1. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 3 Voorwoord ............................................................................................................................................... 4 Algemene inleiding .................................................................................................................................. 5 Proces van kadernota naar begroting .................................................................................................. 5 Vertrekpunt kadernota ......................................................................................................................... 5 Programma 1. Interne en externe dienstverlening .................................................................................. 7 Programma 2. Sociale leefomgeving .................................................................................................... 13 Programma 3. Fysieke en veilige leefomgeving .................................................................................... 26 Programma 4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling ......................................................................

37 Paragrafen ............................................................................................................................................. 48 Lokale heffingen ................................................................................................................................. 49 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 56 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 68 Financiering........................................................................................................................................ 74 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 77 Verbonden partijen ............................................................................................................................. 79 Inleiding .......................................................................................................................................... 79 Gemeenschappelijke regelingen ....................................................................................................

80 Vennootschappen en coöperaties .................................................................................................. 89 Stichtingen en verenigingen ........................................................................................................... 92 Grondbeleid........................................................................................................................................ 97 Wet open overheid ........................................................................................................................... 100 Verplichte beleidsindicatoren ........................................................................................................... 101 Financiële begroting ............................................................................................................................ 104 Overzicht van baten en lasten ......................................................................................................... 104 Overzicht van baten en lasten per taakveld ..................................................................................... 105 Toelichting overzicht van baten en lasten ........................................................................................ 107 Analyse overzicht van baten en lasten.........................................................................................

107 Overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten ............................................................. 109 Overzicht beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ........................ 111 Uiteenzetting van de financiële positie ............................................................................................ 112 Geprognosticeerde balans ........................................................................................................... 112 EMU-saldo .................................................................................................................................... 112 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten ........................................................................................... 113 Overzicht van investeringen ......................................................................................................... 114 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................. 116 Overzicht van reserves en voorzieningen .................................................................................... 116 Toelichting op de reserves ...........................................................................................................

118 Toelichting op de voorzieningen .................................................................................................. 122 Toelichting op de financiële positie .................................................................................................. 124 Eigen begroting raad ........................................................................................................................ 125 Bijlagen ................................................................................................................................................ 126 Subsidieoverzicht ............................................................................................................................. 126

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 3

Voorwoord Kritisch blijven op uitgaven en nieuwe taken Voor u ligt de begroting 2026 – 2029. In 2026 en de jaren daarna laat de begroting een tekort zien. Dat komt onder andere omdat de uitkering van het gemeentefonds achterblijft bij de opgaven die we als gemeente hebben en we daarnaast vanaf 2028 een forse bezuiniging van het Rijk tegemoet kunnen zien. In de meicirculaire hebben we extra middelen voor 2026 en 2027 ontvangen. Die middelen willen we gebruiken om uitvoering te geven aan beleid dat we hebben vastgesteld én niet aan nieuwe beleidsrichtingen. Echter, deze middelen zijn onvoldoende om onze taken te kunnen uitvoeren. Daarom blijft het noodzakelijk om kritisch naar de kosten van de huidige opgaven te kijken en moeten we terughoudend zijn met het aannemen van nieuwe taken. Om voor 2026 – 2029 een gezonde financiële basis te krijgen, hanteren we ook komende jaren een aantal uitgangspunten bij het maken van beleidskeuzes. Die uitgangspunten zijn: 1. Een structureel sluitende meerjarenbegroting 2. Het basisniveau van voorzieningen en ondersteuning voor inwoners is op orde 3. Geen kapitaalvernietiging door al genomen besluiten ter discussie te stellen 4. Nieuwe feiten en inzichten kunnen leiden tot heroverweging van eerdere besluitvorming 5. Meer samenredzaamheid, zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van inwoners die hiertoe in staat zijn 6.

Inwoners die ergens baat bij hebben, betalen naar draagkracht mee aan de kosten 7. Organisaties en verenigingen genereren subsidie-inkomsten en cofinanciering daar waar mogelijk 8. Bij gebiedsontwikkelingen moeten inkomsten gegenereerd worden om maatschappelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Prioriteit is dat we blijvend zorgen voor een (financieel) vangnet voor inwoners die dat nodig hebben. Ook het stimuleren van woningbouw in Son en Breugel blijft van groot belang. We hebben hierbij echter te maken met ingewikkelde en langdurige processen, waardoor resultaten niet meteen zichtbaar zijn. Om woningbouwprojecten mogelijk te maken en/of te versnellen, kijken we actief naar het inzetten van externe financiering, zoals binnen de Beethovendeal. Daarnaast zijn er externe factoren waarop we geen (directe) invloed hebben. Zoals de regionale bereikbaarheidsvraagstukken en de internationale ontwikkelingen. Gemeentelijke belastingen De lokale belastingen bestaan voor onze inwoners uit afvalstoffenheffing, rioolheffing en voor eigenaren van een koopwoning de OZB. In 2026 stijgt de afvalstoffenheffing voor een éénpersoonshuishoudens van € 272,88 naar € 294,72 en voor een meerpersoonshuishoudens van € 342,12 naar € 369,48. De rioolheffing stijgt in 2026 met ruim € 11,-. Dat is conform de afspraken die met uw raad zijn gemaakt voor het Programma Water en Riolering 2023-2027.

Het OZB-tarief is aangepast waarbij rekening is gehouden met zowel de waardestijging als met het indexpercentage van 3,7% zoals is vastgesteld in de Kadernota. Wij vertrouwen erop, gezien de maatregelen die in 2024 en 2025 al genomen zijn om onze financiële positie te verbeteren, dat we samen met uw raad verder kunnen werken aan een gezonde (financiële) toekomst van onze gemeenschap.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 4

Algemene inleiding Proces van kadernota naar begroting Het proces van de kadernota naar de begroting bestaat uit drie delen, die een doorlopende lijn vormen. Januari - juli 2025 In het begin van het jaar hebben we, vanwege de financiële situatie van de gemeente Son en Breugel, een plan gemaakt voor het kadernota proces. In de maanden daarna hebben we invulling gegeven aan dit plan. In de kadernota hebben we zoveel mogelijk vooruitgeblikt op de begroting 2026-2029 en zijn we ingegaan op voorgenomen begrotingsaanpassingen. Ook hebben we de autonome ontwikkelingen en de doelstellingen voor 2026 tot en met 2029 opgenomen. Daarnaast hebben we de financiële kaders aangegeven voor de meerjarenbegroting. Juli - november 2025 We hebben de kadernota 2026-2029 vertaald naar de op te stellen meerjarenbegroting 2026-2029. Dit is het boekwerk zoals we dat nu aanbieden, met alle programma's en paragrafen. September - december 2025 In deze periode zijn we gestart met de voorbereidingen van de 2e bestuursrapportage 2025 over de financiële mutaties tot en met 31 augustus. De 2e bestuursrapportage wordt behandeld in dezelfde raadsvergadering als de begroting, zodat we de resultaten nog kunnen betrekken bij uw zienswijzen over de begroting 2026-2029.

Vertrekpunt kadernota Na het vaststellen van de kadernota 2026-2029 hebben we invulling gegeven aan de voorgenomen begrotingsaanpassingen en zijn er nog allerlei ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de begroting. Hieronder vindt u een overzicht met een korte toelichting.

2026

2027

2028

2029

Begrotingssaldo voor kadernota 2026-2029

-762.617

-481.054

306.543

714.482

Autonome ontwikkelingen kadernota 2026-2029

-237.280

-237.280

-237.280

-237.280

Begrotingssaldo na kadernota 2026-2029

-999.897

-718.334

69.263

477.202

Meicirculaire

856.018

609.417

-239.059

-245.022

RB Kredietaanvraag voor locatie Nieuwstraat 45 en 47

29.079

31.345

33.610

35.876

0

106.400

105.490

-23.004

-2.744

-8.460

-8.493

-8.323

Autonome ontwikkelingen

368.802

220.639

165.959

77.527

Begrotingsaanpassingen

-598.372

-527.695

-313.753

-553.678

Saldo meerjarenbegroting 2026-2029

-347.114

-286.688

-186.983

-239.422

Waarvan structureel

298.314

293.248

277.953

345.514

Waarvan incidenteel

-645.428

-579.936

-464.936

-584.936

RB Braecklant en gezondheidscentrum RIB indexering normbedragen uitbreiding basisschool de Bloktempel incl. kinderopvang

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 5

De mutaties ten opzichte van de kadernota betreffen: Nettoresultaat meicirculaire Nadat de kadernota gereed was, verscheen de meicirculaire 2025. Het netto saldo van de meicirculaire is toegevoegd conform de memo meicirculaire 2025 die bij de kadernota behandeling voor de gemeenteraad beschikbaar was. Eerdere besluitvorming Uw raad heeft ingestemd met een krediet voor de locatie Nieuwstraat 45 en 47 en heeft een besluit genomen over Braecklant en het gezondheidscentrum. De structurele gevolgen hiervan zijn verwerkt in de meerjarenbegroting 2026-2029. RIB indexering normbedragen uitbreiding basisschool de Bloktempel incl. kinderopvang Via een raadsinformatiebrief bent u geïnformeerd over de indexering van normbedragen voor de uitbreiding van basisschool de Bloktempel met de kinderopvang. De besluitvorming hierover komt terug in de tweede bestuursrapportage 2025. De structurele gevolgen hiervan zijn verwerkt in de meerjarenbegroting 2026-2029. Raadsvoorstel uitbreiding BS de Bloktempel Uw raad heeft ingestemd met een krediet voor de uitbreiding van basisschool de Bloktempel. De structurele gevolgen hiervan zijn verwerkt in de meerjarenbegroting 2026-2029. Autonome ontwikkelingen Elk jaar actualiseren we de activa, inclusief afschrijvingen, salarissen en indexering. Dat geldt ook voor de reserves en voorzieningen, gesloten exploitaties en de OZB.

Dit is noodzakelijk, omdat geplande investeringen later klaar zijn dan eerder geraamd. Er komen nieuwe investeringen bij, of geplande investeringen gaan niet door. Dit heeft invloed op de lasten die vanuit de activa drukken op de begroting. De geraamde salarissen hebben we aangepast aan de indexering en aan de formatie voor 20262029. Begrotingsaanpassingen Na de vaststelling van de kadernota zijn we gestart met het opstellen van de voorgenomen begrotingsaanpassingen en andere onderwerpen die leiden tot een mutatie in de begroting. In bovenstaande tabel hebben we dit als een totaalbedrag opgenomen. Bij de programma's hebben we de begrotingsaanpassingen gespecificeerd en toegelicht, mits de mutatie groter is dan € 25.000,-. Septembercirculaire 2025 De septembercirculaire 2025 is te laat verschenen om de gevolgen integraal in beeld te brengen en te verwerken in deze begroting. De gevolgen van septembercirculaire delen wij via een memo met de gemeenteraad en verwerken we in de eerste begrotingswijziging. Saldo meerjarenbegroting 2026-2029 De gevolgen van de septembercirculaire 2025 vormen de eerste begrotingswijziging 2026 en hebben we in onderstaande tabel verwerkt. 2026 Saldo meerjarenbegroting 2026-2029 Septembercirculaire 2025 Begrotingssaldo na 1e begrotingswijziging

2027

2028

2029

-347.114 -286.688 -186.983 -239.422 39.683

-3.954

-25.407

-51.495

-307.431 -290.642 -212.390 -290.917

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 6

Programma 1. Interne en externe dienstverlening Inleiding Dit programma gaat over de kwaliteit van onze dienstverlening. De kwaliteit van onze dienstverlening uit zich in het gemak waarmee inwoners en ondernemers producten en diensten kunnen afnemen bij de gemeente en het gemak waarmee zij met de gemeente in contact kunnen komen. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat de inwoners en ondernemers kiezen op welke manier zij contact met de gemeente willen hebben. Dat kan via het online portaal zijn, via e-mail, website, telefoon, social media, per brief, via een baliebezoek of in een persoonlijk gesprek. Alle kanalen zijn beschikbaar en dat houden we zo. Wij hebben nadrukkelijk aandacht voor een inclusieve toegankelijkheid van onze dienstverlening. De mogelijkheden van onze digitale dienstverlening nemen toe. De digitale dienstverlening wordt transparanter, gaat sneller en de mogelijkheden om in contact te komen met de juiste persoon zijn toegenomen. We zien dan ook dat inwoners voor steeds meer producten en diensten gebruik maken van de digitale weg. De mening van de inwoners is belangrijk voor ons. Wij betrekken de inwoners dan ook bij de ontwikkeling van zowel onze persoonlijke als onze digitale dienstverlening.

Wat willen we bereiken? Thema

Doelstellingen

Dienstverlening 1. We zien toe op de kwaliteit van onze ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten. 2. We monitoren onze dienstverleningskanalen en breiden de mogelijkheden uit om contact met de gemeente te leggen. 3. We hebben aandacht voor onze processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. Participatie

4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. 5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk.

Organisatie

7. Ons personeelsbestand is kwalitatief en kwantitatief op orde. (Het middel is o.a. arbeidsmarktcommunicatie) 8. Een stabiele organisatie waarin bestuurlijke opdrachten en ambities in evenwicht zijn met de mogelijkheden van de eigen organisatie en die van de gemeentelijke partners. 9. Een organisatie met voldoende kennis, vaardigheden en ervaring, anticiperend op toekomstige behoeften. 10. Een dienstverlenende, wendbare organisatie waarin medewerkers zich veilig, betrokken en gewaardeerd voelen en werkgeluk ervaren en waarin ontwikkeling mogelijk is.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 7

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Informatiebeleid Dommelvallei

2021-2025 Juni 2021

N.v.t.

Visie op Bestuurlijke Toekomst

Vanaf 2015 Juni 2015 en november 2017

N.v.t.

Bestuursakkoord Samenwerken in, aan, voor, met Son en 2022-2026 Juli 2022 Breugel

N.v.t.

Beleidskader Integriteit 2015

Vanaf 2015 Maart 2015

N.v.t.

Persoonlijk en dichtbij

N.v.t.

Juni 2012

N.v.t.

Leidraad voor de dienstverlening

N.v.t.

December 2024 (college) N.v.t.

Nota activering, waardering en afschrijving

N.v.t.

Juni 2013

N.v.t.

Nota reserves en voorzieningen

N.v.t.

Februari 2022

N.v.t.

Financiële verordening

N.v.t.

Juli 2023

N.v.t.

Treasurystatuut

N.v.t.

Maart 2016

N.v.t.

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen

N.v.t.

Maart 2013

N.v.t.

Belastingverordeningen

2025

November 24

Najaar 2025

Wat gaan we ervoor doen? Dienstverlening

Doelstellingen 1. We zien toe op de kwaliteit van onze ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten. Brede toegankelijkheid van burgerzakenproducten blijft de norm. We blijven werken aan de kwalitatieve verbetering van onze digitale kanalen met als doel een inclusieve omgeving waarin iedereen gelijke toegang heeft tot informatie en diensten. We streven ernaar om in 2026 te voldoen aan de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG: internationale meetbare richtlijnen die het web gebruiksvriendelijker maken voor iedereen). Persoonlijk contact blijft naast een brede digitale toegankelijkheid mogelijk voor het aanvragen van producten of diensten. 2. We monitoren onze dienstverleningskanalen en breiden de mogelijkheden uit om contact met de gemeente te leggen. We monitoren het gebruik van de verschillende dienstverleningskanalen en blijven doorontwikkelen in de kwaliteit daarvan. Waar uitbreiding gewenst is en aansluit op de behoefte van een meerderheid streven we ernaar om hierin te voorzien. 3. We hebben aandacht voor onze processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. Door onze processen verdergaand te optimaliseren en daarmee aan te sluiten op wettelijke en lokale richtlijnen verhogen we de kwaliteit van onze dienstverlening zowel voor telefonie als face-to-face klantcontact.

Een planmatige aanpak maakt het mogelijk om onze processen stapsgewijs te herijken of waar nodig in te richten.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 8

In 2026: • Optimaliseren we een goede telefonische bereikbaarheid via het algemene nummer van de gemeente. • Analyseren we de factoren die invloed hebben op onze huidige bereikbaarheid, passen deze aan waar nodig en borgen een goede implementatie daarvan. Op deze manier werken we toe naar een telefonische bereikbaarheid van 80% voor inkomende telefoongesprekken via het algemene nummer die we binnen 2 minuten opnemen. • Stellen we de klantreis centraal en verbeteren werkwijzen die effect hebben op de kwaliteit van onze dienstverlening.

Wat gaan we ervoor doen? Participatie

Doelstellingen 4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. Op 3 juli 2025 heeft de gemeenteraad het beleidskader Inwonerbetrokkenheid 'Samen Son en Breugel' en de participatieverordening vastgesteld. In het beleidskader en de verordening hebben wij heldere kaders en beleidsregels opgesteld over de wijze waarop we ruimte geven aan invloed van inwoners, lokale maatschappelijke partijen en ondernemers. Er blijft ook ruimte voor maatwerk, omdat geen enkel vraagstuk hetzelfde is. De situatie is bepalend voor hoe wij met anderen samen denken, samen besluiten en samen doen. In het beleidskader staan ook afspraken over evaluatie en monitoring. We werken nu aan de interne vertaling van beleid naar uitvoering. 5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. Via de Jeugdgemeenteraad (JGR) betrekken we jongeren bij het werk van de gemeente. De JGRleden leren hoe de democratie werkt en maken kennis met het werk van de gemeente en de gemeenteraad. Onderdeel van het leerproces is een excursie naar bijvoorbeeld het waterschap of het provinciehuis. Daarnaast werken de leden in werkgroepen aan zaken die zij zelf constateren en inbrengen. Zij proberen daarbij tot concrete oplossingen te komen.

In het voorjaar van 2026 organiseren de JGR-leden een autoloze schooldag op alle basisscholen in Son en Breugel. De JGR is ook actief bij activiteiten in het dorp (bijvoorbeeld 4 mei, Koningsdag en de Oliebollenparty). 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk. Vergaderstructuur raad In juli 2023 heeft de gemeenteraad een nieuw vergadermodel voor de gemeenteraad ingevoerd. Het gaat om een tweewekelijkse Politieke Avond op donderdagavond met de mogelijkheid om onderwerpen en voorstellen informerend, adviserend, beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend te bespreken. In het najaar van 2024 is dit model tussentijds geëvalueerd en bij wijze van proef op onderdelen gewijzigd. In het voorjaar van 2025 zijn de aanpassingen geëvalueerd en heeft de raad deze aanpassingen definitief ingevoerd. Dit vergadermodel moet leiden tot meer overleg- en inspraakmogelijkheden met en door inwoners. Social media De gemeenteraad is sinds het voorjaar van 2024 actief op sociale media. Via de socials van de gemeenteraad worden inwoners geïnformeerd, bijvoorbeeld over de mogelijkheden die zij hebben om duidelijk te maken wat zij vinden van een onderwerp dat op de raadsagenda staat. Medio 2026 neemt de gemeenteraad, na de verkiezingen, een besluit over het vervolg.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 9

Gemeenteraadsverkiezingen Op 18 maart 2026 vinden de verkiezingen voor de gemeenteraden plaats. Er wordt een inwerkprogramma opgesteld, bedoeld om met name nieuwe raads- en burgerleden kort na de verkiezingen voor te bereiden op hun taken en hen wegwijs te maken in de gemeentelijke en regionale aangelegenheden.

Wat gaan we ervoor doen? Organisatie

Doelstellingen 7. Ons personeelsbestand is kwalitatief en kwantitatief op orde. (Het middel is o.a. arbeidsmarktcommunicatie) Wij staan als gemeente voor een steeds grotere uitdaging om in een krappe arbeidsmarkt de juiste medewerkers te werven en te behouden. Voor het binden en boeien van nieuwe medewerkers is het van groot belang dat we als gemeentelijke organisatie als een aantrekkelijke werkgever bekend staan. Binnen de Dienst Dommelvallei is een recruiter aangesteld die specifiek wordt ingezet op dit thema. In 2025 is het arbeidsmarktcommunicatieplan vastgesteld, dat begin 2026 zal worden geëvalueerd. Ook blijven we ons recruitmentproces en onze arbeidsmarktstrategie onder de aandacht houden en verder ontwikkelen. 8. Een stabiele organisatie waarin bestuurlijke opdrachten en ambities in evenwicht zijn met de mogelijkheden van de eigen organisatie en die van de gemeentelijke partners. Een van de aspecten van goed werkgeverschap is dat er een goede balans is tussen bestuurlijke ambities en wat de organisatie aankan. Daaraan wordt continu aandacht besteed en daarin heeft het management een signalerende en sturende rol. Ook in 2026 zal het een uitdaging blijven om deze balans te houden, rekening houdend met verloop van medewerkers en de krappe arbeidsmarkt. 9. Een organisatie met voldoende kennis, vaardigheden en ervaring, anticiperend op toekomstige behoeften.

De ontwikkelingen om ons heen gaan snel. Denk aan steeds meer digitaal, datagericht werken en de ontwikkeling van Artificial Intelligence (AI). Deze ontwikkelingen volgen we waarbij we ons realiseren dat de toepassingen daarvan afhankelijk zijn van de mogelijkheden en beperkingen van onze organisatie. Ook de aandacht voor privacy en informatieveiligheid wordt steeds groter. Al deze ontwikkelingen vragen om meer kennis en vaardigheden van medewerkers. Ook in 2026 blijven we inzetten op de ontwikkeling van medewerkers en spelen we daarmee in op toekomstige behoeften. De doorontwikkeling van de organisatie, onder de programmanaam Samen Werkt*, vertalen we jaarlijks naar activiteiten op vier sporen; met elkaar, slim geregeld, goed georganiseerd, ieder zijn plek. Dit vraagt voortdurend aandacht. 10. Een dienstverlenende, wendbare organisatie waarin medewerkers zich veilig, betrokken en gewaardeerd voelen en werkgeluk ervaren en waarin ontwikkeling mogelijk is. Om goed in te spelen op alle ontwikkelingen om ons heen is het belangrijk dat we beschikken over een wendbare en dienstverlenende organisatie. Een absolute voorwaarde voor een goede dienstverlening, zowel intern als naar onze inwoners, is dat we beschikken over enthousiaste medewerkers die werkgeluk ervaren en beschikken over de juiste competenties, houding en gedrag.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 10

Strategisch personeelsbeleid: de komende jaren geven we verder vorm aan het creëren van een evenwichtig potentieel van kennis, vaardigheden en ervaring binnen de organisatie. Dit betekent het anticiperen op toekomstige personeelsbehoeften (bestaande- versus vereiste vaardigheden) en het borgen van kennis binnen de organisatie. Zodoende anticiperen we al in een vroeg stadium op medewerkers die binnen een aantal jaren de pensioengerechtigde leeftijd bereiken en de gemeente gaan verlaten. Daarnaast bieden vacatures de mogelijkheid om de taakinvulling binnen functies te herzien. We geloven dat een professionele organisatie met enthousiaste medewerkers die graag samenwerken, de basis is voor een goede dienstverlening.

Bijdragen verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei Dienst Dommelvallei is het samenwerkingsverband van de gemeenten Geldrop-Mierlo, Nuenen en Son en Breugel. In deze dienst zijn de bedrijfsvoeringstaken financiën, personeel & organisatie en informatievoorziening voor de drie gemeenten ondergebracht. Daarnaast hebben de gemeenten Son en Breugel en Nuenen de taken met betrekking tot werk en inkomen en dienstverlening ondergebracht bij de Dienst Dommelvallei. Dienst Dommelvallei is een verlengstuk van onze eigen organisatie. Dat betekent dat wij binnen de samenwerking in Dienst Dommelvallei inzetten op de bovengenoemde doelstellingen om de gewenste organisatorische, personele doelstellingen en dienstverlening kwantitatief en kwalitatief te kunnen behalen.

Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo wordt weergegeven als negatief als er meer lasten zijn dan baten en als positief als er meer baten zijn dan lasten. Bedragen x € 1.000,Omschrijving

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.10 Mutaties reserves programma 1

1.056

0

0

0

0

0

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

644

373

-347

-287

-187

-239

0.1 Bestuur

2.548

2.304

1.799

1.802

1.764

1.783

0.2 Burgerzaken

1.102

929

1.112

1.120

1.100

1.100

0.4 Overhead

8.704

9.441

8.223

8.476

8.684

8.818

0.5 Treasury

119

289

194

212

312

408

0.61 OZB woningen

149

105

106

106

106

106

0.62 OZB niet-woningen

31

24

24

24

24

24

0.64 Belastingen Overig

33

30

30

30

30

30

0.8 Overige baten en lasten

1

345

564

916

1.493

2.670

-310

4

4

4

4

4

14.077

13.845

11.709

12.403

13.330

14.703

0.10 Mutaties reserves programma 1

1.688

2.127

39

4

4

4

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

0

0

0

0

0

0

Lasten

0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) Totaal Lasten Baten

0.1 Bestuur

2

2

2

2

2

2

0.2 Burgerzaken

407

302

363

399

347

347

0.4 Overhead

450

226

280

280

280

280

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 11

Omschrijving

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0.5 Treasury

115

107

97

94

90

Begroting 2029 86

0.61 OZB woningen

2.901

3.172

3.322

3.479

3.643

3.815

0.62 OZB niet-woningen

2.934

3.061

3.190

3.325

3.465

3.611

0.64 Belastingen Overig

10

15

15

15

15

15

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds

29.638

30.398

31.326

32.243

32.699

34.174

0.8 Overige baten en lasten

246

150

150

150

150

150

Totaal Baten

38.392

39.561

38.785

39.991

40.696

42.486

Saldo (baten -/- lasten)

24.315

25.715

27.076

27.589

27.366

27.783

Begrotingsaanpassingen Omschrijving

I/S

2026

2027

2028

2029

1. Verlaging communicatiebudget

S

5.000

5.000

5.000

5.000

2. Verhoging opleidingsbudget

S

-40.000

-50.000

-55.000

-55.000

3. Burgerparticipatie n.a.v. beleid Samen Son en Breugel

S

-2.500

-2.500

-2.500

-2.500

4. Medewerker rampenbestrijding

S

PM

PM

PM

PM

-37.500

-47.500

-52.500

-52.500

Totaal +/+ is voordeel, -/- is nadeel

2. Verhoging opleidingsbudget Het huidige budget is niet toereikend voor de beoogde ontwikkeling van onze medewerkers. We willen als gemeente blijven investeren in aantrekkelijk werkgeverschap gelet op de arbeidsmarktomstandigheden. Daarbij, om als gemeente wendbaar en toekomstbestendig te zijn, is blijvende ontwikkeling van onze medewerkers noodzakelijk. Met de trapsgewijze ophoging van het opleidingsbudget investeren we de komende jaren verder in kennis en vaardigheden, passend bij onze ambities voor professionele groei en dienstverlening aan de inwoners van Son en Breugel. 4. Medewerker rampenbestrijding In verband met de pensionering van de huidige ambtenaar rampenbestrijding en crisisbeheersing in september 2026, is door de gemeenten Geldrop-Mierlo, Nuenen en Son en Breugel gekeken naar een passende opvolging. We hebben daarbij geconstateerd dat de benodigde inzet zich in de loop van de jaren heeft ontwikkeld tot meer dan de 1fte die hiervoor voor de drie gemeenten gezamenlijk beschikbaar is. Daarnaast is het beleggen van deze functie bij 1 persoon voor 3 gemeenten kwetsbaar. Om de capaciteit bij te stellen naar de huidige behoefte en om deze functie minder kwetsbaar te maken, wordt aanvullende capaciteit opgenomen in de begroting. We zijn nog in overleg met de gemeenten Geldrop- Mierlo en Nuenen over de omvang van deze aanvullende capaciteit.

We zorgen vanaf begin 2026 voor een passende overdracht vanuit de huidige ambtenaar rampenbestrijding richting een opvolg(st)er.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 12

Programma 2. Sociale leefomgeving Inleiding Ook in de meerjarenbegroting 2026-2029 blijft in het programma Sociale Leefomgeving positieve gezondheid een centraal begrip. Positieve gezondheid staat voor het vermogen van onze inwoners op individueel en collectief niveau om te gaan met fysieke, mentale en sociale kansen en uitdagingen en zich hierbij te ontplooien en te ontwikkelen. Onder andere sport en cultuur zijn hiervoor belangrijke instrumenten. Met de vaststelling door de gemeenteraad in 2025 van het nieuwe cultuurbeleid kunnen we cultuur gerichter inzetten voor ook de verwezenlijking van de opgaven het sociale domein. Een soortgelijke verbinding zien we met sport. Zo is de nieuwe Bongerd niet alleen een stimulans voor ons voorzieningenniveau, maar ook een stimulans voor gezond leven, elkaar ontmoeten en ontspanning. Met onze subsidies aan tal van kleine en grote (vrijwilligers)organisaties dragen we bij een aan gezond, leefbaar en sociaal Son en Breugel. Ook borging van cultureel erfgoed en behoud van monumenten draagt bij aan een goede sociale leefomgeving.

Wat willen we bereiken? Thema

Doelstellingen

Maatschappelijke participatie

1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. 2. Ondersteuning en zorg vindt zoveel als mogelijk plaats in het voorliggend veld. 3. De toegang naar zorg en ondersteuning is laagdrempelig, effectief en (kosten)efficiënt.

Ontmoeting

4. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. 5. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op maatschappelijke participatie.

Jeugdigen

6. Ten behoeve van een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstanden, hebben we toereikende voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie). 7. We hebben qua capaciteit en kwaliteit goede schoolgebouwen voor een toereikend en gedifferentieerd onderwijsaanbod. 8. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties. 9. We investeren in het voorliggend veld en zetten dit samen met de kracht van onze gemeenschap in om een goede ontwikkeling van jeugdigen te stimuleren. 10. We dragen bij aan een goed woon- en leefklimaat voor jeugd en jongeren.

Positieve gezondheid 11. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. We zetten sport en en zorg bewegen in als instrument ter bevordering van fysieke en mentale gezondheid en om maatschappelijke participatie te stimuleren. Monumenten

12. We dragen zorg voor ons cultureel erfgoed en onze monumenten.

Erfgoed

13. Wij houden cultureel erfgoed en monumenten in stand.

Cultuur en sport

14. We stimuleren de ontwikkeling van en deelname en bijdrage aan culturele en sportieve activiteiten.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 13

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de Planning vaststelling nieuw raad beleidsplan

Cultuurbeleid gemeente Son en Breugel 2025-2030

2025-2030 Februari 2025

N.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) 2025 gemeente Son en Breugel

Vanaf 2025 Mei 2025

N.v.t.

Accommodatiebeleid (AP) & Vastgoedbeleid (2025-2029)

2025- 2029 N.v.t.

Najaar 2025

Visie Sport en bewegen

Vanaf 2014 Februari 2014

N.v.t.

Cultureel Erfgoed gemeente Son en Breugel

2021- 2030 Oktober 2021

Re-integratieverordening Participatiewet 2023

N.v.t.

Lokaal Gezondheidsbeleid

2021-2024 December 2020

2025

Visie wonen met zorg

N.v.t.

2025

Beleidskader Sociaal Domein

2023-2026 April 2023

N.v.t.

Jeugd- en jongerenbeleid

Vanaf 2025

2025

Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024-2028

2024-2028 Februari 2024

2028

Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2025

Vanaf 2025 Januari 2025

N.v.t.

Verordening maatregelen Participatiewet, IOAW, IOAZ en Wi2021 gemeente Son en Breugel 2025.

Vanaf 2025 Januari 2025

N.v.t.

Verordening individuele inkomenstoeslag

Vanaf 2022 December 2021

2026

Verordening Gemeentelijk Sociaal Fonds

2013

Integraal beleidskader armoedebestrijding & schuldhulpverlening

2023-2026 Januari 2023

2027

Verordening Schuldhulpverlening Son en Breugel

Vanaf 2021 Februari 2021

2026

Verordening en uitvoeringsbesluit Wmo

2020

December 2019

2025

Verordening en uitvoeringsbesluit Jeugdhulp

2023

Maart 2023

2025

Verordening bekostiging leerlingenvervoer

2022

September 2022

2026

Mantelzorgbeleid

2024-2029 November 2024

2030

Vrijwilligersbeleid

2004

2026

N.v.t. Augustus 2013

Beëindigd

Wat gaan we ervoor doen? Maatschappelijke participatie

Doelstellingen 1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. Participatiewet In 2026 voeren we de uitgangspunten van de Participatiewet in balans uit: eenvoud, vertrouwen en de menselijke maat. We maken de toegang tot gemeentelijke ondersteuning begrijpelijker, toegankelijker en minder bureaucratisch. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen eenvoudiger ondersteuning aanvragen en krijgen persoonlijke begeleiding die aansluit bij hun situatie. We investeren in vakmanschap via scholing, reflectie en intervisie, zodat onze consulenten ruimte en vertrouwen krijgen om écht maatwerk te leveren. We gaan uit van een rechtvaardige benadering. Wie kan werken, wordt gestimuleerd en ondersteund. Wie dat (nog) niet kan, krijgt passende hulp om mee te kunnen doen en in het eigen inkomen te voorzien. We zorgen daarbij voor een stabiel en voldoende inkomen voor inwoners die (tijdelijk) niet in hun eigen bestaan kunnen voorzien. De veranderende doelgroep vraagt om een nieuwe aanpak. Vooral jongeren die werk en opleiding combineren en financieel krap zitten, hebben gerichte ondersteuning nodig. Vanuit het CMD versterken we daarom samen met lokale partners en het jongerenwerk de integrale begeleiding van deze kwetsbare jongeren. Ook intensiveren we de begeleiding van mensen die langer dan vijf jaar een bijstandsuitkering ontvangen.

Samen met WSD bieden we extra ondersteuning richting werk of participatie. Voor nieuwe bijstandsontvangers blijft de werkdiagnose AanZet het uitgangspunt.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 14

Wet Inburgering In 2026 voeren we de taken uit op grond van de Wet Inburgering (Wi). We zetten in op het versterken van de dienstverlening rondom de brede intake en het persoonlijke Plan Inburgering en Participatie (PIP). We werken met een integrale benadering van de doelgroep, gericht op het beter op elkaar afstemmen van de processen van de Wi en de Participatiewet (Pw). We realiseren hierdoor een dienstverlening die efficiënt en klantvriendelijk is. We investeren in interne ontwikkelingen binnen het uitvoeringsteam. De focus ligt hierbij op het verbeteren van de samenwerking, kennisdeling en het versterken van expertise. Dit is essentieel om de kwaliteit van de dienstverlening te waarborgen. Met deze investeringen streven we naar een effectievere dienstverlening die beter aansluit bij de met toenemende mate complexe behoeften van de doelgroep. Daarnaast zetten we in op een passend aanbod voor verschillende subdoelgroepen van inburgeringsplichtigen binnen de gemeente. Dit doen we door het uitbreiden van het maatwerkaanbod binnen het inburgeringsstelsel, zodat iedere inburgeraar een traject kan volgen dat aansluit bij zijn of haar situatie en potentie. We streven naar een zelfstandige deelname van alle statushouders in de gemeente. We doen dit samen met onze maatschappelijke partners.

Bij WSD zijn wij aangesloten bij de pilot die gericht is op jongeren in de zelfredzaamheidsroute (z-route). De pilot ondersteunt jonge inburgeraars bij de inburgering op een manier die aansluit bij de specifieke behoeften en uitdagingen van jongeren. Armoedebestrijding en schuldhulpverlening Vanaf 2026 richten we de uitvoering van schuldhulpverlening op een andere manier in. Daarnaast gaan we in stappen de kwaliteit van onze schuldhulpverlening inclusief vroegsignalering verbeteren, waarbij we onze uitvoering laten aansluiten op de elementen van de basisdienstverlening zoals opgenomen in het plan 'Basisdienstverlening Schuldhulpverlening'. Dit plan is recent nogmaals bekrachtigd door het Rijk, Divosa, NVVK en de VNG en vormt samen met het Nationaal Programma Armoede en Schulden vanuit het Rijk het uitgangspunt waar we heen willen met onze schuldhulpverlening. Ook vindt de evaluatie van de Verordening Schuldhulpverlening Son en Breugel plaats. Op het gebied van armoedebestrijding vindt een evaluatie van het beleidskader Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening plaats. Vervolgens kijken we aan de hand van de uitkomsten of verlenging van het bestaande beleidskader of de ontwikkeling van een nieuw beleidskader de vervolgstap wordt. 2. Ondersteuning en zorg vindt zoveel als mogelijk plaats in het voorliggend veld.

Indicatievrije dagbesteding De indicatievrije dagbesteding in het Dommelhuis, waarmee in een pilot is gestart, voorziet duidelijk in een behoefte en wordt sinds 2025 structureel aangeboden. Ook in Breugel is in de Boerderij een initiatief gestart: de huiskamer van Breugel. In 2026 wordt dit geëvalueerd. Streven is structurele voortzetting van dit initiatief. Toegang tot jeugdvoorzieningen Sinds 2025 nemen we maatregelen om de grip op de jeugdhulp verder te vergroten. In 2026 krijgt dit verder vorm. Zo zien we dat specialistische jeugdhulp niet altijd het beste antwoord is. Met inwoners en maatschappelijke partners worden nieuwe vormen van dagbesteding, groepsgewijze begeleiding, culturele activiteiten en sport en beweging voor jeugdigen opgezet. Doel is om jeugdigen met een lichte ondersteunings- of begeleidingsvraag niet meteen toe te leiden naar specialistische jeugdhulp, maar in het voorliggend veld een alternatief (en zoveel mogelijk gecombineerd) aanbod te doen. Hierin zoeken we ook de samenwerking met de huisartsen, de praktijkondersteuners en de GGD-jeugdarts. Ook starten we met het aanbieden van begeleiding in groepen voor kinderen met lichtere problematiek.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 15

3. De toegang naar zorg en ondersteuning is laagdrempelig, effectief en (kosten)efficiënt. Centrum voor Maatschappelijke Deelname (CMD) We gaan verder met het doorontwikkelen en versterken van de Toegang. Dit is de basis van het CMD en ook in het plan van aanpak Grip op Jeugdhulp en Wmo is versterken van de Toegang een belangrijke pijler. Het toegangsteam van het CMD beschikt over hoogwaardige expertise die meteen kan worden ingezet bij ondersteuningsvragen van inwoners. Met enkele gesprekken worden inwoners die zelfredzaam zijn in hun kracht gezet. Verhuizing CMD In december 2025 verhuist het CMD naar de nieuwe locatie aan de Heistraat. Dit zal de drempel van het CMD verder verlagen, leiden tot meer privacy en een algehele verbetering van de dienstverlening aan inwoners die een beroep doen op het Sociaal Domein vanaf 2026.

Wat gaan we ervoor doen? Ontmoeting

Doelstellingen 4. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. Ontmoeting in de wijk Met het Dommelhuis en De Boerderij hebben we 2 voorzieningen die van belangrijke toegevoegde waarde zijn voor bezoekers en die een bijdrage leveren aan onze opgaven en doelstellingen ten aanzien van onder andere preventie, zorg, cultuur en gezondheid in de brede zin van het woord. In 2025 heeft de gemeenteraad een krediet beschikbaat gesteld voor de nieuwbouw van Braecklant, inclusief een eerstelijnsvoorziening voor een huisartsenpraktijk, 2026 zal vooral in het teken staan van de verdere planontwikkeling en, naar verwachting, de start van de realisatie. De Landing In 2025 heeft de gemeenteraad een krediet beschikbaar gesteld voor renovatie en verduurzaming van sporthal De Landing. De werkzaamheden worden grotendeels in 2026 uitgevoerd. Accommodatie plannen (AP) en vastgoedbeleid In 2025 is het maatschappelijk vastgoedbeleid ontwikkeld en hebben we de basis gelegd met een accommodatieplan. In 2026 vertalen we dit plan in een integraal maatschappelijk accommodatieplan. De functie hiervan is de vertaling maken van onze maatschappelijke opgaven in het sociaal domein naar maatschappelijk vastgoed, zowel gebouwelijk als qua programmering.

Daarnaast is het de functie van dit integraal maatschappelijk plan om de verbinding te maken met ruimtelijke (gebieds) ontwikkelingen in onze gemeente. 5. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op maatschappelijke participatie. Participatie en ontmoeting Wij blijven initiatieven gericht op ontmoeting ondersteunen. Het subsidiebeleid ondersteunt bijvoorbeeld de vrijwilligersorganisaties. Hiermee stellen we deze organisaties in staat om op laagdrempelige wijze een aanbod te creëren voor sport, cultuur en ontmoeting voor diverse doelgroepen. In de nieuwe cultuurnota zetten we in op cultuur als brandstof voor goed samenleven voor alle inwoners van Son en Breugel, waarbij we ontmoetingsmogelijkheden voor en tussen de jeugdige en oudere inwoners van onze gemeente belangrijk vinden.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 16

Wat gaan we ervoor doen? Jeugdigen

Doelstellingen 6. Ten behoeve van een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstanden, hebben we toereikende voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie). Peuteropvang en Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) In Son en Breugel zijn voor alle peuters goede voorschoolse voorzieningen beschikbaar. • •

• •

Wij subsidiëren de peuteropvang voor ouders die geen gebruik kunnen maken van de kinderopvangtoeslag van het Rijk. Voor peuters met een risico op een onderwijsachterstand hebben we een erkend aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) beschikbaar bij onze kinderopvangorganisaties. We stellen, ten opzichte van middelen die we van het Rijk krijgen, extra middelen beschikbaar om alle doelgroepkinderen een VVE-plaats te kunnen aanbieden om ze een goede start te kunnen geven op de basisschool. Bij de start van schooljaar 2025-2026 stappen we over naar de peutermonitor van Innovatie Nul13. Hiermee krijgen we meer zicht, grip en sturing op het bereik en non-bereik van peuters in de voorschoolse opvang. We geven in 2026 uitvoer aan het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid, waarin we ook de prestatieafspraken met de schoolbesturen hebben opgenomen. Om de resultaten te meten nemen we vanaf 2026 de VVE-Resultatenmonitor af. Ook krijgen we beter zicht op de effecten van VVE op de ontwikkeling van de doorgaande lijn van het kinderdagverblijf naar primair onderwijs. De resultaten van beide monitors worden periodiek besproken in de VVEwerkgroep.

7. We hebben qua capaciteit en kwaliteit goede schoolgebouwen voor een toereikend en gedifferentieerd onderwijsaanbod. Lopende projecten De uitbreiding van basisschool De Bloktempel heeft vertraging opgelopen. De realisatie hiervan wordt naar verwachting in 2026 afgerond. Integraal Huisvestingplan (IHP) In de eerste termijn (2024-2028) van het IHP doen we 2 haalbaarheidsonderzoeken: 1. Integrale verkenning van de uitbreidingsmogelijkheden van het onderwijs en opvang binnen de deelgebieden Breugel en Son Zuid. 2. Onderzoek naar afweging renovatie/ nieuwbouw voor de Emiliusschool, inclusief nieuwbouw van het zwembad. Hierin wordt ook naar de (integrale) gebiedsontwikkeling van Zonhove gekeken en de kansen die dit vanuit het bewegingsonderwijs kan bieden. Daarnaast starten we naar aanleiding van de haalbaarheidsonderzoeken ook met de uitvoering van een aantal onderwijshuisvestingsprojecten.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 17

8. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties. CMD Ouders en jeugdigen kunnen uitdagingen of problemen ervaren tijdens het opvoeden of bij hun ontwikkeling. Bij de Toegang van het CMD onderzoeken we bij een jeugdhulpvraag of er voorliggend passende ondersteuning mogelijk is. In een aantal gevallen zijn gesprekken bij de Toegang voldoende om jeugdigen in hun kracht te zetten en is de hulpvraag opgelost. Is dat niet het geval, dan doen we onderzoek naar de mogelijkheden van specialistische jeugdzorg. Ook de huisartsen, praktijkondersteuners Jeugd bij de huisartsen en de GGD-jeugdarts maken deze afwegingen. De lijnen tussen deze partners worden steeds korter, zodat er onderling afgestemd kan worden over het aanbod voor jeugdigen en er zo kostenefficiënt mogelijk kan worde gewerkt. Hervormingsagenda Jeugd De landelijke trend dat problemen binnen gezinnen en bij jeugdigen zelf complexer worden, zien we ook in Son en Breugel. Concreet zien we dat onder meer in de toename aan het aantal jeugdigen en gezinnen met complexe problematiek. De hulpvragen die hieruit voortvloeien vragen om een meervoudige en integrale aanpak. We zijn al een tijd bezig met de uitvoering van de Hervormingsagenda en gaan hier in 2026 mee verder. Het plan van aanpak Grip op Jeugdhulp en Wmo geeft hier deels uitvoering aan.

Verder gaat de inkoopregio formeel verder als gemeenschappelijke regeling vanaf 1 januari 2026. Dit is een wettelijke verplichting. 9. We investeren in het voorliggend veld en zetten dit samen met de kracht van onze gemeenschap in om een goede ontwikkeling van jeugdigen te stimuleren. Investering preventief aanbod jeugd Naast de ondersteuning die vanuit het CMD wordt geboden, is er al voorliggend aanbod. Denk hierbij aan het eetteam en regionale programma's zoals STORM, een preventieve interventie ter bevordering van het mentale welzijn van jongeren. We merken dat gezinnen en jeugdigen op deze manier op een laagdrempelige manier ondersteund kunnen worden. Tegelijkertijd zien we dat dit niet voldoende is om de problemen in het jeugddomein aan te pakken. Om de ontwikkeling van stijgende vraag naar, en de inzet van jeugdhulp te kenteren, is een stevige doorontwikkeling nodig van het voorliggend veld. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van het jongerenwerk, de betrokkenheid van verenigingen en het maatschappelijk middenveld, en in het geval van lichte ondersteuningsvragen, deze niet meer beantwoorden met individuele jeugdhulptrajecten, maar met groepstrajecten. De ontwikkeling van specialistische kennis en kunde bij het CMD zorgt er ook voor dat jeugdigen ondersteund kunnen worden zonder lange jeugdhulptrajecten bij een zorgaanbieder.

Zo kunnen we gezinnen en jeugdigen laagdrempeliger en efficiënter ondersteunen. Dit voorkomt complexe trajecten in de specialistische jeugdhulp die niet altijd het beoogde effect hebben. Tevens leidt dit tot een kostenbesparing op de middellange en lange termijn. Daarom is dit ook één van de actiepunten uit het plan van aanpak Grip op Jeugdhulp en WMO. 10. We dragen bij aan een goed woon- en leefklimaat voor jeugd en jongeren. In het nog vast te stellen Jeugd- en Jongerenbeleid 2025 benadrukken we onder andere het belang van een goed woon- en leefklimaat. Een belangrijke voorwaarde voor een goede leefomgeving is de beschikbaarheid van passende woningen voor gezinnen, maar ook voor jongvolwassenen. Daarnaast moet de ruimtelijke omgeving aantrekkelijk en stimulerend zijn voor jongeren. Denk hierbij aan goed onderhouden speeltuinen, groene buitenruimtes en parkjes waar jongeren veilig kunnen spelen, ontspannen en samenkomen. De inrichting van de openbare ruimte moet jongeren ruimte bieden voor sociale interactie en actieve recreatie, zoals skateplekken, sportvelden en andere voorzieningen die uitnodigen tot bewegen. Hierbij is het van belang dat deze plekken toegankelijk zijn en binnen een haalbare afstand vanaf de woonlocatie.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 18

Wat gaan we ervoor doen? Positieve gezondheid en zorg

Doelstellingen 11. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. We zetten sport en bewegen in als instrument ter bevordering van fysieke en mentale gezondheid en om maatschappelijke participatie te stimuleren. Lokaal Sportakkoord Het Lokaal Sportakkoord is sinds 2023 van kracht. Hiervoor hebben we vanaf 2024 middelen beschikbaar via het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). In overleg met de Sportraad worden deze middelen voor de uitvoering van het nieuwe Sportakkoord ingezet. De komende jaren geven we, samen met onze partners, verder uitvoering aan het sportakkoord. Uitvoering IZA In 2022 is op landelijk niveau het Integraal Zorg Akkoord tot stand gekomen. In het Regioplan Eindhoven De Kempen zijn de regionale opgaven opgenomen die we met prioriteit gezamenlijk oppakken. Daarnaast zijn in het Regioplan afspraken gemaakt over de regionale samenwerkingsstructuur waarbij er een breed bestuurlijk netwerk is gevormd in de vorm van de Regioraad. Op bestuurlijk niveau participeren wij actief binnen de Regioraad. Daarnaast lopen er in Son en Breugel 2 transformatieprojecten: De Wijk als Ecosysteem/Transitiepraktijk Son en WijkUp!teams (ontwikkeling Integrale Basiswijkteams).

Deze projecten worden bekostigd met op landelijk niveau beschikbaar gestelde middelen en sluiten aan op de inmiddels brede beweging binnen de regio; De STAP Naar Gezonder. De ureninzet vanuit de werkorganisatie worden bekostigd vanuit de landelijke middelen. GALA Het GALA geeft nadere invulling aan de afspraken die in het IZA zijn gemaakt over de regionale samenwerking tussen zorgverzekeraars en gemeenten op het terrein van gezondheidsbevordering en preventie en de inrichting van ketenaanpakken die meerdere domeinen beslaan: Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Zorgverzekeringswet en Jeugdwet. Met het GALA geven we uitvoering aan de afspraak in het IZA dat zorgverzekeraars en gemeenten niet-vrijblijvende regionale samenwerkingsafspraken hebben gemaakt over gezondheidsbevordering en preventie (dus voordat mensen in zorg komen). In 2026 en verder werken samen met de GGD en aanbieders met name aan de realisatie van diverse ketenaanpakken. Gezondheidsbeleid In het huidige gezondheidsbeleid zijn de volgende speerpunten vastgelegd: • leefstijlverbetering; • druk op het dagelijks leven bij jeugd en volwassenen; • sociale gezondheid. Deze speerpunten zijn ingehaald door de regionale beweging De Stap naar Gezonder en het landelijk vastgestelde GALA. Binnen deze programma's wordt het lokaal gezondheidsbeleid verder vormgegeven.

Dit betekent dat we proberen zoveel mogelijk te realiseren binnen deze programma's en datgene wat daar niet binnen past binnen het lokaal gezondheidsbeleid uit te voeren als flankerend beleid. Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) Sinds een aantal jaren volgen de basisscholen het traject Cultuureducatie met Kwaliteit. Iedere school werkt daarmee onder professionele begeleiding aan een eigen (meerjaren)visie op cultuureducatie en de uitvoering daarvan. In 2024 is een einde gekomen aan de 3e periode van CmK en in 2025 zijn we gestart met de 4e periode tot en met 2028 (CmK4). Naast de 6 basisscholen is ook de Emiliusschool deze periode aangesloten.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 19

Uitgangspunten Cultuurnota We versterken in het bijzonder de samenwerking tussen het culturele veld en het sociaal domein. We stimuleren nieuwe (inventieve) initiatieven die bijzondere verbindingen leggen. Cultuur en erfgoed worden op die manier een essentieel middel om de positieve gezondheid van onze inwoners te bevorderen. Samen met het culturele veld zorgen we ervoor dat eenzaamheid en isolatie worden tegengegaan. Culturele activiteiten inspireren en dragen bij aan het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van inwoners. We willen bereiken dat inwoners lekker in hun vel zitten, veel contact hebben met leeftijdsgenoten of andere inwoners, plezier beleven en de deur uitkomen. Jaarlijks wordt een compact uitvoeringsprogramma opgesteld met concrete doelen en acties, voorzien van een thema.

Wat gaan we ervoor doen? Monumenten

Doelstellingen 12. We dragen zorg voor ons cultureel erfgoed en onze monumenten. Het beschikbare budget wordt ingezet voor het behoud, beheer en de ontwikkeling van erfgoed en monumenten, zodat deze ook voor toekomstige generaties zichtbaar en beleefbaar blijven.

Wat gaan we ervoor doen? Erfgoed

Doelstellingen 13. Wij houden cultureel erfgoed en monumenten in stand. Monumenten De Commissie omgevingskwaliteit, waar de monumentencommissieleden 1x per maand deel van uitmaken, heeft tot taak het college te adviseren over aanwijzen, in stand houden en verbouwen van monumenten en waardevolle cultuurhistorische panden en objecten. Zij adviseert daarnaast over het plaatsen van panden en objecten vanuit de potentiële monumentenlijst op de gemeentelijke monumentenlijst. Het college besluit over deze adviezen. Naar verwachting draagt de commissie ook in 2026 een aantal objecten voor voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst. Het subsidiebudget voor onderhoud aan gemeentelijke monumenten is € 10.000,-. Dit budget wordt gebruikt onder andere doordat er nieuwe monumenten zijn en worden aangewezen en er meer monumentale panden worden verduurzaamd. We schenken speciale aandacht aan transparantie, communicatie en eenduidigheid van regels. Dit alles met het oog op aantrekkelijk maken van het aanwijzen van gebouwen tot gemeentelijk monument. Commissie omgevingskwaliteit We hebben een gecombineerde welstand en monumentencommissie, de zogenaamde Commissie omgevingskwaliteit. Budget is structureel nodig voor inhuur van een onafhankelijke voorzitter en onkostenvergoeding voor de commissieleden monumenten.

Archeologie Het Archeologiebeleid hebben we vertaald in alle ruimtelijke plannen en in het cultuurhistorisch beleidsplan (inclusief waardenkaart). Het is van belang dat het cultuurhistorisch erfgoed in brede zin, dus ook archeologie, voor onze gemeenschap veilig wordt gesteld, wordt ontsloten en bekend is bij een breed publiek. In het Dommelhuis worden op diverse plekken archeologische vondsten tentoongesteld, deels vanuit de gemeentelijke opslag (zoals de boomstamput) en deels georganiseerd vanuit de Erfgoedvereniging, gefaciliteerd door de gemeente. Rijksmonumenten in gemeentelijk eigendom. Son en Breugel kent 6 rijksmonumenten, waarvan 3 in gemeentelijk eigendom. Hiervan worden het Oude Raadhuisje en de Oude Toren in stand gehouden met toegekende SIM-subsidie 2023-2028. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 20

Wat gaan we ervoor doen? Cultuur en sport

Doelstellingen 14. We stimuleren de ontwikkeling van en deelname en bijdrage aan culturele en sportieve activiteiten Sjors Sportief & Creatief en de Cultuurloper Leerlingen van de basisschool kunnen via Sjors Sportief en Creatief kennis maken met diverse sporten, kunst-, cultuur-, muziek- gezondheids- en natuuractiviteiten. Verenigingen en organisaties krijgen hiermee een promotiemogelijkheid om hun aanbod onder de aandacht te brengen bij kinderen en hun ouders. Dit wordt georganiseerd en aangejaagd door de Combinatiefunctionaris, werkzaam bij onze welzijnsorganisatie. Samen met de intermediair van Bibliotheek Dommeldal wordt er met de basisscholen het traject De Cultuurloper doorlopen. Hiermee verdiepen, vernieuwen en professionaliseren we cultuureducatie in het onderwijs. Subsidies en financiële ondersteuning Wij verstrekken jaarlijks subsidies aan diverse lokale sport-, cultuur-, jeugd- en ouderenverenigingen. Hierdoor kunnen deze verenigingen de contributie betaalbaar houden en op deze manier zijn ze toegankelijk voor een grote groep inwoners. Om het zwemonderwijs te stimuleren wordt bij het behalen van zwemdiploma B een subsidie van € 100 verstrekt. Daarnaast is er subsidie mogelijk voor muziekonderwijs. We vinden het belangrijk dat iedere inwoner kan meedoen met culturele en sportieve activiteiten, ook voor inwoners met een kleine portemonnee.

Daarom werken we samen met zowel Stichting Leergeld voor kinderen tot 18 jaar en met het Volwassenenfonds Sport- en cultuur voor inwoners vanaf 18 jaar. Via Stichting leergeld kan een aanvraag gedaan worden voor een vergoeding voor deelname aan een sportactiviteit, zoals zwemles, dansles of lidmaatschap van een sportvereniging of voor een culturele activiteit zoals bijvoorbeeld tekenlessen. Hierbij kijkt Stichting Leergeld naar de wensen van het kind zelf. Voor volwassenen kan via een intermediair een aanvraag ingediend worden bij het Volwassenenfonds voor deelname aan een sport- of culturele activiteit, bijvoorbeeld een fitness abonnement, danslessen of een schildercursus. Via het Volwassenenfonds wordt per persoon per jaar een bedrag van maximaal € 300 beschikbaar gesteld. Mocht na deelname aan een sport- of culturele activiteit nog een gedeelte van dit bedrag overblijven, dan kunnen tot het maximale bedrag van € 300 eventueel nog sportkleding of attributen worden vergoed. Uniek Sporten Wij zijn als gemeente aangesloten bij Uniek Sporten Zuid-Brabant. Uniek Sporten Zuid-Brabant is erop gericht om meer mensen met een beperking duurzaam te begeleiden naar passend sport- en beweegaanbod. Zij helpen bij het zoeken naar een sportaanbieder in de buurt, maar helpen ook bij de aanschaf of uitleen van sporthulpmiddelen. Zodat sport en bewegen voor iedereen mogelijk is.

Bijdragen verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei • Dienst Dommelvallei voert voor de gemeente de sociale dienstactiviteiten (Participatiewet, Bijzondere bijstand, gemeentelijk sociaal fonds (gsf)) en inburgering vanuit het CMD uit. Ook wordt de gemeente beleidsmatig op deze taakvelden beleidsmatig geadviseerd. • Daarnaast ondersteunt Dienst Dommelvallei de CMD-dienstverlening in het Sociaal Domein richting inwoners (waaronder de hele administratieve ondersteuning en applicatie-inrichting). • Dienst Dommelvallei zet samen met CMD partners (zoals WSD) zelf ontwikkelde methoden en aanpakken in naar werk en activering.