CConstaterende datSomeren
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 ODZOB

Gemeenteraad 22 mei 2025, gemeente SomerenBij agendapunt: Besluiten een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant15.577 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

BEGROTING

2026

Meerjarenraming 2027

-

2029

ce OMGEVINGSDIENST ZUIDOOST-BRABANT

Begroting 2026 Versie

In

13

maart

opdracht

en

meerjarenraming 2027

2029

-

2025

Dagelijks

van

bestuur

Omgevingsdienst

Omgevingsdienst

Zuidoost-Brabant

Postbus 5601

KA

8035 Eindhoven

Auteur

(geanonimiseerd)

Datum

13

Status

Vastgesteld

Begroting 2026

en

meerjarenraming

2027-2029

maart

Zuidoost-Brabant

2025 door

het

dagelijks

bestuur.

Inhoudsopgave

1.

Inleiding

4

2.

Beleidsbegroting 2. 1. Meerjarenvisie 2023-2027 2. 2. Meerjaren ontwikkelaanpak naar robuuste omgevingsdienst 2. 3. Onderzoek (opstellen businesscase) vereenvoudigde verantwoording en robuuste financiering 2. 4. Schaalsprong Regio Zuidoost-Brabant

5 5 5

3.

Programmaplan 3. 1. Programma lokale dienstverlening 3. 2. Programma regionale samenwerking 3. 3. Algemene dekkingsmiddelen 3. 4. Kosten overhead 3. 5. Heffing vennootschapsbelasting 3. 6. Onvoorzien

7 8 9 11 12 13 13

4.

Paragrafen 4. 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 4. 2. Financiering 4. 3. Bedrijfsvoering 4. 4. Openbaarheidsparagraaf begroting 2026 4. 5. Verbonden partijen

14 14 16 18 20 21

5.

Financiële begroting 5. 1. Overzicht baten en lasten 5. 2. Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5. 3. Opbouw gemiddeld uurtarief 5. 4. Uiteenzetting financiële positie en de toelichting 5. 5. Meerjarenraming 2027-2029 in de toelichting

22 22 23 27 29 34

6.

Bijlagen 6. 1. Specificatie bijdrage per deelnemer 6. 2. Specificatie bijdrage per deelnemer meerjarig (2027 t/m 2029) 6. 3. Overzicht baten en lasten per taakveld 6. 4. Overzicht baten en lasten (exploitatie) 6. 5. Risico-inventarisatie 6. 6. Lijst met afkortingen

36 36 37 39 40 41 42

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

3

6 6

1

Inleiding

Voor u ligt de (ontwerp)Begroting 2026 met de meerjarenraming 2027–2029 van de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB). Deze begroting is gebaseerd op de bestuurlijk vastgestelde uitgangspunten uit de Kaderbrief 2026. Daarnaast is rekening gehouden met relevante voortschrijdende (financiële) inzichten. Kernpunten begroting De begroting 2026 laat een stijging van baten en lasten zien ten opzichte van 2025. Een deel daarvan is het gevolg van een hogere omzetraming (€ 04 miljoen). De omzetstijging (exclusief de hogere omzetraming) blijft binnen de toegepaste indexering van lonen en prijzen van 4%. Het gemiddeld uurtarief komt uit op € 12842 zoals werd aangekondigd in de Kaderbrief 2026. Het Programma regionale samenwerking bestaat (in lijn met AB-besluitvorming in maart 2024) vanaf 2025 uit drie pijlers: Samen Sterk in Brabant (SSiB) Omgevingsveiligheid en Collectieve Taken. We presenteren een sluitende begroting dat wil zeggen dat de geschatte inkomsten en de geschatte uitgaven aan elkaar gelijk zijn.

•

,

•

•

,

•

,

,

•

,

Opbouw begroting De begroting bestaat uit de volgende onderdelen: •

• •

•

•

Het programmaplan dat ingaat op de programma’s lokale dienstverlening en regionale samenwerking en daarnaast een toelichting geeft op ontwikkelingen in de overhead. De presentatie van de verplichte paragrafen voor zover deze voor de ODZOB van toepassing is. De financiële begroting die nader ingaat op de ontwikkelingen van baten en lasten en de uiteenzetting van de financiële positie. Ook wordt hier ingegaan op de meerjarenraming. In de Notitie Overhead 2023 van de Commissie Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) is aangegeven dat gemeenschappelijke regelingen vanaf de begroting 2026 verplicht zijn om een standaard set van (beleids)indicatoren op te nemen. Deze indicatoren zijn ook in deze begroting toegevoegd aan de paragraaf Bedrijfsvoering. Bijlagen: de gespecificeerde bijdrage per deelnemer het exploitatieoverzicht van baten en lasten de geactualiseerde risico-inventarisatie en het overzicht van baten en lasten per taakveld. ,

,

,

De in de diverse tabellen gepresenteerde realisatiecijfers over 2024 zijn afkomstig uit de concept Jaarstukken 2024 die aan het algemeen bestuur op 25 juni 2025 ter besluitvorming worden voorgelegd. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

4

Beleidsbegroting

2 2. 1

Meerjarenvisie 2023-2027

Het doel van de ODZOB is samen zorgen voor een veilige gezonde en duurzame fysieke leefomgeving. Er zijn verschillende wetten en regels die het milieu en onze fysieke leefomgeving beschermen. De ODZOB voert binnen dat kader VTH (Vergunningverlening Toezicht & Handhaving)- en adviestaken uit die gekoppeld zijn aan de landelijke provinciale en gemeentelijke opgaven (beleid/regelgeving) en de verwachtingen van het VTH-instrumentarium gericht op beperken van emissies en risico’s in de fysieke leefomgeving. We staan niet alleen in dit speelveld en werken samen onder meer met de andere twee Brabantse omgevingsdiensten Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost GGD Brabant-Zuidoost Metropoolregio Eindhoven Inspectie Leefomgeving & Transport Functioneel Parket waterschappen. ,

,

,

,

,

,

,

,

,

De in 2023 door het algemeen bestuur vastgestelde Meerjarenvisie 2023-2027 is het uitgangspunt voor de te volgen koers van de ODZOB voor de komende jaren. De Meerjarenvisie gaat uit van een brede aanpak gericht op de fysieke leefomgeving. De ODZOB wil werken vanuit de big-8 gedachte waarbij de operationele cyclus bij de omgevingsdienst verbonden is met het strategische beleid ingevuld door landelijk provinciaal en gemeentelijk beleid. ,

,

De Meerjarenvisie kent drie thema’s: •

•

•

‘Fundament op orde’; zet in op het op orde hebben onderhouden en verstevigen van het fundament (operationele cyclus). ‘In samenhang’; het verbinden van uitvoering met beleid en het verbinden tussen verschillende beleidsopgaven in de praktijk. ‘Regionaal platform’; gaat om het voeden van het provinciale en gemeentelijke beleidskader met kennis en ervaring vanuit de uitvoering. ,

In deze visie is gekozen voor het FUNDAMENT OP ORDE (primaire focus) en aanvullende inzet op de niveaus IN SAMENHANG en REGIONAAL PLATFORM daar waar urgentie of bestaande afspraken er specifiek om vragen. Dit speelt vooral bij de pijlers gezond en duurzaam.

2. 2

Meerjaren ontwikkelaanpak naar robuuste omgevingsdienst

Uiterlijk op 1 april 2026 dient de ODZOB te voldoen aan de robuustheidscriteria die in het kader van het Interbestuurlijk Programma (IBP) Versterking VTH-stelsel voor alle 28 omgevingsdienstenzijn opgesteld. Op basis van een zelftoets heeft het algemeen bestuur in maart 2024 ingestemd met het plan van aanpak robuustheid. Over de voortgang moet twee keer per jaar aan het ministerie van I&W worden gerapporteerd. Op basis de eerste halfjaar rapportage eind 2024 heeft het ministerie geoordeeld dat de ODZOB voldoet aan de robuustheidscriteria en robuust is. Het voldoen aan de robuustheidscriteria betekent niet dat er geen ontwikkeling nodig is. Op basis van het IBP Versterking VTH-stelsel hebben ministerie VNG IPO Unie van Waterschappen en Omgevingsdienst NL (ODNL) op 16 januari 2025 de Samenwerkingsafspraken ondertekend die ertoe moeten leiden dat de versterking van de VTH wordt doorgezet. De samenwerkingsafspraken regelen dat de verschillende producten uit het IBP in de komende jaren worden opgevolgd en overgenomen in de praktijk van de omgevingsdiensten. Het ministerie bereidt wetgeving voor om deze opvolging op een aantal onderdelen te borgen. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

,

,

5

Daarnaast is op basis van een reeks onderzoeken naar het functioneren van de ODZOB in beeld gebracht waar verbetering en ontwikkeling nodig is. Dit beeld is bevestigd door de zelfevaluatie en visitatie vanuit ODNL. Al deze ontwikkelingen zijn samengebracht in één ontwikkelaanpak. Op 19 december 2024 heeft het algemeen bestuur de Meerjaren ontwikkelaanpak 2025-2027 vastgesteld en daarbij middelen beschikbaar gesteld voor de structurele versterking van de bedrijfsvoering en de (meerjarig incidenteel (2025 – 2027) versnelling van de ontwikkeling van de informatiehuishouding Regionaal Operationeel Kader (ROK) en extra versterking van projectmanagement ICT. ,

Meerjaren ontwikkelaanpak

Structurele versterking van de bedrijfsvoering Ontwikkelagenda: versterken - uitvoeren van ontwikkelopgaven uit het ROK VTH - informatiehuishouding kwantitatie en kwalitatief Buffer voor risico's en actuele ontwikkelingen Totaal

2. 3

2025

2026

2027

* bedragen x 1 € 2028 2029

350. 000

350. 000

350. 000

350. 000

350. 000

410. 000

297. 000

192. 000

0

0

40. 000 800. 000

153. 000 800. 000

258. 000 800. 000

0 350. 000

0 350. 000

Onderzoek vereenvoudigde verantwoording en robuuste financiering

Het dagelijks bestuur stemde in oktober 2024 in met het laten uitwerken (door een extern adviesbureau) van de gevolgen van een vereenvoudiging van de verantwoording (naar deelnemers) en de gevolgen van een robuuste financiering worden uitgewerkt. Dit is een van de onderwerpen die onder de eerdergenoemde Samenwerkingsafspraken vallen. Dit onderzoek vergelijkt de huidige financieringssystematiek met de geadviseerde financieringssystematiek uit het IBP Versterking VTH-stelsel. Op basis van deze vergelijking wordt een voorstel tot wijziging uitgewerkt waarin de effecten inzichtelijk worden gemaakt met een realistisch tijdpad om dit mogelijk te realiseren. De planning gaat uit van oplevering medio 2025. In de context van dit onderzoek wordt aan een ontwikkelopgave gewerkt die zich richt op de versterking van de horizontale verantwoording. Met behulp van doel- en activiteitenbomen willen wij raden en staten meer inzicht geven in de relaties tussen de provinciale en gemeentelijke doelen en de activiteiten die de ODZOB daar voor verricht en hoe deze worden gemeten. Beoogd wordt een impuls te geven aan de P&Ccyclus en de sturing en verbinding te vernieuwen en te versterken. Met het Regionaal Operationeel Kader (ROK) VTH is hiermee een begin gemaakt.

2. 4

Schaalsprong regio Zuidoost-Brabant

De schaalsprong in de regio Zuidoost- Brabant als gevolg van de Regiodeal en het project Beethoven betekent een grote opgave op de beleidsterreinen van wonen ruimte infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen. De gemeenschappelijke regelingen MRE GGD VRBZO en ODZOB beschouwen het als een gemeenschappelijk opgave om voor de 21 gemeenten hier hun bijdrage aan te leveren en trekken daar waar mogelijk daar samen in op. Elke gemeenschappelijke regeling zal vanuit haar eigen perspectief en taakuitvoering hier invulling aan geven. Voor de ODZOB zien wij in het belang van een veilige gezonde en duurzame leefomgeving een vroege betrokkenheid en inzet van onze expertise bij omgevingsplanactiviteiten het opstellen van omgevingsplannen en programma’s en beleid/visies voor de fysieke leefomgeving. ,

,

,

,

,

,

,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

6

3

Programmaplan

De ODZOB streeft naar de succesvolle uitvoering van de opgedragen werkzaamheden op het gebied van de fysieke leefomgeving; zowel voor deelnemers als niet-deelnemende organisaties. In de begroting 2026 worden de volgende programma’s onderscheiden: • •

Lokale dienstverlening Regionale samenwerking

In onderstaand overzicht zijn de baten lasten en saldi per programma ,

weergegeven.

Programmaplan

* bedragen

Omschrijving Programma Lokale dienstverlening Programma Regionale samenwerking

Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing VPB Bedrag onvoorzien Saldo van baten en lasten vóór mutatie reserves Toevoeging en onttrekking reserves Mutatie reserves Totaal toevoeging en onttrekking aan reserves

Saldo van baten en lasten na mutatie reserves

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

7

x

1€

Baten

Lasten

Saldo

30. 103. 344 2. 102. 094 200. 000 0 0 0 32. 405. 438

20. 656. 234 1. 634. 895 0 10. 109. 309 5. 000 0 32. 405. 438

9. 447. 110 467. 199 200. 000 -10. 109. 309 -5. 000 0 0

0 0 32. 405. 438

0 0 32. 405. 438

0 0 0

3. 1

Programma lokale dienstverlening

Wat willen we bereiken? De ODZOB wil samen met gemeenten provincie en samenwerkingspartners bijdragen aan een veilige gezonde en duurzame fysieke leefomgeving. ,

,

Wat gaan we daar voor doen? Onder dit programma vallen de werkzaamheden die de ODZOB uitvoert voor zowel zijn deelnemers als voor overige publieke organisaties. Kenmerkend hierbij is de een-op-een relatie tussen de ODZOB (als opdrachtnemer) en de opdrachtgever. De ODZOB richt zich op vergunningverlening toezicht handhaving en advies op inhoudelijke thema’s als milieu bodem water landbouw duurzaamheid asbest bouwen omgevingskwaliteit en ruimtelijke ordening. Deze werkzaamheden worden verricht op basis van vooraf op te stellen werkprogramma’s en op basis van losse opdrachten. ,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

Een actuele ontwikkeling is de nieuwe basistaak registratie- en rapportageverplichting werkgebonden personenvervoer. Werkgevers met minimaal 100 werknemers moeten hun jaarlijkse CO-uitstoot van de 2 werkgebonden personenmobiliteit (WPM) verminderen. Naar verwachting zal er in 2025 meer duidelijkheid komen over de diepgang en reikwijdte van deze nieuwe taak en op welke wijze deze het beste in de werkprogramma’s van de deelnemers kan worden ondergebracht.

Wat mag het kosten? In onderstaand overzicht worden de baten en lasten onderverdeeld De inhoudelijke toelichting volgt in paragraaf 5. 2. ,

naar

basis- en verzoektaken getoond.

Raming van baten en lasten; Programma Lokale dienstverlening Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

14. 644. 202 13. 427. 494 28. 071. 696

13. 719. 973 15. 220. 067 28. 940. 040

14. 579. 381 15. 523. 963 30. 103. 344

9. 586. 236 9. 769. 474 19. 355. 710 8. 715. 986 0 37. 640 8. 753. 626

9. 406. 520 10. 434. 996 19. 841. 515 9. 098. 525 0 0 9. 098. 525

10. 004. 042 10. 652. 192 20. 656. 234 9. 447. 110 0 0 9. 447. 110

Omschrijving Baten Basistaken Verzoektaken Totaal baten Lasten Basistaken Verzoektaken Totaal lasten Totaal saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Resultaat

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

* bedragen x 1€

8

3. 2

Programma regionale samenwerking

Wat willen we bereiken? Het uitgangspunt bij dit programma is een veilige gezonde en duurzame fysieke leefomgeving. Het gaat vooral om ontwikkelingen die de gemeentegrenzen overstijgen het bundelen van expertise en het realiseren van schaalvoordelen. Het programma wordt door de deelnemers in gezamenlijkheid opgesteld en vastgesteld door het algemeen bestuur. ,

,

Wat gaan we daar voor doen? Dit programma bestaat uit de volgende subprogramma’s: • Omgevingsveiligheid • Collectief programma • Samen Sterk in Brabant (SSiB) De (provincie brede) regie en uitvoering van Samen Sterk in Brabant (SSiB) is belegd bij de collega’s van de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN). De SSiB-organisatie garandeert het noodzakelijke toezicht in het buitengebied. De financiële bijdrage vanuit de regio Zuidoost-Brabant loopt via de (begroting van de) ODZOB. Het algemeen bestuur van de ODZOB heeft op 7 maart 2024 een besluit genomen over de voortzetting van de deelname aan SSiB. Hierbij is ingestemd met het opnemen van de kosten die voortvloeien uit de SSiB-deelname vanaf 2025 inclusief de van toepassing zijnde jaarlijkse indexering van deze kosten. ,

De werkzaamheden voor de Omgevingsveiligheid maken vanaf 2022 onderdeel uit van het programma Regionale Samenwerking. Dit zijn taken zoals het uitvoeren/uitrollen van de landelijke ontwikkelingen actualisatie Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS) ontwikkeling Basisnet en Delta Rhine Corridor. Daarnaast vindt ook afstemming met de Veiligheidsregio en andere veiligheidspartners (RIVM rijk en andere Omgevingsdiensten) plaats. Ook registreert de ODZOB al jaren de risicovolle activiteiten in het risicoregister gevaarlijke stoffen (RRGS) en de laatste jaren in het register externe veiligheid (REV) voor zijn deelnemers. Met invoering van de Omgevingswet is daar de registratie van de (zeer) kwetsbare gebouwen bijgekomen. Het algemeen bestuur besloot in de vergadering van 7 maart 2024 deze taken op het gebied van omgevingsveiligheid (externe veiligheid) voort te zetten. ,

,

,

,

Het Collectief programma vormt een belangrijk onderdeel van het Programma regionale samenwerking. Dit programma betreft structurele programmaonderdelen zoals ondersteuning van het GPO en de coördinatie op de consignatiedienst en de uitvoering van het Werkprogramma Agrofood en Leefomgeving (WAL). Daarnaast bevat het programma eenmalige projecten met een afgebakende eenjarige of meerjarige doorlooptijd. Daarmee spelen wij in op nieuwe wet- en regelgeving en beleidsontwikkelingen. Het programma wordt jaarlijks door het algemeen bestuur vastgesteld. De projecten leveren een bijdrage aan het realiseren van de Meerjarenvisie van de ODZOB op de thema’s Veilig Gezond Duurzaam en Omgeving. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

9

,

Wat mag het kosten? In het volgende overzicht worden de baten en lasten onderverdeeld ,

naar

de subprogramma’s getoond.

Raming van baten en lasten; Programma Regionale samenwerking

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

* bedragen x 1€

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

1. 643. 867 522. 705 279. 005 2. 445. 577

1. 431. 203 593. 525

1. 488. 736 613. 358

2. 024. 727

2. 102. 094

1. 764. 448 1. 764. 448 681. 129 219. 869 0 461. 260

1. 574. 768 1. 574. 768 449. 959 0 0 449. 959

1. 634. 895 1. 634. 895 467. 199 0 0 467. 199

Omschrijving Baten Inzet uren Inzet middelen Overige baten Totaal baten Lasten Lasten Totaal lasten Totaal saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Resultaat

,

10

3. 3

Algemene dekkingsmiddelen

Onder de algemene dekkingsmiddelen zijn de verwachte rentebaten geraamd. Wat mag het kosten?

Algemene dekkingsmiddelen

* bedragen x 1€ Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

399. 973

200. 000

200. 000

Omschrijving

Baten Lasten Saldo Algemene dekkingsmiddelen Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Resultaat

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

11

nvt

nvt

nvt

399. 973 0 0 399. 973

200. 000 0 0 200. 000

200. 000 0 0 200. 000

3. 4

Kosten overhead

Het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) hanteert als definitie voor de overhead: “Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces”. Dit betreft de overheadfuncties van de ODZOB. Het met ingang van 2025 voor 3 jaren beschikbaar gestelde ontwikkelbudget is ook hieronder opgenomen. Wat mag het kosten?

Overhead

* bedragen x 1€ Omschrijving

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten Lasten Saldo overhead Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Resultaat

0 9. 313. 536 -9. 313. 536 0 215. 791 -9. 097. 745

0 9. 743. 483 -9. 743. 483 0 0 -9. 743. 483

0 10. 109. 309 -10. 109. 309 0 0 -10. 109. 309

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

12

3. 5

Heffing vennootschapsbelasting

Net als andere publieke organisaties valt de ODZOB onder de vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen. Een klein deel van de onze activiteiten valt onder de Vennootschapsbelastingplicht.

voor

Wat mag het kosten?

Heffing Vennootschapsbelasting

* bedragen x 1€ Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

0 -5. 204 5. 204

0 5. 000 -5. 000

0 5. 000 -5. 000

Omschrijving

Baten Lasten Saldo VPB

3. 6

Onvoorzien

De ODZOB beschikt niet over een post onvoorzien. Onderstaand overzicht is enkel opgenomen volledige beeld.

voor

het

Wat mag het kosten?

Onvoorzien

* bedragen x 1€ Realisatie 2024

Omschrijving

Baten Lasten Saldo Onvoorzien

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

Begroting 2025 0 0 0

13

Begroting 2026 0 0 0

0 0 0

Paragrafen

4

Het BBV schrijft voor dat in de beleidsbegroting wordt ingegaan op een zevental verplichte paragrafen. De thema’s lokale heffingen onderhoud kapitaalgoederen en grondbeleid zijn niet van toepassing voor de ODZOB. ,

4. 1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

In de financiële verordening is bepaald dat het beleid over risico’s in een nota weerstandsvermogen en risicomanagement wordt vastgelegd. Deze nota is op 19 december 2024 door het algemeen bestuur vastgesteld. Het weerstandsvermogen van de ODZOB is het vermogen om incidentele financiële risico's op te kunnen vangen en daarmee de taken te kunnen voortzetten zonder dat dit leidt tot een extra financiële bijdrage van de deelnemers. ,

We bepalen het weerstandsvermogen door de relatie te leggen tussen de weerstandscapaciteit (de middelen die beschikbaar zijn om niet begrote kosten te dekken) en de risico's die we als ODZOB lopen waarvoor op onze balans geen voorzieningen zijn getroffen.

en

In onze financiële verordening hebben wij aangegeven dat onze weerstandscapaciteit bestaat uit de vrije ruimte in onze Algemene reserve. Het deel van de risico’s dat de ODZOB niet zelfstandig kan afdekken moet door de deelnemers in hun eigen weerstandsvermogen worden afgedekt. De streefwaarde voor het weerstandsvermogen is vastgesteld op ≥ 10.. ,

De verwachte weerstandscapaciteit per 01-01-2025 is € 15 miljoen gelijk aan de onder bandbreedte de Algemene reserve. ,

,

van

Risico’s en weerstandsvermogen: Risicomanagement betreft het effectief omgaan met de kansen en bedreigingen die de continuïteit (van de bedrijfsvoering) van de organisatie kunnen beïnvloeden. Hiervoor is het van belang dat er een continu proces wordt ingericht van identificeren prioriteren en beheersen. Vandaar dat tweemaal per jaar de risicoinventarisatie wordt geactualiseerd. Deze is opgenomen in bijlage 6. 5. ,

Het totaal van de gekwantificeerde risico’s bedraagt € 16 miljoen. ,

Ten opzichte van de bestuursrapportage zien we een toename van gekwantificeerde risico’s van ongeveer € 01 miljoen dit wordt veroorzaakt door een toenemende druk op de declarabiliteit van onze uren. ,

De weerstandsratio per eind 2024 komt hiermee naar verwachting uit op 094. Dat is onder onze streefwaarde van > 1. Bij vaststelling van de jaarstukken 2024 zal dan ook wanneer mogelijk worden voorgesteld onze Algemene reserve aan te vullen tot aan de bovenbandbreedte van € 2 miljoen. ,

,

,

,

,

Financiële kengetallen: Om een beeld te presenteren over de financiële positie van de ODZOB worden hier enkele kentallen gepresenteerd. Deze zijn afgeleid van de in paragraaf 5. 3 getoonde geprognotiseerde balans.

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

14

Kengetallen Realisatie 2024 Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

-111% , -111% , 460% , 17% , n. v. t. n. v. t.

Raming 2025 -233% , -233% , 442% , 00% , n. v. t. n. v. t.

Begroting 2026

Mjr 2027

Mjr 2028

Mjr 2029

-93% , -93% , 439% , 00% , n. v. t. n. v. t.

-87% , -87% , 437% , 00% , n. v. t. n. v. t.

-92% , -92% , 435% , 00% , n. v. t. n. v. t.

-87% , -87% , 432% , 00% , n. v. t. n. v. t.

Netto schuldquote (streefwaarde: < 100%) De netto schuldquote toont de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een negatieve waarde duidt er op dat er per saldo geen sprake is van een schuld. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (streefwaarde: < 100%) Dit kengetal is gelijk aan de ongecorrigeerde versie omdat de ODZOB geen leningen verstrekt. Solvabiliteitsratio (streefwaarde: ≥ 20%) De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin aan de financiële verplichtingen kan worden voldaan. Het betreft het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat uit de alle reserves en het exploitatieresultaat. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele mutaties op de reserves te delen door de totale baten. Grondexploitatie en belastingcapaciteit Deze kengetallen zijn niet van toepassing

op

de ODZOB.

Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De kengetallen van de ODZOB sluiten aan bij wat verwacht kan worden bij een gemeenschappelijke regeling. Het huidige beleid waarbij de algemene reserve gemaximeerd wordt op basis van de geraamde baten betekent dat er niet expliciet gestuurd wordt op de solvabiliteit van de ODZOB. De structurele exploitatieruimte heeft voor de ODZOB slechts een beperkte betekenis. Deelnemers mogen verzoektaken slechts onder voorwaarden en in beperkte mate verminderen. Daarnaast wordt in de begroting uitgegaan van een kostendekkend gemiddeld uurtarief waardoor baten en lasten in principe structureel in evenwicht zijn. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

15

4. 2

Financiering

In deze paragraaf worden de ontwikkelingen en uitgangspunten gepresenteerd met betrekking tot kasgeldlimiet rente geldleningen en beleid ten aanzien van treasury. Gezien de geringe invloed van de renteontwikkeling op de begroting heeft de ODZOB geen lange termijn rentevisie opgesteld. ,

,

Rentetoerekening Onderstaand overzicht toont welke rentelasten en renteresultaat er verwacht wordt en wordt inzicht gegeven op welke wijze rente wordt toegerekend aan investeringen en projecten. Renteschema

* bedragen x 1€

Omschrijving a

b c1 c2 c3

De externe rentelast over de korte en lange financiering De externe baten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten

1. 000 200. 000 -199. 000

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering) die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

0 0 0

,

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

0 -199. 000

d1 d2

Rente over eigen vermogen Rente over vreemd vermogen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 0 -199. 000

e

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

199. 000

f

Renteresultaat op taakveld Treasury

De rentelasten

en

de rentebaten worden toegerekend

0

aan

de overhead.

Leningen en kredietfaciliteiten De ODZOB financiert zijn activiteiten voornamelijk door de werkzaamheden op voorschotbasis te factureren. Enkel voor de verzoektaken buiten de werkprogramma’s moet zelf financiering geregeld worden. Hiervoor beschikt de ODZOB over een kredietfaciliteit tot maximaal € 18 mln. ,

Kasgeldlimiet Ter beperking van het renterisico op de netto-vlottende schuld (schulden met een looptijd van minder dan één jaar) heeft de wetgever de kasgeldlimiet vastgesteld. Zo wordt voorkomen dat fluctuaties van de korte rente direct een relatief grote impact hebben op de rentelasten tijdens een boekjaar. Voor gemeenschappelijke regelingen bedraagt de kasgeldlimiet 82% van het begrotingstotaal. Het saldo van vlottende schulden en vlottende middelen wordt afgezet tegen het begrotingstotaal. ,

Voor de ODZOB komt dit in 2026 neer op een saldo van maximaal ruim € 27 mln. Uit onderstaande tabel blijkt dat de ODZOB binnen deze norm blijft. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

16

Kasgeldlimiet

* bedragen x 1 € Omschrijving

ultimo 2024

ultimo 2025

ultimo 2026

-

-

-

-

-

-

-

-

-

1Vlottende schuld - opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening-courant - door derden gestorte gelden < 1 jaar - overige schulden / overlopende passiva Totaal

1. 880. 017 1. 880. 017

1. 880. 017 1. 880. 017

1. 880. 017 1. 880. 017

2Vlottende middelen - contante gelden in kas - tegoeden rekening courant - overige uitstaande tegoeden < 1 jaar Totaal

5. 364. 155 1. 092. 222 6. 456. 377

4. 913. 185 1. 092. 222 6. 005. 407

4. 699. 185 1. 092. 222 5. 791. 407

3Toets kasgeldlimiet 3. 1 Totaal netto vlottende schuld (1 -/- 2) 3. 2 Toegestane kasgeldlimiet

-4. 576. 360 2. 508. 483

-4. 125. 391 2. 555. 511

-3. 911. 391 2. 657. 246

7. 084. 843

6. 680. 902

6. 568. 637

30. 591. 255 820% , 2. 508. 483

31. 164. 767 820% , 2. 555. 511

32. 405. 438 820% , 2. 657. 246

-

Ruimte (3. 2 -/- 3. 1)

Berekening toegestane kasgeldlimiet Begrotingstotaal Normpercentage Norm

-

-

Renterisiconorm Ter beperking van het renterisico op vaste schuld bestaat er een renterisiconorm. Deze norm schrijft voor welk deel van de leningen ( > 1 jaar) maximaal vernieuwd mag worden in een begrotingsjaar. Voor gemeenschappelijke regelingen is dit vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Bij de ODZOB is in 2026 geen sprake van herfinanciering en daardoor wordt er voldaan aan de norm. Renterisiconorm

* bedragen x 1 €

Variabelen 1 2 3

Renteherzieningen Aflossingen Renterisico (1+2)

4

Renterisiconorm

2025

Minimumbedrag conform regeling

Begroting 2026

en

2028

0 0 0

0 0 0

0 0 0

6. 232. 953

6. 481. 088

6. 481. 088

6. 481. 088

6. 232. 953

6. 481. 088

6. 481. 088

6. 481. 088

n. v. t.

n. v. t.

n. v. t.

n. v. t.

31. 164. 767 6. 232. 953 2. 500. 000

32. 405. 438 6. 481. 088 2. 500. 000

32. 405. 438 6. 481. 088 2. 500. 000

32. 405. 438 6. 481. 088 2. 500. 000

Ruimte onder risiconorm (4 > 3) 5bOverschrijding risiconorm (3 > 4) Berekening renterisiconorm (4) Percentage 20%

2027

0 0 0

5a

Begrotingstotaal

2026

Meerjarenraming 2027-2029

17

4. 3

Bedrijfsvoering

Op 19 december 2024 heeft het algemeen bestuur de Meerjaren ontwikkelaanpak 2025-2027 vastgesteld. In deze aanpak wordt langs ontwikkelopgaven gewerkt aan de ontwikkeling van de ODZOB. Het betreft zowel inhoudelijke opgaven als opgaven op het gebied van de bedrijfsvoering. De ontwikkelopgaven zijn voortgekomen uit een reeks onderzoeken die in 2024 zijn uitgevoerd. Met het besluit rondom de meerjaren verbeteraanpak is er voor 2025 – 2027 € 800. 000 per jaar beschikbaar gesteld waarvan een deel structureel (€ 350. 000) bestemd is voor structurele versterking van de bedrijfsvoering. ,

De ontwikkelaanpak kent een dynamische programmering waarbij jaarlijks de deelnemers worden betrokken bij de totstandkoming van de ontwikkelagenda van het volgend jaar. In 2025 zal dit proces voor de eerste keer worden doorlopen gericht op de jaarschijf 2026. Door middel van een viermaandelijkse programmarapportage wordt de voortgang bewaakt en kan waar nodig worden bijgestuurd. De ontwikkelopgaven op het gebied van de bedrijfsvoering richten zich vooral op HRM (binden en boeien) de informatiehuishouding en datagericht werken in breedste zin van het woord het samenspel en horizontale verantwoording met de deelnemers de kwaliteit van de dienstverlening en het voldoen aan de wettelijke verplichtingen op het brede gebied van open betrouwbare en veilige overheid. ,

,

,

,

Veel van onze deelnemers hebben vanaf 2026 te maken met een financiële uitdaging als gevolg van het tekort schieten van het gemeentefonds. Het algemeen bestuur heeft op 19 december 2024 aangegeven dat het ontwikkelbudget beschikbaar moet blijven voor de gewenste ontwikkeling. En dat van de ODZOB in deze context mag worden verwacht dat er waar mogelijk een bijdrage wordt geleverd door te blijven werken aan efficiency. Bij de vorige (meerjaren) begroting (2025) is op de financiële situatie van de deelnemers destijds ingespeeld door ruimte te creëren in de begroting (o. m. verlagen externe inhuur) en een deel daarvan (700K) terug te geven aan de deelnemers door een verlaging van het tarief. In het kader van het voldoen aan de robuustheidscriteria zijn bij deze begroting geen budgetverhogingen toegepast zoals voor opleidingskosten en een vrij te besteden innovatiebudget. De financiële bijdrage is daarmee iets meer dan 2% van de begroting. In lijn met het advies in het provinciaal efficiencyonderzoek bij de drie omgevingsdiensten in Brabant van 2024 en de financiële strategie in de Meerjaren ontwikkelaanpak wordt daarom in 2025 samen met de deelnemers ingezet op uniformering en digitalisering van de werkprocessen en zal op basis van businesscases de efficiency inzichtelijk worden gemaakt.

Met de ontwikkelopgaven 'Wijziging financiële systematiek' en 'Horizontale verantwoording (beleids- en P&C-cyclus)’ wordt daarnaast beoogd de deelnemers steeds meer in positie te brengen en samen te werken aan efficiency (slim uitvoeren) en kosteneffectiviteit (kosten afgezet tegen doelen/impact) voor de leefomgeving. Daarnaast zal met een subsidiescan inzicht worden verkregen in wat de kansen verkrijgen van externe middelen voor de Meerjaren ontwikkelaanpak.

van

de ODZOB zijn in het

Beleidsindicatoren: In de Notitie Overhead 2023 van de Commissie BBV is aangegeven dat gemeenschappelijke regelingen zoals omgevingsdiensten vanaf de begroting 2026 verplicht zijn een standaard set van (beleids)indicatoren op te nemen. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

18

,

Doel hiervan is de begroting inzichtelijker te maken in het kader van horizontale verantwoording richting de deelnemers en een betere onderlinge vergelijkbaarheid van omgevingsdiensten. Dit is de eerste begroting waarin de (beleids)indicatoren zijn opgenomen. De berekening

de indicatoren is tot stand gekomen

van

Eenheden Omschrijving Aantal bewoners Formatie Bezetting Bedragen x € 1. 000 Loonsom Lasten overhead Apparaatskosten Lasten externe inhuur Totale lasten

op

basis van de volgende eenheden:

Realisatie 2024

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

809. 176 23830 , 23986 ,

809. 176 23830 , 23830 ,

809. 176 23672 , 23672 ,

809. 176 23672 , 23672 ,

17. 851 9. 314 2 8. 915

18. 821 8. 913 3 0. 000

21. 318 9. 736 3 0. 556

22. 286 10. 109 3 1. 787

6. 672 30. 428. 490

6. 957 30. 570. 297

5. 478 31. 164. 767

5. 625 32. 405. 238

Realisatie 2024Begroting 2024Begroting 2025

Begroting 2026

* inwoneraantal van de regio Zuidoost-Brabant (bron: CBS peildatum 1-1-2024)

Beleidsindicatoren Omschrijving Formatie (aantal per 1. 000 inwoners) Bezetting (aantal per 1. 000 inwoners) Apparaatskosten * Externe inhuur ** Overheadkosten ***

029 , 030 ,

029 , 029 ,

029 , 029 ,

029 , 029 ,

3573 ,

3707 ,

3776 ,

3928 ,

27% 32%

27% 30%

20% 32%

20% 32%

De beleidsindicatoren zijn als volgt tot stand gekomen: • Formatie: geeft het aantal formatieplakken weer afgezet tegen het aantal inwoners in onze regio. • Bezetting: geeft het aantal bezette formatieplekken weer afgezet tegen het aantal inwoners in onze regio. • Apparaatskosten: geeft het bedrag per inwoner weer van alle personele en materiële kosten verband houdende met het functioneren van de organisatie. • Externe inhuur: Dit percentage geeft de lasten inhuur externen weer uitgedrukt als percentage van de totale loonsom vermeerderd met de overige lasten inhuur externen. Het gepresenteerde % komt in deze tabel anders uit dan het % zoals gepresenteerd in de kaderbrief 2026. Het in de kaderbrief genoemde maximale inhuur % wordt weergegeven ten opzicht van het totale aantal fte (18%) • Overheadkosten: Dit percentage geeft de lasten van de overhead weer uitgedrukt als percentage van de totale lasten. Het gepresenteerde % komt in deze tabel anders uit dan het % zoals gepresenteerd in de kaderbrief 2026. Het in de kaderbrief genoemde maximale inhuur % wordt weergegeven ten opzicht van het totale aantal fte (20%) ,

,

,

,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

19

4. 4

Openbaarheidsparagraaf Begroting 2026

Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De Woo vervangt de Wet openbaarheid van bestuur. Artikel 3. 5 van de Woo kent de verplichting van een openbaarheidsparagraaf. Daarin wordt aandacht besteed aan de beleidsvoornemens voor de uitvoering van de wet. Bij de Woo staan de volgende pijlers centraal: •

Actieve openbaarmakingsplicht: de overheid moet sommige informatie uit zichzelf openbaar maken;

•

passieve openbaarmakingsplicht: de overheid maakt informatie openbaar als iemand

•

informatiehuishoudingsplicht: overheidsinformatie moet goed te vinden zijn.

erom vraagt;

Actieve openbaarmaking De Woo noemt 17 categorieën van informatie die actief openbaar moeten worden gemaakt De ministeriële regeling “Actieve openbaarmaking Woo” beschrijft de wijze waarop deze openbaar gemaakt moeten worden. Deze regeling is opgedeeld in vier tranches. De eerste tranche met daarin de uitwerking van de eerste vijf categorieën is per 1 november 2024 in werking getreden. De overige drie tranches worden uitgewerkt. Bij de verdere implementatie van de Woo en actiepunten wordt de actieve informatieplicht ,

,

meegenomen.

Passieve openbaarmaking Iedereen kan de ODZOB vragen om bepaalde informatie openbaar te maken via een zogenaamd Wooverzoek. Ook bij openbaarmaking op verzoek gaat de Woo ervan uit dat het belang van openbaarheid altijd geldt en alleen in uitzonderingsgevallen een bijzonder belang vóór openbaarmaking kan gaan. Concreet betekent dit dat een Woo-verzoek (of onderdelen daarvan) alleen kan (of kunnen) worden geweigerd wanneer een beschermd belang in het geding is. Informatiehuishoudingsplicht Eén van de uitgangspunten van de Woo is dat de informatiehuishouding op orde is. De verbetering van de informatiehuishouding is bij de ODZOB niet nieuw. Jaarlijks worden stappen gezet mede onder invloed van het zaakgericht werken en digitalisering. De Meerjaren ontwikkelaanpak bevat twee majeure projecten die invulling geven aan het geactualiseerde strategische informatiebeleidsplan. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

20

4. 5

Verbonden partijen

Bureau Inkoop

en

Aanbestedingen Zuidoost-Brabant (BIZOB)

Sinds 2018 is de ODZOB aangesloten bij het Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant (BIZOB). Deze stichting heeft zich ontwikkeld tot een expertisecentrum op het gebied van inkoop en aanbestedingen waar inmiddels meer dan 35 publieke organisaties bij aangesloten zijn. De ODZOB heeft een indirect bestuurlijk belang (via vertegenwoordiging in de Vergadering van Aangeslotenen) en een financieel belang in de BIZOB vandaar dat BIZOB hier als verbonden partij wordt gepresenteerd. ,

,

Vreemd vermogen 1-1-2025

Resultaat 2025 Stichtingen BIZOB (Oirschot)

*

Vreemd vermogen 31-12-2025 *

Eigen vermogen 01-01-2025 *

Eigen vermogen 31-12-2025 *

*Voor stichtingen geldt het BBV niet , zij kennen geen wettelijke verplichting om een begroting te presenteren. Daarom zijn deze gegevens niet opgenomen.

Het risico blijft beperkt tot eventuele aanpassing

van

de tarieven.

Omgevingsdienst NL Omgevingsdienst NL is op dit moment een vereniging van directeuren. Er is een proces gestart om te komen tot een vereniging van omgevingsdiensten met een passende governance. Deze omvorming zal in 2025/2026 plaatsvinden. De verwachting is dat in 2025 een zienswijzeprocedure bij de bevoegde gezagen wordt doorlopen die leidt tot het instellen van de nieuwe vereniging in 2026.

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

21

*

Financiële begroting

5 5. 1

Overzicht

Overzicht van baten en lasten

van baten en

lasten Realisatie 2024

Programma Programma Lokale dienstverlening Deelprogramma Opdrachten 1) - Basistaken 2) - Verzoektaken Programma Regionale samenwerking

Totaal Programma's Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing VPB Bedrag onvoorzien Saldo van baten en lasten vóór mutatie reserves Toevoeging en onttrekking reserves

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

28. 071. 695

19. 355. 710

8. 715. 985

28. 940. 040

19. 841. 515

9. 098. 525

30. 103. 344

20. 656. 234

9. 447. 110

28. 071. 695 14. 644. 202

19. 355. 710 9. 586. 236

8. 715. 985 5. 057. 966

28. 940. 040 13. 719. 973

19. 841. 515 9. 406. 520

9. 098. 525 4. 313. 453

30. 103. 344 14. 579. 381

20. 656. 234 10. 004. 042

9. 447. 110 4. 575. 339 4. 871. 771

13. 427. 493

9. 769. 474

3. 658. 019

15. 220. 067

10. 434. 996

4. 785. 071

15. 523. 963

10. 652. 192

2. 445. 577 30. 517. 272 399. 973 0 0 0 30. 917. 245

1. 764. 448

681. 129 9. 397. 114 399. 973 -9. 313. 536 5. 204 0 488. 755

2. 024. 727 30. 964. 767 200. 000 0 0 0 31. 164. 767

1. 574. 768

2. 102. 094 32. 205. 438 200. 000 0 0 0 32. 405. 438

1. 634. 895

21. 416. 283 0 9. 743. 483 5. 000 0 31. 164. 767

449. 959 9. 548. 484 200. 000 -9. 743. 483 -5. 000 0

467. 199 22. 291. 129 9. 914. 309 0 200. 000 10. 109. 309-10. 109. 309 5. 000 -5. 000 0 0 32. 405. 438 0

33. 562 33. 562 522. 317

0 0 31. 164. 767

0 0 31. 164. 767

0 0 32. 405. 438

0 0 32. 405. 438

21. 120. 158 0 9. 313. 536 -5. 204 0 30. 428. 490

253. 431 219. 869 253. 431 219. 869 31. 170. 676 30. 648. 359 1) De gerealiseerde baten 2024 zijn inclusief €47. 554 externe projectkosten. gerealiseerde baten 2024 zijn inclusief €948. 600 externe projectkosten.

Begroting 2026

en

Begroting 2026

Baten

Mutatie reserves Totaal toevoeging en onttrekking aan reserves Saldo van baten en lasten na mutatie reserves 2) De

Begroting 2025

Meerjarenraming 2027-2029 22

1

0 0 1

0 0 0

5. 2

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

De baten van de ODZOB bestaan voornamelijk uit de vergoeding voor werkzaamheden uit de individuele werkprogramma’s van de deelnemers en de deelnemersbijdragen voor de regionale samenwerking waaronder het collectief programma. De door de ODZOB uitgevoerde activiteiten worden verrekend op basis van gerealiseerde uren tegen het toepasselijke tarief uit de producten- en dienstencatalogus (PDC). Daarnaast worden directe (project)kosten voor derden één op één doorbelast. ,

De begroting 2026 is zoals gebruikelijk gebaseerd op de meest recente ramingen uit werkprogramma’s (in dit geval: 2025) en de afzonderlijke onderdelen uit het programma regionale samenwerking (voor zover van toepassing). De werkprogramma’s zijn wel geactualiseerd op de reeds bekende ontwikkelingen in 2026. De opgedragen werkprogramma’s (voor 2025) kennen de Omgevingswet als uitgangspunt. ,

,

Het volume van de vastgestelde werkprogramma’s 2025 geactualiseerd op reeds bekende ontwikkelingen komt uit op € 2496 mln. Het geraamd volume van opdrachten buiten de werkprogramma’s (inclusief nietdeelnemers) komt uit op € 514 mln. Het totaal van het programma individuele dienstverlening bedraagt hierdoor € 3010 miljoen. ,

,

,

,

Het programma regionale samenwerking sluit op een bedrag van € 210 miljoen. De totale baten die voortvloeien uit het uitvoeren van werkzaamheden tellen op tot € 3221 miljoen. Daarnaast wordt rekening gehouden met € 020 miljoen aan rentebaten waardoor de totale baten uitkomen op € 3241 miljoen. ,

,

,

,

,

De lasten bestaan voornamelijk uit personeelsgerelateerde kosten waaronder salarissen en kosten externe inhuur. In de kostenramingen is rekening gehouden met: ,

• •

•

•

De prijsindexcijfers uit de Macro Economische Verkenning 2025 voor het begrotingsjaar 2026. De benodigde externe inhuur wordt afgeleid van de totale benodigde capaciteitsinzet rekening houdend met de verwachte inzet van medewerkers met een vast dienstverband. De overige personele kosten hebben deels een variabel karakter (bewegen mee met de geraamde bezetting) en deels een vast karakter en zijn geactualiseerd op basis van onderliggende contracten en verwachte kostenstijgingen. De afschrijvingen zijn gebaseerd op zowel de lasten die voortvloeien uit eerdere investeringen als uit nieuwe c. q. vervangingsinvesteringen. ,

,

De in de begroting 2026 toegepaste indexering sluit aan op de in de Kaderbrief 2026 gepresenteerde indexcijfers. De gemiddelde indexering komt daarmee uit op 4%.

Indexering tarieven index Lonen Prijzen

47% , 27% ,

Totaal

gewicht

gewogen

66% 34% 100%

31% , 09% , 40% ,

Het totaal van de lasten sluit op € 3241 miljoen. Dit komt overeen met het totaal van de baten. ,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

23

,

Onderstaand overzicht toont de verschillende kostenrubrieken op hoofdlijnen en de kostentoerekening de programma’s. Tenslotte wordt een toelichting gegeven op de ontwikkelingen per kostensoort. Lasten naar kostensoort en programma

aan

* bedragen x 1€ Programma

Programma Lokale

POST

Regionale samenwerking

dienstverlening

Personeel Uitbesteding Kapitaallasten Organisatiekosten Ontwikkelingsbudget TOTAAL LASTEN (excl. doorbelastingen) Externe (door te belasten) kosten TOTAAL LASTEN (incl. doorbelastingen) Overige lasten

Overhead

Heffing Vpb

20. 220. 807 0 0 435. 465 0 20. 656. 273

999. 964 6. 690. 911 0 283. 700 0 312. 809 21. 535 2. 100. 289 0 721. 600 1. 021. 499 10. 109. 309 pm 613. 358 0 20. 656. 273 1. 634. 857 10. 109. 309 0 0 0 TOTAAL LASTEN 20. 656. 273 1. 634. 857 10. 109. 309 (* pm: externe door te belasten kosten programma lokale dienstverlening zijn nu nog niet bekend)

Totaal

0 0 0 0 0 0 0 0 5. 000 5. 000

27. 911. 682 283. 700 312. 809 2. 557. 289 721. 600 31. 787. 080 613. 358 32. 400. 438 5. 000 32. 405. 438

Personeel Om te komen tot de realisatie van 246. 000 declarabele uren moet de ODZOB over een passende hoeveelheid personeel beschikken. Voor 2026 wordt uitgegaan van 1. 299 declarabele uren per medewerker in het primaire proces. Deze declarabiliteitsnorm sluit aan bij de Kaderbrief 2026. De benodigde personele inzet komt uit op 2367 fte die als volgt zijn verdeeld: ,

• • •

Primair proces Overhead Totaal

1894 fte 473 fte 2367 fte

,

,

(20% van het totaal)

, ,

Gemiddelde bezetting Realisatie 2024

POST

1859, 539, 2399,

Dienstverband Inhuur / payroll Totaal

* aantal in fte's Begroting 2025

Begroting 2024 1850, 533, 2383,

1943, 424, 2367,

Begroting 2026 1943, 424, 2367,

Voor 2026 wordt gerekend met een flexibele schil van 18% (in formatie-eenheden). De personele kosten (in totaal € 2791miljoen) bestaan uit de volgende categorieën: ,

• • • • •

Salarissen eigen personeel. Externe inhuur. Opleidingen. Reis- en verblijfskosten. Overige personele kosten.

De geraamde salariskosten komen in 2026 uit op €2102 miljoen. Dat is €094 miljoen meer dan in 2025. De geraamde kosten voor externe inhuur stijgen met €015 miljoen naar €563 miljoen. ,

,

,

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

24

,

De salariskosten en de kosten voor externe inhuur hebben verklaard uit de volgende ontwikkelingen: •

•

een

nadelig effect van € 109 miljoen. Dat wordt ,

De totale personele inzet (FTE) blijft gelijk maar de salariskosten zijn geïndexeerd. Hierdoor nemen de personele kosten toe ten opzichte van 2025. Het aandeel van externe inhuur (de flexibele schil) is met 18% gelijk gebleven. De gemiddelde kosten per fte voor inhuur liggen in 2026 iets hoger dan in 2025 waardoor de kosten voor inhuur iets zijn ,

togenomen.

Het budget voor reis- en verblijfskosten is gelijk gebleven op € 320. 000 en gaat uit van ongeveer hetzelfde aantal reisbewegingen dan in 2025. De overige personele kosten stijgen naar €524. 000. Dit vloeit voort uit geactualiseerde ramingen voor werving & selectie personeelsbijeenkomsten en Arbo- en thuiswerkfaciliteiten. ,

Uitbesteding Onder uitbesteding vallen de kosten voor extern onderzoek en advies. Het grootste deel van dit budget betreft advieskosten over inkoop (BIZOB) en kosten voor de externe accountant. De totale raming voor externe advieskosten komt uit op € 284. 000 (€ 50. 000 meer dan in 2025). Deze ophoging betreft twee van de ontwikkelingen gedekt vanuit de door het algemeen bestuur beschikbaar gestelde € 08 miljoen voor het Meerjaren ontwikkelaanpak (Toets kwaliteitscriteria en Medewerkersonderzoek). ,

,

,

Kapitaallasten Kapitaallasten bestaan uit rente en afschrijvingen. Bij de ODZOB gaat het in praktische zin enkel om afschrijvingen omdat er nauwelijks sprake is van een externe financieringsbehoefte (met daaruit voortvloeiende rentekosten) voor deze investeringen. De kapitaallasten zijn in 2026 gedaald ten opzichte van 2025. De raming voor 2026 komt uit op bijna € 313. 000 en is gebaseerd op een geactualiseerd investeringsprogramma. Paragraaf 5. 4. bevat het geactualiseerde investeringsoverzicht

voor

2026.

Organisatiekosten De organisatiekosten hebben betrekking op onder andere kantoorkosten IT-gerelateerde kosten huur- en servicekosten en aanverwante zaken. De totale raming voor 2026 bedraagt € 256 miljoen en dat is hoger dan in 2025 toen de raming uitkwam op € 241 mln. ,

,

,

,

Er is de afgelopen jaren geïnvesteerd in de IT-beheerkosten. Een gedegen beheer is en blijft van groot belang. Vandaar dat deze kosten in 2026 bijna € 130. 000 hoger begroot zijn dan in 2025. De verhoogde geraamde kosten hebben betrekking op systeembeheerskosten die vanaf 2024 fors hoger zijn uitvallen. De ophoging bestaat enerzijds uit herschikking binnen de begroting en anderzijds uit budget beschikbaar vanuit het Meerjaren ontwikkelplan. Daarnaast is het budget voor abonnementen en lidmaatschappen met € 20. 000 naar beneden bijgesteld terwijl de budgetten voor leaseauto’s en pandgebonden kosten zijn verhoogd met respectievelijk € 15. 000 en € 12. 500. Binnen de begroting zijn deze bijstelling budgettair neutraal opgelost. ,

Programmakosten In de begroting voor 2025 is zoals besloten in door het algemeen bestuur op 19 december 2024 de raming voor een ontwikkelbudget van € 08 miljoen opgenomen. Voor 2026 is dit bedrag geïndexeerd. Daarnaast is voor een bedrag van € 50. 000 het budget voor ICT-beheerskosten verhoogd (zie post organisatiekosten) en zijn zowel bij HRM als Dienstverlening Overhead een bedrag van € 25. 000 (tezamen € 50. 000) opgenomen voor extra geraamde advieskosten voor de uitvoering van de toets op de Begroting 2026 en Meerjarenraming 2027-2029 25 ,

,

,

kwaliteitscriteria en het uitvoeren van een medewerkersonderzoek. Hiermee komt het totaal voor de begroting 2026 op € 072 miljoen uit. ,

Externe programmakosten In het programma Regionale Samenwerking zijn externe programmakosten opgenomen die worden bekostigd door de deelnemersbijdragen aan dit programma. Deze zijn als volgt opgebouwd: • • • •

Bijdrage aan SSiB Bijdrage Omgevingsveiligheid Diversen Totaal

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

€ 406. 628 € 166. 543 € 40. 248 € 613. 358

26

5. 3

Opbouw gemiddeld uurtarief

Het gemiddeld uurtarief dat in de voorliggende Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 wordt gepresenteerd kent zijn oorsprong in de Kaderbrief 2026. Daarin werd de volgende opzet vastgesteld: • • • •

Gemiddeld uurtarief 2026 Loonontwikkeling MEV 2025 (09%) Prijsontwikkeling MEV 2025 (31%) Gemiddeld uurtarief begroting 2026

€ 12346 € 113 € 383 € 12842 ,

,

,

,

,

,

Op basis van de Kaderbrief 2026 zijn de baten én de lasten bijgesteld. Wij hebben als uitgangspunt gehanteerd zoveel als mogelijk binnen de bestaande kaders uitvoering te geven aan onze taken. Het gemiddeld uurtarief voor 2026 kan daarmee gehandhaafd blijven op € 12842 opgebouwd: ,

en

is als volgt

Berekening gemiddelde uurtarieven

* bedragen x 1€

1)

Totaal lasten Vennootschapsbelasting Storting algemene reverve Totaal lasten -/- Waarvan gedekt uit externe programmakosten -/- Algemene dekkingsmiddelen Kosten 2026 na dekking uit programmakosten en algemene dekkingsmiddelen Aantal declarabele uren 2) Gemiddeld uurtarief

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

Direct

Overhead

Totaal

22. 291. 129 0 22. 291. 129

10. 109. 309 5. 000 0 10. 114. 309

32. 400. 438 5. 000 0 32. 405. 438

613. 358 0

0 200. 000

613. 358 200. 000

21. 677. 771

9. 914. 309

31. 592. 080

246. 000

246. 000

246. 000

8812

4030

12842

,

27

,

,

Kengetallen Realisatie 2024

Begroting

Begroting

2025

2026

Uurtarief 1) Declarabele uren FTE's direct Gemiddeld aantal declarabele uren per directe FTE Ziekteverzuim FTE's

€ 12066 238. 014 19090 1. 247 66%

€ 12346 246. 000 18938 1. 299 60%

€ 12842 246. 000 18938 1. 299 60%

Direct

19090 4900 23990

18938 4734 23672

18938 4734 23672

,

,

,

Overhead Totaal

Begroting 2026

,

,

,

en

Meerjarenraming 2027-2029

28

,

,

,

, ,

,

,

,

,

, ,

,

5. 4

Uiteenzetting financiële positie en de toelichting

De financiële positie wordt toegelicht in de volgende overzichten waarin de verwachte ontwikkelingen op de balans zijn weergegeven. Dit voor zowel het begrotingsjaar als voor de meerjarenraming.

Geprognotiseerde begin- en eindbalans: activa (Geprognosticeerde) balans per 31-12 ACTIVA

* bedragen x 1 € Realisatie 2024

2025

2026

2027

2028

2029

Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut

0

0

0

0

0

0

895. 045 895. 045

865. 045 865. 045

779. 045 779. 045

802. 045 802. 045

660. 045 660. 045

660. 045 660. 045

0

0

0

0

0

0

895. 045

865. 045

779. 045

802. 045

660. 045

660. 045

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

Financiële vaste activa Totaal vaste activa

Vlottende activa Voorraden Onderhanden werk Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar; Overige vorderingen

6. 204. 817

5. 768. 848

5. 704. 848

5. 531. 848

5. 523. 848

5. 373. 848

1. 092. 222

1. 092. 222

1. 092. 222

1. 092. 222

1. 092. 222

1. 092. 222

5. 112. 595

4. 676. 626

4. 612. 626

4. 439. 626

4. 431. 626

4. 281. 626

0

0

0

0

0

0

Liquide middelen Banksaldi

251. 560 251. 560

251. 560 251. 560

251. 560 251. 560

251. 560 251. 560

251. 560 251. 560

251. 560 251. 560

Overlopende activa

1. 738. 895

1. 738. 895

1. 738. 895

1. 738. 895

1. 738. 895

1. 738. 895

7. 759. 303 8. 624. 347

7. 695. 303 8. 474. 347

7. 522. 303 8. 324. 347

7. 514. 303 8. 174. 347

7. 364. 303 8. 024. 347

De voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel , nog te ontvangen van: - Europese - het

overheidslichamen

0

Rijk

0

- overige Nederlandse overheidslichamen Overige nog te ontvangen bedragen Vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen

Totaal vlottende activa TOTAAL ACTIVA

Begroting 2026

en

0 1. 355. 247 383. 647

8. 195. 272 9. 090. 316

Meerjarenraming 2027-2029

29

Geprognotiseerde begin- en eindbalans: passiva (Geprognosticeerde) balans per 31-12 PASSIVA

* bedragen x 1 € Realisatie 2024

2025

2026

2027

2028

2029

4. 182. 954 1. 500. 000 271. 335 1. 407. 761 481. 541 522. 317

3. 739. 302 2. 000. 000 0 1. 257. 761 481. 541 0

3. 589. 302 2. 000. 000 0 1. 107. 761 481. 541 0

3. 439. 302 2. 000. 000 0 957. 761 481. 541 0

3. 289. 302 2. 000. 000 0 807. 761 481. 541 0

3. 139. 302 2. 000. 000 0 657. 761 481. 541 0

168. 294 42. 070 126. 224

168. 294 42. 070 126. 224

168. 294 42. 070 126. 224

168. 294 42. 070 126. 224

168. 294 42. 070 126. 224

168. 294 42. 070 126. 224

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

4. 351. 248

3. 907. 596

3. 757. 596

3. 607. 596

3. 457. 596

3. 307. 596

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

1. 880. 017

2. 859. 052

2. 836. 735

2. 836. 735

2. 836. 735

2. 836. 735

2. 836. 735

4. 716. 751 8. 624. 347

4. 716. 751 8. 474. 347

4. 716. 751 8. 324. 347

4. 716. 751 8. 174. 347

4. 716. 751 8. 024. 347

Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserve nazorg omgevingswet Bestemmingsreserve ISV middelen Bestemmingsreserve verlofdagen Resultaat boekjaar voor bestemming Voorzieningen

Spaarverlof Bovenmatig verlofsaldo Vaste schulden Binnenlandse banken en overige financiele instellingen Totaal vaste financieringsmiddelen Vlottende passiva

Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar Overige schulden

Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen , m. u. v van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume

403. 997

De van EU , Rijk en provincies ontvangen voorschotbedragen voor specifieke uitkeringen die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren , uitgesplitst naar: - Europese - het

overheidslichamen

Rijk

- overige

411. 106 Nederlandse overheidslichamen

Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen

2. 043. 949

Totaal vlottende passiva TOTAAL PASSIVA

4. 739. 068 9. 090. 316

Begroting 2026

en

Meerjarenraming 2027-2029

30

EMU-saldo EMU-saldo

* bedragen x 1 €

Realisatie 2024

2025

2026

2027

2028

2029

522. 317 0 0 0

0 325. 000 0 639. 000

0 313. 000 0 283. 000

0 312. 000 0 226. 000

0 290. 000 0 313. 000

0 292. 000 0 150. 000

0

0

0

0

0

0

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0

0

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0

0

0

0

0

0

0 522. 317

0 -314. 000

0 30. 000

0 86. 000

0 -23. 000

0 142. 000

+1. Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c. q. onttrekking uit reserves (zie BBV , artikel 17c) +2. Afschrijvingen ten laste van de exploitatie +3. Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie 4. Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd 5. Baten uit bijdragen van andere overheden , de Europese Unie en overigen , die niet op de + exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4 +6a. Verkoopopbrengsten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs) -6b. Boekwinst op desinvesteringen in (im)materiële vaste activa 7. Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw- , woonrijp maken e. d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) +8a. Verkoopopbrengsten van grond (tegen verkoopprijs)

-8b. Boekwinst op grondverkopen -9. Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen 10. Lasten ivm transacties met derden , die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen , maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Boekwinst bij verkoop effecten Berekend EMU-saldo

Jaarlijkse arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume Deze verplichtingen hebben betrekking op de verlofrechten van onze medewerkers. Mede door ruimere verlofregelingen wordt het steeds lastiger om een gedegen onderscheid te maken tussen het al dan niet bovenmatige deel van de verlofrechten van onze medewerkers. Dit kan gevolgen hebben voor de aard en omvang van de bestemmingsreserve en de twee voorzieningen die de ODZOB hiervoor in het leven heeft geroepen wegens de jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen. Investeringen Investeringen worden ook wel materiële vaste activa of kapitaalgoederen genoemd. Kenmerkend zijn de meerjarige gevolgen. Het aanschaffen van materiële vaste activa gaat gepaard met het doen van investeringen. Goederen worden geactiveerd indien ze langere tijd meegaan en gedurende deze periode een bepaalde waarde behouden. De materiële vaste activa worden op de balans verantwoord. De (jaarlijkse) lasten die voortvloeien uit het investeren in materiële vaste activa maken onderdeel uit van het overzicht van baten en lasten; te weten de kapitaallasten.

Investeringen met een economisch nut Type investering bedrijfsgebouwen machines , apparaten , installaties inventaris hardware Totaal *

* bedragen

2025 *

2026

Kredietaanvraag 2027 2028

353. 000 28. 000 143. 000 115. 000 639. 000

0 55. 500 115. 000 112. 500 283. 000

0 63. 500 10. 000 152. 500 226. 000

0 28. 000 15. 000 270. 000 313. 000

x 1€

2029

Totaal

0 30. 000 20. 000 100. 000 150. 000

353. 000 205. 000 303. 000 750. 000 1. 611. 000

Het krediet 2025 is gewijzigd tov vastegestelde Begroting 2025. Besluit is genomen bij de Jaarrekening 2024.

In bovenstaand overzicht is uitgegaan van het naar voren halen van kredieten uit 2026 naar 2025 (voorstel bij jaarstukken 2024 € 110. 000). De investeringsbehoefte voor 2026 komt uit op een krediet € 283. 000. Deze kredietaanvraag voor 2026 betreft enkel vervangingsinvesteringen. Begroting 2026 en Meerjarenraming 2027-2029 31

Verloop reserves en voorzieningen De ODZOB beschikt naast de algemene reserve in 2026

over twee

bestemmingsreserves. Het betreft

concreet: • •

Bestemmingsreserve ISV middelen Bestemmingsreserve verlofdagen

De hieronder opgenomen Bestemmingsreserve Nazorg Omgevingswet kent een looptijd tot en met 31-122025. In de ontwerpbegroting 2026 is er vanuit gegaan dat deze reserve bij de jaarstukken 2025 wordt opgeheven. De verwachte

,

op

onderdelen nog indicatieve ontwikkeling van de reserves wordt: ,

Stand van de reserves per 31-12 Realisatie 2024

2025

2026

2027

2028

* bedragen x 1€ 2029

Algemene reserve Algemene reserve Totaal algemene reserves

2. 022. 317 2. 022. 317

2. 000. 000 2. 000. 000

2. 000. 000 2. 000. 000

2. 000. 000 2. 000. 000

2. 000. 000 2. 000. 000

2. 000. 000 2. 000. 000

Bestemmingsreserves Bestemmingsreserve Nazorg Omgevingswet Bestemmingsreserve ISV middelen Bestemmingsreserve verlofdagen Totaal bestemmingsreserves TOTAAL VAN DE RESERVES

271. 335 1. 407. 761 481. 541 2. 160. 637 4. 182. 954

0 1. 257. 761 481. 541 1. 739. 302 3. 739. 302

0 1. 107. 761 481. 541 1. 589. 302 3. 589. 302

0 957. 761 481. 541 1. 439. 302 3. 439. 302

0 807. 761 481. 541 1. 289. 302 3. 289. 302

0 657. 761 481. 541 1. 139. 302 3. 139. 302

2025

2026

2027

2028

1. 500. 000 522. 317 2. 022. 317

2. 000. 000 0 2. 000. 000

2. 000. 000 0 2. 000. 000

2. 000. 000 0 2. 000. 000

2. 000. 000 0 2. 000. 000

2. 000. 000 0 2. 000. 000

51. 466 219. 869 0 271. 335

271. 335 0 271. 335 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 1. 445. 401 37. 640 1. 407. 761

1. 407. 761 0 150. 000 1. 257. 761

1. 257. 761 0 150. 000 1. 107. 761

1. 107. 761 0 150. 000 957. 761

957. 761 0 150. 000 807. 761

807. 761 0 150. 000 657. 761

Bestemmingsreserve verlofdagen Saldo per 1-1 bij: af: Saldo per 31-12

481. 541 0 0 481. 541

481. 541 0 0 481. 541

481. 541 0 0 481. 541

481. 541 0 0 481. 541

481. 541 0 0 481. 541

481. 541 0 0 481. 541

TOTAAL VAN DE RESERVES

4. 182. 954

3. 739. 302

3. 589. 302

3. 439. 302

3. 289. 302

3. 139. 302

Stand en verloop van de reserves Realisatie 2024 Algemene reserve Saldo per 1-1 bij: Resultaat voorgaand boekjaar Saldo per 31-12 Bestemmingsreserve Nazorg Omgevingswet Saldo per 1-1 bij: af: Saldo per 31-12 Reserve ISV middelen Saldo per 1-1 bij: af: Saldo per 31-12

* bedragen x 1€ 2029

In de gepresenteerde ontwikkeling van de algemene reserve toont bovenstaand overzicht dat een bedrag van €500. 000 uit het resultaat over 2024 aan de algemene reserve wordt toegevoegd. Het algemeen bestuur neemt daarover medio 2025 een besluit. Begroting 2026

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15465195/1