

Uitgangspunten Cultuurnota Als gemeente versterken we in het bijzonder de samenwerking tussen het culturele veld en het sociaal domein. We stimuleren nieuwe (inventieve) initiatieven die bijzondere verbindingen leggen. Cultuur en erfgoed worden op die manier een essentieel middel om de positieve gezondheid van onze inwoners te bevorderen. Samen met het culturele veld zorgen we ervoor dat eenzaamheid en isolatie worden tegengegaan. Culturele activiteiten inspireren en dragen bij aan het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van inwoners. We willen bereiken dat inwoners lekker in hun vel zitten, veel contact hebben met leeftijdsgenoten of andere inwoners, plezier beleven en de deur uitkomen. Erfgoed 11. Wij houden cultureel erfgoed en monumenten in stand. Monumenten De Commissie omgevingskwaliteit, waar de monumentencommissieleden 1x per maand deel van uitmaken, heeft tot taak het college te adviseren over aanwijzen, in stand houden en verbouwen van monumenten en waardevolle cultuurhistorische panden en objecten. Zij adviseert daarnaast over het plaatsen van panden en objecten vanuit de potentiële monumentenlijst op de gemeentelijke monumentenlijst. Het college besluit over deze adviezen. Naar verwachting draagt de commissie ook in 2025 een aantal objecten voor voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst.

Het subsidiebudget voor onderhoud aan gemeentelijke monumenten is €10.000,-. Er wordt vanaf 2024 meer gebruik gemaakt van dit budget, onder andere doordat er nieuwe monumenten zijn en worden aangewezen en er meer monumentale panden worden verduurzaamd. We schenken speciale aandacht aan transparantie, communicatie en eenduidigheid van regels. Dit alles met het oog op aantrekkelijk maken van het aanwijzen van gebouwen tot gemeentelijk monument. Commissie omgevingskwaliteit Vanaf 2024 zijn we aan de slag gegaan met een nieuwe gecombineerde welstand en monumentencommissie, de zogenaamde commissie omgevingskwaliteit. Budget is structureel nodig voor inhuur van een onafhankelijke voorzitter en onkostenvergoeding voor de monumenten commissieleden. Archeologie Het Archeologiebeleid hebben we vertaald in alle ruimtelijke plannen en in het cultuurhistorisch beleidsplan (inclusief waardenkaart). Het is van belang dat het cultuurhistorisch erfgoed in brede zin, dus ook archeologie, voor onze gemeenschap veilig wordt gesteld, wordt ontsloten en bekend is bij een breed publiek. In het Dommelhuis worden op diverse plekken archeologische vondsten tentoongesteld, deels vanuit de gemeentelijke opslag (zoals de boomstamput) en deels georganiseerd vanuit de Erfgoedvereniging, gefaciliteerd door de gemeente.

Rijksmonumenten in gemeentelijk eigendom. Gemeente Son en Breugel heeft 6 rijksmonumenten, waarvan 3 in gemeentelijk eigendom. Hiervan worden het Oude Raadhuisje en de Oude Toren in stand gehouden met toegekende SIM-subsidie 2023 -2028.

Bijdragen verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei • Dienst Dommelvallei voert voor de gemeente de sociale dienstactiviteiten (Participatiewet, Bijzondere bijstand, gemeentelijk sociaal fonds (gsf)) en inburgering vanuit het CMD uit. Ook wordt de gemeente beleidsmatig op deze taakvelden beleidsmatig geadviseerd. • Daarnaast ondersteunt Dienst Dommelvallei de CMD-dienstverlening in het Sociaal Domein richting inwoners (waaronder de hele administratieve ondersteuning en applicatie-inrichting). • Dienst Dommelvallei zet samen met CMD partners (zoals WSD) zelf ontwikkelde methoden en aanpakken in naar werk en activering. Gemeenschappelijke regeling WSD WSD voert de werkgeversverplichtingen van de voormalige Wet sociale werkvoorziening (Wsw) uit voor de gemeente Son en Breugel. Daarnaast begeleidt WSD inwoners die in het kader van de Participatiewet ondersteuning nodig hebben bij het vinden van werk. De gemeenteraad heeft besloten inwoners optimaal te ondersteunen naar werk en activering via WSD. Samen met Dienst Dommelvallei wordt voor deze ondersteuning gewerkt in ons CMD. Daarnaast wordt projectmatig toegewerkt naar deze samenwerking via methoden en aanpakken. Met deze integrale werkwijze organiseren we gecombineerde CMD-ondersteuning van zorg en activering.

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) De GGD Brabant-Zuidoost voert voor ons de (verplichte) taken van de Wet publieke gezondheid uit. Daarnaast ondersteunt ze de gemeente bij de invulling van hun (gezondheids)beleid, bijvoorbeeld via de vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV). Ook voert de GGD jaarlijks een gezondsheidsmonitor uit per leeftijdscategorie. Deze documenten zijn voor de komende jaren mede de basis voor nieuw beleid alsook voor input voor de omgevingsvisie. Daarnaast is bij de GGD het meldpunt van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) ondergebracht en voert de GGD de regie over de regionale ketenaanpak GALA en IZA. 10voordejeugd Regionale inkoopsamenwerking voor de inkoop van specialistische jeugdhulp, bestaande uit gemeente Helmond, Peelgemeenten (Deurne, Asten, Someren, Laarbeek, Gemert-Bakel), Dommelvallei+ (Geldrop-Mierlo, Nuenen, Son en Breugel, Waalre) en gemeente Veldhoven.

Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo wordt weergegeven als negatief als er meer lasten zijn dan baten en als positief als er meer baten zijn dan lasten. De taakvelden bij het sociaal domein zijn met ingang van begrotingsjaar 2025 aangepast op landelijk voorschrift. Het gaat om een verfijning van de taakvelden om beter aan landelijke informatiebehoeften te voldoen. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Realisatie 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 2

2.481

618

4.2 Onderwijshuisvesting

961

1.168

1.512

1.420

1.534

1.525

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

699

609

566

570

566

569

5.1 Sportbeleid en activering

306

271

291

279

206

5.2 Sportaccommodaties

1.311

1.062

1.372

1.399

1.472

1.460

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en

775

628

646

629

651

634

Omschrijving

Realisatie 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028

cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media

166

252

216

218

229

220

445

475

425

4.173

3.838

3.428

3.317

3.356

3.339

6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

633

603

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.690

747

6.3 Inkomensregelingen

4.419

3.761

3.772

6.4 WSW en beschut werk

834

794

742

712

651

655

6.5 Arbeidsparticipatieinstrumenten gericht op toeleiding naar werk

596

615

603

6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

1.287

1.285

1.260

1.255

1.014

1.362

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14614210/1