9a. Jaarrekening 2021 gemeente Someren
Tekst van het document
Zijn we tevreden? 3.3.1 We zijn trots op de genomen raadsbesluiten waardoor we maatregelen kunnen treffen en wateroverlast uit de gemeente Someren kunnen verbannen. 3.4 Duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Someren wil in 2050 energieneutraal zijn en duurzaamheid als integraal onderdeel van haar beleid verankert hebben op basis van de klimaatagenda. Wat hebben we hiervoor gedaan? 3.4.1 Realiseren nieuwe milieustraat Presentatie 8-12-2021 in raadscommissie. Raadsvoorstel niet doorgeleidt naar de raad 22-122021. Eerst relatie leggen met het op te stellen afvalstoffenbeleidsplan en de bestaande samenwerking met Asten bij het exploiteren van de milieustraat. 3.4.2
Afvalstoffenbeleidsplan
Vanwege her-prioritering en maatschappelijke ontwikkelingen wordt dit plan later opgesteld. Tot die tijd blijft het huidige beleid van kracht. De milieustraat en de samenwerking met Asten is onderdeel van het op te stellen afvalstoffenbeleidsplan. 3.4.3
Regionale Energie Strategie
De Regionale Energiestrategie Metropoolregio Eindhoven 1.0 is op 25 november 2021 unaniem door de Raad vastgesteld. 3.4.4
Transitie Visie Warmte
De Transitievisie Warmte gemeente Someren 1.0 is op 22 juli 2021 vastgesteld door de Raad. Aansluitend is deze ingediend bij het Rijk en de Provincie. 3.4.5
Bevorderen maatschappelijke acceptatie en urgentiebesef bij inwoners en bedrijven.
3.4.9 Gemeentelijke Omgevingsplannen Grootschalige duurzame opwekking / energietransitie (2019) Gebouwde omgeving. Inmiddels ligt er een planning om in het eerste halfjaar 2022 met ondersteuning van Bro de Omgevingsvisie op te stellen. De eerste bijeenkomst voor de ambtenaren van de diverse beleidsvelden is medio december 2021. Gelet op het uitgangspunt van een beknopte omgevingsvisie kan het niet anders dan die uitsluitend op hoofdlijnen in gaat op alle beleidsterreinen. Tot heden is onduidelijk dat de verdere concretisering alleen in Omgevingsplan(nen) zal plaatsvinden of dat ook een Omgevingsprogramma voor diverse beleidsterreinen zoals Energie- en Warmtetransitie wordt opgesteld. Zijn we tevreden? 3.4.1 We zijn tevreden dat commissieleden de nieuwe milieustraat nadrukkelijk verbinden met het Afvalstoffenbeleidsplan. 3.4.2 Nu een aantal maatschappelijke ontwikkelingen uitkristalliseren worden de parameters voor het nieuwe Afvalstoffenbeleidsplan bekend. In 2022 wordt het beleidsplan aan de raad wordt voorgelegd. 3.4.3 De uitgestippelde koers in de vastgestelde RES MRE 1.0 is een goede basis voor vervolgactiviteiten.
31
3.4.4 Na het vaststellen van Transitievisie Warmte zijn de vervolgactiviteiten in 2021 voortvarend opgepakt. 3.5 Gedifferentieerd en aantrekkelijk woningaanbod Wat wilden we bereiken? Het realiseren van een gedifferentieerd en een aantrekkelijk woningaanbod voor alle doelgroepen in Someren waar het goed wonen is. Wat hebben we hiervoor gedaan? 3.5.1 We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma voortvloeiend uit de woonvisie 2020 Doorlopend aspect. De concentratie heeft voor 2021 gelegen op de nieuwbouw wijk Groote Hoeven, de Gildewijk Lierop en de voorbereiding van de Goede vaart in Someren-Eind. Beide wijken in Someren dorp en Lierop zijn volop in ontwikkeling en zal zijn vervolg krijgen in 2022. Met Goede vaart verwachten we de voorbereidingen in 2022 af te ronden. 3.5.2
Ontwikkelen locatie 't Alfort
WoCom heeft ons geïnformeerd dat zij gesprekken hebben gevoerd met Mooiland om het bezit aan ‘t Alfort in Lierop over te nemen. Deze gesprekken hebben (vooralsnog) niet geleid tot overeenstemming. WoCom informeert ons wanneer er nieuws te melden is. 3.5.1 Actualisatie nota industrielawaai (2019) Zijn we tevreden? 3.5.1 Met u hechten we grote waarde aan het voortvarend uitvoeren van “het uitvoeringsprogramma uit de woonvisie 2020. Medio het verslagjaar 2021 hebben wij u geïnformeerd over de stand van zaken van de diverse woningbouwprojecten in onze dorpskernen. 3.5.2
Wij blijven de ontwikkelingen volgen en zullen u actief informeren.
32
Wat heeft het gekost? Rekening 2021 per taakveld
Bedragen x 1.000
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
110
Crisisbeheersing en Brandweer
1.194
-67
1.127
120
Openbare orde en Veiligheid
941
-16
925
210
Verkeer en Wegen
2.957
-238
2.720
710
Volksgezondheid
800
-29
771
720
Riolering
1.241
-1.944
-704
730
Afval
1.737
-2.686
-949
740
Milieubeheer
1.399
-241
1.157
820
Grondexploitatie
7.498
-7.097
400
830
Wonen en Bouwen
756
-1.144
-388
18.523
-13.464
5.059
278
-408
-130
18.801
-13.872
4.929
Totaal baten en lasten 010
Reserves Totaal
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
tableCell36Saldo van de baten en lasten Taakveld
Begroting
Begroting
Jaar-
Verschil
2021 voor
2021 na
rekening
saldo
wijziging
wijziging
2021
(*)
110
Crisisbeheersing en Brandweer
1.134
1.143
1.127
16
120
Openbare orde en Veiligheid
859
917
925
-7
210
Verkeer en Wegen
2.615
2.767
2.720
48
710
Volksgezondheid
805
779
771
9
720
Riolering
-600
-559
-704
145
730
Afval
-550
-506
-949
443
740
Milieubeheer
1.079
1.098
1.157
-59
820
Grondexploitatie
-259
-146
400
-547
830
Wonen en Bouwen
-222
-204
-388
184
Resultaat
4.861
5.290
5.059
231
Reserves
452
319
-130
449
Resultaat
5.313
5.609
4.929
680
010
(*)
Saldo = Begroting na wijziging Jaarrekening
33
Tv
Pr
Verklaring voor het verschil
110
3
1) Vanwege beperkingen rondom Corona hebben geen activiteiten m.b.t. preventie/brandveiligheid plaatsgevonden (€ 14.000,- voordelig). 2) Overige afwijkingen per saldo (€ 2.000,- voordelig).
120
3
Geen noemenswaardige verschillen
210
3
1) De jaarafrekening 2020 inzake straatreiniging was gunstiger dan geraamd (€ 14.000,- (voordelig). 2) Lagere stortkosten veegvuil daar er in het kader van corona minder vervuiling op straat was en er geen evenementen plaatsvonden (€ 9.000.- voordelig). 3) Voor de aanschaf van een elektrische auto, voor het schoonhouden van het centrum van Someren, is bij de zomernota 2021 per abuis extra budget aangevraagd. In de reguliere begroting was al budget opgenomen (€ 22.000,- voordelig). 4) In 2021 waren de uitgaven gladheidsbestrijding hoger dan geraamd (€ 18.000,- nadelig). 5) Hogere kosten calamiteitenonderhoud. Dit budget is op voorhand ongewis. (€ 28.000,- nadelig). 6) Door de nutsbedrijven zijn meer grote renovatieprojecten aangevraagd waardoor er meer leges zijn ontvangen dan geraamd (€ 41.000,- voordelig). 7) Overige afwijkingen per saldo (€ 8.000,- voordelig).
710
3
Geen noemenswaardige verschillen
720
3
1) Een gedeelte van de (inhuur)kosten is geboekt ten laste van rioleringsprojecten waardoor de exploitatiekosten lager zijn (€ 122.000,- voordelig). 2) Hogere inkomsten door meer huisaansluitingen dan geraamd (€ 23.000,voordelig).
730
3
1) Lagere beheerskosten Milieustraat (€ 134.000,- voordelig). 2) De inkomsten uit OPK (oud papier karton) overstijgen de raming omdat de marktprijs voor OPK in de loop van het jaar met 50% is gestegen (€ 80.000,voordelig). 3) Hogere opbrengsten PMD door hogere tonnages dan geraamd (€ 70.000,voordelig). 4) Ook de kosten voor kunststof (PMD) waren lager dan geraamd, doordat in 2021 een nieuw handling en vermarkten contract is afgesloten met gunstigere tarieven (€ 117.000,- voordelig). 5) Rijksvergoeding Corona voor afvalverwerking 2020 (€ 29.000,- voordelig) 6) Overige afwijkingen per saldo (€ 13.000,- voordelig).
740
3
1) De kosten voor de gemeenschappelijke regeling ODZOB zijn € 55.000,- hoger dan geraamd. 2) Overige afwijkingen per saldo (€ 4.000,- nadelig).
820
3
De afwijkingen binnen de grondexploitaties hebben met name te maken met de aankoop van grond bij onder andere het project Groote Hoeven en Uitbreiding Someren-Heide Zuid. Bovenstaande mutaties worden volledig verrekend met de Reserve Grondbedrijf en hebben geen invloed op het exploitatieresultaat.
830
3
1) De kosten voor externe deskundigen en voor sofware waren hoger dan geraamd (€ 50.000,- nadelig). 2) De opbrengsten aan bouwleges zijn € 240.000,- hoger dan geraamd als gevolg van het groot aantal bouwplannen in 2021. 3) Overige afwijkingen per saldo (€ 6.000,- nadelig).
34
Prestatie-indicatoren Indicator
publicatiedatum: 5-4-2022 Eenheid
Periode Someren Grootte klasse <25.000
Bron
Beschrijving
Misdrijven Winkeldiefstallen
Aantal per 2021 1.000 inwoners
0,67
0,61
CBS - Diefstallen
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
Misdrijven Geweldsmisdrijven
Aantal per 2021 1.000 inwoners
2,3
2,5
CBS Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen
Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
Misdrijven - Vernielingen Aantal per 2021 en beschadigingen (in de 1.000 openbare ruimte) inwoners
3,3
4,5 CBS - Criminaliteit Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.
Misdrijven - Diefstallen uit woning
Aantal per 2021 1.000 inwoners
1,5
1,2
CBS - Diefstallen
Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
Verwijzingen Halt
Aantal per 2020 1.000 jongeren
11
10
Stichting Halt
Het aantal verwijzingen naar Halt, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12-18 jaar.
Rijkswaterstaat Klimaatmonitor
Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
Hernieuwbare elektriciteit
%
2019
11,1
NB
Demografische druk
%
2021
68,2
79,6
CBS De som van het aantal Bevolkingsstatistiek personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
35
Indicator
Eenheid
Periode Someren Grootte klasse <25.000
Bron
Beschrijving
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
2018
65
137
CBS - Statistiek Niet gescheiden Huishoudelijk afval ingezameld huishoudelijk afval.
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 2020 1.000 woningen
10,0
9,7
ABF - Systeem Woningvoorraad
CBS - Statistiek De gemiddelde WOZ Waarde waarde van woningen. Onroerende Zaken
Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.
Gemiddelde WOZ waarde x €1.000
2021
320
314
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
€
2021
796
NB COELO, Groningen Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden
€
2021
752
NB COELO, Groningen Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
36
Verbonden partijen Naam
GGD Brabant Zuidoost
Plaats
Eindhoven
Aard activiteit
De GGD heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg (PG) en de ambulancezorg (AZ).
Naam
Stichting Beheer en Exploitatie Veiligheidshuis Brabant Zuidoost
Plaats
Helmond
Aard activiteit
In het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost werken overheid, politie, justitie, reclassering, kinderbescherming en (verslavings)zorg samen. Hun gezamenlijke doel is de veiligheid en leefbaarheid in de 21 regiogemeenten in Brabant Zuidoost te verbeteren.
Naam
Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant
Plaats
Eindhoven
Aard activiteit
Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een organisatie waarin de brandweer en de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden. VRBZO is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio ZuidoostBrabant.
Naam
Blink
Plaats
Helmond
Aard activiteit
Blink heeft tot doel zorg te dragen voor gemeentelijke uitvoeringstaken op het vlak van afvalinzameling en reiniging van de openbare ruimte van de deelnemende gemeenten binnen de Gemeenschappelijke Regeling, die bij wet aan de deelnemende gemeenten zijn opgedragen en/of die voortvloeien uit de aan de gemeenten toevertrouwde zorg voor de eigen huishouding op het terrein van het milieu. De intergemeenschappelijke samenwerking met een particuliere partner leidt hierbij tot een maatschappelijke meerwaarde.
Naam
Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB)
Plaats
Eindhoven
Aard activiteit
De Omgevingsdienst is ingesteld om ten behoeve van de deelnemers taken uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht en daarmee als uitvoeringsdienst van het lokaal en provinciaal bestuur een bijdrage te leveren aan het realiseren en borgen van de door de verantwoordelijke overheden in de regio Zuidoost-Brabant aangegeven kwaliteit van de fysieke leefomgeving.
4. Hart van Someren Het centrum van Someren heeft een aantal kernkwaliteiten waarmee het zich blijvend kan onderscheiden: het diverse winkelaanbod met een goede mix van filiaalbedrijven en veel sterke, lokale aanbieders, de trekkracht van de supermarkten in het centrum en concentratie van horeca. De ambitie is het behoud van een stevig kernwinkelapparaat voor de eigen bevolking en ontwikkeling van het centrum als ontmoetingsplek voor inwoners en pleisterplaats voor bezoekers. In dit programma staat de centrumvisie centraal en de rol van stakeholders bij de totstandkoming en uitvoering daarvan. Dit programma omvat het taakveld Ruimtelijke Ordening 4.1 Centrumvisie CP21 Wat wilden we bereiken? 37
Een sfeervol, levendig en vitaal Dorpshart. Wat hebben we hiervoor gedaan? 4.1.1 Uitvoeren nieuwe centrumvisie Na het vaststellen van de Centrumvisie is op 1 september 2021 de Stedenbouwkundige fase van start gegaan. Deze zal doorlopen tot medio 2022, Met mogelijke uitlopers in de tweede helft van 2022. Het resultaat van deze fase is het Stedenbouwkundig plan. Vervolgens start de bouwkundige uitvoering van dit plan. De doorlooptijd hiervan is nog niet bekend. Zijn we tevreden? De Centrumvisie CP’21 is vastgesteld, met consultatie van onze inwoners, de ketenpartners en stakeholders.
Wat heeft het gekost? Rekening 2021 per taakveld
Bedragen x 1.000
Taakveld 810
010
Lasten
Baten
Saldo
Ruimtelijke Ordening
1.843
-247
1.596
Totaal baten en lasten
1.843
-247
1.596
Reserves
1.926
-1.058
868
Totaal
3.769
-1.305
2.464
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
tableCell36Saldo van de baten en lasten Taakveld
810
010
Begroting
Jaar-
Verschil
2021 voor
2021 na
rekening
saldo
wijziging
wijziging
2021
(*)
Ruimtelijke Ordening
700
1.495
1.596
-101
Resultaat
700
1.495
1.596
-101
Reserves
1.476
818
868
-50
Resultaat
2.176
2.313
2.464
-151
(*)
Begroting
Saldo = Begroting na wijziging Jaarrekening
Tv
Pr
Verklaring voor het verschil
810
4
1)Betreft hogere (doorbelaste) inhuurkosten van het team Ruimtelijke Ontwikkeling (RO). Team RO heeft extra inhuurkosten gehad doordat vacatures niet ingevuld waren (€ 84.000 nadelig). 2) Overige afwijkingen per saldo (€ 17.000 nadelig)
38
5. Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering staat voor alle taken gericht op inrichting en aansturing van de organisatie en processen. Hieronder vallen de onderwerpen bestuur, burgerzaken, overhead en algemene dekkingsmiddelen. Niet alleen buiten het gemeentehuis, maar ook erbinnen is aandacht voor actualiteit. Dat kan zijn vanuit wetswijzigingen, maar ook vanuit veranderende maatschappelijke normen en waarden. Alles met het doel om interactief en betrouwbaar te blijven. Dit programma omvat het taakveld Bestuur en Ondersteuning. 5.1 Wendbare organisatie Wat wilden we bereiken? Een interactieve en betrouwbare organisatie die voldoet aan de hedendaagse maatschappelijke normen en wettelijke eisen. Wat hebben we hiervoor gedaan? 5.1.1 Organisatieontwikkeling: uitvoering van het meerjarig actieplan ten aanzien van een interactieve en betrouwbare organisatie. Het meerjarig actieplan Samen Werken Gewoon Doen is per 31 december 2021 afgesloten. De acties zijn grotendeels afgerond. Een klein aantal acties zullen nog verder uitgewerkt worden in de organisatieontwikkeling die in 2022 wordt ingezet. 5.1.2
Verdere doorontwikkeling van de dienstverlening zowel op het vlak van digitalisering als persoonlijk contact.
In 2021 zijn weliswaar enkele digitale formulieren aangepast, maar de digitale dienstverlening is niet op optimaal niveau. Via het algemene contactformulier is het mogelijk om altijd digitaal contact te leggen. Dit wordt opgevolgd door digitaal de vraag door te geleiden naar een behandelaar. Daarbij leggen we vanaf 2021 contacten met burgers vast en kunnen daarmee vragen en terugbelafspraken beter opvolgen. 5.1.3
Omgevingswet implementeren op basis van het programmaplan
Inwerking treden van de wet is uitgesteld tot 1-1-2023. Conform het implementatieplan werken we er naartoe om op die datum gereed te zijn om te kunnen werken met de wet, de jaren daaropvolgend moeten er ook nog veel werkzaamheden verzet worden voor de volledige implementatieperiode die loopt t/m 2029. Er zijn op dit moment twee grote uitdagingen voor de implementatie en dat is het gereed hebben van de digitale systemen en het volledig voorbereid zijn op het werken met het omgevingsplan. 5.1.4
Zorgen voor adequate technische ict-infrastructuur.
Gefaseerde toetreding bij ICT NML is opgestart. Aanvankelijke planning (december 2021) is niet gehaald. Overgang zal nu medio 2022 plaats vinden. Aanschaf van werkplekapparatuur stagneert a.g.v. schaarste in de markt. 5.1.5
Onderzoek naar gewenste formatie griffie
Onderzoek is gereed, vacature voor administratieve ondersteuning is uitgezet voor 16 uur. 5.1.6
Voorbereiding en uitvoering bestuurskrachtmeting
39
De opdracht voor de uitvoering van de bestuurskrachtmeting is verstrekt aan BMC. De oplevering van het definitieve rapport wordt in het tweede kwartaal van 2022 verwacht. 5.1.7
Gemeentelijk vastgoed: Onderzoek naar het optimaliseren en rendabeler maken van het gebruik van de diverse locaties.
De raad heeft dit onderdeel van de Kadernota 2022 vastgesteld. De financiële consequenties à €55.000 zijn verwerkt in de Programmabegroting 2022. Zijn we tevreden? 5.1.1 Wij zijn tevreden over het afsluiten van Samen Werken Gewoon Doen en de daarin afgeronde acties. De nog (deels) openstaande acties zijn inmiddels vertaald in de jaarplannen op de niveaus van team, afdeling, organisatie. 5.1.2 In 2021 hebben we niet voldoende aandacht aan onze ambities rond dienstverlening kunnen geven. Dat betekent echter niet dat het niveau van dienstverlening onder de maat is geweest: die scoorde een ruime voldoende in het burgertevredenheidsonderzoek. De ambitie blijft om onze dienstverlening continu te verbeteren. 5.1.3 De voorbereiding en implementatie van de Omgevingswet wordt projectmatig aangepakt. Regelmatig wordt de raad betrokken in de te nemen procestappen. Het project loopt op schema. 5.1.4
Ondanks dat de geplande overgang niet gehaald is zijn we tevreden over de voortgang.
5.1.5 De raad heeft besloten om de formatie van de griffie op het gewenste niveau te brengen en deze formatie wordt in het eerste kwartaal 2022 ingevuld. 5.1.6 Wij zijn tevreden over de aanloop naar de bestuurskrachtmeting. Alle voorbereidingen zijn in 2021 getroffen, zodat het onderzoek in 2022 kan starten en in Q2 van 2022 het definitieve rapport kan worden opgeleverd. 5.1.7
We zijn tevreden met het behalen van de besparing vanaf 2022.
40
Wat heeft het gekost? Rekening 2021 per taakveld
Bedragen x 1.000
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
001
Bestuur
1.040
-9
1.031
002
Burgerzaken
823
-238
584
004
Ondersteuning Organisatie
7.242
-62
7.180
005
Treasury
234
-839
-605
007
Algemene uitkering gemeentefonds
-28.119
-28.119
008
Overige Baten en Lasten
3
0
3
009
VPB
1.209
0
1.209
030
Beheer overige Gebouwen en Gronden
3
-40
-36
061
Onroerend zaakbelasting Woningen
157
-3.103
-2.946
062
Onroerend zaakbelasting Niet Woningen
104
-1.547
-1.443
064
Overige belastingen
6
-131
-125
999
Hulpkostenplaatsen
16
-16
0
10.840
-34.105
-23.265
Reserves
5.937
-10.852
-4.916
Totaal
16.777
-44.957
-28.181
Totaal baten en lasten 010
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
41
tableCell36Saldo van de baten en lasten Taakveld
Begroting
Begroting
Jaar-
Verschil
2021 voor
2021 na
rekening
saldo
wijziging
wijziging
2021
(*)
1.228
1.352
1.031
322
444
533
584
-51
001
Bestuur
002
Burgerzaken
004
Ondersteuning Organisatie
6.253
6.676
7.180
-504
005
Treasury
-809
-816
-605
-211
007
Algemene uitkering gemeentefonds
-26.364
-27.567
-28.119
552
008
Overige Baten en Lasten
534
3
3
009
VPB
50
50
1.209
-1.160
030
Beheer overige Gebouwen en Gronden
-31
-48
-36
-12
061
Onroerend zaakbelasting Woningen
-2.786
-2.966
-2.946
-20
062
Onroerend zaakbelasting Niet Woningen
-1.629
-1.357
-1.443
86
064
Overige belastingen
-93
-92
-125
33
999
Hulpkostenplaatsen
-50
0
0
Resultaat
-23.254
-24.231
-23.265
-966
Reserves
-3.713
-3.735
-4.916
1.180
Resultaat
-26.967
-27.966
-28.181
214
010
(*)
Saldo = Begroting na wijziging Jaarrekening
Tv
Pr
Verklaring voor het verschil
001
5
1) Aframing voorziening pensioenen wethouders i.v.m. lagere verplichtingen door een aangepaste rekenrente (€ 266.000,- voordelig). 2) Minder uitgaven aan representatiekosten als gevolg van corona (€ 10.000,voordelig). 3) Uitbreiding van de digitale vergaderfaciliteit van de raad lager dan in de zomernota 2021 opgevoerd (€ 10.000,- voordelig). 4) Daarnaast minder uitgaven aan raad en raadscommissies als gevolg van corona (€ 24.000,- voordelig). 5) Overige afwijkingen per saldo (€ 12.000.- voordelig)
002
5
1) Lagere afdracht rijksleges reisdocumenten ivm corona. Vooral het niet mogen reizen naar het buitenland heeft ervoor gezorgd dat we bijna geen aanvragen reisdocumenten hebben gehad (€ 20.000,- voordelig). 2) Als gevolg hiervan hebben we ook minder rijks- en gemeente leges voor reisdocumenten (ivm corona) ontvangen. Vooral het niet mogen reizen naar het buitenland heeft ervoor gezorgd dat we bijna geen aanvragen reisdocumenten hebben gehad (€ 54.000,- nadelig). 3) Minder ontvangen rijks- en gemeente leges rijbewijzen ivm corona. Er hebben lange tijd geen examens plaatsgevonden (€ 14.000,- nadelig). 4) Overige afwijkingen per saldo (€ 3.000,- nadelig).
004
5
1) Extra (inhuur)kosten team I&A ivm overgang naar ICT-NML, waardoor vacatures niet meer ingevuld worden (€ 197.000,- nadelig). 2) Minder doorbelasting overhead naar projecten op basis van gerealiseerde uren (€ 195.000,- nadelig). 3) Extra inhuurkosten team juridisch advies en kwaliteitszorg als gevolg van langdurig zieke (€ 34.000,- nadelig). 4) Bij de decemberrapportage is het budget voor juridische- en overige advieskosten, naar aanleiding van de uitkomst van het integriteitsonderzoek en het besluit van de Raad, opgehoogd naar € 100.000,-. Dit was niet toereikend (€ 24.000,- nadelig).
42
Tv
Pr
Verklaring voor het verschil 5) Diverse afwijkingen op kostenplaats corona (€ 45.000,- nadelig). 6) Overige afwijkingen per saldo (€ 9.000,- nadelig).
005
5
1) Niet geraamde rentelasten over de ontvangen aanslagen VPB 2016 en 2017 (€ 187.000,- nadelig). 2) Hogere beheersvergoeding van SVN ivm startersleningen (€ 8.000,- nadelig). 3) Overige verschillen per saldo (€ 16.000,- nadelig).
007
5
1) Ontvangen coronageleden decemberrcirculaire (€ 122.000,- voordelig). 2) Overige mutaties decembercirculaire (€ 114.000,- voordelig). 3) Ontvangen algemene uitkering (€ 99.000,- voordelig). 4) Hoger accres en hoeveellheidsverschillen (€ 217.000,- voordelig).
008
5
Geen noemenswaardige verschillen.
009
5
Nagekomen aanslagen VPB 2016 t/m 2021 (€ 1.160.000,- nadelig). Deze kosten worden volledig gedekt uit de Reserve grondbedrijf en hebben geen invloed op het exploitatieresultaat.
030
5
Geen noemenswaardige verschillen.
061
5
1) Hogere bijdrage aan uitvoeringskosten BSOB (€ 10.000,- nadelig) 2) Overige afwijkingen per saldo (€ 10.000,- nadelig)
062
5
1) De gerealiseerde opbrengst over heffingsjaar 2021 is € 76.000,- hoger dan geraamd. Gebleken is dat de waarde van het onroerend goed hoger uitgevallen is dan de prognose die gebruikt is voor het vaststellen van de tarieven. 2) Overige afwijkingen per saldo (€ 10.000,- voordelig).
064
5
1) De gerealiseerde opbrengst over 2021 is hoger dan begroot, mede als gevolg van de toename van het aantal honden (€ 35.000,- voordelig). 2) Overige afwijkingen per saldo (€ 2.000,- nadelig).
Prestatie-indicatoren Indicator
publicatiedatum: 5-4-2022 Eenheid
Periode Someren
Grootte klasse <25.000
Bron
Beschrijving
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2021
6,38
nb
Eigen gegevens
Toegestane formatie in Fte van het ambtelijk apparaat van de organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, niet de werkelijke bezetting.
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
2021
6,35
Nb
Eigen gegevens
Het betreft het werkelijk aantal FTE dat werkzaam is, dus niet de toegestane formatieve omvang conform het formatieplan.
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
2021
680,28
Eigen gegevens
Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de
43
Indicator
Eenheid
Periode Someren
Grootte klasse <25.000
Bron
Beschrijving
organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. Overhead
% van totale lasten
2021
12,4%
Eigen gegevens
Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
Externe inhuur
Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen
2021
28,3%
Eigen gegevens
Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.
44
Verbonden partijen Naam
Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB)
Plaats
Oss
Aard activiteit
BSOB is opgericht om de kwaliteit van de dienstverlening en continuïteit van de waardering, heffing en inning van gemeentelijke- en waterschapsbelastingen te garanderen. En wel tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten.
Naam
Stichting Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuid-Oost Brabant (BIZOB)
Plaats
Oirschot
Aard activiteit
Verzorgen inkoopfunctie voor deelnemende gemeenten
Naam
Brabant Water NV
Plaats
Den Bosch
Aard activiteit
Verzorgen watervoorziening
Naam
NV Bank Nederlandse Gemeenten
Plaats
Den Haag
Aard activiteit
Voorzien in financieringsbehoefte van publiekrechtelijke rechtspersonen.
Naam
ICT Noord-en Midden-Limburg (ICT NML)
Plaats
Roermond
Aard activiteit
Flexibelere, efficiëntere en professionelere dienstverlening op gebied van ICT. Een volwaardig partner van huidige en toekomstige deelnemers om de uitdagingen vanuit maatschappij en technologie het hoofd te bieden.
45
PARAGRAFEN Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in de mate waarin financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder dat het beleid daarvoor veranderd moet worden. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. De hoogte van het noodzakelijke weerstandsvermogen is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat deze risico’s zich daadwerkelijk voordoen. De definitie van een risico = kans x effect.
Om inzicht te krijgen in de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen worden de risico's geïnventariseerd en gekwantificeerd (benodigde weerstandscapaciteit). Dit wordt vervolgens afgezet tegen de beschikbare middelen (beschikbare weerstandscapaciteit).
Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Someren financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 1. De risico’s: met welke (materiële) risico’s hebben we te maken? 2. De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen?
46
Weerstandsvermogen Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden. De definitie van een risico = kans x effect.
Om inzicht te krijgen in de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen is het noodzakelijk om risico's te benoemen en te kwantificeren (benodigde weerstandscapaciteit) en deze vervolgens af te zetten tegen de beschikbare financiële middelen (beschikbare weerstandscapaciteit).
Zichtbaar is dat risicomanagement, wat het onderwerp is van deze paragraaf, slechts 1 van de 3 pijlers is. De pijler dekking/sluitende begroting wordt nader toegelicht in het onderdeel Beschikbare weerstandscapaciteit. De pijler financiering komt aan de orde in de Paragraaf: Financiering.
Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Someren financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 3. De risico’s: met welke (materiële) risico’s hebben we te maken? 4. De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen?
47
Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) / benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) = 33.983.000 / 5.535.000 = 6,1. In onderstaande tabel wordt de waardering van de ratio weergegeven. Waardering
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
Meer dan 2,0
Uitstekend
B
Tussen 1,4 en 2,0
Ruim voldoende
C
Tussen 1,0 en 1,4
Voldoende
D
Tussen 0,8 en 1,0
Matig
E
Tussen 0,6 en 0,8
Onvoldoende
F
Minder dan 0,6
Ruim onvoldoende
Er is geen norm bekend waaraan het weerstandsvermogen moet voldoen. Bij een ratio van 1,0 is de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. Daarom is een ratio van minimaal 1,0 wenselijk. De ratio komt voor onze gemeente uit op 6,1. Bij de begroting 2021 was dit 3,8. Dit is volgens het overzicht uitstekend. Voor zover risico's zich daadwerkelijk voordoen en deze structureel van aard zijn, zullen deze in exploitatie worden verwerkt. Voor zover geen aanvullende structurele dekking aanwezig is kan als uiterste middel een beroep worden gedaan op de onbenutte belastingcapaciteit.
48
Beschikbare weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de beschikbare weerstandscapaciteit per 3112-2021. Bedragen x 1.000 Stand 31-12-2021 Algemene reserve (1)
6.434
Vastgelegde algemene reserve
23.948
Totaal
30.382
Resultaat jaarrekening 2021 (2)
2.108
Post onvoorzien (3)
0
Stille reserve (4)
0
Onbenutte belastingcapaciteit (5)
1.493
Totaal
33.983
Ad 1. Algemene reserve • De algemene reserve vrij aanwendbaar wordt ingezet voor onvoorziene investeringen. De vastgelegde algemene reserve fungeert als bufferreserve ter dekking van risico's. Bedragen x 1.000 Stand 31-12-2021 Algemene reserve vrij aanwendbaar
6.434
Vastgelegde algemene reserve
23.948
Totaal
30.382
Ad 2. Resultaat jaarrekening Het resultaat is als afzonderlijk nog te bestemmen post op de balans opgenomen. Besluitvorming over de bestemming vindt plaats bij de vaststelling van de jaarrekening. Volgens de geldende financiële kaders wordt het resultaat verrekend met de vastgelegde algemene reserve. Bedragen x 1.000 Jaarrekening 2021 Resultaat
2.108
Totaal
2.108
Ad 3. Post onvoorzien 2022
De post onvoorzien is ter dekking van niet voorziene uitgaven. Bedragen x 1.000 Onvoorzien jaarrekening 2021
Incidenteel
Structureel
Onvoorzien
0
0
Totaal
0
0
49
Ad 4. Stille reserve Stille reserves zijn niet-bedrijfsgebonden eigendommen van een gemeente met een hogere waarde in het economisch verkeer dan de boekwaarde. Stille reserves dragen bij aan de weerstandscapaciteit, omdat een deel van de eigendommen kan worden verkocht boven de boekwaarde. Hierdoor wordt winst gerealiseerd. Deze winst kan worden ingezet ter afdekking van financiële tegenvallers. Het betreft hier met name de overwaarde op het onroerend goed van de gemeente bestaande uit gebouwen en grond (inclusief ongeveer 1.400 ha bos en natuurterreinen).
Ad. 5 Onbenutte belastingcapaciteit De gemeente kan haar belastingen verhogen om financiële tegenvallers op te vangen. Het verschil tussen de opbrengsten bij maximale tarieven en de geraamde opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit. Voor de berekening is uitgegaan van het jaar 2021, waarin het maximale tarief van de Woz-waarde 0,1809% bedraagt. Genoemd tarief wordt ook gehanteerd voor toelating tot artikel 12-status. In het geval de artikel 12-status de gemeente valt te verwijten, blijft het altijd mogelijk om lopende het artikel 12-traject belastingvoorschriften op te leggen. In de regel tot de huidige grens van 140% van het gemiddelde tarief, maar in uitzonderingsgevallen wordt een hogere opslag niet op voorhand uitgesloten. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit, immers een verhoging van het OZB-percentage zal nodig zijn om voor een aanvullende uitkering in aanmerking te komen. In onderstaande tabel is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. In dit rapport is ervoor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de Woz-waarde van de woningen + de Woz-waarde van de niet-woningen. Bij een daadwerkelijke aanvraag zal een meer nauwkeurige berekening aan de orde zijn.
Onbenutte belastingcapaciteit t.o.v. “artikel-12 norm” OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12
0,1809%
Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente
0,1366%
Verschil
0,0443%
Onbenutte belastingcapaciteit
1.492.963
Bij de berekeningen is uitgegaan van de huidige totale Woz-waarde. Het bedrag van € 1.492.963,- geeft aan hoeveel de OZB-inkomsten nog maximaal verhoogd kunnen worden. Het genoemde tarief van 0,1809 % is het maximale tarief.
50
Benodigde weerstandscapaciteit
Risico's Alvorens tot identificatie van de risico’s over te gaan zullen deze eerst geïnventariseerd worden. Op basis van deze inventarisatie wordt een lijst samengesteld met onderkende risico’s. Deze risico’s zullen geanalyseerd en beoordeeld worden.
1.1 Analyse en beoordeling Voor de analyse en beoordeling van de risico’s is er een indeling gemaakt op basis van kansklassen en financiële gevolgen. Dit betekent dat we elk risico vertalen in geld.
In onderstaande tabel worden de kansklassen toegelicht: Klasse
Risicopercentage
hoog
75
midden
50
laag
25
zeer gering
10
De indeling in de klassen is door de organisatie bepaald op basis van ervaring en verwachtingen. De klasse geeft aan hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet. De klasse "zeer gering" is voorbehouden aan het specifieke risico bij de gegarandeerde leningen. Hoewel hier een zeker risico gelopen wordt, is dat risico door de gelaagdheid van de waarborgen, voor de gemeente Someren uiteindelijk uiterst miniem.
1.2 Beheersing risico's / monitoring Vooruitlopend op een inventarisatie van alle bestaande risico's zijn de belangrijkste hiervan in beeld gebracht en nader gekwantificeerd op basis van genoemde uitgangspunten. Daarnaast zijn de beheersmaatregelen voor de diverse risico's nader omschreven. Een en ander is samengevat in onderstaande tabel. Bedragen x 1.000 Risico
Omschrijving
Beheersmaatregel
Risicoscore
Financieel effect (kans x maximaal gevolg)
Economische Ontwikkelingen/ onzekerheid financiële positie gemeenten.
Het risico bestaat dat bij economische achteruitgang de inkomsten afnemen terwijl andere uitgaven toenemen. Enkele specifieke risico's (grondexploitatie en bijstandsuitgaven) zijn afzonderlijk benoemd.
Actuele informatieverstrekking via P&C-cyclus (Planning & Control), tijdig opstarten project bezuinigingen, actuele ontwikkelingen nauwlettend volgen.
midden
250
cybercriminaliteit
De risico’s in verband met cybercriminaliteit zijn groot. Voorbeelden uit het recente verleden bij andere organisaties laten zien dat de financiële impact van een cyberaanval met ransomware of andere manieren
Het implementeren van de maatregelen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid moet leiden tot een beperking van de risico’s. Toepassing van
hoog
750
51
Risico
Risicoscore
Financieel effect (kans x maximaal gevolg)
Bewaking via P&C cyclus. Onderuitputting personele kosten versus inhuur.
midden
300
Formaliseren en bewaken interne procedures.
midden
500
Omschrijving
Beheersmaatregel
van hacken groot zijn. Losgelden, die geëist worden, bedragen vaak honderdduizenden euro’s. Maar ook de bijkomende kosten van het beheersen van een dergelijke crisis en de herstelkosten zijn aanzienlijk. Een totaal schadebedrag van 1 miljoen euro is reëel. De kans dat een dergelijk risico zich daadwerkelijk voordoet op enig moment is eveneens groot.
technische beschermingsmiddelen en het vergroten van het bewustzijn bij de medewerkers van de risico’s zijn daarbij de belangrijkste elementen.
Kosten externe inhuur (o.a. door ziekteverzuim)
Het risico dat door extra werkzaamheden of vervanging wegens langdurige ziekte de kosten van externe inhuur niet opgevangen kunnen worden binnen de lopende begroting.
Projecten
Pre contractuele fase, tijdsdruk, technische zaken, planschaderisico, kwaliteit overeenkomsten, inspraakreacties, zienswijzen, bezwaar- en beroepschriften zorgen voor opschorting c.q. herziening planontwikkeling. Juiste toepassing Wet ketenaansprakelijkheid / Grekening, Wet inlenersaansprakelijkheid.
Juridisering samenleving/niet tijdig verstrekken van informatie.
Burger is mondiger, claimcultuur. Met juridische procedures zijn hoge kosten gemoeid.
Formaliseren en bewaken interne procedures.
midden
500
Afhankelijkheid ICT
Tijdige beschikbaarheid juiste ICT middelen:
Formaliseren en bewaken interne procedures. Up-to-date houden integraal beveiligingsplan en optimaliseren uitwijkmogelijkheden.
hoog
500
midden
25
systemen en beveiliging informatie
ICT NML
uitval computersystemen, stroomstoring. Bijv. internet valt uit, gemeente heeft verplichtingen in ketens, verstrekken info aan landelijke voorziening, bv BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen). Diverse risico's met name langdurige systeemuitval
Optimaliseren technische mogelijkheden. Ontwikkelingen NML nauwlettend volgen
52
Risico
Omschrijving
Beheersmaatregel
Risicoscore
Financieel effect (kans x maximaal gevolg)
Leningen u/g en garantieverstrekking en
De gemeente staat garant voor circa 40 mln aan leningen. Bij een eventueel faillissement van één van de partijen bestaat het risico dat de instelling het opgenomen geld niet kan terugbetalen of dat de gemeente als garant-steller het restantbedrag van de lening inclusief rente en kosten moet betalen. Veruit het grootste deel van de leningen (90%) heeft betrekking op de achtervangpositie WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) die wij als gemeente innemen. Een achtervang is een andere rol dan een directe garantstelling met een substantieel lager risicoprofiel. Voor de bereke-ning van het risicoprofiel wordt om deze reden uitge-gaan van 25% van het totale bedrag.
Interne procedures m.b.t. verstrekken van geldleningen, jaarlijkse controle op saldo geldleningen en garantieverstrekkingen met de diverse partijen, Waarborgfonds Sociale Woningbouw (2e achtervang).
Zeer gering
1.000
De zekerheidsstructuur van het WSW bestaat uit drie lagen: - primair: de geldmiddelen van de corporatie (inclusief eventuele saneringssteun van het CFV, (Centraal Fonds Volkshuisvesting); - secundair: het garantievermogen van het WSW (= borgstellingreserve WSW en de obligo’s van de andere corporaties); - en tot slot tertiair de achtervangpositie van Rijk en de gemeenten. Calamiteiten
Calamiteiten, rampen met een grote impact en schade op de Somerense bevolking.
Het actueel houden van het beschikbare rampenplan. Regelmatig overleg met ketenpartners (politie, brandweer), deelname aan vaccinatieprogramma's.
laag
250
Sociaal Domein als gemeentelijke taak
Voor de uitvoering van het sociaal domein zijn gemeenten verantwoordelijk. Dit is een open eind-regeling, wat het risico in zich draagt dat er incidenteel in een jaar overschrijdingen kunnen voorkomen.
In tussentijdse rapportages inzicht geven in stand van zaken/ontwikkelingen.
midden
750
53
Risico
Omschrijving
Beheersmaatregel
Risicoscore
Financieel effect (kans x maximaal gevolg)
Verstrekking lening BNG Bank
Aan de BNG is een lening verstrekt waardoor jaarlijks een bedrag van € 0,5 mln. aan rente-inkomsten wordt gegenereerd. Bij voortijdige aflossing door de BNG zal compensatie moeten worden gevonden voor de wegvallende rente-inkomsten.
Ontwikkelingen bij de BNG Bank nauwlettend volgen.
hoog
360
Herverdeling algemene uitkering uit het Gemeentefonds
De juiste gevolgen zijn nog steeds niet duidelijk. Waarschijnlijk zal er pas eind 2021 meer duidelijkheid komen. Wel zijn de voorlopige uitkomsten van de herijking bekend. Op basis van de cijfers 2019 wordt een voordelig effect verwacht.
Wij blijven de berichtgeving nauwlettend volgen.
laag
p.m.
Coronavirus (excl. sociaal domein)
Het COVID-19 (Corona) virus heeft naar verwachting effect op veel beleidsterreinen van onze begroting 2022 en mogelijk voor de jaren daarna. Hoe groot de financiële impact zal zijn is nu onmogelijk te bepalen. Vooralsnog wordt uitgegaan van een bedrag van
We monitoren onze risico’s en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt geen risico voor de continuïteit. Voorlopig gaan we uit van een goede compensatie met maximaal 25% voor eigen rekening.
hoog
100
We monitoren onze risico’s en die van onze partner de Peelgemeenten voortdurend. De rijksoverheid heeft bijdragen ter beschikkend gesteld en ook toezeggingen gedaan. Voorlopig gaan we uit van een goede compensatie met maximaal 25% voor eigen rekening
hoog
250
€ 400.000,-. Coronavirus Sociaal Domein
Het COVID-19 (Corona) virus heeft naar verwachting effect op het Sociaal Domein van onze begroting 2022 en mogelijk voor de jaren daarna. Hoe groot de financiële impact zal zijn is nu onmogelijk te bepalen. Vooralsnog wordt uitgegaan van een bedrag van € 1.000.000,-.
Totaal
5.535
54
Kengetallen Inleiding Het beoordelen van de financiële positie van gemeenten is voor veel raadsleden en bestuurders een lastige aangelegenheid. Veel gemeenten willen zich onderling vergelijken, maar dat was tot op heden niet mogelijk door het ontbreken van standaard definities/kengetallen. Gezien het steeds toenemende belang van toekomstbestendigheid van gemeenten, een grotere druk op de doelmatigheid en een steeds verder complexer wordende omgeving (ontwikkeling van financiële producten, meer verbonden partijen, meer taken zoals bijvoorbeeld in het sociaal domein) is het belang van financieel inzicht in de financiële positie toegenomen. Om dit inzicht te bevorderen is het in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht om meer kengetallen op te nemen in de jaar- en begrotingsstukken. Een aantal hiervan worden met name genoemd. Het gebruik en het vaststellen van de berekeningswijze van de kengetallen heeft geen functie als normeringsinstrument in het kader van financieel toezicht door de provincie. De invoering van de set kengetallen is voornamelijk bedoeld om raads- en bestuursleden meer inzicht te geven in de financiële positie en om vergelijkingen mogelijk te maken. De volgende kengetallen zijn voortaan verplicht voorgeschreven: 1a. netto schuldquote 1b. netto schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen 2. solvabiliteitsratio 3.
grondexploitatie 4. structurele exploitatieruimte 5. belastingcapaciteit De kengetallen zoals voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. De kengetallen geven het volgende beeld: Kengetall en
Jaarstukken 2020
Begroting 2021
Jaarstukke n 2021
Waardering 2021
1 a.
Netto schuldquote
-42%
-4%
-37%
voldoende
1 b.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
1%
5%
1%
goed
2.
Solvabiliteitsratio
67%
68%
65%
voldoende
3.
Grondexploitatie
5%
6%
-4%
goed
4.
Structurele exploitatieruimte
-0,07%
-0,44%
0,99%
voldoende
5.
Belastingcapaciteit
95%
87%
87%
voldoende
Ad 1a. netto schuldquote Inkomsten bepalen hoeveel schuld een gemeente kan dragen. Dit is goed te vergelijken met het afsluiten van een hypotheek. Hoeveel geld u kunt lenen, is afhankelijk van uw loon. Dat principe geldt ook voor gemeenten. De hoogte van de schuld die een gemeente kan dragen, hangt af van de hoogte van de inkomsten. Om hiervan een grove indicatie te krijgen wordt de netto schuldquote berekend.
55
De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De berekening van deze netto schuldquote gaat als volgt: Trek de geldelijke bezittingen af van de schulden, de uitkomst is de netto schuld. Deel deze netto schuld vervolgens door de inkomsten. De uitkomst daarvan wordt uitgedrukt in procenten.
Netto schuldquote* = Netto schuld / Totale inkomsten (voor bestemming reserves) *Netto schuld als aandeel van de exploitatie
Een netto schuldquote tot 100% wordt beoordeeld als goed, tussen de 100% en 130% staan de signalen op oranje en boven de 130% is bijsturing gewenst. Voldoende
Tot 100%
Matig
Tussen 100% en 130%
Onvoldoende
Hoger dan 130%
Situatie Someren Kengetall en 1 a.
Netto schuldquote
Jaarstukken 2020
Begroting 2021
Jaarstukke n 2021
Waardering 2021
-42%
-4%
-37%
voldoende
Ad 1b. netto schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Hoe lager deze percentages, hoe beter.
Situatie Someren Kengetall en 1 b.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
Jaarstukken 2020
Begroting 2021
Jaarstukke n 2021
Waardering 2021
1%
5%
1%
voldoende
Ad 2. solvabiliteitsratio De "solvabiliteitsratio" geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen (bezittingen) in het totaal
56
vermogen (bezittingen en schulden). Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeente en hoe hoger de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio kan als volgt worden berekend:
Solvabiliteit = Eigen vermogen / Totaal vermogen
De volgende normen worden gehanteerd: Voldoende
>50%
Matig
Tussen 30% 50%
Onvoldoende
<30%
Situatie Someren Kengetall en 2.
Solvabiliteitsratio
Jaarstukken 2020
Begroting 2021
Jaarstukke n 2021
Waardering 2021
67%
68%
65%
voldoende
Er is sprake van een dalende tendens. Dit is te danken aan het feit dat reserves worden ingezet voor investeringen c.q. bijdragen aan exploitaties. Ad 3. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. Om te kunnen beoordelen in hoeverre de gemeente in staat is om de in grond geïnvesteerde middelen terug te kunnen verdienen wordt gebruikt gemaakt van het volgende kengetal:
Boekwaarde in- en nog niet in exploitatie zijnde gronden / Totaal geraamde baten
57
Situatie Someren Kengetall en 3.
Grondexploitatie
Jaarstukken 2020
Begroting 2021
Jaarstukke n 2021
Waardering 2021
5%
6%
-4%
goed
Er is sprake van een afnemend percentage. Dit houdt in dat risico's ten aanzien van de grondexploitatie de komende jaren verder afnemen. Oorzaak hiervan is enerzijds dat geen nieuwe grondexploitaties in 2021 zijn opgenomen en anderzijds dat de lopende grondexploitaties steeds verder worden afgebouwd waardoor risico's afnemen. Om meer inzicht te krijgen in de risico’s van de grondexploitatie wordt in onze gemeente de financiële situatie jaarlijks getoetst aan de IFLO-norm. IFLO is de afkorting van Inspectie Financiën Lokale en provinciale Overheden. De IFLO-norm relateert de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit aan de boekwaarden van de gronden die in exploitatie zijn genomen. De IFLO-norm is gebaseerd op het totaalbedrag van de volgende twee componenten:
-
10% van de boekwaarde van de gronden in exploitatie;
-
10% van de nog te maken kosten van de gronden in exploitatie.
Bij het toepassen van de IFLO-norm wordt per plan aangegeven wat het risico is bij de meest negatieve optie van scenario-ontwikkeling. Voor de berekening van de noodzakelijke omvang van de reserve wordt per plan uitgegaan van het hoogste berekende geldelijke risico. De minimale omvang van de algemene reserve grondbedrijf is gelijk aan de som van de hoogste risico’s per plan. Ultimo 2021 dient de algemene reserve grondbedrijf op basis van genoemde berekening minimaal € 4,8 miljoen te zijn. Hierbij is als worst case scenario vijf jaar uitstel van grondverkopen gehanteerd. De stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2021 € 6,6 miljoen en voldoet daarmee ruimschoots aan de norm zoals deze in de grondnota is vastgesteld. Na afschaffing van de niet in exploitatie genomen gronden wordt voor dit kengetal de boekwaarde van de bouwgrond in exploitatie gedeeld door de totale baten van de gemeente. Het resultaat wordt uitgedrukt in een percentage. Als norm wordt hierbij een percentage van 10 gehanteerd. Een uitkomst van 10% of hoger wordt bestempeld als kwetsbaar. Hoe lager de uitkomst, hoe gunstiger voor de financiële weerbaarheid. Voor het jaar 2021 bedraagt dit percentage voor onze gemeente 4,00. Dit impliceert een verdere afname van de kwetsbaarheid van de grondexploitatie.
Oorzaak hiervan is enerzijds dat geen nieuwe grondexploitaties zijn voorzien en anderzijds dat de lopende grondexploitaties steeds verder worden afgebouwd waardoor risico's afnemen. Ad 4. Structurele exploitatieruimte Het kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Er wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten. Het hierdoor ontstane saldo wordt vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal wordt berekend met behulp van de volgende formule:
Structurele exploitatieruimte / Totale baten voor bestemming
Hierbij worden de volgende normen gehanteerd: 58
Voldoende
>0,6%
Matig
Tussen 0% en 0,6%
Onvoldoende
<0%
Situatie Someren Kengetall en Structurele exploitatieruimte
Jaarstukken 2020
Begroting 2021
Jaarstukke n 2021
Waardering 2021
-0,07%
-0,44%
0,99
voldoende
Het kengetal wordt berekend door de structurele ruimte te relateren aan de totale baten voor resultaatsbestemming. In 2021 is sprake van voldoende structurele ruimte. In werkelijkheid is het berekende percentage 0,99. Een percentage van 0,6 of meer wordt als voldoende bestempeld. Ad 5. Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft een indicatie van de onbenutte belastingcapaciteit. De OZB is voor gemeenten de belangrijkste bron van inkomsten. De onbenutte belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen en/of er ruimte is voor nieuw beleid. Op voorstel van het advies van de Commissie vernieuwing BBV (Besluit begroting en verantwoording) is ervoor gekozen om de belastingcapaciteit te relateren aan landelijk gemiddelde tarieven OZB. In de eerste plaats is voor een landelijk gemiddelde gekozen omdat over het algemeen geen maximum is gesteld aan belastingentarieven, zoals bij de OZB. Daarnaast geeft een gemiddeld tarief meer inzicht in de betekenis van de belastingcapaciteit voor de financiële positie dan wanneer het gerelateerd wordt aan het tarief om in aanmerking te komen voor de artikel 12 status. Ook is er vanuit de praktijk behoefte bij gemeenten en andere belanghebbenden om inzicht te hebben in de lokale tarieven van omliggende gemeenten.
De hoogte van belastingtarieven komen dus niet in een vacuüm tot stand; er wordt daarbij rekenschap gegeven hoe de eigen lastendruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De mate waarbij een tegenvaller kan worden bijgestuurd, wordt ook wel de wendbaarheid van de begroting genoemd. Wanneer een gemeente te maken heeft met een hoge schuld en de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten en de woonlasten al relatief hoog zijn, dan is er minder ruimte om te kunnen bijsturen. Situatie Someren De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in een bepaald jaar te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar en uit te drukken in een percentage. In 2018 en 2019 komen we uit op 93,2% resp. 88,51%. Dit betekent dat we onder het landelijk gemiddelde van 100% zitten. Ook in 2020en 2021 zitten we met een percentages van 95 en 87 onder het gemiddelde. Zoals eerder aangegeven in deze paragraaf bedraagt de onbenutte belastingruimte, gerekend met de artikel 12-norm € 1.493.000,-. Beoordelen samenhang kengetallen Algemeen Uit de beschrijving van de verschillende kengetallen blijkt dat een afzonderlijk kengetal op zich weinig zegt over de financiële positie. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie.
Afhankelijk van wat er aan eigen vermogen en baten tegenover de schuld staat, zal aflossing veel of juist weinig problemen opleveren. Zo hoeft een tegenvallende ontwikkeling geen negatieve invloed te hebben in de situatie dat de vrije structurele exploitatieruimte groot is of als men over voldoende ruimte in belastingcapaciteit beschikt. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de 59
beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven over de financiële positie. Situatie Someren De gemeente Someren beschikt nog steeds over een solide reservepositie en ondervindt geen problemen om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het structureel begrotingsevenwicht is eveneens voldoende. Daarnaast moet worden aangetekend dat we voor wat betreft de belastingcapaciteit nog eveneens extra ruimte hebben omdat we beneden het landelijk gemiddelde in 2021 zitten met een percentage van 87 (gemiddelde is 100%). Al met al geeft de samenhang van de kengetallen een rooskleurig beeld van de financiële huishouding.
60
Verbonden partijen Vanwege bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen en mogelijke risico’s is het gewenst dat in de begroting en jaarstukken meer aandacht wordt besteed aan rechtspersonen waarmee de gemeente Someren een bestuurlijke en financiële band heeft. Dat zijn deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van een participatie of het hebben van een stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente Someren. Het inzichtelijk maken van de verbonden partijen is om twee redenen van belang. De eerste reden is dat verbonden partijen vaak beleid uitvoeren dat de gemeente in principe ook zelf kan blijven doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partij. De tweede reden betreft de kosten/het budgettaire beslag en de financiële risico’s, die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Ontwikkelingen BBV Het BBV schrijft voor dat informatie over verbonden partijen opgenomen dient te worden in de beleidsprogramma’s waarop de samenwerking met de verbonden partij betrekking heeft.
Deze informatie is essentieel om prestaties en risico’s van de verbonden partijen goed te kunnen inschatten. Bij de verbonden partijen die in deze paragraaf opgenomen zijn, staat het programma/de programma’s vermeld waarmee deze een relatie heeft. Gemeenten dienen de lijst met verbonden partijen onder te verdelen in: •
gemeenschappelijke regelingen
•
vennootschappen en coöperaties
•
stichtingen en verenigingen
•
overige verbonden partijen Bedragen x 1.000
Financieel overzicht
Onderstaand worden de volledige waardenoverdrachten getoond. Bij de jaarrekening 2021 worden ook de waardenoverdrachten meegenomen die geboekt zijn op kredieten.
Gemeenschappelijke regelingen Peelgemeenten
Begroting 2021 Jaarrekening 2021 1.855
2.052
Werkbedrijf Atlant De Peel (Senzer)
703
677
Veiligheidsregio Brabant - Zuidoost
1.042
1.042
Belastingsamenwerking Oost - Brabant
367
382
Omgevingsdienst Zuidoost Brabant
595
661
Metropoolregio Eindhoven
269
271
GGD Brabant Zuidoost
360
703
ICT-NML
356
315
Blink
1.694
1.464
Totaal
7.241
7.567
61
Stichtingen en verenigingen Stichting Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuid-Oost Brabant (BIZOB) Stichting Beheer en Exploitatie Veiligheidshuis Brabant Zuidoost Totaal Vennootschappen en coöperaties
Begroting 2021 Jaarrekening 2021
163
222
5
5
168
227
Begroting 2021 Jaarrekening 2021
Coöperatieve Bosgroep Zuid-Nederland U.A.
50
39
Brabant Water N.V.
0
0
-39
-41
NV Bank Nederlandse Gemeenten
62
Gemeenschappelijke regelingen Naam
Gemeenschappelijke regeling Peelgemeenten
Vestigingsplaats
Deurne
Doel en openbaar belang
Draagt zorg voor de uitvoering van de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning), Jeugdwet en BMS (Bijzondere bijstand, minimaregelingen en schulddienstverlening).
Partners
De deelnemende gemeenten zijn Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Laarbeek en Someren.
Bestuurlijk belang
Eigen vermogen
Het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling bestaat uit een Algemeen en een Dagelijkse Bestuur. De gemeente Someren is met 2 leden vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur en met 1 lid in het Dagelijks Bestuur. Per 31-12-2021 € 716.221,- en per 31-12-2020 € 325.277,-
Vreemd vermogen
Per 31-12-2021 € 16.896.994,- en per 31-12-2020 € 18.582.145,-
Financieel resultaat
Over het jaar 2021 € 475.100,- voordelig
Financieel belang
Gemeentelijke bijdrage 2021 € 2.052.338,- (voor uitvoeringskosten)
Risico's
De aangesloten gemeenten zijn aansprakelijk voor tekorten. Op 9-122019 is door het Algemeen Bestuur de "Nota weerstandsvermogen en risicobeheer GR Peelgemeenten 2019" vastgesteld. Na vaststelling van deze nota is de nota in 2021 niet meer geactualiseerd. De geïnventariseerde risico's zijn nog steeds van kracht. Uit de risicoinventarisatie blijkt een benodigd weerstandsvermogen van € 303.750,--. Met het vaststellen van de Nota weerstandsvermogen is ook ingestemd met het instellen van een algemene reserve die als dekking (buffer) dient voor het opvangen van de risico's. Als minimum van de algemene reserve wordt € 300.000,-- aangehouden en als maximum € 600.000,--. Per 3112-2021 bedraagt het saldo van de algemene reserve € 241.121,-- (voor resultaatbestemming) en komt hiermee onder het vereiste minimumbedrag. Via de resultaatbestemming 2021 wordt voorgesteld om de algemene reserve weer aan te zuiveren tot het vereiste minimumbedrag van € 300.000,--. De benodigde weerstandscapaciteit (risico's) is nagenoeg gelijk aan de beschikbare weerstandscapaciteit (algemene reserve) en dus lopen de gemeenten een minimaal risico.
63
Ontwikkelingen
De belangrijkste ontwikkelingen waarmee Peelgemeenten te maken heeft gekregen in 2021 zijn: Koersagenda 2021-2024 “Samenwerken door Samen Werken”: • opgavegericht en programmatisch werken; • Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA); • regionaal communicatieplan; • samenwerking als randvoorwaarde. Samenwerken in de regio: • Een 10 voor de jeugd (herijkte definitieve inkoopstrategie, segmentindeling, nieuwe overeenkomsten, Transformatiefonds, regiovisie Norm voor Opdrachtgeverschap, visie regionaal contractmanagement en uitvoeringsplan, gebruik samenwerkomgeving); • jongerenparticipatie; • samenwerking lokale toegang (met gebiedsmanagers lokale teams); • borging beleids- en inkoopzaken 21 voor de jeugd en Een 10 voor de Jeugd; • aanbesteding Spoed Eisende Zorg vanaf 2022; • Gecertificeerde instellingen; • nieuw contract met Veilig Thuis vanaf 2021; • bovenregionale inkoop JeugdzorgPlus.