R - 8 Bijlage Jaarrekening 2024 - GGD Brabant-Zuidoost
Tekst van het document
JAARREKENING 2024 Gezond zijn gunnen wij iedereen
Flynth Audit B.V. geheel document digitaal gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden J.H.
18-3-2025
Datum Auteur:
PL/RdK/EV
Functie:
Ambtelijk Bestuurssecretaris/ Manager Financien en Control
Aantal pagina's: Status:
Concept
Versie:
1.0
Jaarrekening 2024 - GGD Brabant-Zuidoost
Aldus opgemaakt en overlegd aan het Dagelijks Bestuur,
Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van GGD Brabant-Zuidoost in zijn openbare vergadering van 19 maart 2025
Voorzitter: V. Zeeman
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
Secretaris: S. Toub
2
Inhoudsopgave
Voorwoord .............................................................................................................................................................................. 5 Samenvatting.......................................................................................................................................................................... 6 1.
2.
3.
4.
5.
6.
Inleiding ......................................................................................................................................................................... 9 1.1.
Opzet jaarstukken .............................................................................................................................................. 9
1.2.
Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden ....................................................................................... 9
1.3.
Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten .................................................................. 10
1.4.
Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ..................................... 10
Programmaverantwoording ....................................................................................................................................... 11 2.1.
Publieke Gezondheid ....................................................................................................................................... 11
2.1a
Publieke Gezondheid - Regulier ...................................................................................................................... 11
2.1b
Publieke Gezondheid – Covid-19: ................................................................................................................... 30
2.2.
Ambulancezorg................................................................................................................................................ 32
2.3.
Gemeentelijke bijdrage .................................................................................................................................... 33
2.4.
Overzicht gerealiseerde baten en lasten ........................................................................................................ 34
Financiële paragrafen ................................................................................................................................................. 35 3.1.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................... 35
3.2.
Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................................... 40
3.3.
Financiering ..................................................................................................................................................... 41
3.4.
Bestuur, organisatieontwikkeling en bedrijfsvoering ..................................................................................... 45
3.5.
Verbonden partijen .......................................................................................................................................... 57
3.6.
Wet open overheid ........................................................................................................................................... 58
Programmarekening over begrotingsjaar .................................................................................................................. 60 4.1.
Grondslagen voor resultaatbepaling .............................................................................................................. 60
4.2.
Algemene waarderingsgrondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording............................................ 60
4.3.
Grondslagen voor waardering ......................................................................................................................... 61
Balans en de toelichting ............................................................................................................................................. 63 5.1.
Balans 31-12-2024 (in Euro’s) ......................................................................................................................... 63
5.2.
Toelichting op de balans ................................................................................................................................. 65
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ......................................................................... 83
7.
6.1.
Exploitatierekening totaal................................................................................................................................ 83
6.2.
Rechtmatigheid begrotingsafwijking per programma ................................................................................... 84
6.3.
Baten en lasten Publieke Gezondheid ............................................................................................................ 86
6.4.
Baten en lasten Ambulancezorg ..................................................................................................................... 91
6.5.
Overzicht en analyse incidentele baten en lasten .......................................................................................... 92
6.6.
Toelichting en specifieke directe kosten en overhead .................................................................................. 93
6.7.
Rechtmatigheidsverantwoording 2024 .......................................................................................................... 94
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector .................................................. 96 7.1.
Bezoldiging topfunctionarissen ...................................................................................................................... 96
7.1a
Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende zonder dienstbetrekking
vanaf de 13de maand van de functie invulling ................................................................................................................ 96 7.1b
Leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking in de periode kalendermaand 1 t/m 12 ...... 97
7.1c
Toezichthoudende topfunctionarissen ........................................................................................................... 97
7.1d
Topfunctionarissen met een totale bezoldiging van € 2.100 of minder ....................................................... 98
7.1e
Topfunctionaris met een totale bezoldiging van meer dan € 2.100 .............................................................. 99
7.1f
Topfunctionaris met een totale bezoldiging van meer dan € 2.100 waarop de anticumulatiebepaling van
toepassing is..................................................................................................................................................................... 99 7.1g
Topfunctionaris met een totale bezoldiging van € 2.100 of minder waarop de anticumulatiebepaling van
toepassing is..................................................................................................................................................................... 99 7.2.
Uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen ..................................................... 99
7.3.
Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT .............................................................................. 99
Verantwoording Sisa 2024................................................................................................................................................. 100 Bijlage 1
Gemeentelijke bijdrage en bijzondere bijdrage per gemeente ..................................................................... 102
Bijlage 2
Staat van baten en lasten per taakveld ......................................................................................................... 103
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
4
Voorwoord Het jaar 2024 is een bewogen jaar geweest. De impact van Covid-19 was in 2024 veel kleiner dan in de vier jaren ervoor maar dat neemt niet weg dat de GGD ook in 2024 een substantiële inspanning heeft verricht om de effecten van Covid-19 te minimaliseren door de Covid-19 vaccinatiecampagne uit te voeren en de pandemische paraatheid van de GGD te versterken voor toekomstige grote uitbraken van infectieziekten. Bij de meeste reguliere diensten van de GGD is de productiviteit weer op het niveau gekomen van de periode voor Covid-19. Het volume contracttaken is gestegen t.o.v. voorgaande jaren onder andere door de inspanningen die de GGD verricht in het kader van IZA & GALA en de start van STORM. De komende jaren heeft de GGD meer ruimte voor procesverbeteringen en vernieuwingen. Het opgebouwde wendbaarheidsbudget zal de komende jaren met name ingezet worden voor de noodzakelijke vernieuwing van de Jeugdgezondheidszorg.
Anne-Marijn de Wit Directeur Publieke Gezondheid en Ambulancezorg
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
5
Samenvatting Publieke Gezondheid De reguliere GGD-taken hebben net als in 2023 in vergelijking tot de jaren daarvoor relatief weinig hinder ondervonden van de effecten van Covid-19. In hoofdstuk 3 doen wij verslag van de activiteiten en resultaten op de terreinen van de Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma, Infectieziektebestrijding, Tuberculosebestrijding, Seksuele Gezondheid, Epidemiologisch onderzoek, Gezondheidsbevordering, Medisch-milieukundige zorg, Forensische Geneeskunde, Bijzondere Zorg, Toezicht op Kinderopvang, Ondersteuning van Mantelzorgers, de Publieke Gezondheidszorg voor asielzoekers en vluchtelingen en de GGD-crisistaken. In grote lijnen kan gesteld worden dat de beoogde resultaten bij de meeste reguliere GGD-diensten gehaald zijn en soms overtroffen. Voor meer informatie zie paragraaf 2.1a. De GGD heeft daarnaast in het kader van IZA en GALA een rol gespeeld bij het ontwikkelen en implementeren van de ketenaanpakken, het ontwikkelen van een kennisinfrastructuur en bij het monitoren van de effecten van de interventies. Voor meer informatie over de rol van de GGD bij IZA & GALA: zie paragraaf 2.1. Het programma STORM is in 2024 opgestart en loopt twee jaren (2024/2025). STORM staat voor Strong Teens and Resilient Minds.
STORM is een samenwerking waarbij scholen, GGD, GGZ en gemeenten signalen van somberheid bij jongeren snel op kunnen pikken en aanpakken. De STORM-aanpak is een gezamenlijk (preventie)programma dat de ontwikkeling van een positief zelfbeeld, weerbaarheid en veerkracht onder jongeren stimuleert. Voor meer informatie zie paragraaf 2.1a. Ambulancezorg In 2024 zijn in totaal 56.648 ritten uitgevoerd (dat is 6,7 % meer dan in 2023), waarvan 29.121 ritten een hoog spoedeisend (A0/A1) karakter hadden en 10.169 ritten besteld vervoer waren van deze ritten waren 2.882 ritten psychiatrisch spoedvervoer (A0/A1/A2) en 344 psychiatrisch besteld vervoer (B). Een ambulance heeft in het geval van een hoog spoedeisend karakter (A0 inzet) gemiddeld een 8:15 minuten nodig om bij het slachtoffer te komen. Gemiddeld 93,9 % van de A1-inzetten is binnen de rijtijdnorm van 15 minuten uitgevoerd (inclusief aanname en uitgifte door de meldkamer). Het percentage A2-inzetten dat binnen de rijtijdnorm van 30 minuten heeft plaatsgevonden bedroeg 98,6 % (norm is 95%). In 2024 is de kunstmatige intelligentie tool bij de Meldkamer voor de uitgifte van de ritten volledig geïmplementeerd. Deze tool helpt de centralisten van de meldkamer bij een betere spreiding en inzet van de ambulances binnen onze regio.
De nieuwe ambulancepost in Helmond is gerealiseerd (volledig duurzaam gebouwd) en in gebruik genomen en er zijn voorbereidingen getroffen voor een nieuwe post in Hapert. Vanuit de ambulancezorg is meegedacht over de toekomstige zorg coördinatie die in het kader van het Integrale Zorgakkoord (IZA) in onze regio wordt geïmplementeerd.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
6
Covid-19 bestrijding Voor de opzet van de vaccinatiecampagne Covid-19 (van 16 september t/m 6 december) is er een nieuwe werkwijze gevolgd. Deze werkwijze berust op 2 belangrijke pijlers die tot doel hadden om de corona vaccinatie laagdrempelig en gemakkelijk toegankelijk te maken voor de in aanmerking komende doelgroepen: •
Locatielandschap met de focus op een evenredige spreiding van vaccinatielocaties (in totaal 13 locaties voor de regio Zuidoost Brabant)
•
Proactief uitnodigen; met een uitnodiging op tijd/datum/locatie. Personen uit de doelgroep 60+ die geen proactieve uitnodiging ontvingen kregen een uitnodiging met de mogelijkheid om digitaal of telefonisch een afspraak bij een locatie (dichtbij) te maken
De griepprikgroep 60- en de zorgmedewerkers werden door respectievelijk de landelijke media opgeroepen een afspraak te maken. Instellingen zonder medische dienst werden door een mobiel team van de GGD bezocht voor een coronavaccinatie van bewoners. De instellingen werden daarvoor actief benaderd of konden zichzelf melden. In totaal zijn ca. 70 instellingen in onze regio bezocht voor het vaccineren van bewoners en, indien gewenst, zorgmedewerkers. De 4 ziekenhuizen in regio BZO zijn door de GGD benaderd voor covidvaccinaties van zorgpersoneel op de ziekenhuislocatie. Alle 4 ziekenhuizen hebben hiervan gebruik gemaakt en zijn bezocht door een mobiel team van de GGD. Niet mobiele thuiswonende personen die tot de doelgroep behoren, konden zich melden voor een vaccinatie aan huis. Deze vaccinaties werden verzorgd door een mobiel team van de GGD. In totaal zijn ca. 2100 vaccinaties bij niet mobiele thuiswonenden toegediend. Door GGD Brabant-Zuidoost werden tijdens de campagne in totaal 129.492 Covidvaccinaties toegediend. De vaccinatiegraad percentages lopen op van 29% bij de 60-65 jarigen tot 66% bij de 80-85 jarigen. Evenals het vorig jaar is de vaccinatiegraad in onze regio een kleine 4% boven het landelijk gemiddelde. In geheel 2024 was er ook de mogelijkheid om medische reden met een verwijzing van een behandelend arts, een covidvaccinatie te ontvangen.
Dit was de zogenaamde basiscapaciteit, buiten de najaarscampagne. Voor meer informatie over Covid-19 bestrijding zie paragraaf 2.1b.
Bedrijfsvoering De ondersteunende teams van de GGD hebben in 2024 zowel de reguliere GGD-processen als de extra processen (Covid-19 en projecten als pandemische paraatheid, IZA/GALA, STORM, enz.) ondersteund. In paragraaf 3.4 gaan we uitgebreid in op de ontwikkelingen bij en de resultaten van de ondersteunende processen. Een greep uit de vele resultaten: •
Personeel: gemiddeld waren er bij de GGD 864 medewerkers in loondienst (824 in 2023), verdeeld over 683 fte (644 fte in 2023) Het ziekteverzuim was in 2024 overall 6,3% (exclusief zwangerschap). Dit is een significante daling t.o.v. van het jaar 2023, mede door de intensivering van het verzuimbeleid. De grootste daling is bij Publieke Gezondheid van 7,3 % naar 6,3%. Bij de Ambulancezorg is een stijging te zien van 5,7% in 2023 naar (eveneens) 6,3% in 2024. Het vooronderzoek naar strategische personeelsplanning is afgerond
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
7
•
Klantcontactcentrum (KCC): over het hele jaar zijn er bij KCC 105.326 telefoongesprekken binnengekomen, zijn 5.188 contacten met klanten via sociale media verlopen en hebben 5.173 gesprekken plaatsgevonden via de chatbot. Er zijn verbeteringen doorgevoerd in de processen met name in de koppeling/samenwerking tussen KCC en de teams JGZ en IZB
•
Informatisering & Automatisering: het werken in de Cloud en het datagedreven werken is verder doorgezet en het beveiligingsniveau van onze systemen is verder opgevoerd
•
Facilitair, huisvesting en inkoop: de implementatie van een nieuw systeem voor fysieke toegangscontrole tot GGD-gebouwen is afgerond. Een achttal JGZ-locaties is omgebouwd naar de nieuwe huisstijl. Het nieuwe inkoopbeleid is vastgesteld en geïmplementeerd. Er zijn 24 inkooptrajecten afgerond
•
Communicatie: het merkbeleid van de GGD, het huisstijlhandboek, het nieuwe intranet JIP en een nieuw narrowcasting-systeem zijn geïmplementeerd. Het crisisplan communicatie is herzien en communicatie met kwetsbare doelgroepen is opgestart. We zijn gaan werken met preferred suppliers (o.a.voor video, fotografie). Daarnaast zijn er sjablonen ontwikkeld voor medewerkers waarmee medewerkers zelf flyers en posters kunnen ontwikkelen. Tot slot hebben we de werkwijze van team communicatie aangepast
•
Kwaliteitszorg: de externe kwaliteitsaudits zijn met goed gevolg afgelegd zodat de hele GGD kwaliteitscertificaten heeft behaald (ISO 9001 en NEN7510)
•
Duurzaamheid en planetary health: samen met de twee andere Brabantse GGD’en is een visie en een roadmap op dit thema ontwikkeld. Daarbij is een interne (onze voetafdruk) en een externe lijn onderscheiden (onze bijdrage vanuit gezondheidspreventie aan planetaire gezondheid, onze handafdruk). De komende jaren worden de plannen geconcretiseerd in de jaarplannen van de teams. De nieuwe ambulancepost die in Helmond is gerealiseerd is volledig houtbouw en zonder gasaansluiting
Financieel resultaat 2024 De exploitatie over 2024 laat bij het programma Publieke Gezondheid (PG) een positief resultaat zien van circa € 1.207.000 en bij het programma Ambulancezorg (AZ) een positief resultaat van circa € 257.000.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
8
1. Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Brabant-Zuidoost (GGD). In deze jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en beheer in 2024. De jaarstukken worden vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de GGD. Om de controlerende taak te kunnen vervullen, heeft het Algemeen Bestuur een externe accountant benoemd. De accountantscontrole heeft plaatsgevonden volgens het controleprotocol dat door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. 1.1.
Opzet jaarstukken
Met het oog op toepassing van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten is de opzet van de jaarstukken 2024 een afspiegeling van de begroting 2024. De jaarstukken zijn als volgt opgebouwd: •
Programmaverantwoording
•
Financiële paragrafen
•
Jaarrekening: -
Programmarekening
-
Balans
In de programmaverantwoording (hoofdstuk 2) vindt u de inhoudelijke verantwoording van de volgende GGD-programma’s: •
Publieke Gezondheid (2.1)
•
Ambulancezorg (2.2)
Hoofdstuk 3 bevat de financiële paragrafen die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de GGD. In dit hoofdstuk zijn ook de activiteiten en resultaten van de ondersteunende afdelingen opgenomen. De grondslagen van de programmarekening worden in hoofdstuk 4 toegelicht. In hoofdstuk 5 wordt een uitgebreide toelichting op posities van de balansposten gegeven. Hoofdstuk 6 geeft dieper inzicht in de baten en lasten van het boekjaar 2024. We sluiten af met inzicht in de bezoldiging van topfunctionarissen (hoofdstuk 7). 1.2.
Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden
Ten behoeve van de oordeelsvorming hanteert de accountant de bepalingen die zijn opgenomen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Dit besluit houdt in dat de controlerende accountant bij de jaarstukken een controleverklaring afgeeft over de getrouwheid van de jaarrekening inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die met ingang van 2023 door het Dagelijks Bestuur dient te worden opgesteld en afgelegd. Voor de uitvoering van het onderzoek naar de rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties is een toetsbaar normenkader noodzakelijk.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
9
Door middel van het normenkader geeft het Algemeen Bestuur enerzijds aan wat de voor de accountantscontrole relevante regelgeving van hogere overheden is en welke verordeningen en regelingen van de GGD zelf van toepassing zijn. Daarnaast is de in het normenkader opgenomen regelgeving het uitgangspunt voor de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording die door het bestuur wordt afgelegd. Eind 2024 heeft het Algemeen Bestuur het normenkader voor het begrotingsjaar 2024 vastgesteld. 1.3.
Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten
De gemeentewet schrijft voor dat decentrale overheden jaarlijks een begroting en jaarstukken moeten opstellen. De uitwerking van die bepaling is geregeld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De jaarstukken zijn opgesteld in overeenstemming met de voorschriften van het BBV. 1.4.
Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector
Met ingang van 1 januari 2013 is de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) van kracht. De WNT verplicht tot openbaarmaking van de bezoldiging van de zogenaamde topfunctionarissen. Topfunctionarissen zijn diegenen die leidinggeven aan de gehele organisatie en in de WNT als zodanig zijn aangemerkt. Conform de WNT wordt in hoofdstuk 7 van de jaarrekening de beloning van de topfunctionarissen binnen de GGD openbaar gemaakt.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
10
2. Programmaverantwoording Missie en visie GGD De GGD Brabant-Zuidoost heeft tot doel om bij te dragen aan een positieve ontwikkeling van de gezondheidssituatie van de inwoners van het samenwerkingsgebied door uitvoering van de publieke gezondheidszorg en de ambulancezorg. We beschermen, bewaken en bevorderen de gezondheid van alle inwoners in onze regio en zijn daarbij de regionale en lokale verbinder in preventie. Bij de uitvoering van onze taken stellen we de eigen kracht en de eigen verantwoordelijkheid van burgers centraal. We willen vanuit een brede sociaal medische deskundigheid een betrouwbare vraagbaak zijn en onafhankelijk advies op maat leveren. We zien gezondheid als het vermogen van mensen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven (Machteld Huber, 2013). Gezondheid is een belangrijke waarde op zich, maar wij zien gezondheid ook als voorwaarde voor actieve deelname van burgers aan de samenleving en een voorwaarde voor zelfredzaamheid. Samenwerken is voor ons een belangrijk middel voor het behalen van gezondheidsdoelstellingen. We willen onze kennis van publieke gezondheid actief verbinden aan partijen in het sociale en het ruimtelijke domein en de domeinen veiligheid en openbaar bestuur. 2.1.
Publieke Gezondheid
2.1a
Publieke Gezondheid - Regulier
Jeugdgezondheidszorg voor 0-18-jarigen De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is een preventieve basisvoorziening die aan alle kinderen en hun opvoeders wordt aangeboden. Haar primaire taak is preventie, vroeg signaleren en doorverwijzen. JGZ kijkt naar wat kinderen nodig hebben om gezond op te groeien, zich aan te passen, zelfredzaam te zijn en deel te nemen aan de maatschappij en naar wat ouders nodig hebben om hun kind goed te verzorgen en gezond op te voeden. De behoefte en de eigen kracht en mogelijkheden van kinderen en ouders en hun omgeving zijn hierbij het uitgangspunt. De JGZ werkt hierbij samen met onderwijs (deelname aan zorg adviesteams), lokale (wijk)teams, huisartsen en medisch specialisten. In 2024 waren er in onze regio 330 scholen (246 BO/52 VO/32 SO). Aan elke school is een JGZ-professional gekoppeld (deelname aan het zorg adviesteam). Onderstaande cijfers geven een beeld van de realisaties van het Basispakket JGZ en hebben betrekking op het kalenderjaar 2024 m.u.v. de cijfers periodieke geneeskundige onderzoeken (PGO), de gezondheidschecks in het VO en de onderzoeken op indicatie 4-18-jarigen, deze hebben betrekking op schooljaar 2023/2024.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
11
Prenatale huisbezoeken
231Contactmomenten
Alleen ‘Prenataal huisbezoek’ (excl. Stevig
175 Cliënten
ouderschap huisbezoek en PGA)
Neonatale eerste
6.679 Contactmomenten
Alleen ‘Hielprik en gehoorscreening’ (excl.
gehoorscreeningen
6.676 Cliënten
herhaling gehoorscreening’)
VVE verwijzingen
2.076 Cliënten
# VVE Indicaties nieuw (aantal kinderen met een indicatie in 2024)
Contactmomenten 0-4 - jarigen Uitgevoerde Contact-
Er zijn 4.799 verwijzingen voor 3.700 cliënten
momenten : 108.089
naar ketenpartners gedaan. (Dit is zonder de
(waarvan 11.280 telefonisch
verwijzingen voor VVE)
contact met ouder van client) PGO groep 2 Basisonderwijs
Uitgevoerde contactmomenten Aantal afgehandelde contactmomenten is 6.812
7.122 van 7.253 cliënten die in aanmerking kwamen (98%). Verschil tussen afgehandeld en uitgevoerd zit onder andere in op eigen verzoek annuleren, niet verschijnen etc.
PGO groep 7 Basisonderwijs
Uitgevoerde contactmomenten Aantal afgehandelde contactmomenten is 5.691
7.421 van de 7.245 cliënten dat in aanmerking kwam. Verschil tussen afgehandeld en uitgevoerd zit onder andere in op eigen verzoek annuleren, niet verschijnen etc.
Gezondheidschecks/afnames
Ingevulde vragenlijsten 13.143 Vragenlijsten ingevuld: #klassikaal = 12.211
Voortgezet Onderwijs
en #vangnet = 932 Er zijn 15.811 vragenlijsten aangeboden. Respons 83%
Contactmomenten PGO
Uitgevoerde contactmomenten Aantal afgehandelde contactmomenten is
Speciaal Onderwijs
1.105
1.530 van de 1.897 cliënten die in aanmerking kwamen= 81%. Verschil tussen afgehandeld en uitgevoerd zit onder andere in op eigen verzoek annuleren, niet verschijnen etc.
Onderzoeken op indicatie
21.077 onderzoeken bij
4–18 jarigen
15.820 cliënten
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
12
Daarnaast is veel arbeid verzet in de contracttaken JGZ voor een groot deel van de 21 gemeenten in onze regio. De realisaties in deze contracttaken worden apart verantwoord op gemeenteniveau. Het gaat om activiteiten zoals STORM, M@zl, extra contactmomenten op maat in vorm van extra huisbezoeken en/of extra contactmomenten op locatie, Stevig Ouderschap, Video Home Training, groepsvoorlichting, VVE op maat. De realisaties bij deze contracttaken worden bilateraal naar gemeenten verantwoord. In 2023 is het vernieuwingsprogramma JGZ, onder de naam Generatie Gezond, gestart. Ook in 2024 is dit programma voortgezet en zijn er stappen gezet richting risicogericht uitnodigen, het aanwenden van een taxatie instrument, evaluatie van het basiscontactenschema, een verkenning op ouders zelf te laten plannen en een oriëntatie op zorgdifferentiatie en op taakdifferentiatie. De voortgang van en realisatie binnen het programma stemmen de programmaleiders af met de betrokken ambtenaren uit de gemeenten. Het vernieuwingsprogramma loopt tot en met 2026. In 2024 hebben de 3 Brabantse GGD's de onderlinge samenwerking verder verkend op het gebied van het basisaanbod preventie, data gedreven werken, benutting expertise professionals, toekomstige ontwikkelingen RVP en Kansrijke Start binnen JGZ. In 2025 krijgt dit verder vorm.
Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) is een collectief preventieprogramma van de overheid met als doel het voorkomen van ziekte en sterfte door middel van vaccinaties. Vanaf 1 januari 2019 valt de uitvoering ervan onder bestuurlijke verantwoordelijkheid van gemeenten. In de regio Zuidoost-Brabant wordt het RVP binnen de GGD uitgevoerd door de Jeugdgezondheidszorg in samenwerking met het Vaccinatie Expertise Centrum van onze GGD. Volgens het RIVM (publicatie 2024, gegevens over 2023) lijkt de landelijke vaccinatiegraad bij zuigelingen en kleuters hetzelfde of zelfs iets hoger (BMR en MenACWY) dan in voorgaande jaren. Bij de oudere leeftijdsgroepen (vanaf 9 jaar) lijkt de landelijke vaccinatiegraad voor de meeste vaccinaties te zijn gedaald. In de regio Zuidoost-Brabant lijkt de vaccinatiegraad bij alle leeftijdsgroepen licht gedaald en bij DKTP kleuters en MenACWY adolescenten sterker gedaald. De 22 wekenprik lijkt gelijk gebleven, landelijk ongeveer 64% van alle zwangere vrouwen en regionaal ongeveer 70% (geschatte deelname). Sinds 2022 ontvangt het RIVM een deel van de vaccinaties anoniem. Hierdoor weet het RIVM niet meer precies hoe hoog de vaccinatiegraad is. Anonieme vaccinaties kunnen namelijk niet meegeteld worden. De geregistreerde vaccinatiegraad is daarom lager dan de werkelijke vaccinatiegraad.
Nieuw is dat de Jeugdgezondheidszorg vanaf griepseizoen 2023/2024 ook de griepvaccinatie voor zwangeren zonder medische indicatie uitvoert. Verder kregen de nog niet (volledig) gevaccineerde jongeren tot en met 26 jaar de kans om zich nog tegen HPV te laten vaccineren. Onderstaand de infographics over de vaccinatiegraad met daarin de gegevens landelijk, regionaal en de gemeente Eindhoven. Deze gegevens en meer zijn voor iedere gemeente beschikbaar via onze website: Vaccinatiegraad per gemeente - GGD Brabant-Zuidoost
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
13
Onderstaande infographics geven een goede indruk van de uitvoering van en de deelname aan het RVP (reguliere campagnes) voor 4-18 jarigen in 2024.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
14
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
15
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
16
Kansrijke Start Het actieprogramma Kansrijke Start richt zich op de eerste 1000 dagen van een kind (van -10 maanden tot 2 jaar). De omgeving waarin een kind wordt geboren, opgroeit en zich ontwikkelt in die eerste 1000 dagen, bepaalt in grote mate de gezondheid en de kansen voor later. Vanuit de overtuiging dat ieder kind de beste start van zijn of haar leven verdient, wordt sinds 2018 vanuit het programma Kansrijke Start volop ingezet op de totstandkoming van lokale coalities waarin we samenwerken voor een goede, kansrijke start voor elk kind. Zo bouwen we aan een gezonde generatie in de maatschappij van morgen. In de regio van GGD Brabant-Zuidoost zijn alle gemeenten actief aan de slag met Kansrijke Start. In een aantal gemeenten vervult de GGD de rol van projectleider of neemt deel aan het projectteam. In zoveel mogelijk gemeenten neemt de jeugdgezondheidszorg deel aan de lokale coalitie. In de coalities zijn al mooie stappen gezet. De samenwerking tussen het medisch en sociaal domein wordt versterkt en in verschillende gemeentes worden (nieuwe) interventies ingezet of uitgebreid, zoals Nu Niet Zwanger, Centering Zwangerschap (verloskundige zorg in groepsverband) en het opzetten van inloopochtenden voor ouders van baby’s en peuters.
Ook is in 2024 actief gewerkt om de ketenaanpak als onderdeel van het Regioplan Eindhoven - De Kempen regionaal verder uit te bouwen; er is een lerend netwerk gestart met ambtenaren en lokale projectleiders en een regionale coalitie met regionale stakeholders. Er is gestart met het systematisch verzamelen van Kennis en Informatie (KI) en er is een werknota voor ‘25-’26 in ontwikkeling. Nu Niet Zwanger Een zwangerschap moet voor iedereen een bewuste keuze kunnen zijn, niet iets wat je overvalt en waar je maar mee moet zien om te gaan. Vooral niet als je toch al in een kwetsbare positie zit. Nu Niet Zwanger biedt hulpverleners concrete middelen om hun cliënten (vrouw én man) in een open en eerlijk gesprek te laten nadenken over hun kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. In 2024 hebben we voor 20 gemeenten in de regio uitvoering gegeven aan Nu Niet Zwanger. Dit zijn de gemeenten Helmond, Eindhoven, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden, Bergeijk, Waalre, Oirschot, Best, Veldhoven, Nuenen, GeldropMierlo, Son en Breugel, Valkenswaard, Cranendonck, Deurne, Asten, Someren, Laarbeek en Gemert-Bakel. Er zijn 62 partnerorganisaties aangesloten waar 118 aandachtfunctionarissen actief zijn. De basis e-learning over Nu Niet Zwanger is door 246 professionals gevolgd, de fysieke basistraining voor aandachtfunctionarissen is 5 keer gegeven (44 deelnemers) en er is 30 keer intervisie gegeven.
In totaal zijn er 75 opgeschaalde casussen opgepakt door de Inhoudelijk Coördinatoren, 57 keer is anticonceptie door Nu Niet Zwanger vergoed en de Inhoudelijk Coördinatoren hebben 33 adviesgesprekken met professionals gevoerd. Daarnaast hebben de Projectleiders zich ingezet om Nu Niet Zwanger verder te borgen in de regio. In 2025 zal een evaluatieonderzoek naar Nu Niet Zwanger worden opgeleverd en zal het verder verstevigen en (financieel) borgen van het programma in de regio centraal staan. STORM STORM staat voor Strong Teens and Resilient Minds. STORM is een samenwerking waarbij scholen, GGD, GGZ en gemeenten signalen van somberheid bij jongeren snel op kunnen pikken en aanpakken. De STORM-aanpak is een gezamenlijk (preventie)programma dat de ontwikkeling van een positief zelfbeeld, weerbaarheid en veerkracht onder jongeren stimuleert.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
17
De STORM-aanpak bestaat uit de volgende interventies: 1.
Mental Health lessen Ruim 4.900 leerlingen in het 1e leerjaar van het voortgezet onderwijs krijgen op school 2 lessen over psychische/mentale gezondheid. Zij leren wat mentale gezondheid is, wat ze zelf kunnen doen om lekker in hun vel te zitten en wat te doen als het even iets minder gaat.
2.
Gatekeepers op scholen Ruim 200 mentoren en docenten op scholen worden getraind tot gatekeepers. Hierdoor kunnen zij goed herkennen wanneer het iets minder goed gaat met een jongere en weten zij hoe in gesprek te gaan.
3.
Vroeg-signalering door de GGD Ruim 4.900 leerlingen in het 1e leerjaar van het voortgezet onderwijs worden door de GGD gescreend op mentale gezondheidsklachten, waaronder somberheid en suïcidale gedachten.
4.
Op Volle Kracht-training Jongeren die veel piekeren, veel stress ervaren en lichte somberheidsklachten hebben, krijgen de vaardigheidstraining Op Volle Kracht aangeboden. Deze training stimuleert zelfvertrouwen, weerbaarheid en veerkracht.
In september 2024 is de STORM-aanpak gestart binnen 25 scholen in 13 gemeenten. Dit zijn nagenoeg alle scholen voor voortgezet onderwijs in de gemeenten Eindhoven, Best, Oirschot, Veldhoven, Waalre, Reusel, Bladel, Bergeijk, Eersel, Valkenswaard, Son en Breugel, Heeze-Leende en Nuenen. De interventies vinden plaats gedurende schooljaar 2024-2025. Kwantitatieve resultaten zullen opgeleverd worden na afsluiting van schooljaar 2024-2025. In regio Helmond/de Peel wordt de STORM-aanpak sinds enkele jaren aangeboden in gemeenten Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren. De programmaleiding van deze regio ligt bij GGZ Oost Brabant. Als GGD voeren wij de vroegsignalering uit. Steunpunt Mantelzorg Verlicht Het Steunpunt Mantelzorg Verlicht werkt op contractbasis voor de gemeenten Eindhoven en Valkenswaard en houdt zich bezig met het ontwikkelen van deskundigheid over mantelzorgondersteuning en het inzetten van deze deskundigheid t.b.v. mantelzorgers, hulpverleners, hulpvragers en belangstellenden. De ondersteuning bestaat uit directe ondersteuning van mantelzorgers en indirecte ondersteuning door het informeren en toerusten van beroepskrachten en vrijwilligers.
Het steunpunt werkt met een aantal aandachtsgebieden gericht op extra kwetsbare groepen zoals mantelzorgers die zorgen voor iemand met dementie of met een niet aangeboren hersenletsel (NAH), mantelzorgers met een nietwesterse migratieachtergrond, werkende mantelzorgers, jonge mantelzorgers (tot 25 jaar), respijtzorg (vervangende mantelzorg) en ex-mantelzorgers. Het steunpunt biedt zowel individuele als collectieve ondersteuning aan mantelzorgers met als uitgangspunt de ondersteuningsvraag van een mantelzorger. Mantelzorgers nemen rechtstreeks contact op met het steunpunt voor informatie, advies en begeleiding. De ondersteuning is gratis, er is geen indicatie nodig en er zijn geen wachtlijsten. De groepsondersteuning wordt aangeboden n.a.v. vragen vanuit meerdere mantelzorgers. Zo zijn de themabijeenkomsten voor mantelzorgers met een migratieachtergrond ontstaan vanuit onze contacten met stichting Ik Wil en de spreekuren die in de Fatih moskee werden gehouden.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
18
In totaal zijn 6.450 mantelzorgers bij het Steunpunt Mantelzorg Verlicht ingeschreven (Eindhoven en Valkenswaard). Door deze mantelzorgers gericht te informeren worden zij op de hoogte gebracht van actuele informatie en mogelijkheden op het gebied van mantelzorg en mantelzorgondersteuning. M-nieuws, de nieuwsbrief voor mantelzorgers is in 2024 drie keer uitgebracht en naar alle mantelzorgers en ruim 350 organisaties gestuurd. In 2024 hebben ruim 5.460 contacten met mantelzorgers plaatsgevonden via telefoon, mail of bezoek. Dit waren bijna 1.000 contacten meer dan in 2023. Bijna 1.100 contacten waren specifiek gericht op emotionele, praktische of informatieve steun. Ruim 160 mantelzorgers hebben individuele begeleiding gekregen via een bezoek thuis of bij de GGD. De inzet in deze gesprekken is het voorkomen dan wel uitstellen van overbelasting. Mantelzorgers die zich competent voelen hebben minder kans op overbelasting (SCP, 2017). In groepsverband wordt educatieve en emotionele steun geboden. In 2024 zijn 80 groepsbijeenkomsten georganiseerd. Alle activiteiten hadden tot doel om mantelzorgers zo optimaal mogelijk hun mantelzorgtaken te laten uitvoeren, waardoor er minder of later gebruik wordt gemaakt van tweedelijns zorg. Toezicht Kinderopvang Aantal aangemelde en geregistreerde voorzieningen op 29-01-2025: GOB
BSO
KDV
Totaal
18
378
362
758
Actuele risicoprofielen uitgesplitst: Risicoprofielen Groen
Aantal Geen reden tot zorg; noch over actuele
352
situatie noch over nabije toekomst Geel
Geen reden tot zorg over actuele situatie,
278
lichte zorg over nabije toekomst Oranje
Lichte zorg over actuele situatie, zorg over
49
nabije toekomst Rood
Zorg of serieuze zorg over actuele situatie,
13
serieuze zorg over nabije toekomst Geen
66
Totaal
758
Resultaten 2024: Aantal onderzoeken en beoordeelde voorwaarden Aantal voorzieningen met een onderzoek:
725
Aantal voorzieningen met minstens 1 onderzoek met een tekortkoming
336 (46%)
Aantal beoordeelde voorwaarden
28.174
Aantal met "nee" beoordeelde voorwaarden
1.163 (4%)
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
19
Onderzoeken uitgesplitst Onderzoek voor registratie
74
Onderzoek na registratie
38
Jaarlijks onderzoek
677
Nader onderzoek
98
Incidenteel onderzoek
73
Totaal aantal onderzoeken
960
Inzet herstelaanbod Zonder herstelaanbod
470
Hersteld na herstelaanbod
664
Niet hersteld na herstelaanbod
29
Gezondheidsmonitors en onderzoek De resultaten van de jongerenmonitor zijn gerapporteerd en besproken met de gemeenten. Dit onderzoek vond plaats in de tweede en vierde klas van het voortgezet onderwijs. Daarnaast vond de dataverzameling plaats voor de jongvolwassenenmonitor en de volwassenen- en ouderenmonitor. De resultaten hiervan worden in 2025 gerapporteerd. Het team Onderzoek heeft diverse (digitale) panelonderzoeken uitgevoerd in 2024, bijvoorbeeld over klimaatverandering en -adaptatie, zoönosen en houtstook. Team Onderzoek heeft een onderzoeksplan uitgewerkt voor het monitoren van de regionale doelstellingen van IZA in de regio Eindhoven de Kempen en startte met de uitvoering daarvan. Daarnaast werkte team Onderzoek en Beleid en Preventie samen met de 2 andere Brabantse GGD-en aan de ontwikkeling van een Brabantse Kennisinfrastructuur (KIS) . Begin 2024 kwamen de resultaten van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) beschikbaar en organiseerden we in dit kader een webinar met als thema expats en arbeidsmigranten. Ook werkten we binnen het werkgebied van JGZ aan verschillende pilots op het gebied van data-science, bijvoorbeeld het voorkomen van no show en risicogericht werken in groep 7 van het basisonderwijs. Binnen het werkgebied IZB werkten we aan het versterken van de pandemische paraatheid door o.a.
het uitvoeren van de monitoring en surveillance taak, diverse wetenschappelijke onderzoeken en het uitvoeren van data-science projecten. In het kader van de maatwerkonderzoeken zijn ruim 50 vragen van 21 gemeenten beantwoord. Dit zijn kleinere onderzoeken. Een voorbeeld is de evaluatie naar GezondBest samen fit en onderzoek t.b.v. het jeugdbeleid in de gemeente Nuenen. Grotere onderzoeken waar in 2024 aan gewerkt is zijn het belevingsonderzoek Eindhoven Airport, de regionale drugsmonitor en het onderzoek dat plaatsvond in het kader van De Stap naar Gezonder (Slimmer Leven). Dit laatste is halverwege het jaar overgegaan in de aanpak van de IZA monitoring in Eindhoven de Kempen.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
20
Gezondheidsbevordering en ondersteuning bij lokaal gezondheidsbeleid In samenwerking met de 21 gemeenten binnen onze regio ondersteunt het team Beleid & Preventie bij het vormgeven en uitvoeren van het lokaal gezondheidsbeleid. Dit doen we met als doel de gezondheid van inwoners te bevorderen en te beschermen. De taken zijn vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid en vertalen landelijke doelstellingen naar lokaal beleid. We werken nauw samen met diverse interne en externe partners om lokaal maatwerk te leveren. Binnen dit proces vervullen we een adviserende en signalerende rol richting gemeenten en ketenpartners. We ondersteunen bij de opstelling van beleidsplannen, fungeren als eerste aanspreekpunt en nemen deel aan relevante overlegvormen. Daarnaast zetten we ons in om draagvlak te creëren voor gezondheidsthema’s op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Het opstellen en uitvoeren van maatwerk uitvoeringsplannen, afgestemd op de lokale situatie, is een essentieel onderdeel van ons werk. Hierbij werken we in multidisciplinaire teams en participeren we in verschillende project- en werkgroepen. In 2024 resulteerde onze inzet in onder andere:
•
Ondersteuning van 21 gemeenten bij lokaal gezondheidsbeleid
•
Opstellen en uitvoeren van 21 maatwerkplannen gericht op gezondheidsbevordering
•
Deelname aan meer dan 150 overlegvormen
•
Beantwoording van ruim 3000 vragen van gemeenten en samenwerkingspartners
We werken intensief samen met diverse partijen zoals gemeenten, welzijnsinstellingen, onderwijs- en kinderopvangorganisaties, verslavingsinstellingen, jongerenwerk, (sport)verenigingen, GGZ en de eerstelijnszorg. Deze samenwerking is cruciaal voor een integrale aanpak van gezondheidsvraagstukken en een effectieve implementatie van lokaal beleid. Voor de toekomst voorzien we enkele belangrijke ontwikkelingen, waaronder landelijke bezuinigingen op preventieprogramma’s, een toenemende regionale samenwerking tussen gemeenten en een grotere diversiteit aan gezondheidsthema’s en doelgroepen. Daarnaast vormt de sterk toenemende vergrijzing en de druk op de woningmarkt een uitdaging voor lokaal gezondheidsbeleid. Met deze ontwikkelingen in het vooruitzicht blijven we ons inzetten voor de verdere versterking van lokaal gezondheidsbeleid, in nauwe samenwerking met onze partners en gemeenten. Ondersteuning bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) In het jaar 2024 is door de GGD en onze gemeenten verder gewerkt aan de landelijke akkoorden Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA). Het IZA heeft als hoger doel het verlagen van de zorgkosten en het passend maken van de zorgvraag bij het zorgaanbod (breed gericht op zorg domein en sociaal domein; met (sub)regionale focus).
Het onderliggende GALA heeft als doel bevordering van de gezondheid (meer preventief gericht; met meer lokale focus). GALA en IZA zijn sterk met elkaar verbonden. De GGD heeft in het kader van GALA de volgende activiteiten uitgevoerd: •
De lokale teams ondersteunen de gemeenten nu (individueel) om de GALA plannen te concretiseren en te realiseren: dit gaat van lokaal projectleiderschap voor Kansrijke Start tot het deelnemen of coördineren van een lokale werkgroep voor 1 van de GALA thema's of het geven van een webinar voor ouders over mentale gezondheid
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
21
•
Samen met de andere twee Brabantse GGD’en zijn we erin geslaagd om een gezamenlijke Brabant-brede Kennisinfrastructuur op te zetten. Dit heeft bijv. Een toolbox opgeleverd voor monitoring van de ketenaanpakken en er is bijv. gewerkt aan het gezamenlijke thema arbeidsmigranten en gezondheid
De GGD heeft in kader van IZA de volgende activiteiten uitgevoerd. Eerder is het IZA-regiobeeld en zijn de twee IZA-regioplannen gemaakt in de regio Brabant-Zuidoost: Eindhoven De Kempen (15 gemeenten) en Helmond - De Peel (6 gemeenten). In 2024 is verder gewerkt aan de invulling en uitvoering hiervan op thema's waar de GGD aan de lat stond. Voor Eindhoven - De Kempen is dit een trekkende rol bij het programma Gezond Opgroeien en Leven voor iedereen met de onderdelen: •
Opzetten 5 ketenaanpakken
•
Mentaal welbevinden jeugd collectief
•
Gezonde leefomgeving
We hebben in 2024 met name gefocust op het onderdeel 5 ketenaanpakken. Een regionaal kader voor de 5 ketenaanpakken is gemaakt samen met regionale partners voor elke ketenaanpak (klantproces, benodigde partijen, activiteiten en interventies, onderlinge afspraken etc.). Dit is de basis voor gemeenten zodat zij gemakkelijker lokaal op basis van het kader kunnen implementeren in hun lokale context (gelijkgericht voor alle gemeenten in de regio). Het Programmateam voor de 5 ketenaanpakken is een samenwerking tussen de GGD en huisartsenorganisatie STROOMZ. De GGD heeft verder de opdracht gekregen om de monitoring van het IZA regioplan op te zetten. Voor Helmond-De Peel heeft dit geresulteerd in een rol voor de GGD bij Thema Gezonde Leefomgeving en regionale opdrachten voor 2 Ketenaanpakken (Kind naar Gezonder Gewicht en Kansrijke Start). In beide subregio’s participeert de GGD bestuurlijk in het overkoepelende IZA regioplan overleg (De Stap resp. Peel Duurzaam Gezond). De samenwerking tussen de gemeenten onderling en met de GGD samen heeft door de GALA- en IZA-inspanningen een boost gekregen. Er is meer gevoel voor gezamenlijk optrekken ontstaan dan voorheen.
Gezonde leefomgeving De GGD participeert in de Regionale Samenwerking Omgevingswet waarin we met onze 21 gemeenten, de Veiligheidsregio Zuidoost Brabant, de Omgevingsdienst Zuidoost Brabant en de waterschappen afstemmen en samenwerken in het kader van de Omgevingswet die per 1 januari 2024 is ingegaan. Binnen deze regionale samenwerking organiseren de partners ook de regionale Omgevingstafel waar we complexe vergunningen integraal bespreken. De GGD is als adviseur vanuit gezondheidsperspectief hierbij betrokken. Voor de eenvoudige inrichtingsvraagstukken hebben de 3 GGD’en in Brabant in 2023 een online tool Omgevingsadvies ontwikkeld. Deze tool helpt gemeenten inzicht te geven wanneer advies (op maat) van de GGD gewenst is vanwege de impact van een initiatief op de publieke gezondheid. Onze ambitie is gezondheidsaspecten te borgen in elk ruimtelijk initiatief, zowel het beschermen van de gezondheid als het bevorderen van een gezonde leefomgeving. De collega’s van het team Beleid en Preventie nemen samen met de collega’s van het team Gezondheid, Milieu en Veiligheid al deel aan overleggen over de Omgevingsvisie bij diverse gemeenten.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
22
Op die manier verbinden we de uitdagingen in het sociale domein met kansen in de leefomgeving met als doel gezond gedrag te stimuleren. We maken daarbij gebruik van onze kennis en cijfers over de beleving van onze inwoners van de leefomgeving, zoals te zien is in onze Brabantse Omgevings Scan. In 2024 zijn de volgende extra opdrachten afgerond: •
In het kader van onze Volksgezondheid Toekomst Verkenning hebben we in kaart gebracht welke maatschappelijke ontwikkelingen onze regio karakteriseren; Maatschappelijke ontwikkelingen - GGD BrabantZuidoost. Wat betreft de leefomgeving zien we dat de ruimte voor gezondheid (letterlijk) in de knel komt door klimaatverandering, woningbouwopgaven en economische groei. Daarnaast zien we een zorgelijke cumulatie van blootstellingen in de regio zoals het risico op zoönosen, gezondheidsrisico’s ten gevolge van de luchtkwaliteit en geurbelasting, en hinder ten gevolge van vliegveld Eindhoven.
•
Binnen IZA Peel Duurzaam Gezond heeft de GGD een bestuurlijke trekkersrol van het thema Gezonde Leefomgeving. In deze coalitie is een plan van aanpak gemaakt dat inmiddels in de startblokken staat.
•
In oktober hebben we in samenwerking met de GGD Hart voor Brabant en West Brabant een online inspiratie sessie gegeven in de Week van de Gezonde Leefomgeving. In deze sessie zijn de thema’s Schone Lucht Akkoord, Gezonde Voedselomgeving en Hitteplannen besproken. Deze sessie had een bereik van meer dan 200 deelnemers, zowel vanuit het sociaal domein als het fysieke domein.
•
De GGD heeft een onderzoek ‘Beleving van de leefomgeving rond luchthaven Eindhoven – meting 2023’ uitgevoerd waarin de vergelijking is gemaakt met de eerdere onderzoeken uit 2018, 2014 en 2012. Uit dit onderzoek blijkt dat 14% van onze inwoners ernstige geluidhinder ervaren. Het percentage inwoners dat geluidhinder ervaart is niet verder toegenomen, maar in de aanvliegroutes ervaart 22-55% van de inwoners hinder.
•
In samenwerking met GGD Hart voor Brabant en GGD West-Brabant hebben we goede voorbeelden op het gebied van omgevingsvisies, hitteplannen en andere relevante adviezen op het gebied van het (GALA) thema Gezonde Leefomgeving met elkaar gedeeld. Op deze manier werken de 3 GGD’en al samen met het uitwisselen van kennis.
Medische Milieukundige Zorg Team Gezondheid, Milieu en Veiligheid (GMV) beantwoordt vragen van bewoners, bedrijven en instellingen op het grensvlak milieu en gezondheid. In 2024 zijn 246 vragen van bewoners, bedrijven en instellingen beantwoord over zeer uiteenlopende onderwerpen. De vragen betreffen zowel het binnenmilieu (in woningen en scholen) als het buitenmilieu (asbest, bodem, chemische stoffen, fijn stof, geluid, houtrook, lucht, geur, bestrijdingsmiddelen). Daarnaast adviseert Team GMV gevraagd en ongevraagd aan gemeenten en levert het een bijdrage aan voorlichtingsbijeenkomsten in onze regio. Er zijn 10 voorlichtingsactiviteiten voor de regio/gemeenten uitgevoerd over onderwerpen als, houtstook, inspiratiesessies gezonde leefomgeving, Brabantse Omgevingsscan en het belevingsonderzoek Eindhoven Airport. Daarnaast zijn 41 (proactieve) beleidsadviezen aan gemeenten in onze regio gegeven. Het gaat hierbij om gezondheidsrisico's of -effecten bij bodemsanering, vermeende kankerclusters, bestemmingsplannen, hoogspanningslijnen, geurhinder en luchtverontreiniging. Het betroffen ook adviezen over omgevingsvisies en -plannen en complexe vergunningaanvragen.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
23
Team GMV nam deel aan 34 lokale of regionale werkgroepen/projecten zoals het Regionaal meetnet Lucht en Geluid, meetnet veehouderij, coalitie LEO Vliegveld Eindhoven en werkgroep geurhinder (Deurne). Er zijn 3 acute incidenten geweest met betrekking tot kwik, zwemwater en PFAS. Bij 21 milieu-incidenten heeft de geneeskundige adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) advies gegeven. Deze incidenten betroffen blootstellingen van bewoners (inademing, onwel worden) als gevolg van blootstelling aan gevaarlijke stoffen als rook (bij brand) en chemische stoffen (bij lekkages of mengen van stoffen) zoals chloor en zwavelzuur. Infectieziektebestrijding en hygiënezorg In 2024 was er geen meldplicht meer voor Covid-19. Het aantal meldingen van andere infectieziekten nam t.o.v. 2023 (zonder meetellen Covid-19) fors toe. In 2024 1.387 meldingen, waarvan 909 meldingsplichtig. In 2023 betrof het 945 meldingen (waarvan 488 meldingsplichtig). Verklaring hiervoor is met name de toename van het aantal kinkhoestmeldingen (van 99 naar 525). Tijdens de coronapandemie daalde het aantal kinkhoestmeldingen naar bijna nul. In 2024 was sprake van een “rebound effect” en lijkt het aantal kinkhoestmeldingen weer het cyclische patroon met pieken en dalen te volgen. In 2024 was er daarnaast een grote mazelen uitbraak met in totaal 63 meldingen, in andere jaren gaat het om een enkele melding.
Instellingen meldden in totaal 346 uitbraken (2023: 214), waarvan 196 vanuit kinderdagverblijven. Het team Infectieziektebestrijding beantwoorde 1.041 vragen van burgers, instellingen en professionals (2023: 627). In het kader van hygiënezorg zijn 34 (risico)locaties bezocht in opdracht van de gemeenten, waarvan 1 school, 16 seksbedrijven, 3 culturele centra, 2 gemeenschapshuizen, 1 sauna en 11 woningvervuilingen. Verder zijn er 43 evenementadviezen gegeven. We bezochten 11 opvangcentra voor asielzoekers en 6 crisisnoodopvang locaties voor asielzoekers en voerden we indien nodig herhaalbezoeken uit. Ook auditeerden we 5 noodopvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen. In het kader van de Warenwetbesluit tatoeëren en piercen inspecteerden en verleenden we aan 95 ondernemers nieuwe of verlengde vergunningen en werden 11 vrijstellingen verleend. Daarnaast zijn we middels samenwerkingsovereenkomsten betrokken bij het kwaliteits- en veiligheidsbeleid van 8 instellingen voor langdurige zorg binnen onze regio. Ook beantwoordden we 64 aan hygiëne gerelateerde vragen van burgers, organisaties en gemeenten. Versterking van de infectieziektebestrijding en de pandemische paraatheid Vanaf januari 2023 vindt een meerjarig (landelijk) programma plaats om de infectieziektebestrijding te versterken en beter pandemisch paraat te staan.
Dit programma wordt gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en gecoördineerd door GGD GHOR Nederland en bestaat uit meerdere pijlers. Een van de pijlers is bedoeld om extra personeel in te zetten bij de GGD’en. Het beschikbare budget is ingezet en ongeveer 10,5 fte is aangetrokken en ingezet bij GGD Brabant-Zuidoost in verschillende posities. Posities in onder andere functioneel beheer, epidemiologie, data- science, communicatie, onderzoek, beleid, opleiden en ontwikkelen zijn ingevuld om het IZB-plein te versterken. Thema’s in dit programma richten zich op het wegnemen van kwetsbaarheden voor pandemische paraatheid, het versterken van (boven)regionale surveillance, het versterken wetenschappelijke kennisinfrastructuur, bovenregionale samenwerking en slim en versneld opleiden. Naast het tweejarige programma voor de versterking van infectieziektebestrijding is er ook budget vrijgekomen voor de operationalisering en implementatie van het LFI (Landelijke Functionaliteit Opschaling Infectieziektebestrijding), onderdeel van het RIVM. In drie jaar tijd (2024, 2025 en 2026) worden de taken van het LFI verder uitgewerkt in samenwerking met de GGD’en.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
24
Vervolgens dienen processen geïmplementeerd te worden binnen de GGD’en om aan te sluiten op het LFI. Het budget dat beschikbaar is gesteld dient om medewerkers beschikbaar te stellen voor de uitwerking van de taken en de implementatie binnen de GGD. In 2024 was er nog weinig vraag vanuit het LFI en is het budget deels ingezet voor procesoptimalisatie ten behoeve van pandemische paraatheid binnen de gehele GGD. Er is hierdoor onder andere een opschalingsdraaiboek opgesteld die de processen weergeeft bij een beginnende infectieziekte uitbraak. TBC-bestrijding In het kader van Tuberculosebestrijding zijn door de GGD 7.593 röntgenfoto’s gemaakt, 1.442 Mantouxtesten en 355 IGRA testen uitgevoerd en 519 BCG vaccinaties gezet. Bij 149 is een tuberculose infectie vastgesteld en bij 48 personen tuberculose ziekte vastgesteld. De personen bij wie TBC of TBI is aangetroffen zijn door GGD-artsen en verpleegkundigen behandeld en begeleid. Door artsen, verpleegkundigen en medisch assistenten zijn in totaal 703 consulten gegeven. De hiervoor genoemde aantallen zijn hoger dan in andere regio’s en hoger dan in 2023. Dit komt door de aanwezigheid van COA Cranendonck, de grote aantallen internationale studenten aan de TU/e en Fontys, de vele expats bij de Tech bedrijven en de vele Oost-Europese arbeidsmigranten die werkzaam zijn in onze regio.
De toename van consulten en TBI en TBC patiënten t.o.v. 2023 heeft voornamelijk te maken met het landelijk gewijzigde screeningsbeleid voor immigranten en asielzoekers dat in 2024 is geïmplementeerd. De complexiteit van de zorg voor TBC patiënten is toegenomen mede vanwege de stijging van MDR en XDR problematiek. In 2024 behandelden/begeleiden we 6 MDR/XDR patiënten, t.o.v. 3 MDR/XDR patiënten in 2023. Seksuele Gezondheid In 2024 zijn er 5.170 SOA consulten verricht, waarvan ca 1.100 zelftesten voor jongeren tot 25 jaar. Eind 2024 waren er 307 cliënten bij de GGD in PrEP zorg (PrEP is een medicijn dat beschermt tegen HIV). Er staan ca 100 personen met indicatie voor PrEP (hoog risico op HIV) op de wachtlijst. Doordat de PrEP regeling veranderd is en we een doorstroom van PrEP zorg naar huisartsen bevorderen hebben we in 2024 aan 92 nieuwe personen met risico op HIV PrEP zorg kunnen bieden. Het SOA-vindpercentage in 2024 is 24,4%. Dit is iets hoger dan in 2023 (23,4%). We zagen vooral een toename van het aantal gonorroe infecties onder hoogopgeleide jongeren en met name bij vrouwen onder de 25 jaar. Daarnaast hebben 212 jongeren onder de 25 jaar met een hulpvraag op het gebied van seksualiteit en relaties een sense gesprek gehad.
De app die we voor sekswerkers ontwikkeld hebben in 9 verschillende talen en waarin informatie gegeven wordt over veilig werken, bescherming met vaccinaties tegen hepatitis B en informatie over de GGD en de SOA testen, is in 2024 gepromoot en is nu zowel in de Google play store als in de Apple store te downloaden. Reizigerszorg/Beroepsvaccinatie/Vaccinatie Op Maat Het team Reizigerszorg draagt binnen onze GGD zorg voor Reizigersadvies en -vaccinaties, Beroepsgroepenvaccinaties en Vaccinaties Op Maat. De vraag naar Reisvaccinaties- en advies was in 2024 groter dan het aanbod. Het team is in 2024 met een aantal personen uitgebreid. Wekelijks worden er spreekuren gehouden op de GGD-locaties in Eindhoven en Helmond. In totaal zijn er 7.640 reisconsulten, 944 consulten voor beroepsgroepen, en 932 consulten Vaccinaties op Maat uitgevoerd. Er wordt continu een Klanttevredenheidsonderzoek gehouden. De klanten van Reizigerszorg beoordelen hun ervaring gemiddeld met een 9,0.
Jaarrekening 2024 - PL/RdK/EV
25
Bijzondere Zorg Meldpunt voor zorgwekkend gedrag De gemeenten Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Oirschot, Nuenen, Reusel-de Mierden, Son en Breugel en Waalre hebben de uitvoerende taken in het kader van de Wet verplichte GGZ bij de GGD belegd. De meldfunctie voor de Wvggz is doorontwikkeld tot een meld- en adviespunt voor zorgwekkend gedrag. Dit meldpunt hangt tevens onder het landelijk meldnummer 0800-1205 voor zorgwekkend en onbegrepen gedrag. Hier kunnen zowel professionals als inwoners hun zorgen uiten over anderen in situaties die niet acuut zijn. Het gaat dan om mensen die (tijdelijk) de grip op hun leven (dreigen te) verliezen. Dit meldpunt vormt een laagdrempelig loket. De melder kan advies krijgen wat diegene zelf kan doen of de melding wordt door het meldpunt opgepakt en indien nodig toegeleid naar de juiste zorg en ondersteuning. Intern is er in 2024 aandacht geweest voor het optekenen van processen en het afronden van het kwaliteitshandboek. Er is een overstap gemaakt naar een nieuwe versie van het EPD met meer uitgebreide functionaliteiten en mogelijkheden ten aanzien van data gedreven werken. Hierop volgend is een dashboard ontwikkeld waarop alle data van afdeling Bijzondere Zorg inzichtelijk is voor zowel rapportagedoeleinden als interne sturing.
Ten aanzien van de ontwikkeling van de medewerkers is geïnvesteerd in diverse trainingen op het gebied van rapporteren, suïcide preventie, effectief vergaderen en effectieve en verbindende communicatie. Daarnaast is aandacht besteed aan het bestendigen van de lijnen tussen Bijzondere Zorg en andere organisatieonderdelen van de GGD, zoals Ambulancezorg en Forensische Geneeskunde. Er liggen nu werkafspraken zodat de collega's van Ambulancezorg eveneens kunnen melden bij Bijzondere Zorg indien zij te maken krijgen met onbegrepen en/of zorgwekkend gedrag. Dit komt ten goede aan de vroegsignalering. Wvggz In 2024 zijn er in totaal 19 procedures Verkennend Onderzoek opgestart waarvan er 16 daadwerkelijk hebben geresulteerd in het indienen van een aanvraag bij de Officier van Justitie. 1 procedure is voortijdig beëindigd. 8 aanvragen hebben geleid tot het voorbereiden van een verzoekschrift voor indiening bij de rechter. Het aantal Verkennende Onderzoeken blijft relatief stabiel. In tegenstelling tot een aantal jaren terug toen de wet Verplichte GGZ net in werking trad leiden veel meldingen niet direct tot een Verkennend Onderzoek. Met de inzet van onder andere de Wijk-GGD’ers en in nauwe afstemming met het netwerk worden mogelijkheden in het vrijwillig kader verder verkend en betrokkene gemotiveerd/verleid tot zorg en kunnen we het toepassen van dwang veelal voorkomen.