4c17.4 Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020 'Bovenop de Onderwereld'



BOVENOP DE ONDERWERELD

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

1

2020: DE CRIMINEEL GAAT GEWOON DOOR, DUS WIJ OOK!

 BOVENOP DE ONDERWERELD JAARRAPPORTAGE AANPAK ONDERMIJNING PEELLAND 2020



 

Iedereen heeft in 2020 gemerkt dat niet alles vanzelfsprekend is. Corona kwam in ons leven en drukt tot op de dag van vandaag een stempel op alles wat we doen. Ook de aanpak van ondermijning in Peelland ontkwam daar niet aan. Vooral tijdens de eerste lockdown was het echt even puzzelen met elkaar en hebben we enkele acties afgeschaald. Maar het werd al snel duidelijk dat dit een crisis van een lange adem zou worden en dat onze criminelen níet in lockdown gingen. Veerkracht en vindingrijkheid, dat was wat van ons gevraagd werd; ook in de aanpak van ondermijning. Doen wat echt nodig is en denken in mogelijkheden, binnen de marges van wat kan. Ook in tijden van corona moeten we scherp blijven op ondermijning, zo laten recente onderzoeken zien. Maar we merken dat ook concreet in de regio. Zo stuitten we een dag voor kerst en midden in de tweede lockdown op een groot drugslab in Someren, waarbij drie aanhoudingen werden verricht. En wat te denken van de ontdekking van chemicaliën en synthetische drugs nog geen vier dagen later bij een autobedrijf in Helmond, waarbij direct een verdachte kon worden aangehouden.

een schone taak om karakter te tonen en als één overheid thuis te blijven geven; zij gaan gewoon door, dus dat moeten wij ook doen. Denk hierbij ook aan de extra kansen die onze criminele tegenspelers ‘ruiken’ omdat veel mensen het financieel moeilijk hebben, zoals arbeidsmigranten, mensen in de horeca, etc. Juist voor hen moeten we blijven kijken wat we wél kunnen doen en hoe we controles en acties kunnen uitvoeren. Uiteraard altijd mét inachtneming van alle geldende voorschriften.

Onze criminele doelgroep laat zich allerminst weerhouden door aangescherpte covid-19 maatregelen. Integendeel, deze groep blinkt juist uit in flexibiliteit, creativiteit en aanpassingsvermogen. Voor ons dus

Buiten, daar moet het ten slotte (blijven) gebeuren!

‘Bovenop de onderwereld’: ook deze rapportage over 2020 – net als in 2019 het geval was – laat weer een optelsom zien van wat we samen in Peelland hebben weten neer te zetten. We hebben allerminst stil­gezeten en kunnen met trots terugkijken op de samenwerking in het afgelopen jaar. Met deze rapportage willen we recht doen aan alle inspanningen van de vele verschillende partners. Door aan het einde van het jaar het totaal aan inspanningen, lessen, resultaten en ‘harde pitten’ met elkaar te delen, houden we elkaar scherp. Ook in 2020 lag de focus op zichtbare en betekenisvolle acties en initiatieven.

P.J.M.G. Blanksma-van den Heuvel Voorzitter Peelland driehoek-plus

JANUARI 2021

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

3



2

BOVENOP DE ONDERWERELD: HOOFDLIJNEN IN DE AANPAK VAN ONDERMIJNING IN PEELLAND

Beeld Pim Verkoelen/SQ Vision

GROOT DRUGSLAB ONTMANTELD IN SOMEREN, DRIE MANNEN AANGEHOUDEN 29 december 2020 Bron: www.nos.nl/... Bij de ontmanteling van een drugslab in Someren zijn vrijdagmiddag drie mannen aangehouden. Het gaat om een man (68) uit Someren en twee mannen (38 en 55) uit Deurne. Het drugslab is ontdekt in een lopend onderzoek. Een politiewoordvoerder spreekt van een groot drugslab. Het gaat om een loods in het buitengebied. In de loods staan meerdere ketels en vaten met drugsafval. Het is nog niet bekend of er ook drugs zijn gevonden. Bij de ruiming van het drugslab krijgt de politie assistentie van de ondersteunende forensische afdeling LFO. Het drugslab is niet meer in werking, meldt de politie.

4 Bovenop de onderwereld





Fotopersburo Bert Jansen/Sem van Rijssel

CHEMICALIËN EN SYNTHETISCHE DRUGS GEVONDEN BIJ AUTOBEDRIJF HELMOND, VERDACHTE OPGEPAKT HELMOND - In een pand van een autobedrijf aan de 1e Hogedijk in Helmond zijn maandagochtend chemicaliën en synthetische drugs gevonden. Volgens een woordvoerder van de politie gaat het vermoedelijk om amfetamine. 28 december 2020 Bron: www.ed.nl/... De politie ontving eerder al informatie over de drugs die in het pand zouden liggen. Ze startte een onderzoek en besloot maandag een inval te doen. Met succes. In het bedrijf werden een hoeveelheid amfetamine en zeker duizenden liters chemicaliën ontdekt. Vermoedelijk grondstoffen die gebruikt worden voor de productie van amfetamine. Een 41-jarige man met Poolse nationaliteit is aangehouden...

De Peelland driehoek-plus, waar de burgemeesters van Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren, de basisteamchefs van politie Peelland, de gebiedsofficier van het Openbaar Ministerie (OM) en de teamleider Intensief Toezicht en Externe Overheidssamenwerking van de Belastingdienst deel van uitmaken, is sturend in de aanpak van ondermijning in Peelland. Het Ambtelijk voorbereidingsoverleg (AVO) -onder voorzitterschap van de programmaleider aanpak ondermijning Peelland- is het gremium waar uitvoering wordt gegeven aan de gezamenlijke aanpak. Daarnaast fungeert het AVO ook steeds meer als een netwerktafel, waar de leden elkaar voorzien van signalen en waar bekeken wordt hoe bestaande structuren en processen complementair kunnen zijn en effectief bij kunnen dragen aan de g ­ ezamenlijke aanpak. Waar het kan bij de opstart al zoveel mogelijk gezamenlijk, maar ook door - daar waar we kansen zien - op “al rijdende treinen te springen”, deze niet af te remmen maar juist door een extra impuls meer op stoom te brengen. In de samenwerking tegen ondermijning in Peelland stonden het afgelopen jaar de volgende twee hoofdlijnen en vijf sporen centraal, die allen nauw met elkaar samenhangen:

I. Rake klappen aan ondermijners

1. Handhavingsknelpunt (HHK) Leenderbos 2. Fenomeenaanpak criminele families

II. Eén brede beweging tegen ondermijning

1. Bestuurlijke (en ambtelijke) weerbaarheid 2. Maatschappelijke weerbaarheid 3. Sociale weerbaarheid

I. RAKE KLAPPEN AAN ONDERMIJNERS: Bij deze eerste hoofdlijn ligt de focus op de criminele doelgroep zelf; de kopstukken, de netwerken waarin zij opereren en hun modus operandi. Doel van deze eerste hoofdlijn is de ondermijners zoveel mogelijk met (integrale) interventies aan te pakken, dan wel te verstoren. We geloven hierbij in de meerwaarde van zichtbare acties; door samen te doen, vergroten we de zichtbaarheid -en daarmee het vertrouwen- in de overheid (zie hoofdlijn 2). Om tot duurzame verandering te komen betrekken we bij de aanpak ook het zorg-, welzijns- en jeugddomein. De Peelland driehoek-plus heeft voor 2020 focus aangebracht in de aanpak. Naast de nog lopende casuïstiek ligt hierbij de nadruk op twee sporen: 1. Handhavingsknelpunt (HHK) Leenderbos 2. Fenomeenaanpak criminele families

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

5

Overige zaken pakken we mono, multidisciplinair of via het Peelland Interventie Team (PIT) op. Er is -indien nodig- ruimte voor ‘Wat Niet Wachten Kan’(WNWK). Tegelijkertijd willen we ons - bij de keuze welke signalen en casussen we in gezamenlijkheid willen oppakken - nadrukkelijk niet te zeer laten leiden door allerlei weeg- en beoordelingscriteria aan de voorkant. Wat voor ons steeds leidend is bij de keuzes, is dat we met elkaar het goede gesprek voeren en samen de goede afwegingen maken wat betreft maatschappelijk betekenisvolle casuïstiek. We kijken goed waar we de criminele doelgroep daad­ werkelijk kunnen raken (o.a. crimineel verdienmodel en slagingskans), hoe we daarvoor een slimme mix

van quick wins en lange termijnprojecten kunnen inzetten én we kijken naar die zaken waar elk van de partners een bijdrage aan kan leveren. In de prioritering en keuzes is de Peelland driehoek-plus leidend, waarbij het AVO adviseert, regie houdt op de uitvoering en dient als netwerk-tafel, zoals in het voorgaande beschreven. Vanuit het AVO zorgen we ervoor dat alle betrokken partners - waar aangewezen en mogelijk - kunnen aanhaken en we zo effectief en e ­ fficiënt mogelijk de verbinding zoeken met bestaande samenwerkingen, zoals het PIT, het hennepproces en het Regionaal Interventieteam Opsporing (RITO). Dit alles ook met het oog op het behoud van slag- en doekracht en snelheid.



3



RAKE KLAPPEN AAN ONDERMIJNERS: COMPLEXE CASUÏSTIEK EN ACTIES OP PRODUCTIELOCATIES



 

II. ÉÉN BREDE BEWEGING TEGEN ONDERMIJNING: Bij de tweede hoofdlijn gaat het er vooral om de weerbaarheid tegen ondermijnende activiteiten over de volle breedte te vergroten en de voedingsbodem van een parallelle samenleving, waarin ondermijnende criminaliteit goed kan gedijen, tegen te gaan. Denk hierbij aan het vergoeilijken of wegkijken van criminele activiteiten. Een situatie, waarbij mensen niet durven te melden dat sprake is van ondermijnende zaken. Dit willen we doorbreken en dat kunnen we als overheid niet alleen; daarvoor is ook een groeiend tegengeluid onder burgers, branches en ondernemers nodig. Het samen zoveel mogelijk aanboren van het zelf­ reinigende vermogen en het opwerpen van barrières om het criminelen zo moeilijk mogelijk te maken!

Daarbij maken we onderscheid in de volgende thema’s: 1. Bestuurlijke (en ambtelijke) weerbaarheid 2. Maatschappelijke weerbaarheid 3. Sociale weerbaarheid

Met deze twee hoofdlijnen en vijf sporen sluiten we als Peelland nauw aan bij de doelstelling en focus voor de aanpak van ondermijning in Oost-Brabant in de periode 2019 tot en met 2022, die als volgt is verwoord:

‘In de aanpak van de ondermijnende criminaliteit staat het realiseren van maatschappelijke effecten centraal, oftewel het zoveel mogelijk stoppen en tegenhouden van ondermijnende criminaliteit en het herstellen/ vergroten van het vertrouwen in de overheid.’ Daarbij wordt ingezet op: - het aanpakken van personen die zich ­onaantastbaar voelen; - het effectief verstoren van het criminele ­verdienmodel; - het inspelen op nieuwe vormen van ondermijning; - het maximaliseren van de integrale ­uitvoeringskracht; - het afpakken van crimineel vermogen; - het versterken van de bestuurlijke weerbaarheid en integriteit; - het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid en het vergroten van de ­­­­­­­­­­­­­awareness (maatschappelijke verontwaardiging) bij de ­bewoners; en - het smeden van een brede veiligheidscoalitie.

INTEGRALE AANPAK COMPLEXE ONDERMIJNINGSCASUSSEN: Op basis van het RIEC-convenant werken we sinds enkele jaren met partners als OM, politie, Belastingdienst en gemeenten samen in complexe casuïstiek. Binnen deze samenwerking wordt gestuurd op een korte integrale informatiefase; dit met het oog op een succesvolle uitvoeringsfase en kansen grijpen daar waar het kan. Zo waren we in 2019 in 20 integrale casussen actief in Peelland, in 2020 waren dit er 23.

 CIJFERS RIEC-CASUÏSTIEK PEELLAND 2020

casussen  Gelopen Casussen eind 2020 - Informatiefase - Uitvoeringsfase Nieuwe casussen in 2020 Afgesloten casussen in 2020

6 Bovenop de onderwereld

We zijn in 2020 steeds scherp geweest of de route van het benoemen tot RIEC-casus wel noodzakelijk was; veelal is het namelijk ook mogelijk om tot succesvolle interventies te komen via andere wegen, bijvoorbeeld via de PIT-werkwijze of de hennep­ aanpak. Zo hebben we onze integrale inzet kunnen wijden aan de vastgestelde focus: het handhavingsknelpunt (HHK) Leenderbos en de fenomeenaanpak criminele families, waarover in het navolgende meer.

23 15 3 12 10 8

Onder het handhavingsknelpunt Leenderbos zijn 8 casussen aangemaakt om dieper in te zoomen op meerdere actoren en ondernemingen. 8 van de 10 nieuwe casussen van 2020 betreffen deelprojecten binnen Leenderbos, dat op haar beurt weer onderdeel uitmaakt van de wijkaanpak in Helmond. In Laarbeek en Gemert-Bakel is in 2020 een gezamenlijke casus gestart.

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

7

Aantal van Incidentsoort

 THEMA'S IN CASUÏSTIEK PEELLAND per gemeente EHHK

Witwassen & AOB

Asten

1

Deurne

1

Gemert-Brakel Helmond

Hennep

Syndru & Harddrugs

Recreatie­ Parken

Prositutie

1 1 1

9

3

2

Laarbeek

1

Someren

1

1

   y 

Asten

Deurne

GemertBakel

Helmond

Laarbeek

Someren

Eindtotaal

Bezit Harddrugs (Lijst I)

7

5

5

16

2

2

37

Handel E.D. Harddrugs (Lijst I)

2

1

2

53

1

1

60

Productielocaties Synthetische drugs

1

0

0

0

0

1

2

Opslaglocaties Synthetische Drugs

0

0

0

1

1

0

2

Drugsgerelateerde afvaldumpingen

1

3

0

0

0

0

4

Eindtotaal

11

9

7

70

4

4

105

1



Binnen Peelland zijn in 2020 66 verdachten in beeld geweest voor handelen c.q. bezit van harddrugs. De afhandeling kan een aanhouding, verhoor of reprimande zijn. Bij gebruikershoeveelheden kan door de verdachte ter plaatse afstand worden

gedaan van de drugs ter vernietiging; de verdachte krijgt in dat geval een reprimande. Derhalve zijn dus meer drugs onttrokken aan het verkeer dan dat we terugzien in de aantallen. Binnen Peelland zijn in 2020 de volgende harddrugs in beslag genomen:





i



i





189,5 MDMA pillen

1301,42 gram Amfetamine

119,3 gram Cocaïne

262 gram Ketamine

53,9 gram Heroïne

130 gram PMA

8,8 liter GHB

AANPAK HARDDRUGS: TOENAME AANTAL ONTMANTELDE LABS ÉN ACTIES TEN AANZIEN VAN KETELBOUWERS: Het afgelopen jaar zijn door de politie in Oost-Brabant 18 drugslabs aangetroffen; in 2019 waren dit er nog 13. Het aantal gevonden opslaglocaties van grondstoffen voor synthetische drugs en het aantal ontdekte drugs­dumpingen nam afgelopen jaar allebei af. Oost-­ Brabant-breed werden in 2020 19 opslaglocaties ontdekt, tegenover 23 in 2019. Bij de dumpingen was het verschil groter: van 30 in 2020 tegenover 56 in 2019. Ten aanzien van deze laatste afname lijkt sprake te zijn van een gewijzigde modus operandi; criminelen zoeken naar verwachting andere manieren om het drugsafval te dumpen. De cijfers vanuit Peelland laten een zelfde beeld zien. In Peelland werden in 2020 2 synthetische drugslabs aangetroffen en ook 2 opslaglocaties in dat kader. In 4 gevallen was sprake van een dumping van synthetische drugs in Peelland in 2020. De labs werden met name aangetroffen in het buitengebied en op industrieterreinen. In oktober 2020 werd door de politie in Oost-Brabant een thematisch project ketelbouwers geïnitieerd.

8 Bovenop de onderwereld

Ketel­bouwers zijn een cruciale schakel in het productie­proces van synthetische drugs. De aanpak was gericht op het zicht krijgen op de wereld van deze ketelbouwers. Tijdens deze campagne werden 10 ondernemers in Oost-Brabant bezocht, die de mogelijkheid hebben en expertise bezitten om deze ketels te vervaardigen. Tijdens deze bezoeken werden zij geïnformeerd over de gevaren en gewaarschuwd voor eventuele verzoeken vanuit het criminele milieu. In Laarbeek werd in het kader van deze campagne één ondernemer bezocht door politie en gemeente. Naast de controle van de onderneming heeft de verstrekte informatie - volgens de ondernemer - bijgedragen aan zijn maatschappelijke weerbaarheid.

Harddrugsgerelateerde politieregistraties – Peelland 2020:

Onderstaande tabel bevat alle harddrugsgerelateerde registraties die bij de politie afgelopen jaar bekend zijn binnen het basisteam Peelland.

DRUGSKETELS EN VUURWAPENS GEVONDEN IN BEDRIJF IN ASTEN: ONDERDEEL VAN VEEL GROTER ONDERZOEK OP DERTIEN LOCATIES ASTEN - De inval in een natuursteenbedrijf in Asten maandagochtend zijn ketels voor de productie van synthetische drugs, twee vuur­wapens en munitie gevonden. Het Openbaar Ministerie noemt het ‘een niet werkend drugslab'. Een van de compagnons van het bedrijf - een 41-jarige man uit Aarle-Rixtel - is aangehouden. 09 november 2020 Bron: www.ed.nl/...

Fotopersburo Bert Jansen/Pim Verkoelen

De inval van maandagochtend is een van de uitlopers van een veel groter onderzoek naar de productie van synthetische drugs dat in april begon in Venlo. Ook in dit onderzoek maakte justitie dankbaar gebruik van het inmiddels befaamde Encrochat-onderzoek: de politie las mee met ...

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

9

AANPAK HENNEPKWEKERIJEN: MINDER ACTIES, MAAR MEER CRIMINEEL VERMOGEN AFGEPAKT! De aanpak van hennepkwekerijen is in Peelland – net als elders in Oost-Brabant – primair een verantwoordelijkheid van politie en OM. Daarbij worden evenwel -waar mogelijk en noodzakelijk- de Belasting­ dienst, de gemeenten en de energieleverancier actief betrokken. Op deze wijze kreeg men in 2020 in Peelland 23 hennepkwekerijen in beeld , waarbij in 19 gevallen sprake was van stroomdiefstal en waarbij 16 verdachten konden worden aangehouden. In totaal werden bij deze 23 kwekerijen 8365 hennepplanten in beslaggenomen; een gemiddelde van 363 planten per kwekerij. Het totaalbedrag aan opgemaakt weder­ rechtelijk verkregen voordeel kwam in 2020 uit op € 1.532.233,81. Recent, in december 2020, werd in Gemert-Bakel ook nog een hennepknipperij aangetroffen waarbij 6 verdachten konden worden aangehouden; maar liefst 18 kilo natte hennep werd bij deze actie in beslag genomen.

Vanwege de covid-19-lockdown zijn het afgelopen jaar 5 actiedagen komen te vervallen, hetgeen terug te zien is, in de cijfers. Ook is hierbij het afgelopen jaar een aandachtspunt gebleken dat het zaak is om extra effort te steken in het opplussen van MMA-meldingen; dit om negatieve ‘hits’ te voorkomen. Een positieve bredere ontwikkeling die we ten slotte ook in deze hennepcijfers terugzien, is dat binnen het basisteam Peelland het afgelopen jaar steeds meer nadruk is gelegd op afpakken en financieel ontnemen. In 2019 was dit gemiddeld nog € 29.051,00 per aangetroffen hennepkwekerij en in 2020 was dit gemiddeld € 66.618,00 per aangetroffen hennepkwekerij. Het is dus gelukt om per aangetroffen kwekerij onder de streep ruim 2 keer zoveel crimineel vermogen te ontnemen, bij kwekerijen die in beide jaren gemiddeld van nagenoeg gelijke grootte waren.

 OVERZICHT HENNEPKWEKERIJEN 2019 EN 2020

2019 2020

10 Bovenop de onderwereld





Hennep­kwekerijen 35 23

Aangehouden verdachten 25 16







Planten Gemiddeld aantal Wederrechtelijk inbeslaggenomen planten per kweker verkregen voordeel 12.758 364 € 1.016.798,53 8.364 363 € 1.532.233,81

4

 

RAKE KLAPPEN AAN ONDERMIJNERS: HHK LEENDERBOS

  

   

Op 21 januari 2019 vond op klaarlichte dag in de binnenstad van Helmond een druggerelateerde schietpartij plaats. Twee onschuldige, minderjarige meisjes van 2 en 15 jaar raakten gewond door rondvliegende kogels. Met dit incident was voor het bevoegd gezag de maat vol. In 2017 was al een toename van deal­ activiteiten geconstateerd in de Helmondse binnenstad, waarna in 2018 door een geïntensiveerde aanpak van politie en OM 29 drugsdealers konden worden aangehouden. Parallel aan deze deal­problematiek was sprake van een geweldsspiraal in die zelfde periode; een forse toename van (druggerelateerd) geweld in de vorm van bedreigingen, vechtpartijen, mishandelingen, ripdeals en ten slotte schietpartijen. De veiligheid en leefbaarheid stond in dit gebied ernstig onder druk. Kort op het incident, dat de emmer deed overlopen, is op 6 februari 2019 door de Peelland driehoek-plus –op verzoek van gemeente Helmond, politie, OM en Belastingdienst, besloten om de aanpak van deze problematiek verder te intensiveren. Daarvoor

werd deze problematiek in de binnenstad als handhavings­ knelpunt HHK benoemd. Onder de projectnaam Leenderbos werd de samenwerking tussen de partners verder vorm gegeven. Tezamen met de Taskforce-RIEC werd fors geïnvesteerd op de integrale informatiepositie ten aanzien van deze drugsproblematiek. Uitgangspunt van de aanpak is om in een cyclisch proces nog meer informatie- en fenomeengestuurd te werken en zo duurzaam de drugshandel en daaraan gerelateerde overlast en geweldsincidenten terug te dringen tot een acceptabel en beheersbaar niveau. Op basis van verkregen inzichten worden daarvoor voor een langere periode (innovatieve) interventies uitgevoerd. Het HHK Leenderbos vraagt om anders werken, om pionieren en experimenteren. Zo is bewust de tijd genomen in 2019 en begin 2020 om het informatiebeeld stap voor stap steeds verder te verfijnen. De Taskforce-RIEC heeft ondersteuning geboden bij het analyseren en duiden van de



samengebrachte informatie van de partners. Vanuit drie met elkaar samen­ hangende deelprojecten werd in 2020 - met de analyse als start - informatie omgezet in interventies. Eén deelproject richt zich daarbij op sleutelfiguren; zij die een leidende rol bij het dealen vervullen. Binnen het tweede deelproject ligt de focus op de betrokken (mogelijk achterliggende en faciliterende) ondernemingen en in een derde deelproject staat de aanpak van intimiderend gedrag in de openbare ruimte centraal. De drie deelprojecten staan met elkaar in verbinding en zijn complementair. Begin 2020 is een projectstructuur tot stand gebracht, waarin het cyclisch proces van “actie, informatie, analyse, duiding, actie…” is geborgd. Dit blijft “work in progress” waarbij de samenwerking, input en outcome constant bijsturing vraagt. Inmiddels kunnen we spreken van een werkende machine die erop is ingericht om informatie om te zetten in interventies die bijdragen aan het behalen van de gezamenlijke doelstelling.

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

11

Binnen de aanpak is gepionierd in het kunnen ‘trakteren’ van elk subject op een eigen voorkeursbehandeling, oftewel maatwerk-aanpak. Zo wordt bij elke zaak zoveel als mogelijk de specifieke context meegewogen. Bij elke verdachte wordt door het OM bezien of mogelijk relevante aanvullende voorwaarden, zoals het opleggen van gebiedsverbod, kunnen worden geëist en legt de gemeente een last onder dwangsom op als een verdachte wordt aangehouden voor straathandel. Weren van drugsdealers in de binnenstad is immers het credo. De politie ziet vervolgens actief toe op het naleven van de gebiedsverboden. Zo is bijvoorbeeld direct ingegrepen toen duidelijk werd dat een gebiedsverbod werd overtreden. De Belastingdienst zorgt er voor dat men belasting betaalt over de illegaal verkregen inkomsten en int openstaande belastingschulden. Snel opvolging geven aan geconstateerde overtredingen, dat is ook één van de vaste afspraken in het kader van HHK Leenderbos.

Daarnaast zijn verschillende subjecten in beeld, die ­intimiderend gedrag vertonen. Ook zij krijgen een aanpak op maat. Inmiddels is TNO aan het project verbonden. We gebruiken hun wetenschappelijke expertise vanuit de gedragswetenschappen om zo effectief mogelijk te interveniëren. De aanpak is nadrukkelijk niet alleen repressief ingestoken; ook hulp en perspectief bieden dragen bij aan het terugdringen van de druggerelateerde overlast. Mede tegen deze achtergrond wordt actief samengewerkt met het sociaal domein en andere (maatschappelijke en zorg/ welzijns-) partners in de binnenstad.

Om het effect van de aanpak te meten, werd in 2019 een nulmeting uitgevoerd. Daar werden politiecijfers, informatie uit de landelijke veiligheidsmonitor en inzichten van professionals betrokken. Eind 2020 zijn straatinterviews en een 1-meting uitgevoerd. Deze laten zien dat er weliswaar nog steeds drugshandel plaatsvindt, maar de zichtbare aanpak van de georganiseerde overheid niet onopgemerkt is gebleven. Professionals geven aan dat zij een daling ervaren van de drugsoverlast. Vanwege covid-19 hadden we ook in dit opzicht te maken met een atypisch jaar, wat de duiding van de resultaten bemoeilijkt.

Door middel van de gebruikers- en dealeraanpak wordt het bieden van hulp en perspectief vormgegeven. Zonder vraag geen aanbod, zo is de gedachte.

De lokale driehoek-plus heeft aangegeven het project met een jaar te willen verlengen. Grote slagen worden gemaakt, maar een lange adem en volharding zijn nodig. Daarnaast zien zij graag dat de aanpak wordt geborgd binnen staande organisaties, zodat het goede niet verloren gaat. In januari 2021 neemt de Peelland driehoek-plus een besluit over verlenging.

Deze investeringen hebben zich inmiddels in 2020 al voor een deel uitbetaald, zoals onderstaand overzicht laat zien.

i Politie/OM:

 Aangetroffen (en in beslag genomen):

• 144,5 gram hennep • 145,7 gram hasj • 134,5 gram amfetamine • 82,7 gram cocaïne • 53,9 gram heroïne • 19,2 gram ketamine • 112 MDMA pillen • 8,3 liter GHB • 23 joints • 16.273,05 euro • 1x in aanbouw zijnde hennepkwekerij • 1x hennepkwekerij met 420 hennepplanten • 1x hennep-gerelateerde goederen • 4 voertuigen • 4 stuks Illegaal vuurwerk • 1x Pepperspray • 1x vuurwapen gelijkend voorwerp

 Belastingdienst (en douane):

• 6 acties deelgenomen • 1x beslag gelegd op een bedrijfspand

 Aangetroffen (en in beslag genomen):



• 2200 illegale sigaretten • 20 kg waterpijptabak • 7 voertuigen

HHK LEENDERBOS IN CIJFERS

 Sociaal domein: 







Ú





25

5

7

15

28

32

65

Strafrechtelijke acties

Grote acties openbare ruimte

PIT acties

Aantal bezochte bedrijven

Aantal bezochte woningen

Intimiderende subjecten in beeld

MMA meldingen (wijk 10) Vorig jaar 38

12 Bovenop de onderwereld

 Gemeente (ODZOB/VRBZO):

• 45 aanhoudingen (32x handel, 3x bezit, 4x APV, 2 vreemdelingen, ­­­­­­­ 1x witwassen, 1x mensenhandel, 1x openstaande gevangenisstraf) • 10 verdachten zijn voorgeleid • 33 waarschuwingen gebiedsverbod • 11 gebiedsverboden • 296 processen verbaal voor verkeers­ overtredingen opgemaakt

• 36 gebruikers gesproken ihkv de gebruikersaanpak - inmiddels 25 lopende trajecten • 8 dealer gesproken ihkv de daderaanpak

• 33x adresfraude • 20x niet voldaan aan de brandveiligheidseisen - 3x brandgevaarlijke situatie (1 object gesloten, 1 verdieping gesloten, 1 keer noodmaatregelen getroffen) • 8x gebruik in strijd met het bestemmingsplan • 6x sluiting ogv Damocles (3 woningen, 2 horeca en 1 winkel/horeca) - 1x waarschuwing ogv Damocles • 5x activiteiten zonder de juiste vergunning - 5x maatregelen getroffen (o.a. sterke drank verwijderd, onderneming gesloten, vergunning ingetrokken) • 3x illegale prostitutie - 3x waarschuwing uitgevaardigd - 2x huurovereenkomst beëindigd • 3x milieuovertreding (o.a. orde- en netheid, asbest, opslag vloeistoffen) - handhaving opgestart • 2x overtreding Wet op de kansspelen - 2x waarschuwing uitgevaardigd • 2x overtreding bouwbesluit - handhaving opgestart • 1x weigering vergunning kamerverhuur • 1x last onder dwangsom voor drugshandel op straat • 1x elektriciteitsinstallatie niet in orde - direct laten aanpassen door installateur

 Senzer/UWV:

• 11x onderzoek sociale zekerheidsfraude: - 6 uitkeringen Participatiewet beëindigd - 1x afwijzing Tozo uitkering - 1x korting Ziektewet uitkering - 82.359.65 euro ten onrechte genoten uitkering teruggevorderd

 NVWA:

• 5x hygiëne en voedselveiligheid niet op orde (horeca en winkels): - 2x boete opgelegd - 3x waarschuwing uitgevaardigd - 1x winkel direct gesloten • 4x waarschuwing rookverbod

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

13

Eén neven doel van het experimenteren met deze vernieuwende werkwijze in Helmond was ook dat we lessen opdoen, die ook voor de andere gemeenten binnen Peelland en Brabant en Zeeland van meerwaarde kunnen zijn. Nu al kunnen we de volgende ‘lessons learned’ optekenen: • Opsporing dicht tegen het primair uitvoeringsproces aan georganiseerd: ‘Gamechanger’ was ook de nauwe samenwerking tussen de betrokken mensen van de politie met een opsporingsbril en zij - onder meer de mensen van het PIT - die de integrale controles en acties - op grond van het bestuursrecht - uitvoeren. Korte lijnen tussen hen zorgen voor 1 + 1 = 3. Samen zie je en kun je meer, zo bleek weer eens.

• Voorzien in een grote mate van uitvoeringsvrijheid: Binnen HHK Leenderbos is vanuit de Peelland driehoek-plus relatief veel vrijheid en vertrouwen gegeven aan hen die voor een effectieve uitvoering aan de lat staan. Vanuit de lokale driehoek-plus wordt gestuurd op de brede kaders van dit innovatieve project; binnen de kaders is ruimte geboden om te experimenteren en naar bevind van zaken te opereren. Niet steeds terug moeten naar weeg- en beslistafels, maar met de blik op de buitenwereld doen. Vrijheid en vertrouwen werden vertaald naar harde resultaten. ‘Jas aan en gaan, dus!

• Het bewustzijn dat we na een actie niet klaar zijn: Acties waren in veel gevallen niet een eindpunt, maar een belangrijk startpunt. Een startpunt voor doorvragen, doorzoeken én vinden. Het afgelopen jaar hebben we met elkaar het inzicht opgedaan dat we over veel nog onvoldoende wisten. Echter, door langere tijd te investeren werden modus operandi en fenomenen zichtbaar, waardoor effectiever kon worden geïntervenieerd. Het verder versterken van de informatiepositie blijft een ‘going concern proces’. Daarbij is het relevant dat we informatie voortkomend uit acties - goed verwerken in de systemen, analyseren en duiden. Onze gangbare werkwijze in de aanpak was voorheen te zeer gericht op aanpakken wat ons ‘voor de voeten komt’ en daarbij afkaderen. Het gevolg was onvoldoende inzicht: wie zit er nu eigenlijk echt achter? Wat is de modus operandi van onze criminele doelgroep? En wat is nodig om het criminele verdienmodel echt te verstoren?

DRIE PERSONEN AANGEHOUDEN IN HELMOND NA GROOTSCHALIG DRUGSONDERZOEK IN BINNENSTAD HELMOND - Na een groot­schalige actie op diverse plekken in de Helmondse binnenstad zijn donderdag 3 personen aangehouden. 2 voor het bezit en vermoedelijk dealen van harddrugs, de ander voor het gebruik ervan. Ook werden er voor duizenden euro's aan openstaande belastingen geïnd, werden er 7 auto's in beslag genomen en tientallen boetes uitgeschreven. 17 september 2020 Bron: www.ed.nl/... Foto Bert Jansen

14 Bovenop de onderwereld

Het PIT (Peelland Interventie Team) voerde donderdagavond daarnaast controles in 6 panden uit. Op een aantal plekken bleek de brandveiligheid niet op orde, werden er milieuovertredingen geconstateerd en bestond er het vermoeden op illegaal gokken, sociale zekerheidsfraude en adresfraude. De overtredingen worden nader onderzocht.gebruikt worden voor de productie van amfetamine...

5

RAKE KLAPPEN AAN ONDERMIJNERS: FENOMEENAANPAK CRIMINELE FAMILIES

De afgelopen jaren zijn meerdere wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd naar criminele families, ook naar families in de specifieke context van NoordBrabant. Duidelijk is onder meer geworden dat bepaalde families van generatie op generatie als crimineel samenwerkingsverband opereren. De familiebanden zijn behulpzaam bij het crimineel acteren en het onder de radar blijven. Het betreft niet alleen het veelvoorkomende mechanisme ‘van vader op zoon’; mannen en vrouwen spelen hierin elk een ‘eigen’ rol. Vanuit de wetenschappelijke onderzoeken is echter geen richtinggevend draaiboek te herleiden, zo zeggen de onderzoekers zelf: criminele families hebben vergelijkbare kenmerken, maar zijn ieder voor zich ook uniek. Aandacht voor specifieke situatie en context blijft daarom steeds het uitgangspunt. In Peelland hebben we de afgelopen jaren gezien dat in onze gezamenlijke casussen vaak subjecten met een onderlinge familiaire relatie naar voren komen. De familiestructuur lijkt ook in Peelland vaak een veilige omgeving om criminele handelingen in onder te brengen. En die structuur zorgt er ook voor dat het van generatie op generatie overgaat. Daarom maken we in Peelland graag dankbaar gebruik van de wetenschappelijke inzichten in dit kader.

Door oog te hebben voor mogelijke familiestructuren, rolpatronen en modus operandi pakken we criminele samenwerkingsverbanden aan en proberen we criminele carrières effectief te voorkomen of te doorbreken. De ervaringen zijn inmiddels dat deze problematiek niet alleen een lange termijn-aanpak vergt, maar ook een aanpak over de volle breedte van preventie en















zorg tot aan repressie en harde sancties. In dit kader zijn niet alleen de ‘usual suspects’ in de aanpak van ondermijning aan zet, zoals OM en politie, maar nu juist ook onze partners in de zorg en het jongeren- en welzijnswerk. Ook hebben we actief de verbinding gelegd met de wetenschap; gedragswetenschappers staan ons bij in het ontwikkelen van een effectieve aanpak. Inmiddels is duidelijk dat in geval van een aantal (criminele) samenwerkingsverbanden, die we binnen Peelland in beeld hebben, familiebanden relevant zijn in het kader van het uitoefenen van criminele praktijken. Los hiervan monitoren we in Peelland ook in andere casussen -die we onder handen hebben- of er familielinken zijn en of er zich kansen op betekenisvolle interventies voordoen. In januari 2020 is de informatiefase in het kader van deze aanpak gestart en vanaf half november 2020 konden we tot actie en uitvoering overgaan. Het eerste samenwerkingsverband, waarbij familiebanden een rol spelen, krijgt op korte termijn extra focus in de uitvoering. Ook is het voornemen om in alle zes gemeenten oog te hebben voor dergelijke samen­werkingsverbanden met sterke familiaire links, waarbij vermoedens bestaan dat zij zich inlaten met ondermijnende criminaliteit en daarmee mogelijk veel geld verdienen. Het verdient daarbij de voorkeur om de casuïstiek niet gelijktijdig, maar meer opvolgend, te behandelen.

Dit zowel vanwege de beschikbare capaciteit als vanwege het leereffect. Wordt dus vervolgd begin 2021!

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

15

6

ÉÉN BREDE BEWEGING TEGEN ONDERMIJNING: BESTUURLIJKE (EN AMBTELIJKE) WEERBAARHEID

 



 DAMOCLES 2020





Sluitingen en waarschuwingen

 ASTEN 1x waarschuwing (voorbereidende handelingen hennep) 1x sluiting in voorbereiding (harddrugs) DEURNE Geen sluitingen 1x sluiting in voorbereiding (hennep)

Sluitingen op grond van Damocles:

In Peelland werden in het afgelopen jaar weer verschillende panden gesloten op grond van Damocles. In totaal ging het in 2020 om 19 Damocles-sluitingen en 5 Damocles-waarschuwingen. In 2019 ging het in Peelland nog om 21 sluitingen en 10 waarschuwingen in dit kader. Een lichte daling in het aantal sluitingen is te verklaren omdat er in 2020 minder hennepkwekerijen en voorbereidings­handelingen met betrekking tot hennep werden aangetroffen. Bovendien is het zo dat nog een relatief groot aantal sluitingen in voorbereiding is; maar liefst 6 stuks. In Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren is dat het geval. Naar verwachting zullen deze begin 2021 worden uitgevoerd.

Sinds 2019 gaat het hierbij niet meer alleen om daadwerkelijke drugsproductie en -handel, maar is de Damocles-bevoegdheid ook van toepassing in geval van druggerelateerde voorbereidingshandelingen. Bijvoorbeeld als sprake is van een samenstel van grondstoffen en/of andere benodigdheden voor het produceren van drugs. In Asten werd –in 2019- voor het eerst in Peelland een pand gesloten op grond van voorbereidingshandelingen. Tegen de sluiting is bezwaar en beroep aangetekend. De uitspraak wordt begin 2021 verwacht.

GEMERT-BAKEL 3x sluitingen (3x hennep) 3x waarschuwingen (3x hennep) 1x sluiting in voorbereiding (harddrugs/hennep)

HELMOND 14 sluitingen (8x hennep, 5x harddrugs, 1 x voorbereidende handelingen) 1x waarschuwing met stopgesprek (harddrugs) 1x sluiting in voorbereiding (hennep) LAARBEEK 1x sluiting (1x hennep) 1x hennepcontainer aangetroffen en verwijderd 1x sluiting in voorbereiding (harddrugs) SOMEREN 1x sluiting (1x hennep) 1x sluiting in voorbereiding (harddrugs)

Deze sluitingscijfers komen ook op andere plekken terug in deze rapportage; onder andere bij HHK Leenderbos en het PIT. We werken vanuit Peelland ten slotte vanuit één samenhangende aanpak.

Bibob-toepassingen:

Ook het aantal Bibob-toepassingen in Peelland was in 2020 noemenswaardig. In Peelland werden in 2020 in totaal 163 Bibob-­ onderzoeken uitgevoerd. Dit tegenover 238 soort­ gelijke onderzoeken in 2019. In veruit het merendeel van de gevallen ging het om aanvragen in het kader van de omgevingsvergunning, bouwvergunning of de horecavergunningen.

16 Bovenop de onderwereld

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

17

 BIBOB 2020 Aantal onderzoeken in Peelland 163 ASTEN 16 ONDERZOEKEN 8 omgevingsvergunning/bouw 4 DHW-Expl. 3 milieu 1 vastgoed

HELMOND 52 ONDERZOEKEN 18 omgevingsvergunning/bouw 19 DHW-Expl. 10 Vastgoed 5 milieu

DEURNE 41 ONDERZOEKEN 23 omgevingsvergunning/bouw 7 DHW-Expl. 1 APV seks/escortbureau 7 arbeidsmigranten 3 milieu

LAARBEEK 33 ONDERZOEKEN 18 omgevingsvergunning/bouw 10 DHW-Expl. 5 Milieu (waarvan in totaal 5 intrekking op eigen verzoek/afgebroken of geweigerd)

GEMERT-BAKEL 21 ONDERZOEKEN 8 omgevingsvergunning/bouw 9 DHW-Expl. 4 milieu

Doorontwikkeling Bibob Peelland ‘breed’: nog behapbaar op gemeentelijk niveau?

In de afgelopen twee jaar hebben we als Peelland gezamenlijk flink geïnvesteerd op Bibob. Bibob staat voor Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. Met de Wet Bibob kunnen bestuursorganen - i.e. de burgemeester of het college van burgemeester en wethouders- de achtergrond van een (rechts)persoon onderzoeken in het kader van vergunning- en subsidieverlening, bij het aangaan van een vastgoedtransactie of bij gunning van een overheidsopdracht. Als er een ernstig gevaar bestaat dat de aanvrager of zijn zakelijke samenwerkings­ relatie crimineel verkregen vermogen gebruikt of nieuwe strafbare feiten zal plegen in het licht van zijn bedrijfsvoering, kan de betreffende aanvraag worden geweigerd of een reeds verleende vergunning of subsidie worden ingetrokken. De Wet Bibob is dan ook een belangrijk instrument in het kader van bestuurlijke weerbaarheid. Op deze wijze wordt voorkomen dat de overheid criminele activiteiten ­faciliteert en wordt de bonafide ondernemer beschermd tegen oneerlijke concurrentie. Van de Wet Bibob gaat in dit kader ook preventieve werking uit. Zo zien ondernemers met criminele antecedenten in bepaalde 18 Bovenop de onderwereld

SOMEREN 16 ONDERZOEKEN 11 omgevingsvergunning/bouw 5 DHW-Expl.

gevallen af van het aanvragen van vergunningen in een betreffende gemeente, wanneer zij weten dat zij in die gemeente ‘ge-bibobt’ kunnen worden. In Peelland is een Bibob-werkgroep actief, waarin door de 6 gemeenten gezamenlijk beleid op Bibob wordt geformuleerd en wordt bekeken hoe het uitvoeringsproces in dit kader effectief en efficiënt kan worden georganiseerd. Het Peelland-brede Bibob-beleid omvat inmiddels drank- en horeca­ vergunningen, omgevingsvergunningen bouw en milieu en vastgoedtransacties. Ook zijn het afgelopen jaar de voorbereidingen getroffen om ook het beleidsterrein aanbestedingen en overheidsopdrachten aan deze lijst toe te kunnen toevoegen. Daarbij wordt ook de Bizob actief betrokken. Naar verwachting zal de beleidsregel en het uitvoeringsproces medio 2021 gereed zijn. Voor 2021 staan ook de voorbereidingen voor het beleidsterrein overheidssubsidies op de planning. Duidelijk is in dat kader geworden dat toepassing van het Bibob-instrumentarium steeds complexer is geworden, ook door recente wijzigingen in de wet waardoor er nog meer mogelijkheden voor toepassing zijn ontstaan. Het vraagt ook om complexe

afwegingen ten aanzien van het gewenste toepassingsbereik en de wijze van organiseren en uitvoeren. Hierbij gaat het om vragen als: is het wenselijk dat alle gemeentelijke subsidiestromen hieronder komen te vallen, in alle sectoren en ook bijvoorbeeld kleinere subsidiebedragen? En hoe regelen we dit efficiënt in, met tevens oog voor de administratieve lasten in dit kader? Mede gezien deze complexiteit, onderzoeken we nu of het wenselijk is om mogelijk de volgende stap te zetten naar een Peelland-brede Bibob-kamer, waar specifieke expertise kan worden opgebouwd door het veelvuldiger behandelen van dossiers. Uitgangspunt in Peelland is dat we niet enkel Bibob-beleid formuleren maar ook uitvoeren; van papier naar praktijk! Deze vertaalslag van papier naar praktijk zagen we bijvoorbeeld in 2020 met een casus in Laarbeek, waarbij voor de eerste keer twee milieuvergunningen op grond van de Wet Bibob werden ingetrokken. In Someren gebeurde dit ook al eens. Daarbij is het niet gebleven in het afgelopen jaar, gezien het aantal Bibob-toepassingen zoals in het voorgaande aan­­ gegeven.

Veilige Publieke Taak (VPT) en ondermijning:

Er zijn de laatste jaren grote stappen gezet op het punt van bestuurlijke weerbaarheid in relatie tot de aanpak van ondermijning. Denk hierbij aan ingevoerde bestuurlijke instrumenten, zoals Bibob of Damocles. De ambtelijke weerbaarheid is echter nog niet in dezelfde tred met deze toegenomen bestuurlijke weerbaarheid mee veranderd. In het kader van Veilige Publieke Taak komen steeds meer signalen binnen van agressie, geweld, intimidatie tegen ambtenaren. De meest ernstige blijken gerelateerd aan onde­rmijning. Bedenk daarbij bovendien dat de gemeentelijke organisatie een relatief ‘jonge’ speler is in de aanpak van ondermijning en van origine minder hierop toegerust is dan politie en OM. Dit was mede aanleiding om het thema VPT en ondermijning expliciet te benoemen in het ‘plan van aanpak ondermijnende criminaliteit gemeenten Asten en Someren’. Directe aanleiding was het signaal van medewerkers van Toezicht en Handhaving en Burgerzaken van de gemeenten Asten en Someren dat zij met enige regelmaat worstelen met dit onderdeel van hun functie. Daarnaast behoeven de leden van het LIO (Lokaal Informatie Overleg) ook aandacht; zij zijn afkomstig uit verschillende gremia van de gemeente en ‘belast’ met veel informatie.

Welke invloed heeft dit op hun reguliere werkzaamheden? De beide gemeente­ secretarissen van de gemeenten Asten en Someren hebben dit thema serieus opgepakt, mede aangezien de gemeente als werkgever verantwoordelijk is voor de veiligheid van haar werknemers bij de uitoefening van hun taken. De gemeentesecretarissen hebben dit thema vervolgens in gezamenlijkheid ingebracht in het Secretarissenoverleg in Peelland.

De gemeenten Asten en Someren zijn gestart met een pilotproject waaruit wellicht ‘lessons learned’ komen, waar ook de andere gemeenten uit de Brabantse Peel vervolgens hun voordeel mee kunnen doen. In dit kader is tevens sprake van (financiële) ondersteuning vanuit de Taskforce-RIEC en bijstand en expertise van twee projectleiders van het Centrum voor Criminaliteits­bestrijding en Veiligheid (CCV). Het project zal parallel - maar separaat - in beide gemeenten opgepakt worden, zodat sprake is van maatwerk en het leereffect wordt vergroot. Dit beiden vanuit de concrete doelstelling om de Veilige Publieke Taak in relatie tot de aanpak van ondermijning te verbeteren, waarbij prioriteit gelegd wordt bij ‘Toezicht en Handhaving’, ‘Burgerzaken’ en het LIO (Lokaal Informatie Overleg). Het is evenwel wenselijk dat dit traject voor de gehele gemeentelijke organisaties en gebouwen wordt opgestart, waarbij het zwaartepunt zal komen te liggen bij die mensen in de gemeentelijke organisatie die naar verwachting het meest met dit soort praktijken te maken zullen krijgen; bij het sociaal team, de buitendienst, de bezwaarschriftencommissie en de politieke ambtsdragers (college en raad).

De ambitie van dit project is ook dat de ervaringen en resultaten van dit project ervoor zorgen dat er een reële inschatting kan worden gemaakt van inzet van uren en middelen voor het verbetertraject in totaliteit, zodat hier ook rekening mee kan worden gehouden in de gemeentelijke begrotingen. De gemeente Deurne is een traject gestart om het veiligheidsbeleid - inclusief de agressieprotocollen en daaraan gekoppelde trainingen - te optimaliseren. In opdracht van het Secretarissenoverleg Peel zijn de agressieprotocollen van alle betrokken gemeenten verzameld om vervolgens door een nog te formeren werkgroep te worden geëvalueerd, geactualiseerd en geüniformeerd. Insteek is dat de ervaringen uit het project in de gemeenten Asten en Someren en het Deurnese project zullen bijdragen aan het tot stand brengen van één format voor het veiligheidsbeleid dat binnen alle Peelgemeenten kan worden uitgedragen.

Peelland en de ‘piramide fitte gemeenten’:

Door de Taskforce-RIEC is de ‘piramide naar fitte gemeenten’ ontwikkeld. Dit vanuit de gedachte dat een weerbare gemeente op de volle breedte van haar functioneren de ondermijnende criminaliteit zo min mogelijk kansen biedt, zowel defensief als offensief. Dit vraagt om het bestrijden van bestaande ongewenste situaties, maar bovenal proactieve acties om te voorkomen dat ongewenste situaties ontstaan. In de ontwikkeling die gemeenten doormaken in hun aanpak van ondermijning zijn diverse stadia te onderscheiden, aldus het instrumentarium van de piramide. De piramide kent verschillende treden gebaseerd op verschillende thema’s, zoals bewustwording & Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

19

organisatieontwikkeling, informatiepositie, beleid & handhaving, integere en veilige werkomgeving en communicatie. Op basis van deze methodiek is de conclusie voor 2020 dat Peelland er goed voor staat; alle zes gemeenten bevinden zich in de bovenste helft van de piramide. De kracht van Peelland zit onder andere – zo werd het eerder samengevat - in het feit dat de aanpak niet beperkt is tot de samenwerking tussen de IV’ers, maar dat ook tussen andere functiegroepen structurele samenwerking bestaat. Denk hierbij aan het PIT, het Peelland informatie plein (PIP), de werkgroep communicatie, de werkgroep juristen, ­­­­­­­­de werkgroep met Bibob-coördinatoren etc.

De resultaten van deze samenwerking zorgen ervoor dat Peelland hoog scoort in de bovenste gedeelten van de piramide. Deze manier van samenwerking wordt binnen Zeeland en Brabant ook genoemd als ‘best practise’ voor het vergroten van de bestuurlijke weerbaarheid. Tegelijkertijd is het instrumentarium van de ‘piramide fitte gemeenten’ ook het instrumentarium om met elkaar het goede gesprek te voeren over waar nog verbeteringen mogelijk zijn. In onderling overleg zijn vervolgens nog de volgende aandachtsgebieden benoemd waarop nog winst te behalen is en ondersteuning gewenst is vanuit de Taskforce-RIEC: het vergroten van de integrale informatiepositie, VPT en integriteit, de vraagbaak privacy en ten slotte bestuurlijk afpakken.

2020 een (virtuele) bijeenkomst met College en Raad over dit onderwerp plaatsgevonden, gevolgd door een bijeenkomst voor de ambtelijke organisatie. Ook hier zijn voor 2021 al nadere plannen. In Gemert-Bakel zijn in 2020 de voorbereidingen getroffen om in 2021 VPT en integriteit actief te agenderen in de verschillende relevante gremia. Ten slotte heeft recent, in december 2020, in Laarbeek een raadssessie specifiek over integriteit plaatsgevonden. Bij veel van deze sessies is de samenwerking opgezocht met het Bestuurlijk Ondersteuningsteam (BOT) van het Actiecentrum Ondermijning Oost-Brabant.

APV ‘up to date’ in het kader van de aanpak van ondermijning:

Ook de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is een belangrijk juridisch instrument voor de bestuurlijke aanpak van ondermijning. Gemeenten kunnen in de APV regels stellen in de vorm van gebods- of verbodsbepalingen. Deze kunnen worden gekoppeld aan bestuurlijke instrumenten: zoals een vergunning, ontheffing of meldingsplicht (eventueel in combinatie met een separaat aanwijzingsbesluit en een sanctie als sprake is van overtreding). APV-bepalingen kunnen daarmee een goed middel vormen om bestuurlijk barrières op te werpen tegen misstanden en illegale praktijken. Zo kunnen deze situaties zoveel mogelijk worden voorkomen of bestreden. In dat kader zijn in november 2020 de burgemeesters van de Peelgemeenten akkoord gegaan met het voorstel om zich ervoor in te spannen om in 2021 een nieuwe bepaling in de APV van hun gemeente op te nemen ten aanzien van handhaving in vervolg op civiele verboden van Outlaw Motorcycle Gangs (OMG’s).

Integriteit bij alle gemeenten in Peelland ‘in the picture’ in 2020:

In het afgelopen jaar werd binnen Peelland ook actief het gesprek gevoerd over integriteit. De aanpak van ondermijning vergt immers een brede benadering; ook het waarborgen van de integriteit van het openbaar bestuur. In 2020 heeft het onderwerp ‘ondermijning meets integriteit’ binnen elke gemeente in Peelland proactief op de agenda gestaan; ieder op eigen wijze en daar waar sprake was van een geschikte gelegenheid. Zo is in Someren in september 2020 tijdens een thema-avond voor raadsleden en burgerleden aandacht besteed aan integriteit. Tijdens deze themabijeenkomst is niet alleen stilgestaan bij het wettelijke kader in relatie tot integriteit(schendingen), maar ook bij fictieve en actuele casuïstiek. Ook stond een zogeheten ‘gentle

20 Bovenop de onderwereld

Bestuurlijke weerbaarheid: blijven leren, innoveren en ontwikkelen!

Ook het afgelopen jaar hebben we vanuit Peelland veelvuldig gebruik gemaakt van allerlei trainingen die werden aangeboden onder de vlag van de Taskforce­ RIEC en het Actiecentrum Ondermijning Oost-Bra­­­bant. Zo zijn in november 2020 15 toezichthouders van verschillende partners -zoals gemeenten en Omgevingsdienst- binnen de samenwerking in de Brabantse Peel gestart met de training “samen sterk tegen ondermijning”. Daarbij staat het uitvoeren van integrale controles centraal en wordt gefocust op weerbaarheid en veiligheid. Ook zijn 3 informatiecoördinatoren van gemeenten gestart met een 10-daagse opleiding tot analist. De Taskforce-RIEC heeft de kosten hiervoor gedeeltelijk voldaan. In ruil daarvoor denken 2 informatie­ coördinatoren mee over vorm en inhoud van een training tot analist die door de Taskforce-RIEC zelf wordt ontwikkeld en die uiteindelijk beschikbaar wordt gesteld voor heel Brabant en Zeeland. 8 projectleiders -afkomstig van gemeenten en politie- zijn in 2020 gestart met de door het Actiecentrum aangeboden training voor het goed kunnen uitoefenen van een ‘ontkleurde’ rol in de aanpak van complexe RIEC-­ casuïstiek; in 2021 zullen deze 8 projectleiders ook een soortgelijke training voor gevorderden volgen. Ook was er vanuit Peelland veel animo voor de door het OM gegeven training over het gebruik van cryptocurrencies.

Deze worden door criminele gebruikt om criminele geldstromen te maskeren. Deze training krijgt een vervolg in 2021. Daarbij schuiven voor­ namelijk de teamrecherche en districtsrecherche van politie en Belastingdienst aan en wordt stilgestaan bij concrete casuïstiek.

agreement’ centraal als onderdeel van een eerder vastgestelde gedragscode. Dit is een handleiding hoe te handelen in geval van (vermeende) integriteitsschendingen. Deze ‘agreement’ is vervolgens door nagenoeg alle betrokkenen ondertekend. In Asten werd in 2019 een themabijeenkomst met de raad gehouden en is integriteit ook het afgelopen jaar veelvuldig – zowel in reguliere vergaderingen als tijdens heidagen – gespreksonderwerp geweest. Daarnaast hebben er het afgelopen jaar verschillende bilaterale gesprekken over dit onderwerp plaats­ gevonden tussen raadsleden, griffier en burgemeester. Dilemma’s in relatie tot integriteit waren in 2018 en 2019 al onderwerp van gesprek tijdens meerdere themabijeenkomsten; na de komst van een nieuwe burgemeester in 2021 wordt het debat in Deurne hierover weer hervat. In Helmond heeft in november

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

21

7

ÉÉN BREDE BEWEGING TEGEN ONDERMIJNING: MAATSCHAPPELIJKE WEERBAARHEID

 



MMA MELDINGEN 2020





MMA-meldingen worden in beginsel aan de politie (en andere opsporingsdiensten) en aan de Belastingdienst doorgezet, maar sinds een aantal jaar is ook een gemeentelijk ‘abonnement’ op MMA-signalen mogelijk. De gemeenten in Peelland komen graag in positie en zijn vanaf 1 september 2020 - via een overeenkomst tussen de gemeenten en stichting MMA - voor de duur van een jaar afnemer geworden van deze MMA meldingen. Dit om de gemeentelijke informatiepositie te vergroten én ook om op deze wijze het bestuurlijk eigenaarschap in dit kader te verstevigen. Voor aanvang van de pilot zijn met de partners scherpe afspraken gemaakt over de vraag met welke meldingen de gemeente in beginsel aan de slag gaat. Het zijn de meldingen, waarop een bestuurlijke verantwoordelijk rust die primair door de gemeenten worden opgenomen. Meldingen aangaande strafbare feiten worden opgenomen door politie en/of een andere opsporingsdienst. Vanzelfsprekend komen bij integrale casuïstiek - in AVO en PIT - MMA-gerelateerde meldingen ter tafel.

van 01-09 t/m 31-12



MELD MISDAAD ANONIEM (MMA): INVESTEREN IN ANONIEME MELDINGEN; NU JUIST IN TIJDEN VAN COVID-19 De ervaring is dat MMA-meldingen in een groot deel van de gevallen – indien opgeplust – zeer bruikbare ondermijningssignalen opleveren. Ook in het afgelopen jaar hebben MMA-meldingen weer geleid tot voltreffers. Denk alleen al aan het ontdekte lab in Someren net voor kerst. Het waren er vanaf 1 september 2020 86 stuks voor heel Peelland; veruit het merendeel was afkomstig uit Helmond met een aantal van 52. Ook ging het daarbij veelal om druggerelateerde meldingen, zoals onderstaande cijfers laten zien.



De meldingen worden binnen de gemeente in behande­­­­ ling genomen door de informatiecoördinatoren. De coördinatoren wisselen opgedane inzichten en ­fenomenen uit binnen het PIP. Mede met behulp van onze gezamenlijke communicatiestrategie binnen Peelland -en in samenwerking met de Taskforce-RIEC- kijken we ook steeds hoe meldingsbereidheid binnen de gemeenten van Peelland verder kan worden verhoogd. Ook gezien het feit dat in deze covid-19-tijd van belang is om te investeren op MMA-meldingen; mensen zijn veel thuis, in het buitengebied; ‘ogen en oren’ die we in de aanpak van ondermijning goed kunnen gebruiken. Landelijke actuele thema’s, zoals aangescherpte covid-19-maatregelen, aandacht voor kwetsbare groepen zoals arbeidsmigranten en sekswerkers en het vuurwerkverbod zagen we ook terug in de MMA-meldingen op het niveau van Peelland. Begin juli 2021 wordt de pilot geëvalueerd en wordt een besluit genomen over het vervolg.

Project Buitengebied Someren:

Someren heeft - net als enkele andere gemeenten in Peelland - een omvangrijk buitengebied met veel agrarisch gebied, bossen en natuur. Het agrarisch gebied ondergaat veel verandering onder andere door ontwikkelingen in de landbouw, waardoor veel bedrijven genoodzaakt zijn om te stoppen. Dit is volgens onderzoek van de politie een ideale omgeving voor de ondermijnende criminaliteit en met name

ASTEN 9 meldingen 5x drugs 3x ook voor gemeente

HELMOND 52 meldingen 35x keer drugs 15x gemeente

DEURNE 8 meldingen 6x drugs 3x ook voor gemeente

LAARBEEK 7 meldingen 6x drugs 1x verduistering Geen meldingen voor gemeente

GEMERT-BAKEL 6 meldingen 4x drugs 1x diefstal 1x voor gemeente

druggerelateerde criminaliteit. Dit door de afgelegen ligging en schaalgrootte. Noodlijdende en gestopte boerenbedrijven zijn een belangrijk doelwit voor verschillende vormen van ondermijnende criminaliteit. In de praktijk zijn echter de afgelopen jaren in Someren relatief weinig misstanden boven tafel gekomen. Vanuit het bevoegd gezag ontstond daarom de wens om -bovenop reeds bestaande inzet - proactief aandacht aan het gebied te schenken. Daarbij is het nodig om projectmatig -onder sterke regie- als één overheid op te trekken. In 2020 zijn de voorbereidingen voor dit project getroffen. Daarbij worden partners zoals ODZOB, Rijkswaterstaat en Enexis betrokken en wordt gebruik gemaakt van bestaande samenwerkingsverbanden zoals het PIT. De Taskforce-RIEC volgt het project vanuit het programma maatschappelijke weerbaarheid en biedt ondersteuning bij de analyse.

SOMEREN 4 meldingen 2x drugs 2x gemeente

In juni 2020 heeft een actie gericht op dierenwelzijn plaatsgevonden. Andere acties zijn vanwege de covid-19-maatregelen doorgeschoven. Naar verwachting wordt het project in het eerste kwartaal 2021 verder tot uitvoer gebracht. Tijdens het project werken we bovendien aan een eigen dynamische ondermijningbeeld door context­ informatie tijdens acties vast te leggen en deze binnen het project te duiden. Ook in Laarbeek was in 2020 extra aandacht voor het buitengebied. Tijdens een grote actie werkten Samen sterk in Brabant (SSiB), het PIT en de blauwe boa’s met elkaar samen. Verschillende overtredingen werden geconstateerd en de georganiseerde overheid was vooral ook zichtbaar aanwezig in het gebied. Deze samenwerking wordt in 2021 voortgezet.

Afgelopen jaar zouden we -niet alleen vanuit toezicht en handhaving, maar vooral ook vanuit preventief oogpunt- daadwerkelijk het buitengebied aan doen. Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2020

23

GROTE GECOMBINEERDE ACTIE PIT EN SSIB LEVERT AANTAL OVERTREDINGEN OP 04 juni 2020 Bron: www.mooilaarbeek.nl/... Laarbeek - Het Peelland Interventie Team (PIT) en Samen Sterk in Brabant (SSiB) hebben op 3 juni een gezamenlijke handhavingsactie gehouden in de gemeente Laarbeek. De ‘groene’ opsporingsambtenaren van SSiB, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten constateerden 14 overtredingen in het buitengebied op het gebied van visserij, stroperij, afvaldumpingen en onttrekking oppervlaktewater. Medewerkers van politie, Veiligheidsregio Brabant Zuidoost (VRBZO), Omgevingsdienst en gemeente bezochten 11 locaties, veelal op bedrijventerreinen. “Een mooie score tijdens deze gezamenlijke actie”, aldus een tevreden burgemeester Frank van der Meijden. “We blijven de signalen uit de samenleving serieus nemen en treden op tegen zaken die niet door de beugel kunnen.”

24 Bovenop de onderwereld

Communicatie = waardevolle interventie:

In Peelland werken we samen vanuit een Peelland-brede communicatiestrategie op ondermijning (en het PIT). In 2020 is één gezamenlijke communicatieaanpak vastgesteld voor de hele Brabantse Peel. Voor 2021 staat vaststelling van één gezamenlijk uitvoeringsplan voor communicatie en de uitvoering daarvan op het programma. Hierbij gaat het zowel om operationele integrale actiecommunicatie in vervolg op controles en andersoortige acties, maar ook om meer thematische communicatie-initiatieven. Dit laatste bijvoorbeeld ten aanzien van ‘oplet-punten’ bij de verhuur van vastgoed en mogelijke signalen van hennepteelt, synthetische drugslabs en mensenhandel. De communicatieaanpak van Peelland is het afgelopen jaar voorbeeld geweest voor de strategieën in andere basisteams; niet alleen in Oost-Brabant, maar bijvoorbeeld ook vanuit Noord-Limburg is hiervoor interesse getoond.

Pilot Hoogeind: Helmondse bedrijventerreinen alert op ondermijnende praktijken:

Aanleiding voor het ontstaan van de coalitie van gemeente Helmond, het Openbaar Ministerie en de Stichting bedrijventerreinen Helmond (SBH) waren de bestuurlijke sluitingen van drugspanden op grond van artikel 13b Opiumwet. Artikel 13b Opiumwet wordt immers niet voor niets Damocles-instrumentarium genoemd. Ook hier was sprake van (door)werking van een ‘zwaard van Damocles’; doordat drugsgerelateerde panden werden gesloten, liepen pand­ eigenaren en ondernemers inkomsten mis. Zij voelden zich dubbel gedupeerd; en door malafide huurders én door de overheid. Het risico van meer sluitingen was nu reden om de handen ineen te slaan. De pilot voorkomen drugs­ criminaliteit bedrijventerrein Hoogeind was een feit vanaf 9 september 2020 en heeft een looptijd van 2 jaar. Binnen

de pilot werpen vastgoedeigenaren barrières op in hun huurovereenkomsten en voeren proactief controles uit om (drugs)criminaliteit tegen te gaan. Mocht alsnog blijken dat hun pand wordt gebruikt voor druggerelateerde activiteiten - en is aan alle voorwaarden voldaan - dan zal de burgemeester maatwerk leveren bij sluiting en zal het OM terughoudend zijn met vervolging van de pandeigenaar. SBH heeft inmiddels het gros van de vastgoed­ eigenaren – die op industrieterrein Hoogheid vastgoed bezitten - geïnformeerd over de pilot en hen een standaard huurovereenkomst en protocol voor de fysieke controles doen toekomen. De huurovereenkomst en het protocol zijn mede tot stand gebracht door gemeente, politie en OM. Inmiddels zijn al 26 huurders in het bezit van een dergelijke huurovereenkomst ‘nieuwe stijl’ en hebben veel vastgoedeigenaren toegezegd deel te zullen nemen aan de pilot. Maandelijks wordt de voortgang in de pilot gemonitord door SBH en gemeente. Vanuit de nodige andere gemeenten - ook buiten Peelland - is inmiddels interesse getoond in deze pilot. Zij hebben eveneens de ambitie om het zelfreinigend vermogen binnen de vastgoedbranche en bij onder­ nemers op industrie- en bedrijventerreinen te bevorderen. Ten slotte wordt momenteel ook bekeken of deze pilot kan ‘landen’ binnen Gemert-Bakel.

Dit mede gezien het feit dat nertsenfokkers recent genoodzaakt waren om te stoppen met hun bedrijvigheid; met onder andere leegstand tot gevolg. Daarvoor wordt door de gemeente in januari 2021 een verkennend gesprek gevoerd met de ZLTO.

Samen op zoek naar win-wins met Stichting Fraude­ bestrijding Hypotheken (SFH): Innovatief in samenwerken, ook dat was het streven in 2020. En dat bovendien in het samenwerken met anderen dan gebruikelijke partners.

De burgemeesters in Peelland werden het in 2020 eens over een samenwerking met SFH waarbij - in geval van woningsluitingen naar aanleiding van drugshandel of -productie of voorbereidingshandelingen in dit kader – of in voorkomende gevallen informatie wordt gedeeld mede met het oog op het opzeggen/beëindigen van de hypotheek door de betreffende hypotheekverstrekker. Dit ook mede in het kader van een breder project onder de vlag van de Taskforce-RIEC. Insteek is om hiermee invulling te geven aan de verplichtingen ingevolge de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), waarbij hypotheekverstrekkers de plicht hebben om deugdelijk cliëntenonderzoek te doen, gericht op betrouwbaarheid en risico’s. Gemeenten kunnen daarbij de hypotheekverstrekker helpen deze wettelijke taak in te vullen door de openbare informatie snel en adequaat aan de betreffende instelling aan te bieden (conform de Wkpb). Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de benodigde overeenkomsten. Naar verwachting starten we in het eerste kwartaal van 2021 met de feitelijke uitvoering.