Bijlage handreiking inrichting informatie- en archiefbeheer bij samenwerkingsverbanden

Financieel belang Een (door de deelnemende overheidsorganisatie) aan een samenwerkingsverband ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is als het samenwerkingsverband failliet gaat, onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat (jegens de overheidsorganisatie) indien het samenwerkingsverband zijn verplichtingen niet nakomt. Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) wordt met ingang van 2014 ook een

22

garantstelling gezien als een financieel belang, omdat de vorderende partij in geval van faillissement verhaal kan halen bij het deelnemende overheidsorgaan voor het deel waarop de garantstelling van toepassing is. Gemeenschappelijk orgaan (GO) Samenwerkingsverband op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het GO bestaat uit één orgaan, heeft geen rechtspersoonlijkheid en kent een enkelvoudig bestuur. Bevoegdheden kunnen aan het samenwerkingsverband worden gedelegeerd en gemandateerd. Het GO heeft geen verordenende bevoegdheid. Informatie- en archiefbeheer Het geheel van normen, plannen, procedures en activiteiten gericht op de archiefvorming, de archiefbewerking, het beheer van de archiefruimten – en bewaarplaatsen en serverruimten, de daarin berustende archiefbescheiden en het beschikbaar stellen ervan. Het gaat hierbij zowel om analoge als digitale informatie. Kwaliteits-(management)systeem Kwaliteitssysteem zoals voorgeschreven in artikel 16 van de Archiefregeling. De kern van dit artikel is dat elk overheidsorgaan kwaliteitseisen stelt aan informatie- en archiefmanagement in overeenstemming met haar verantwoordelijkheden en uitvoering van taken. Van belang voor een kwaliteitssysteem is dat aan bepaalde standaarden wordt voldaan.

Deze standaarden geven functionele eisen die moeten worden geïmplementeerd in systemen, hetzij specifiek voor informatie- en archiefmanagement bestemde systemen, hetzij voor bedrijfsapplicaties, om archiefbescheiden goed te kunnen beheren. Mandaat Mandaat is de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen. Een belangrijk kenmerk bij mandaat is dat de verantwoordelijkheid geheel bij het bestuursorgaan blijft dat het mandaat verstrekt. Metadataschema Een metadataschema beschrijft welke metadata moeten worden vastgelegd, door wie, wanneer en in welke vorm. Metadataschema ’s hebben verschillende functies, zoals vinden, interpreteren, bescherming van rechten en leesbaar houden. Openbaar lichaam (OL) Samenwerkingsverband op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het OL heeft een geleed bestuur (bestuursorganen: algemeen bestuur, dagelijks bestuur en voorzitter). Bevoegdheden kunnen aan het samenwerkingsverband worden gedelegeerd en gemandateerd. Het OL kan een verordenende bevoegdheid hebben. Publiek – private samenwerking Een samenwerkingsvorm tussen een overheid en een of meer private ondernemingen. Publiek – publieke samenwerking Een samenwerkingsvorm tussen uitsluitend overheidsorganen.

Selectielijst Een overzicht van categorieën archiefbescheiden en archiefbestanddelen, die voor blijvende bewaring dan wel voor vernietiging in aanmerking komen, voorafgegaan door een verantwoording, onder opgave van de termijnen na het verstrijken waarvan de vernietiging wel of niet mag plaatsvinden.

23

Samenwerkingsverband Een publiekrechtelijke of privaatrechtelijke organisatie waarin een gemeente, provincie of waterschap een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Uitvoeringstaken Taken van een organisatie die behoren bij de uitvoering van haar beleid. Voorzieningen Zaken die in de archiefparagraaf van een regeling moeten worden geregeld bij het aangaan of opheffen van een samenwerking of bij het uittreden van een of meerdere deelnemers. In ieder geval dienen de volgende zaken geregeld te worden: 1. Wie de zorgdrager is voor het archief van het samenwerkingsverband, 2. Welke archiefbewaarplaats wordt aangewezen, 3. Wie verantwoordelijk is voor het beheer, 4. Welke archivaris is aangewezen om toezicht te houden op het niet overgebrachte archief, 5. Hoe de verantwoording van de archiefzorg en het archiefbeheer is geregeld en 6. Welke archiefbescheiden ter beschikking worden gesteld voor het uitvoeren van de taken. Zorgdrager De bestuurlijk verantwoordelijke voor het archiefbeheer.

24

Bijlage 2

Lijst van gebruikte afkortingen

Awb BV BVO BW B&W BZK CV DMS GR GO GS NV OL RIEC VOF WGR WOB WvK

Algemene wet bestuursrecht Besloten Vennootschap Bedrijfsvoeringsorganisatie Burgerlijk Wetboek Burgemeester en Wethouders (ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Commanditaire vennootschap Documentmanagementsysteem Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Orgaan Gedeputeerde Staten Naamloze Vennootschap Openbaar lichaam Regionaal informatie- en expertisecentrum Vennootschap onder firma Wet gemeenschappelijke regelingen Wet openbaarheid van bestuur Wetboek van Koophandel

25

Bijlage 3

3.1

Modellen voor een archiefparagraaf voor samenwerkingsvormen op basis van de WGR

Model archiefparagraaf gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam

Artikel 1: Archiefzorg Het dagelijks bestuur draagt zorg voor de archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam. Artikel 2: Archiefbeheer 1. De directeur/ secretaris is belast met het beheer van de archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam, voor zover deze niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2. Het dagelijks bestuur stelt voorschriften vast voor het beheer van de archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam, die nog niet naar de archiefbewaarplaats zijn overgebracht. Artikel 3: Archiefbewaarplaats Voor de bewaring van de over te brengen archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam wordt aangewezen de archiefbewaarplaats van de gemeente + naam/ het regionaal historisch centrum + naam/ orgaan + naam. Artikel 4: Toezicht Met het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam, voor zover deze niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats, is belast de archivaris van …../ …… Artikel 5: Verantwoording 1. De archivaris van ….. / …… brengt [twee]jaarlijks aan het dagelijks bestuur verslag uit over het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam, die nog niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2.

Het dagelijks bestuur brengt [twee]jaarlijks verslag uit aan het algemeen bestuur over de uitoefening van de aan hen opgedragen zorg voor de archiefbescheiden en de uitvoering van het archiefbeheer van de organen van het openbaar lichaam. Artikel 6: Terbeschikkingstelling 1. De deelnemers aan de regeling stellen tijdig aan het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam de archiefbescheiden beschikbaar, die nodig zijn voor de uitvoering van de overgedragen taken. 2. In een verklaring van terbeschikkingstelling worden de periode van terbeschikkingstelling en het toezicht op het beheer van de ter beschikking gestelde archiefbescheiden vastgelegd. 3. In de verklaring kunnen nadere voorwaarden worden gesteld aan de terbeschikkingstelling.

26

3.2

Model archiefparagraaf gemeenschappelijke regeling met gemeenschappelijk orgaan of bedrijfsvoeringsorganisatie

Artikel 1: Archiefzorg Het bestuur draagt zorg voor de archiefbescheiden van de organen van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie. Artikel 2: Archiefbeheer 1. De directeur/ secretaris/ … is belast met het beheer van de archiefbescheiden van het bestuursorgaan van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie, voor zover deze archiefbescheiden niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2. Het bestuur stelt voorschriften vast voor het beheer van de archiefbescheiden van het bestuursorgaan van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie, die nog niet naar de archiefbewaarplaats zijn overgebracht. Artikel 3: Archiefbewaarplaats Voor de bewaring van de over te brengen archiefbescheiden van het bestuursorgaan van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie wordt aangewezen de archiefbewaarplaats van een van de deelnemende overheidsorganen + naam/ het regionaal historisch centrum + naam/ ……. + naam. Artikel 4: Toezicht Met het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van het bestuursorgaan van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie, voor zover deze archiefbescheiden niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats, is belast de archivaris van …. / …… Artikel 5: Verantwoording 1.

De archivaris van …/ …… brengt [twee]jaarlijks aan het bestuur verslag uit over het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van het bestuursorgaan van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie die nog niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2. Het bestuur brengt [twee]jaarlijks verslag uit aan de instellende organen over de uitoefening van de aan hen opgedragen zorg voor de archiefbescheiden en de uitvoering van het archiefbeheer van het bestuursorgaan van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie. Artikel 6: Terbeschikkingstelling 1. De deelnemers aan de regeling stellen tijdig aan het bestuur van het gemeenschappelijk orgaan/ de bedrijfsvoeringsorganisatie de archiefbescheiden beschikbaar die nodig zijn voor de uitvoering van de overgedragen taken. 2. In een verklaring van terbeschikkingstelling worden de periode van terbeschikkingstelling en het toezicht op het beheer van de ter beschikking gestelde archiefbescheiden geregeld. 3. In de verklaring kunnen nadere voorwaarden worden gesteld aan de terbeschikkingstelling.

27

3.3

Model archiefparagraaf gemeenschappelijke regeling met een centrumgemeente of centrumprovincie

Artikel 1: Archiefzorg Het college van burgemeester en wethouders/ gedeputeerde staten van [naam centrumgemeente/ provincie] draagt zorg voor de archiefbescheiden van de centrumregeling. Artikel 2: Archiefbeheer 1. De directeur/ secretaris/ … van [naam centrumgemeente/ provincie] is belast met het beheer van de archiefbescheiden van de centrumregeling, voor zover deze niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2. Het college van burgemeester en wethouders/ gedeputeerde staten van [naam centrumgemeente/ provincie] stelt voorschriften vast voor het beheer van de archiefbescheiden van de centrumregeling, die nog niet naar de archiefbewaarplaats zijn overgebracht. Artikel 3: Archiefbewaarplaats Voor de bewaring van de over te brengen archiefbescheiden van de centrumregeling wordt aangewezen de archiefbewaarplaats van een van de deelnemende overheidsorganen + naam/ het regionaal historisch centrum + naam/ orgaan + naam. Artikel 4: Toezicht Met het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de centrumregeling, voor zover deze archiefbescheiden niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats, is belast de archivaris van …. / …… Artikel 5: Verantwoording 1. De archivaris van ….

/ …… brengt [twee]jaarlijks aan het college van burgemeester en wethouders/ gedeputeerde staten van [naam centrumgemeente/ provincie] verslag uit over het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de centrumregeling die niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2. Het college van burgemeester en wethouders/ gedeputeerde staten brengt jaarlijks verslag uit aan de gemeenteraad/ provinciale staten van [naam centrumgemeente/ provincie] over de uitoefening van de aan hen opgedragen zorg voor de archiefbescheiden en de uitvoering van het archiefbeheer van de centrumregeling. Artikel 6: Terbeschikkingstelling 1. De deelnemers aan de centrumregeling stellen tijdig aan het college van burgemeester en wethouders/ gedeputeerde staten van [naam centrumgemeente/ provincie] de archiefbescheiden beschikbaar die nodig zijn voor de uitvoering van de gemandateerde taken. 2. In een verklaring van terbeschikkingstelling worden de periode van terbeschikkingstelling en het toezicht op het beheer van de ter beschikking gestelde archiefbescheiden geregeld. 3. In de verklaring kunnen nadere voorwaarden worden gesteld aan de terbeschikkingstelling.

28

3.4

Model archiefafspraken voor organisaties niet zijnde rechtspersoon en/of bestuursorgaan

Artikel 1: Archiefzorg Het naam organisatie-eenheid39 draagt zorg voor de archiefbescheiden van naam organisatie. Artikel 2: Archiefbeheer 1. De naam functionaris is belast met het beheer van de archiefbescheiden van naam organisatie, voor zover deze archiefbescheiden niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2. Het naam organisatie-eenheid stelt voorschriften vast voor het beheer van de archiefbescheiden van naam organisatie, die nog niet naar de archiefbewaarplaats zijn overgebracht. Artikel 3: Archiefbewaarplaats Voor de bewaring van de over te brengen archiefbescheiden van naam organisatie wordt aangewezen de archiefbewaarplaats van naam archiefbewaarplaats of naam archiefdienst. Artikel 4: Toezicht Met het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam, voor zover deze archiefbescheiden niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats, is belast de archivaris van naam archiefbewaarplaats of naam archiefdienst. Artikel 5: Verantwoording 1. De archivaris van naam deelnemer of naam archiefdienst brengt [twee]jaarlijks aan naam organisatie-eenheid verslag uit over het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van naam organisatie die nog niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. 2.

Naam organisatie-eenheid brengt [twee]jaarlijks verslag uit aan naam organisatie-eenheid40 over de uitoefening van de aan hen opgedragen zorg voor de archiefbescheiden en de uitvoering van het archiefbeheer van naam organisatie. Artikel 6: Terbeschikkingstelling 1. Als het nodig is dat naam organisatie voor de uitvoering van zijn taken beschikt over archiefbescheiden van de deelnemers stellen de deelnemers deze tijdig beschikbaar aan naam organisatie-eenheid belast met de zorg voor de archiefbescheiden van naam organisatie. 2. In een verklaring van terbeschikkingstelling worden de periode van terbeschikkingstelling en het toezicht op het beheer van de ter beschikking gestelde archiefbescheiden geregeld. 3. In de verklaring kunnen nadere voorwaarden worden gesteld aan de terbeschikkingstelling.

De archiefzorg zou moeten komen te liggen bij de organisatie-eenheid die te vergelijken is met een uitvoerend of dagelijks bestuur. 40 De verantwoording moet worden afgelegd aan de organisatie-eenheid die te vergelijken is met een beleidsvormend of algemeen bestuur of aan de besturen van de deelnemende overheden. 39

29

Bijlage 4

Overzicht zorgdrager, beheerder en beheer bij de verschillende bestuurlijke samenwerkingsvormen

Samenwerking via een publiekrechtelijke vorm

Afstemming Regeling zonder meer Bevoegdhedenovereenkomst Convenant

Netwerkconstructie GR centrumregeling

Zelfstandige organisatie GR Openbaar lichaam GR Bedrijfsvoeringsorganisatie GR Gemeenschappelijk orgaan

Zorgdrager

Zorgdrager verandert niet.

Zorgdrager verandert niet. Taken worden ondergebracht bij de netwerkconstructie. Er is dus altijd sprake van mandatering.

Mandaat: Zorgdrager gemandateerde taken verandert niet.

Beheerder kan veranderen, maar hoeft niet.

Mandaat: Beheerder moet worden aangewezen (deelnemer blijft beheerder of wijst zelfstandige organisatie aan als beheerder).

Beheerder

Beheer

Verandert niet. De beheerder die de samenwerking aangaat is/blijft beheerder.

Delegatie: Zorgdrager wijzigt bij delegatie van taken.

Delegatie: Zelfstandige organisatie is de beheerder. Mandaat: Beheer is ingericht bij deelnemer of wordt ingericht bij zelfstandige organisatie als deze als beheerder wordt aangewezen.

Beheer verandert niet: iedere zorgdrager/ beheerder blijft zelf verantwoordelijk voor archivering van de archiefbescheiden van de samenwerking.

Beheer moet ingericht worden. Over beheer moeten afspraken gemaakt worden tussen samenwerkingspartners, omdat men taken gaat uitvoeren voor de ander.

Wat te regelen?

-

Zie bijlage 5: checklist.

Overig

Aandachtspunt: in deze vorm van samenwerking moeten afspraken gemaakt worden wie van de deelnemende organisaties belast wordt met het informatiebeheer. Convenant Bodem en Ondergrond (2016-2020) Convenant Belastingdienst en provincie NoordBrabant Zorg- en Veiligheidshuizen.

-

Het bestuur van de zelfstandige organisatie is zelf ook zorgdrager en moet een beheerder (directeur) aanwijzen voor het archief van de eigen organisatie.

GR RHC Rijnstreek en Lopikerwaard Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018

GR Afval Verwijdering Utrecht AVU (OL) GR Ferm Werk (OL, delegatie) GR ROGplus Nieuwe Waterweg Noord (GO) GR Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU).

Voorbeelden

30

Delegatie: Beheer wordt door zelfstandige organisatie ingericht. Zie bijlage 5: checklist.

Bijlage 5

Checklist van te regelen zaken voor het informatie- en archiefbeheer bij samenwerking’

Bij het maken van afspraken over het informatie- en archiefbeheer bij samenwerking zijn afhankelijk van de vorm van het samenwerkingsverband onderstaande punten van toepassing en hoeven dus niet voor iedere vorm van samenwerking te gelden.

1. Wat te regelen bij het samenwerkingsverband? 1.1 Beleid en verantwoordelijkheden a. Zijn er bestuurlijk afspraken gemaakt en vastgelegd met daarin de minimale bepalingen over archiefzorg, archiefbeheer, toezicht, verantwoording en terbeschikkingstelling archiefbescheiden? b. Heeft het samenwerkingsverband Informatie- en archiefbeleid opgesteld, zowel voor de archiefbescheiden die ontstaan bij de uitvoering van de (gemandateerde) taken van de deelnemende overheidsorganen als voor de archiefbescheiden die ontstaan bij de uitvoering van de “eigen” bestuurs- en bedrijfsvoeringstaken? c. Heeft het (bestuur van het) samenwerkingsverband een archiefverordening en besluit informatiebeheer vastgesteld? Zijn de verantwoordelijkheden met betrekking tot archiefen informatiebeheer daarin goed geregeld? d. Heeft het samenwerkingsverband een archiefbewaarplaats aangewezen voor de bewaring van de “eigen” (bestuur en bedrijfsvoering) archieven? e. Is geregeld hoe het samenwerkingsverband verantwoording aflegt aan de deelnemende overheidsorganen over het gevoerde archief- en informatiebeheer? Bijvoorbeeld door jaarlijks aan het Algemeen Bestuur te rapporteren. 1.2 Inrichting recordmanagement a. Zijn er voldoende en deskundige medewerkers aangesteld om het recordmanagement uit te voeren? b. Is er een (goedgekeurde) archiefruimte, waarin analoge dossiers bewaard kunnen worden? c.

Voldoen de digitale systemen (DMS, zaaksysteem) aan de eisen die de Archiefregeling stelt aan digitaal archief en de daarin genoemde normen en standaarden? d. Op welke wijze heeft het samenwerkingsverband haar archieven ingericht (bijvoorbeeld zaaksgewijs)? e. Welke selectielijst(en) past het samenwerkingsverband toe en is deze actueel? f. Hoe is de inzage in de archiefbescheiden door functioneel betrokkenen en andere betrokkenen geregeld? 1.3 Inrichting systemen a. Kunnen de digitale archiefbescheiden van de verschillende deelnemers van elkaar gescheiden worden? b. Wordt bij de archiefbescheiden vastgelegd welk deelnemend overheidsorgaan voor dat dossier het “bevoegd gezag” (= de verantwoordelijke) is? c. Voldoen de metagegevens die worden vastgelegd bij de archiefbescheiden aan de standaard voor metadatering zoals opgenomen in het MDTO (Metagegevens Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie)? d. Worden de archiefbescheiden opgeslagen in een duurzaam bestandsformaat en zo ja, welk? e. Is het mogelijk digitale archiefbescheiden (inclusief documenten en metadata) uit het systeem van het samenwerkingsverband te halen en over te zetten naar een ander systeem (bijvoorbeeld terug naar het deelnemende overheidsorgaan of naar een e-depot)? f. Zijn de bewaartermijnen uit de van toepassing zijnde selectielijsten opgenomen in het systeem?

31

2. Wat te regelen bij de deelnemende overheidsorganen? 2.1 Beleid en verantwoordelijkheden a.

b.

c.

Is geregeld dat de deelnemende overheidsorgaan of het samenwerkingsverband verantwoordelijk is voor het vormen van de archiefbescheiden nadat het samenwerkingsverband is opgericht? NB. Voorkom dat zowel bij het deelnemende overheidsorgaan als bij het samenwerkingsverband archiefbescheiden worden gevormd! Is de beleidskeuze gemaakt of de door het samenwerkingsverband gevormde archiefbescheiden na afhandeling van de zaak (direct) terugkomen naar het deelnemende overheidsorgaan of bij het samenwerkingsverband blijven tot het moment van overbrenging naar de archiefbewaarplaats c.q. vernietiging? Zijn de archiefverordening, het besluit informatiebeheer en het kwaliteitssysteem van het deelnemende overheidsorgaan betrokken in de met het samenwerkingsverband gemaakte afspraken en zijn deze nog in lijn met de veranderingen die als gevolg van de samenwerking plaatsvinden?

2.2 Terbeschikkingstelling van archiefbescheiden aan het samenwerkingsverband a.

Is er een overzicht van de gemandateerde taken en de bijbehorende archiefbescheiden die aan het samenwerkingsverband ter beschikking worden gesteld? b. Zijn deze archiefbescheiden in goede, geordende en toegankelijke staat (geschoond, materieel verzorgd, voorzien van goede dossierbeschrijvingen, gemetadateerd, etc.)? c. Zijn ze compleet en formeel afgesloten? d. Is bepaald onder welke voorwaarden de archiefbescheiden ter beschikking worden gesteld? e. Is een verklaring van terbeschikkingstelling opgesteld, waarin staat hoe lang en onder welke voorwaarden de archiefbescheiden worden uitgeleend? f. Is deze verklaring getekend door het deelnemende overheidsorgaan en het samenwerkingsverband? g. Is geregeld hoe de (medewerkers van de) deelnemende overheidsorganen deze archiefbescheiden kunnen inzien? h. Is een keuze gemaakt in de wijze waarop archiefbescheiden aan het samenwerkingsverband ter beschikking worden gesteld, te weten in originele vorm of als gebruikskopieën van de gedigitaliseerde papieren archiefbescheiden? i. Is bepaald volgens welke specificaties de scans gemaakt worden? j. Zijn afspraken gemaakt over het bestandsformaat (PDF of PDF-A of iets anders) en de metadata van de scans? k. Zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop het samenwerkingsverband de gescande archiefbescheiden wil ontvangen? l.

Is afgesproken of de scans bij het deelnemende overheidsorgaan blijven en het samenwerkingsverband digitale inzage krijgt of door het samenwerkingsverband zelf beheerd gaan worden? m. Is geregeld wanneer de gebruikskopieën worden vernietigd? n. Heeft het deelnemende overheidsorgaan na de inbruikleengeving van papieren archiefbescheiden of ter beschikbaarstelling van digitale gebruikskopieën een ontvangstbevestiging gekregen en is duidelijk dat het samenwerkingsverband vanaf dat moment verantwoordelijk is voor het beheer? o. Is geregeld dat de terbeschikkinggestelde archiefbescheiden goed worden beheerd, zodat de goede, geordende en toegankelijke staat gegarandeerd blijft? p. Is geregeld waar de terbeschikkinggestelde archiefbescheiden op termijn naar toe gaan als zij worden geretourneerd aan de deelnemende overheidsorganisatie?

32

Bijlage 6

Checklist van te regelen zaken bij opheffing samenwerkingsverband

Welke zaken zijn er te regelen ten aanzien van het informatie- en archiefbeheer bij de opheffing van een samenwerkingsverband? 1. Afsluiten van het archief a. Is het archief afgesloten op datum van opheffing van het samenwerkingsverband? b. Is er een overzicht van archiefbescheiden horend bij ‘lopende zaken’ die na opheffing van het samenwerkingsverband door een andere rechtspersoon worden behandeld? c. Is er een protocol voor het overdragen van deze archiefbescheiden aan de rechtsopvolger? d. Zijn de archiefbescheiden, inclusief metadata, overgedragen aan de (eventuele) rechtsopvolger? e. Is in het afgesloten archief aangegeven welke archiefbescheiden op termijn vernietigd moeten worden en welke archiefbescheiden op termijn worden overgebracht naar de aangewezen archiefbewaarplaats? 2. Continuïteit van beheer van de archiefbescheiden tot vernietiging of overbrenging a. Is geregeld dat de papieren archiefbescheiden in een goedgekeurde archiefruimte staan? Zijn het beheer van deze archiefruimte en de archiefbescheiden geregeld? b.

Is geregeld dat de documentmanagementsystemen, zaaksystemen of andere systemen waarin digitale archiefbescheiden en/of metadata worden beheerd beschikbaar blijven? Zijn er afspraken over conversie/migratie van de informatie? Zijn licenties geregeld? Is geregeld dat de digitale archiefbescheiden in deze systemen worden gemigreerd naar een toekomstbestendig systeem of worden overgebracht naar c.q. uitgeplaatst naar een edepotvoorziening? c. Is geregeld dat de analoge en digitale archiefbescheiden gedurende de komende jaren volgens de geldende termijnen uit de van toepassing zijnde selectielijst worden vernietigd? Is geregeld wie ‘te vernietigen archiefbescheiden’ kan uitzonderen van vernietiging? Wordt er daarbij rekening gehouden dat sommige ‘te vernietigen archiefbescheiden’ nog 50 of 100 jaar bewaard moeten worden? d. Is er een protocol voor inzage van de archiefbescheiden door ambtenaren of medewerkers van rechtsopvolgers? Is bepaald wie welke archiefbescheiden mag inzien? Is bepaald wie toestemming moet geven als een andere ambtenaar archiefbescheiden wil inzien? e. Is er een protocol wie besluit over verzoeken tot inzage van met openbaarheidsbeperkingen gewaarmerkte archiefbescheiden (geheime of vertrouwelijke bescheiden)? f. Is er een protocol voor het behandelen van WOB-verzoeken uit het niet overgebrachte archief? Wie bepaalt of een WOB-verzoek wordt toegekend? 3.

Beheer van (vervroegd) overgebrachte archiefbescheiden a. Is geregeld dat archiefbescheiden bij overbrenging ‘in goede, geordende en toegankelijke staat’ zijn? b. Is bekend of er openbaarheidsbeperkingen gelden bij overbrenging? Is een protocol opgesteld voor inzage in overgebracht beperkt openbaar archief. Is geregeld wie toestemming geeft voor inzage in beperkt openbaar archief? c. Is geregeld dat de gestelde openbaarheidsbeperkingen na de afgesproken datum vervallen?

33

Bijlage 7

Veel gestelde vragen over mandaat en delegatie

7.1 Mandaat Wat is mandaat? Mandaat is de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen.41 Wat betekent mandaat in de praktijk? Het samenwerkingsverband wordt door de deelnemende overheidsorganen gemandateerd om besluiten te nemen. Met dit mandaat wordt ook de voorbereiding en de uitvoering van de bevoegdheid gemandateerd. Een door de gemandateerde binnen de grenzen van zijn bevoegdheid genomen besluit geldt als een besluit van de mandaatgever.42 De ondertekening gebeurt dan namens de mandaatgever, die de volledige verantwoordelijkheid behoudt voor de gemandateerde bevoegdheid. Voorbeelden • De uitvoering van taken in het sociaal domein kan ondergebracht zijn in een uitvoeringsbedrijf (een BV). Dit gebeurt bijvoorbeeld bij de gemeente Delft waar de BV ‘Delft Support’ is opgericht om uitvoering te geven aan onder andere jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning.43 Om de BV besluiten te kunnen laten nemen dient het college van B&W een mandaat te verstrekken aan het bedrijf. • Het college van B&W mandateert het verlenen van een omgevingsvergunning aan het hoofd van de afdeling die de aanvragen behandelt.

Een dergelijk mandaat wordt vaak eerst verleend aan de gemeentesecretaris, die vervolgens ondermandaat verstrekt aan het betreffende afdelingshoofd.44 Wat kan worden gemandateerd? In principe kunnen alle bevoegdheden worden gemandateerd, tenzij bij wet anders is bepaald of beperkingen aan mandaat zijn gesteld.45 Ook kan de aard van de bevoegdheid zich tegen mandaat verzetten. Aan wie kan worden gemandateerd? Mandaat kan plaatsvinden aan alle vormen van samenwerkingsverbanden, ook die privaatrechtelijk zijn ingesteld (mandaat aan derde). Mandaat aan een ambtenaar is ook mogelijk (mandaat aan ondergeschikte). Heeft een mandaterend bestuursorgaan nog invloed op de gemandateerde bevoegdheden? Het bestuursorgaan dat de bevoegdheid mandateert kan invloed uitoefenen op de gemandateerde bevoegdheid. Dat kan via: •

Instructie De mandaatgever kan de mandaatnemer per geval of in het algemeen instructies geven over de uitoefening van de gemandateerde bevoegdheid.46

•

Verstrekken inlichtingen De mandaatnemer verschaft de mandaatgever op diens verzoek inlichtingen over de uitoefening van de bevoegdheid.47

Awb, art. 10:1. Awb, art. 10:2. 43 https://www.delftsupport.nl/over-ons/. 44 Zie bijvoorbeeld: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR636217 45 Awb, art. 10:3. 46 Awb, art. 10:6, lid 1. 47 Awb, art. 10:6, lid 2. 41 42

34

•

Bevoegdheid blijft ook bij mandaatgever De mandaatgever blijft bevoegd om de gemandateerde bevoegdheid ook uit te oefenen 48.

•

Ongedaan maken mandaat Mandaat kan weer ongedaan worden gemaakt, het bestuursorgaan kan het mandaat te allen tijde intrekken.49

Wie draagt zorg voor de archieven bij mandatering? Bij mandatering van bevoegdheden blijft de mandaatgever bevoegd gezag. Het college van GS, het college van B&W of het (dagelijks) bestuur blijft zorgdrager voor de archiefbescheiden die worden opgemaakt of ontvangen vanuit de gemandateerde bevoegdheid. De mandaatgever moet afspraken maken met de mandaatnemer over het beheer van de archiefbescheiden. Welke invloed heeft het mandateren van bevoegdheden op het archiefbeheer van het samenwerkingsverband? 1.

De afspraken die gemaakt moeten worden gaan over het archieftoezicht, archiefbeheer en de financiële aspecten daarvan. Dat gebeurt in een apart mandaatbesluit of in een dienstverleningsovereenkomst met mandaat. Wanneer het samenwerkingsverband digitaal wil gaan werken dient gezorgd te worden voor een betrouwbare en veilige digitale opslag. Dit zou bijvoorbeeld met behulp van RODIN50 kunnen worden getoetst.

2.

Bij mandatering aan een samenwerkingsverband wordt bij de uitvoering van bevoegdheden door het samenwerkingsverband één dossier gevormd, dat zowel de documenten uit de voorbereidingsfase bevat als het uiteindelijke besluit.

3.

De analoge en digitale dossiers van de verschillende deelnemers dienen door het samenwerkingsverband van elkaar gescheiden te kunnen worden. Als het samenwerkingsverband met eigen systemen gaat werken zal bij de inrichting van die systemen extra aandacht moeten zijn voor de uitwisselbaarheid van informatie en het vastleggen van metagegevens door onder meer bij ieder dossier vast te leggen wie het bevoegd gezag is. Dat is ook van belang om bij uittreden of ontbinding van het samenwerkingsverband de dossiers bij bevoegd gezag terug te brengen, tenzij anders in de (dienstverlenings-)overeenkomst is bepaald.

Welke selectielijst moet gehanteerd worden bij mandatering? Voor die taken die het samenwerkingsverband in mandaat (namens) het bestuursorgaan (de mandaatgever) uitvoert, blijft de selectielijst van het mandaat gevend bestuursorgaan gelden.

Awb, art. 10:7. Awb, art. 10:8. 50 Werkgroep EGI-KVAN/BRAIN-LOPAI, Referentiekader opbouw digitaal informatiebeheer (RODIN) versie 2, z.p. 2017. 48 49

35

7.2 Delegatie

Wat is delegatie? Delegatie is het overdragen door een bestuursorgaan van zijn bevoegdheid tot het nemen van besluiten aan een ander die deze onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent.51 Wat betekent delegatie in de praktijk? Met het overdragen van de bevoegdheid door een bestuursorgaan tot het nemen van een besluit aan een ander draagt het ook de voorbereiding en de uitvoering van de taak over die aan het nemen van het besluit voorafgaat. Voorbeelden • Een gemeenteraad kan het beslissen op een verzoek om informatie op basis van de Wet openbaarheid van bestuur delegeren aan het college van B&W. Dit gebeurt vaak omdat de beslistermijn erg kort is en de gemeenteraad maar één keer per maand bijeenkomt.52 • De uitvoerende werkzaamheden rondom de heffing en inning van lokale belastingen worden soms regionaal bij een samenwerkingsverband belegd. Hiertoe wordt in de gemeenschappelijke regeling opgenomen welke bevoegdheden deze organisatie heeft. Zo worden in artikel 5 van de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking WestBrabant aan het ‘bestuur’ alle bestuursbevoegdheden overgedragen die samenhangen met de uitvoering van de heffing en invordering van belastingen, met uitzondering van de verordenende bevoegdheden.53

Wat is de wettelijke grondslag voor delegatie? Delegatie vereist een wettelijke grondslag of zoals de wet voorschrijft: delegatie geschiedt slechts als in de bevoegdheid daartoe bij wettelijk voorschrift is voorzien.54 Wat is de wettelijke grondslag voor delegatie aan samenwerkingsverbanden? De wettelijke grondslag voor delegatie aan samenwerkingsverbanden is geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen WGR). 55 In de praktijk is het samenwerkingsverband altijd een gemeenschappelijke regeling in de vorm van een openbaar lichaam, een gemeenschappelijk orgaan of een bedrijfsvoeringsorganisatie. Delegatie aan een andere vorm van samenwerkingsverband, zoals een privaatrechtelijk ingestelde organisatie, is niet mogelijk omdat daar de wettelijke grondslag voor ontbreekt. In artikel 30 WGR zijn wel enkele beperkingen gesteld (zie ook hieronder). In de regeling van de GR dient nauwkeurig te worden beschreven welke bevoegdheden overgedragen worden. Het betekent ook dat de bestuursorganen die een bevoegdheid overdragen dit besluit moeten ondertekenen. Wat kan worden gedelegeerd? In principe kunnen alle bevoegdheden worden gedelegeerd, tenzij daar bij wet uitzonderingen op zijn gemaakt of beperkingen aan zijn gesteld. Ook kan de aard van de bevoegdheid zich tegen delegatie verzetten.

Denk daarbij aan bevoegdheden die een bestuursorgaan in verband met toezicht op het andere bestuursorgaan toekomen (goedkeuring door de raad van de jaarrekening).

Awb, art. 10.13. Zie https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/nieuws/delegeren-wob-verzoeken-naarcollege-toegestaan.12749735.lynkx. 53 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR641487/2. Deze verordenende bevoegdheden komen toe aan de gemeenteraden van de gemeenten die deelnemen. Het betreft hier een collegeregeling waarin alleen bevoegdheden van de deelnemende colleges worden overgedragen. 54 Awb, art. 10.15. 55 WGR, art. 30. 51 52

36

Wat kan worden gedelegeerd aan gemeenschappelijke regelingen? In de WGR56 zijn uitzonderingen of beperkende bepalingen beschreven voor de over te dragen bevoegdheden aan gemeenschappelijke regelingen. 1.

Zo moeten de over te dragen bevoegdheden zich beperken tot de belangen van en het gebied waarvoor een openbaar lichaam, een gemeenschappelijk orgaan of een bedrijfsvoeringsorganisatie zijn ingesteld. Ook kunnen de over te dragen bevoegdheden niet verder gaan dan de bevoegdheden die de deelnemende bestuursorganen zelf toekomen. Verder gelden er beperkingen ten aanzien van het overdragen van het heffen van belastingen door openbaar lichamen en mogen bedrijfsvoeringsorganisaties en gemeenschappelijke organen geen belastingen heffen of algemeen verbindende voorschriften geven.57

2. 3.

Aan wie kan worden gedelegeerd? Delegatie vindt plaats aan bestuursorganen. Delegatie aan een ambtenaar (ondergeschikte) is niet mogelijk.58 Heeft een delegerend bestuursorgaan nog invloed op de overgedragen bevoegdheden? Het bestuursorgaan dat de bevoegdheid delegeert kan slechts beperkt invloed uitoefenen op de gedelegeerde bevoegdheid. Dat kan via: •

Beleidsregels Bij delegatie kunnen alleen algemene aanwijzingen (in de vorm van beleidsregels) worden meegegeven.59

•

Informatieverstrekking Het bestuursorgaan dat bevoegdheden heeft gedelegeerd kan om inlichtingen vragen60 over de uitoefening van de gedelegeerde bevoegdheden. Dat gebeurt bij het bestuursorgaan waaraan de bevoegdheden zijn gedelegeerd.

•

Ongedaan maken overdracht bevoegdheden Delegatie kan weer ongedaan worden gemaakt; het bestuursorgaan kan het delegatiebesluit te allen tijde intrekken.61 Dit is in het kader van delegatie aan een gemeenschappelijke regeling wel een bijzonder proces. Het ongedaan maken van een delegatie die is opgenomen in een regeling kan alleen door deze regeling op te heffen of te wijzigen en moet daarmee dus geschieden in overleg met de overige deelnemers. Het is tenslotte altijd mogelijk uit een regeling te treden en daarmee de delegatie echt ongedaan te maken.

Wat betekent delegatie aan een GR voor de archiefzorg en het archiefbeheer? De grondslag ligt in de Archiefwet 1995. Artikel 40 waarborgt dat een zorgdrager wordt aangewezen voor een bij een GR ingesteld openbaar lichaam of gemeenschappelijk orgaan. De regeling van de GR wijst de zorgdrager aan en zo krijgt deze op grond van de Archiefwet de bevoegdheden voor het beheer van de archieven. Het opstellen van een juridisch juiste regeling is een verantwoordelijkheid van de deelnemende overheidsorganen.

WGR, art. 30, lid 1. WGR, art. 30, lid 1 onder a en b. 58 Awb, art. 10:14. 59 Awb, art. 10:16 lid 1. 60 Awb, art. 10:16 lid 2. 61 Awb, art. 10:18. 56 57

37

Artikel 41 van de Archiefwet bepaalt dat “het bestuur” van een bedrijfsvoeringsorganisatie zorgdrager is voor het archief van deze organisatie. Omdat de bedrijfsvoeringsorganisatie niet in artikel 40 van de wet wordt genoemd is artikel 41 van toepassing. Wat zijn de gevolgen van delegatie voor de archiefzorg en het archiefbeheer door de GR? Bij het overdragen van bevoegdheden (delegatie) van een bestuursorgaan van provincies, gemeenten en waterschappen aan een bestuursorgaan van een GR gaan archiefzorg en archiefbeheer ook over naar de GR. 1.

Het bestuursorgaan van de GR dat de gedelegeerde bevoegdheid uit gaat oefenen doet dit onder eigen verantwoordelijkheid.62 Daarmee komt het zorgdragerschap voor de archiefbescheiden die worden opgemaakt of ontvangen bij de uitvoering van deze gedelegeerde bevoegdheid te liggen bij de GR en wel bij het in de regeling aangewezen bestuursorgaan. Dat is het dagelijks bestuur van een openbaar lichaam of het bestuur van een gemeenschappelijk orgaan of bedrijfsvoeringsorganisatie. Het archief dat bij de uitvoering van de gedelegeerde bevoegdheden ontstaat vormt zo één archief met het archief van de beleids- en bedrijfsvoeringstaken van de GR. Dit archief wordt op termijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats die de GR heeft aangewezen.

2.

3.

Let op! Als bij delegatie van bevoegdheden archiefbescheiden door het delegerende bestuursorgaan ter beschikking worden gesteld aan de GR blijft de archiefzorg voor deze archiefbescheiden liggen bij het delegerende bestuursorgaan. Over het beheer van deze archiefbescheiden, die tijdelijk bij de GR berusten, moeten afspraken worden gemaakt. Wat gebeurt er met het archief bij opheffing van de GR of terugtrekking van een deelnemer? Bij het aangaan van de regeling is het van belang na te denken over de wijze waarop archiefbescheiden uit gedelegeerde bevoegdheden worden vastgelegd en behandeld. Als de GR namelijk ophoudt te bestaan of een van de deelnemers zich terugtrekt kan er een situatie ontstaan waarbij het bestuursorgaan dat gedelegeerd heeft de bevoegdheden zelf weer gaat uitvoeren. In een dergelijk geval moet de GR of diens rechtsopvolger de archiefbescheiden ter beschikking kunnen stellen aan de nieuwe uitvoerder van de bevoegdheid. Draag er daarom zorg voor dat archiefbescheiden zodanig worden vastgelegd dat ze altijd per delegerend bestuursorgaan te onderscheiden zijn en geselecteerd en uitgewisseld kunnen worden. De ter beschikking gestelde archiefbescheiden blijven onder de zorg van de GR vallen.

Kunnen bevoegdheden van archiefzorg en archiefbeheer aan een GR worden gedelegeerd? Het kan voorkomen dat overheidsorganen samenwerken op het gebied van de uitvoering van archiefwettelijke bepalingen. Wat is er mogelijk als het gaat om delegatie van bevoegdheden uit de Archiefwet?

62

•

Archiefzorg en archiefbeheer De (bestuurlijke) verantwoordelijkheid voor de archiefzorg door provincie, gemeente of waterschap is in de Archiefwet 1995 belegd bij respectievelijk GS, B&W en het dagelijks bestuur. In het kader van deze bestuurlijke verantwoordelijkheid geeft de wet diverse bevoegdheden aan de zorgdrager om taken die in de wet zijn opgedragen te kunnen uitvoeren. Dit betreffen onder meer archiefbeheertaken, zoals het opstellen van een selectielijstlijst, het vervangen van archiefbescheiden door reproducties, het aanwijzen van een archivaris etc.

•

Delegatie: zorgdragerschap Het zorgdragerschap is een overkoepelend begrip om de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor archiefbescheiden aan een bestuursorgaan op te dragen. Het zorgdragerschap is geen

Awb, art. 10:13.

38

bevoegdheid zoals bedoeld in artikel 10:13 van de Awb en kan dus als zodanig niet worden gedelegeerd. Het zorgdragerschap is ook niet te splitsen in zorg voor de overgedragen bescheiden en voor de niet overgedragen archiefbescheiden. •

Delegatie: bevoegdheden van het archiefbeheer De bevoegdheden van het archiefbeheer die de Archiefwet toekent aan de zorgdrager zijn in beginsel te delegeren. Daarvoor dient dan wel een wettelijke grondslag te zijn, zoals de WGR. Zo kunnen het aanwijzen van de archivaris en het opstellen van de selectielijst gedelegeerd worden aan een GR.

•

Delegatie: toezicht Het toezicht op de naleving van de Archiefwet is een bevoegdheid van de archivaris.63 Als de bevoegdheid tot aanwijzing van de archivaris wordt gedelegeerd aan een GR (bijvoorbeeld een regionaal historisch centrum) voert de archivaris van die GR ook het toezicht uit. Dit betekent dat de archiefbescheiden die worden ontvangen of opgemaakt uit hoofde van het toezicht vallen onder de zorg en het beheer van de GR. De zorgdrager, onder wiens bevelen de archivaris het toezicht uitoefent, kan richting of dwingende aanwijzingen aan de archivaris geven over dit toezicht. Het is dan ook logisch dat de zorgdragers van de deelnemende overheidsorganen afspraken maken met de GR over de uitvoering van het toezicht. Deze afspraken kunnen worden vastgelegd in een (dienstverlenings-)overeenkomst.

Welke selectielijst moet gehanteerd worden bij delegatie? De GR vormt één archief voor de eigen bedrijfsvoerings-, bestuurstaken en de door de deelnemers overgedragen (gedelegeerde) bevoegdheden. Voor de keuze van een selectielijst bestaan de volgende mogelijkheden: 1. Het dagelijks bestuur van de GR stelt een eigen selectielijst op en legt deze voor verdere vaststelling voor aan de minister. 2. Het dagelijks bestuur besluit de selectielijst van één van de deelnemende overheidsorganen van toepassing te verklaren. Als het DB geen keuze maakt geldt op grond van artikel 40, lid 3 van de Archiefwet: • Als de GR uit gelijkwaardige partners bestaat, bijvoorbeeld gemeenten en waterschappen, dient voor één van de selectielijsten van een van deze overheden gekozen te worden. • Als de GR uit ongelijkwaardige partners bestaat, bijvoorbeeld gemeenten en provincie, dan dient voor de selectielijst van de provincie gekozen te worden.

63

AW, art. 29, lid 2; art. 32, lid 2; art. 37, lid 2.

39

Bijlage 8 Lijst van geraadpleegde wetgeving en literatuur

Wetgeving Wetgeving is te vinden via www.overheid.nl/overheidsinformatie; onder de tab ‘wet- en regelgeving’ is de op dat moment geldende versie te raadplegen.

Geraadpleegde bronnen/ aanvullende literatuur Prof. mr. S.E. Zijlstra, mr. J.A.F. Peters, prof. mr. T.J. van der Ploeg Samenwerking door en met de overheid in privaatrechtelijke en publiekrechtelijke rechtsvormen. Onderzoek in opdracht van de Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties (Amsterdam/Tilburg, 2006) https://research.vu.nl/ws/portalfiles/portal/2190211/Samenwerking+door+en+met+de+overheid +in+privaatrechtelijke+en+publiekrechtelijke+rechtsvormen.pdf dr. J.M.E. Traag en J. de Wit MSc, Onderzoek naar de deelname van private partijen aan intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, rapport BZK 2016 VNG Intergemeentelijke samenwerking toegepast. Handreiking voor toepassing van de Wet gemeenschappelijke regelingen (VNG, Den Haag, 2015) https://vng.nl/files/vng/publicaties/2015/intergemeentelijk-samen_20150528.pdf mr. R.J.M.H. de Greef, prof.mr. S.E. Zijlstra, mr. F.H.K. Theissen Verzelfstandiging en samenwerking bij decentrale overheden. Afwegingskader voor de keuze tussen publiekrechtelijke of privaatrechtelijke vormgeving (ministerie van BZK, Den Haag, 2015) https://vng.nl/files/vng/handreiking-verzelfstandiging-en-samenwerking-bij-decentraleoverheden.pdf Roeland Stolk e.a. Democratische legitimiteit bij interbestuurlijke samenwerking.

Knelpunten, oplossingen en een handelingsperspectief voor het Rijk (Berenschot in opdracht van ministerie van BZK, z.p., 2018) https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-873527.pdf VNG Handreiking bevoegdhedenovereenkomst (2012) https://vng.nl/artikelen/bevoegdhedenovereenkomsten Handreiking ‘Grip op regionale samenwerking’ van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. https://www.raadsleden.nl/sites/www.raadsleden.nl/files/documenten/handreiking__grip_en_controle_op_regionale_samenwerking_-_a4_online_versie.pdf Ingrid van den Berge, Yamuna Ditters, Arnold Gelderman Handreiking Publiek-publieke samenwerking en het aanbestedingsrecht (Den Haag, VNG, 2015) https://vng.nl/onderwerpenindex/bestuur/gemeentelijke-samenwerking/publicaties/handreikingpubliek-publieke-samenwerking Prof. mr. G.T.J.M Jurgens, mr. A.A. van Rossum Van Contact naar Contract. De bijzondere positie van gemeenten in het contractenrecht (VNG, Den Haag, 2013) https://vng.nl/files/vng/publicaties/2013/20130626_van_contact_naar_contract_20130327.pdf prof. mr. F.J. van Ommeren De bevoegdhedenovereenkomst in de Awb en de verhouding met het BW (Amsterdam, 2010) https://www.researchgate.net/publication/254822800_De_bevoegdhedenovereenkomst_in_de_Aw b_en_de_verhouding_met_het_BW

40

prof. dr. Van Montfort, prof. dr. Gabriel van den Brink, dr. Martin Schulz, drs. Nicole Maalsté Publiek-private samenwerking in maatschappelijke veiligheid (WODC, Den Haag, 2012) Arie Laken, Vincent Sabee Publiek-private samenwerking en hybride financiering. Organisatorische randvoorwaarden voor decentrale overheden (BZK, Den Haag, 2016) https://kennisopenbaarbestuur.nl/media/230381/organisatorische-randvoorwaarden-voorsuccesvolle-hybride-financiering.pdf T.W. Schoo Nieuwe tijden aan het waterfront. Op zoek naar een nieuwe vorm van publiek-private samenwerking voor de herontwikkeling van Stadshavens, Rotterdam https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/276846 dr. Ronald van Steden, Rozetta Meijer, MSc Publiek-private samenwerking in tijden van diffuse dreiging. Een onderzoek naar diversiteit en werkwijzen en kansen in de Nederlandse en Vlaamse context (Verwey Jonker Instituut, Amsterdam, 2018) dr. Martijn van der Steen, prof. dr. Maarten Hajer, drs. Jorren Scherpenisse, drs. Olav-Jan van Gerwen, dr. ir Sonja Kruitwagen Leren door doen: Overheidsparticipatie in een energieke samenleving (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB), Den Haag, 2014) dr. Maurits Sanders Publiek-Private Samenwerking.

Een reparatiestrategie voor falende ordeningsvormen (Bestuurskunde 2014) https://ris.utwente.nl/ws/portalfiles/portal/6799743/Publiek-Private_Samenwerking.pdf Parlementaire Onderzoekscommissie Privatisering/Verzelfstandiging Overheidsdiensten Verbinding verbroken? Onderzoek naar de parlementaire besluitvorming over de privatisering en verzelfstandiging van overheidsdiensten. Hoofdrapport (’s-Gravenhage, 2012) https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20121030/aanbiedingsbrief_en_hoofdrapport/f=/vj41l69 3r7ww.pdf mr. drs. Marscha Mehciz Handreiking Attributie, mandaat en delegatie (VNG, Den Haag, 2016) https://vng.nl/files/vng/publicaties/2016/20160203-attributie-mandaat-en-delegatie.pdf Besluit van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van 25 september 2017, nr.

MINBUZA-2017.1033708, tot vaststelling van een subsidieplafond voor subsidiëring op grond van de Subsidieregeling Ministerie van Buitenlandse Zaken 2006 (Tweede openstelling Subsidieprogramma Fonds Duurzaam Water) https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2017-55384.html Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Beleidskader FDW 3e call https://www.rvo.nl/sites/default/files/2016/08/FDW16%20Beleidskader%20NL.pdf Ronald Jas, Juul van Rijn PPS in perspectief: resultaat of risico? over hoe gemeenten en bedrijven samenwerken in lokale sportstimulering (Projectbureau Sport en Bewegen in de Buurt, 2014) https://www.kenniscentrumsport.nl/publicatie/?pps-inperspectief&kb_id=14134&kb_q=PPS%20in%20perspectief mr. R.J.M.H. de Greef, mr. drs. L.C.L. Huntjens Sturing & toezicht op Gemeenschappelijke regelingen. Handreiking voor Provinciale Staten van Overijssel; In opdracht van Rekenkamer OostNederland, 2014 https://rekenkameroost.nl/uploads/handreiking_sturing_en_toezicht_op_gemeenschappelijke_rege lingen_-_overijssel.pdf

41