10e. Someren buitengebied deelgebied 4 - planMER incl bijlagen
Tekst van het document
planMER buitengebied Someren deelgebied 4 7 april 2022
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Verantwoording Titel
planMER buitengebied Someren deelgebied 4
Opdrachtgever
Gemeente Someren
Projectleider
Martijn Gerritsen
Auteur(s)
Daan van Gils, Lex Bekker
Projectnummer
1281780
Aantal pagina’s
170
Datum
7 april 2022
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com
2/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Inhoud Samenvatting .................................................................................................................................... 7 1
2
3
4
Inleiding ................................................................................................................................... 11 1.1
Achtergrond ...................................................................................................................... 11
1.2
Aanleiding bestemmingsplan deelgebied 4 buitengebied Someren ................................ 12
1.3
Waarom een planm.e.r.? .................................................................................................. 13
1.4
Doel en procedure planm.e.r. ........................................................................................... 13
1.5
Initiatiefnemer en bevoegd gezag .................................................................................... 14
1.6
Opbouw van dit Milieu Effectrapport ................................................................................ 14
Kader van dit MER - Het bestemmingsplan buitengebied Someren: Deelgebied 4 ................ 15 2.1
Plan- en studiegebied: het voornemen ............................................................................ 15
2.2
Kenschets agrarische bedrijven in de huidige situatie ..................................................... 17
2.3
Beleids- en wettelijke kaders ............................................................................................ 18
2.3.1
Beleid rondom agrarische sector en stikstofdepositie ............................................... 19
2.3.2
Overige beleidskaders .............................................................................................. 20
Onderzochte alternatieven en beoordelingsmethodiek ........................................................... 24 3.1
Alternatievenontwikkeling en-beoordeling ........................................................................ 24
3.2
Te onderzoeken alternatieven .......................................................................................... 25
3.2.1
Alternatief 1: Referentiesituatie ................................................................................. 25
3.2.2
Alternatief 2: ‘Worstcase’ .......................................................................................... 25
3.2.3
Alternatief 3: Het planalternatief ................................................................................ 25
3.3
Mogelijkheden bestemmingsplan buitengebied ............................................................... 26
3.4
Beoordelingsmethodiek effecten ...................................................................................... 26
Onderzoek stikstofemissies ..................................................................................................... 28 4.1
Gebiedsgerichte benadering ............................................................................................ 28
4.1.1
Algemene toelichting op de methodiek ..................................................................... 28
4.1.2
Vaststellen van de referentie situatie en autonome ontwikkeling.............................. 28
4.1.3
Kenmerken van de bouwvlakken .............................................................................. 29
4.1.4
Andere bronnen ........................................................................................................ 31
4.1.5
De verspreidingsberekeningen ................................................................................. 34
4.2
Referentiesituatie ............................................................................................................. 35
3/170
Kenmerk
4.2.1
Referentie vanuit de wet natuurbescherming (Wnb) ................................................. 35
4.2.2
Referentie vanuit de Wet milieubeheer (Wm): de Autonome Ontwikkeling .............. 37
4.3
Worstcase alternatief: maximale ontwikkelmogelijkheden landbouwsector ..................... 37
4.4
Planalternatief .................................................................................................................. 38
4.4.1
Planologisch slot op de muur voor de veehouderij ................................................... 38
4.4.2
Fixeren van het aantal dierplaatsen, ook in de melkveehouderij .............................. 39
4.4.3
Fixeren van de harde (stal)muren ............................................................................. 39
4.4.4
Fixeren van de emissie / depositie vanuit de veehouderij ........................................ 40
4.5
Mogelijke maatregelen die de effecten kunnen voorkomen ...................................... 41
4.5.2
De gebruiksregel geldt niet altijd ............................................................................... 41
De resultaten van de emissieberekeningen samengevat ................................................ 42
Natuur ...................................................................................................................................... 43 5.1
Beoordelingskader ........................................................................................................... 43
5.2
Ontwikkelingen en te verwachten effecten ....................................................................... 44
5.3
Huidige natuurwaarden en autonome ontwikkeling ......................................................... 44
5.3.1
Autonome ontwikkeling biodiversiteit ........................................................................ 45
5.3.2
Natura 2000-gebieden .............................................................................................. 46
5.3.3
Gebiedsbescherming - provinciaal beleid ................................................................. 47
5.3.4
Beschermde soorten ................................................................................................. 51
5.3.5
Beschermde houtopstanden ..................................................................................... 55
5.4
Ecologische effectbeoordeling ......................................................................................... 56
5.4.1
Effecten Natura 2000-gebieden (Passende beoordeling) ......................................... 56
5.4.2
Effecten gebiedsbescherming - provinciaal beleid .................................................... 59
5.4.3
Effecten beschermde soorten ................................................................................... 62
5.4.4
Effectbeoordeling beschermde houtopstanden ........................................................ 68
5.5 6
Mogelijkheden en effecten van het fixeren van de emissie/depositie .............................. 41
4.5.1
4.6 5
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Samenvatting ................................................................................................................... 68
Effecten over milieuthema’s .................................................................................................... 70 6.1
Effectenonderzoek ........................................................................................................... 70
6.2
Landschap ........................................................................................................................ 71
6.2.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ........................................................... 71
6.2.2
Effecten ..................................................................................................................... 74
4/170
Kenmerk
6.3
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Cultuurhistorie, archeologie ............................................................................................. 77
6.3.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ........................................................... 77
6.3.2
Effecten ..................................................................................................................... 84
6.4
Hydrologie en water ......................................................................................................... 85
6.4.1
Huidige situatie en autonome ontwikkeling ............................................................... 85
6.4.2
Effecten ..................................................................................................................... 88
6.5
Geomorfologie en bodem ................................................................................................. 88
6.5.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ........................................................... 88
6.5.2
Effecten ..................................................................................................................... 91
6.6
Verkeer ............................................................................................................................. 92
6.6.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ........................................................... 92
6.6.2
Effecten ..................................................................................................................... 93
6.7
Geluid ............................................................................................................................... 94
6.7.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ........................................................... 94
6.7.2
Effecten ..................................................................................................................... 95
6.8
Lucht ................................................................................................................................ 95
6.8.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ........................................................... 95
6.8.2
Effecten ..................................................................................................................... 97
6.9
Geur ................................................................................................................................. 99
6.9.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ........................................................... 99
6.9.2
Effecten ................................................................................................................... 100
6.10
Gezondheid .................................................................................................................... 104
6.10.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ......................................................... 104
6.10.2
Effecten ................................................................................................................... 106
6.11
Gezondheidsbevordering ............................................................................................... 108
6.11.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ......................................................... 108
6.11.2
Effecten ................................................................................................................... 110
6.12
Klimaatambities en klimaatrobuustheid .......................................................................... 110
6.12.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ......................................................... 110
6.12.2
Effecten en klimaatrobuustheid ............................................................................... 116
6.13
Energie ........................................................................................................................... 118
6.13.1
Huidige situatie en autonome ontwikkelingen ......................................................... 118
5/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
6.13.2
Effecten Energieambities ........................................................................................ 124
7
De effecten op een rij ............................................................................................................ 126
8
Uitvoerbaarheid van het plan-alternatief................................................................................ 128 8.1
Algemene beoordeling van de uitvoerbaarheid .............................................................. 128
8.1.1
Beoordeling van de uitvoerbaarheid op basis van de worst case vulgraad (80 % / 50 % ........................................................................................................................ 128
8.1.2 9
Beoordeling van de uitvoerbaarheid op basis van een vulgraad van 80/20-procent 129
Leemten in kennis, monitoring en evaluatie .......................................................................... 130 9.1
Leemten in kennis en informatie .................................................................................... 130
9.2
Monitoring en evaluatie .................................................................................................. 130
Bijlage 1
Stappen in uitgebreide m.e.r.-procedure ................................................................. 132
Bijlage 2
Begrippen en afkortingen ........................................................................................ 136
Bijlage 3
Gebiedsbeschrijvingen N2000 ................................................................................ 142
Bijlage 4
Uitgangspunten stikstofberekeningen ..................................................................... 147
Bijlage 5
Gebruikelijke vulgraad van het bouwvlak ................................................................ 151
Bijlage 6
Uitgangspunten referentie en worst case................................................................ 155
Bijlage 7
Uitvoerbaarheidstoets per perceel .......................................................................... 159
Bijlage 8
Literatuurlijst ............................................................................................................ 168
6/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Samenvatting Het bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Someren is en wordt in verschillende etappes vernieuwd. De herziening van de deelgebieden 1,2 en 3 in het zuiden en oostelijke deel van de gemeente is inmiddels voltooid. Voor u ligt het milieueffectrapport (MER) voor deelgebied 4 van het bestemmingsplan buitengebied van de gemeente. Deelgebied 4 is gelegen ten noorden van Lierop en wordt globaal begrensd door de gemeentegrens met de gemeente Geldrop-Mierlo in het westen, de gemeente Helmond in het Noorden, de A67 in het zuiden en de ZuidWillemsvaart in het oosten. Planm.e.r.-plicht Het nieuwe bestemmingsplan voor deelgebied 4 van het buitengebied Someren is planm.e.r.plichtig om de twee onderstaande redenen. 1. Het bestemmingsplan voor deelgebied 4 vormt het kader voor eventuele Besluitm.e.r. (beoordelings)plichtige activiteiten (bijvoorbeeld uitbreidingen van veehouderijen). In dat geval
2.
geldt vanuit het Besluitm.e.r, onderdeel D, categorie 14 dat voor het kaderstellende plan een planMER opgesteld dient te worden Het is niet uitgesloten dat het nieuwe bestemmingsplan significant negatieve effecten veroorzaakt op nabijgelegen Natura 2000-gebieden, op grond waarvan een Passende Beoordeling in het kader van de Wet Natuurbescherming moet worden opgesteld. Ook op grond daarvan is planm.e.r.-plicht aan de orde
Doel en procedure planm.e.r. Milieueffectrapportage (m.e.r.) is wettelijk verankerd in hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer. Doel van een planMER is het op volwaardige wijze meenemen van milieuoverwegingen in de voorbereiding van in dit geval de actualisatie van een bestemmingsplan. Uitgangspunt is dat het planMER (in ieder geval) inzicht geeft in de maximaal optredende milieugevolgen en maatregelen beschrijft waarmee eventuele negatieve effecten kunnen worden voorkomen of beperkt. Het MER is voorafgegaan door de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (vanaf hier: het startdocument). In dat startdocument zijn overlegpartners en bestuursorganen geraadpleegd over de reikwijdte en het detailniveau van het planMER. Het startdocument is ter inzage gelegd. Het planMER wordt tegelijkertijd met het ontwerpbestemmingsplan formeel in procedure gebracht. In het bestemmingsplan dient te worden aangegeven op welke wijze in het ruimtelijk plan is omgegaan met de resultaten en conclusies uit het planMER. Opzet van het planm.e.r. In het planMER zijn per milieuthema de huidige situatie en mogelijke autonome ontwikkelingen beschreven. Dit samen vormt de zogenaamde referentiesituatie.
De referentiesituatie bestaat uit een beschrijving van de binnen het plangebied aanwezige waarden (bijvoorbeeld vanuit de thema’s cultuurhistorie, landschap en natuur) die dienen als beginpunt van de effectbeschrijvingen. De effectbeschrijvingen geven per milieuthema aan wat de mogelijke
7/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
milieugevolgen zijn door de ontwikkelingsruimte en flexibiliteit van het bestemmingsplan. Dit wordt ook wel het voornemen genoemd. De ontwikkelingsruimte voor de veehouderij (binnen de al bestaande bouwvlakken) vormt het voornemen voor het opstellen van het planMER en neemt daarom een belangrijke plaats in de effectbeschrijvingen in. Op basis van jurisprudentie moet bij de beschrijving van effecten rekening worden gehouden met de maximale benutting van de bouwmogelijkheden in het bestemmingsplan. Het startpunt van waaruit de maximale mogelijkheden zijn bepaald, is de omvang van de bij recht toegekende bouwvlakken. De aangehouden fysiek maximale grens aan de vulgraad voor de dierverblijfplaatsen is gedifferentieerd naar intensieve veehouderij en grondgebonden veehouderij. Bij het bepalen van de worst case is hiervoor uitgegaan van een vulgraad van respectievelijk 80 % en 50 % van de omvang van het bouwvlak op de plankaart. Opgemerkt wordt dat een dergelijke hoge bebouwingsgraad nu nog nergens is gerealiseerd in dit gedeelte van de gemeente. Het planMER gaat niet alleen in op de effecten van de veehouderijen, maar ook op de effecten ten gevolge van andere ontwikkelingsmogelijkheden.
Het gaat daarbij om relatief kleinschalige ontwikkelingen, waarvan in de regels strikte voorwaarden worden gesteld zoals kleinschalige recreatieve ontwikkelingen en mestbewerking afkomstig van het eigen bedrijf. Vastgestelde effecten Wanneer alle mogelijkheden die het plan biedt worden benut, kunnen, zonder het toepassen van maatregelen, negatieve effecten optreden vanwege emissies vanuit de landbouw. Met name de extra emissies van stikstof en geur vragen om maatregelen. Vastgesteld is dat de afname van het aantal agrarische ondernemingen, in combinatie met de werking van de regels in het plan, de boven bedoelde negatieve effecten kunnen voorkomen. De aanleiding voor het bestemmingsplan voor deelgebied 4 is met name gericht op continuïteit van de bestaande situatie. Er zijn verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de klimaatrobuustheid en de energietransitie, maar deze zijn niet als zodanig opgenomen in het plan. Het integrale effect van het plan op de ambities van de gemeente met betrekking tot klimaatadaptatie en de energietransitie worden daarom ook als licht negatief beoordeeld. Deze beoordeling hangt samen met de urgentie van de opgaves op het gebied van klimaat en energie. In dit planMER voor deelgebied 4 is steeds per milieuthema de mogelijkheden die het plan biedt vergeleken met de referentiesituatie.
De effecten van het plan die hiervan per milieuthema zijn beschreven, staan in onderstaande tabel onder elkaar opgesomd. Voor de emissies van stikstof, geur en fijn stof is in eerste instantie een effect berekend dat op zou treden als er geen maatregelen worden genomen. In de samenvattende tabel staan de effecten van de maatregelen die onderdeel uitmaken van het uiteindelijke plan-alternatief.
8/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
De effecten op een rij van de gereguleerde mogelijkheden die het plan biedt ten opzichte van de referentie situatie Toetsingscriteria
Op basis van
Op basis van worst
de worst case
case met aanvullende planregels
Ecologie •
Gebiedsbescherming - Natura 2000
--
0
•
Gebiedsbescherming – Provinciaal beleid: NNN, Natte
-
0
Natuurparels, Attentiezone waterhuishouding, Werkingsgebied ‘behoud en herstel van watersystemen’, de Groenblauwe mantel •
Beschermde soorten Wnb
-
0
•
Beschermde Houtopstanden
0
0
Landschap •
Vanuit agrarische bedrijven
0
•
Vanuit nevenfuncties
0
•
Vanuit recreatieve voorzieningen
0
•
Cumulatieve beoordeling
0
Overige criteria •
Cultuurhistorische structuren
0
•
Archeologische waarden
0
•
Waterkwaliteit
0
•
Waterkwantiteit
0
•
Bodem(kwaliteit)
0
•
Verkeer
0
•
Geluid
•
Fijn stof
-
0
•
Geur
--
0
•
Gezondheid
-
•
Gezondheidsbevordering
0
•
Klimaatbestendigheid
0
•
Bijdrage aan klimaatambities
-
•
Bijdrage aan energieambities
-
0
De resultaten van het stikstofonderzoek samengevat Door emissieberekeningen is vastgesteld dat er maatregelen nodig zijn om de huidige bouwvlakken in het bestemmingsplan ten volle uit te kunnen benutten, zonder dat daar significante effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van de kwalificerende habitats en stikstof gevoelige leefgebieden uit voortvloeien. Door in een generieke gebruiksbeperking de toename van emissies/depositie uit een bouwvlak tot strijdig gebruik te verklaren kunnen significante effecten worden voorkomen. Voor percelen waar
9/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
al een onherroepelijke vergunning Wet natuurbescherming voor is afgegeven kan van deze gebruiksregel worden afgeweken. Een en ander betekent dat significant negatieve effecten op de kwalificerende habitats en stikstof gevoelige leefgebieden kunnen worden voorkomen door in het plan een gebruiksbeperking op te nemen waardoor een toename van de emissie/depositie tot strijdig gebruik zal leiden. Uitvoerbaarheid van het plan voor de veehouderij Op gebiedsniveau is onderzocht welke inzet van techniek zin afdoende zou kunnen zijn om, op basis van interne saldering, te kunnen voorkomen dat de gebiedsemissies toenemen bij het volledig benutten van alle bouwvlakken die al eerder bij recht zijn toegekend. De inzet van bijvoorbeeld 85 % emissie reductie in de intensieve veehouderij maakt de maximaal mogelijke groei van de veestapel mogelijk zonder dat de gebiedsemissie toeneemt. Vanuit het perspectief van de gebiedsbenadering is daarmee vastgesteld dat, in redelijkheid, het bestemmingsplan uitvoerbaar is omdat, op basis van de genoemde gemiddelde emissie reductie, de gebiedsemissie afneemt van 73.168 kg/jaar tot 71.404 kg/jaar. Echter, de generiek vastgestelde emissiereductie die ten grondslag ligt aan het plan-scenario volstaat op een aantal bedrijven niet om de maximale mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt ook te kunnen realiseren.
Berekeningen hebben aangetoond dat vrijwel geen van de nu in het plangebied aanwezige melkveehouderijen de absoluut maximale vulgraad van 50 % zullen kunnen realiseren zonder dat de emissie toe zal nemen. Van deze bedrijven is er één die, ondanks vergaande emissie reductie op bestaande dierverblijfplaatsen, ook niet het bestaande bouwvlak volledig kunnen benutten tot een vulgraad van ongeveer 20 %. Voor dit bedrijf geldt dat ontwikkelingen in principe wel mogelijk zijn op basis van een buitenplanse procedure zolang de (strenge) kaders uit de Interim Verordening (IOV) van de provincie in acht worden genomen. Daarmee wordt aan dit bedrijf dezelfde mogelijkheden geboden als aan de ondernemers die de nu bij recht toegekende bouwvlakken willen uitbreiden, binnen de grenzen die in het beleid van de provincie biedt.
10/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
1 Inleiding Het bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Someren is de afgelopen jaren in verschillende etappes vernieuwd. In navolging op de herziening van deelgebied 1 (vastgesteld in 2017), deelgebied 2 (vastgesteld in 2020) en deelgebied 3 (vastgesteld in 2021) wordt nu de herziening van deelgebied 4 in procedure gebracht. Voor u ligt het milieueffectrapport (MER) over deelgebied 4 van het bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Someren. Voorafgaand aan deze MER 1 is in de notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) beschreven wat in de MER komt te staan en op welke wijze vorm en inhoud wordt gegeven aan de effectbeschrijvingen. In dit hoofdstuk wordt beschreven: de aanleiding voor de m.e.r-procedure, de belangrijkste betrokken partijen en de stappen die in de m.e.rprocedure gezet worden.
1.1
Achtergrond
In 2011 en 2013 heeft de gemeente Someren een bestemmingsplan buitengebied vastgesteld. Het plangebied van het bestemmingsplan buitengebied 2011 omvat het grootste gedeelte van het buitengebied van de gemeente Someren. Voor de gebieden die buiten het bestemmingsplan van 2011 waren gelaten, is het bestemmingsplan 2013 opgesteld. In de zomer van 2013 zijn delen van het bestemmingsplan uit 2011 echter om verschillende redenen vernietigd door de Raad van State. In 2014 is vervolgens een nieuw bestemmingsplan, ‘buitengebied 2014’ opgesteld, wat de afgelopen jaren in verschillende etappes vernieuwd is. De herziening is gestart met het meest zuidelijke deel van de gemeente, deelgebied 1 in 2016. Vervolgens is in 2019 deelgebied 2, noordelijk van deelgebied 1, herzien. In december 2019 is daarop een advies uitgebracht door de commissie m.e.r. en is het stikstof beleid door de Raad van State buiten werking gesteld. Vandaar dat er een aanvulling planMER buitengebied Someren voor het deelgebied 2 is gedaan in februari 2020. Vervolgens is van 2020 tot februari 2021 deelgebied 3, het oostelijke gedeelte van de gemeente herzien. In deze voorliggende MER zal worden ingegaan op deelgebied 4 van het buitengebied van Someren (zie figuur 1.1). Na deelgebied 4 zullen ook deelgebied 5 tot en met 7 nog herzien worden.
1
MER met hoofdletters betreft het daadwerkelijke milieueffectrapport, terwijl m.e.r. met kleine letters en punten
verwijst naar de milieueffect procedures.
11/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Figuur 1.1
Buitengebied Someren – deelgebieden geactualiseerd
1.2
Aanleiding bestemmingsplan deelgebied 4 buitengebied Someren
Zoals te zien in bovenstaande figuur 1.1. heeft Someren een omvangrijk buitgebied. Het buitengebied is aan verandering onderhevig. De afgelopen jaren is het buitengebied getransformeerd van een hoofdzakelijk agrarisch gebied naar een gebied met een groeiende diversiteit aan functies. Laatstgenoemde tendens is mede de aanleiding geweest om het beleid voor niet-agrarische functies (hierna ook: NAF-beleid 2) te herzien en om alle locaties in het
2
Het NAF-beleid is inmiddels van kracht, voorafgaand aan het bestemmingsplan voor deelgebied 3
12/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
buitengebied te bezoeken voor een integrale controle in het kader van het handhavingsprogramma. Een deel van het buitengebied is inmiddels onderzocht. Bij deze controles, die inmiddels ook hebben plaatsgevonden in deelgebied 4 van de gemeente, is beoordeeld of de feitelijke situatie overeenkomt met hetgeen het bestemmingsplan toestaat. De verschillen die bestaan tussen de feitelijke situatie en wat het bestemmingsplan toestaat variëren naar type en omvang. Voor iedere strijdigheid is bepaald of deze te legaliseren is. Wanneer dat niet gaat, volgt een handhavingstraject om de strijdige situatie te beëindigen. Indien legalisatie wel mogelijk is, volgt een legalisatietraject, meestal in de vorm van een herziening van het bestemmingsplan. Het is efficiënt en overzichtelijk al deze herzieningen samen te voegen in één bestemmingsplan. Door naast deze herzieningen alle overige locaties (waar geen strijdigheden zijn geconstateerd) en omliggende gebieden ook mee te nemen, creëert Someren één actueel bestemmingsplan voor deelgebied 4.
1.3
Waarom een planm.e.r.?
Het nieuwe bestemmingsplan voor deelgebied 4 van het buitengebied Someren is planm.e.r.plichtig om de volgende redenen: 1.
Het bestemmingsplan voor deelgebied 4 vormt het kader voor eventuele Besluitm.e.r. (beoordelings)plichtige activiteiten (bijvoorbeeld uitbreidingen van veehouderijen). In dat geval geldt vanuit het Besluitm.e.r, onderdeel D, categorie 14 dat voor het kaderstellende plan een planMER opgesteld dient te worden.
2.
Het is niet uitgesloten dat het nieuwe bestemmingsplan significant negatieve effecten veroorzaakt op nabijgelegen Natura 2000-gebieden, op grond waarvan een Passende Beoordeling in het kader van de Wet Natuurbescherming moet worden opgesteld. Ook op grond daarvan is planm.e.r.-plicht aan de orde
1.4
Doel en procedure planm.e.r.
Milieueffectrapportage (m.e.r.) is wettelijk verankerd in hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer. Doel van een planMER is het op volwaardige wijze meenemen van milieuoverwegingen in de voorbereiding van in dit geval de actualisatie van een bestemmingsplan. Uitgangspunt is dat het planMER (in ieder geval) inzicht geeft in de maximaal optredende milieugevolgen en maatregelen beschrijft waarmee eventuele negatieve effecten kunnen worden voorkomen of beperkt. De planm.e.r. is een uitgelezen instrument om in beeld te brengen waar verschillende ontwikkelingen wrijving opleveren of waar die in elkaars nabijheid onmogelijk zijn (vanwege bijvoorbeeld harde wettelijke normen). Aan de andere kant maakt de planm.e.r. het gemeentebestuur mogelijk vast te stellen waar ontwikkelingen op een duurzame wijze naast elkaar kunnen plaatsvinden. Dit inzicht biedt de gemeente de mogelijkheid
13/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
‘bestemmingsplantechnisch’ aan de knoppen te draaien voor eventueel benodigde optimalisatieslagen. Het MER is voorafgegaan door de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (vanaf hier: het startdocument). In dat startdocument zijn overlegpartners en bestuursorganen geraadpleegd over de reikwijdte en het detailniveau van het planMER. Het startdocument is ter inzage gelegd. Het planMER wordt gelijktijdig met het ontwerpbestemmingsplan formeel in procedure gebracht. In het bestemmingsplan dient te worden gemotiveerd op welke wijze in het ruimtelijk plan is omgegaan met de resultaten en conclusies uit het planMER.
1.5
Initiatiefnemer en bevoegd gezag
Het MER kent zijn eigen procedure, die parallel loopt aan die van het bestemmingsplan. In de m.e.r.-procedure is het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Someren de initiatiefnemer. De gemeenteraad van Someren is het bevoegd gezag en stelt het bestemmingsplan vast. Het planMER vormt hierbij een onderdeel van het bestemmingsplan.
1.6
Opbouw van dit Milieu Effectrapport
Hoofdstuk 1 bevat de inleiding. Hierin zijn onder andere het doel van het bestemmingsplan, en de aanleiding voor het m.e.r. beschreven. De uitgangspunten en het kader van dit milieueffectrapport worden behandeld in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het plan, wijze van uitvoering en de (reële) alternatieven daarvoor. De onderzoeksaanpak stikstof wordt beschreven in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 bevat de milieueffecten voor natuur. De overige milieueffecten zijn terug te vinden in hoofdstuk 6 (steeds voorafgegaan door de referentiesituatie). De vergelijking van de alternatieven staat in hoofdstuk 7. In hoofdstuk 8 worden conclusies getrokken omtrent de uitvoerbaarheid van het plan. Hoofdstuk 9 gaat in op de leemten in kennis.
14/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
2 Kader van dit MER - Het bestemmingsplan buitengebied Someren: Deelgebied 4 Dit hoofdstuk schetst het kader van dit MER: een kenschets van het plangebied en de omgeving, het plan- en studiegebied en het relevante beleid dat doorwerkt in het bestemmingsplan buitengebied Someren. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een paragraaf over besluiten die (nog) genomen moeten worden.
2.1
Plan- en studiegebied: het voornemen
Someren ligt in de provincie Noord-Brabant, ten zuidoosten van Eindhoven, grofweg tussen de A67, Nationaal Park De Groote Peel, Weert en de A2. De gemeente Someren grenst aan zes gemeenten: Helmond, Asten, Nederweert (provincie Limburg), Cranendonck, Heeze-Leende en Geldrop-Mierlo. Tussen Someren en Asten ligt het kanaal de Zuid-Willemsvaart. De gemeente Someren telt in 2021 circa 19.428 inwoners (bron: CBS, 2021). Naast de hoofdkern Someren bestaat de gemeente uit de dorpen Someren-Eind, Someren-Heide en Lierop.
Figuur 2.1 Plangebied voor deelgebied 4
15/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Deelgebied 4 maakt deel uit van het buitengebied van de Gemeente Someren. Het buitengebied is onderverdeeld in 7 deelgebieden. Deze staan in figuur 1.1 schematisch weergegeven. Deelgebied 4 is gelegen ten noorden van Lierop en wordt globaal begrensd door de gemeentegrens met de gemeente Geldrop-Mierlo in het westen, de gemeente Helmond in het Noorden, de A67 in het zuiden en de Zuid-Willemsvaart in het oosten (zie figuur 2.1). In de gemeente Someren is het buitengebied belangrijk. De gemeente ontleent haar identiteit aan het plattelandskarakter (bron: Structuurvisie 2028). De agrarische bestemming is in deelgebied 4 sterk vertegenwoordigd. De woon- en bedrijfsbestemmingen liggen verspreid over het deelgebied. Het buurtschap Stipdonk maakt geen onderdeel uit van het plangebied voor deelgebied 4. Voor dit deel van de gemeente wordt namelijk separaat een visie opgesteld. Stipdonk ligt in het noorden van Lierop aan de Willemsvaart (zie figuur 2.2). Vanwege de visie Stipdonk is op 13 juli 2021 door het college besloten het betreffende gebied niet mee te nemen in de herziening van het bestemmingsplan Buitengebied voor deelgebied 4. Het is namelijk onwenselijk om te beoordelen welke ontwikkelingen toe te staan en welke legalisatiemogelijkheden te bieden, voordat er duidelijkheid is over wat de toekomst van het gebied gaat zijn.
Het vigerende bestemmingsplan blijft voor Stipdonk daarom voorlopig in stand. Nieuwe initiatieven in Stipdonk die passen binnen het huidige beleid kunnen gewoon doorgang vinden.
Figuur 2.2 Ligging van Plan voor Stipdonk
16/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Plangebied Het plangebied is het gebied waarin de daadwerkelijke aanpassingen plaatsvinden. Figuur 2.1 geeft de begrenzing van het plangebied weer. De kenmerken van het plangebied zijn globaal beschreven in deze paragraaf. Studiegebied De effecten van de voorgestelde activiteiten kunnen verder reiken dan de grenzen van het bestemmingsplan. In dit MER is daar rekening mee gehouden, dit noemen we het studiegebied. In de directe nabijheid van het plangebied liggen verschillende grote Natura 2000-gebieden. Deze gebieden maken onderdeel uit van het studiegebied. De Natura 2000-gebieden zijn weergegeven in onderstaand figuur 2.3. De omvang van het studiegebied kan daardoor per milieuaspect verschillen. In de verschillende deelonderzoeken is per thema aangegeven wanneer het studiegebied afwijkt van het plangebied.
Figuur 2.3 Natura 2000-gebieden rondom Someren
2.2
Kenschets agrarische bedrijven in de huidige situatie
In het plangebied zijn ongeveer 40 agrarische bedrijven gelegen. Minder dan de helft daarvan is een actieve veehouderij. In totaal zijn er vijf varkenshouderijen die samen ruim de helft van de emissies veroorzaken. Er is één pluimveehouderij en 6 melkveehouderijen. Verder zijn er twee schapenhouderijen. twee paardenhouderijen en een groot gemengd bedrijf.
17/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Figuur 2.4 Verdeling van de verschillende type veehouderijen binnen deelgebied 4
Onderstaand wordt de bijdrage aan de stikstof emissie vanuit het plangebied geschetst: • • •
Melkveehouderij: 10 % Varkenshouderij: 55 % Pluimvee: 10 %
•
Overig: 25 %
Ontwikkelbehoefte veehouderijbedrijven Om beter zicht te krijgen op ontwikkelbehoeften van agrarische ondernemers is geïnventariseerd wat de ontwikkelmogelijkheden en - wensen zijn in de sector. Het doel van het onderzoek was onder andere om inzicht te krijgen in het perspectief en kansen voor agrarische bedrijven. Het beeld is en blijft dat het aantal agrarische bedrijven verder zal afnemen en de schaalgrootte toe zal nemen. De inschatting is dat ruim de helft van het aantal bedrijven uiteindelijk zal verdwijnen.
2.3
Beleids- en wettelijke kaders
Het bestemmingsplan staat niet op zichzelf. De voorgenomen ontwikkelingen hebben een relatie met diverse beleidskaders van de overheid. In deze paragraaf worden de belangrijkste beleidsstukken weergegeven. In paragraaf 2.3.1 worden de ontwikkelingen die spelen rondom (het beleid voor) stikstofdepositie uitgelegd. Het overige beleid komt in paragraaf 2.3.2 aan bod.
18/170
Kenmerk
2.3.1
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Beleid rondom agrarische sector en stikstofdepositie
In veel Nederlandse natuurgebieden (onder andere Natura 2000-gebieden) is er een overschot aan stikstof (ammoniak en stikstofoxiden). Verkeer, industrie en veehouderij zorgen ervoor dat er extra stikstof in de lucht komt (stikstofemissie). De stikstof komt daarna in de natuur terecht (stikstofdepositie). Dit is schadelijk voor de natuur (verzuring en eutrofiëring) doordat de kritische depositiewaarden (dat wil zeggen de stikstofneerslag die een habitattype kan verdragen) in natuurgebieden vaak worden overschreden. Dit belemmert ook vergunningverlening voor activiteiten van onder meer veehouders en ondernemers in de land- en tuinbouwsector. Daarom heeft het Rijk het initiatief genomen om deze stikstofproblemen aan te pakken. Daarvoor is in juli 2019 het Adviescollege stikstofproblematiek ingesteld, ook wel genoemd de Commissie Remkes. Sinds het rapport van Remkes is uitgebracht is het beleid ten aanzien van de vergunningverlening in ontwikkeling. Interim omgevingsverordening De Verordening ruimte 2014, actualisatie 2017 stelt eisen aan door de gemeenten in NoordBrabant op te stellen bestemmingsplannen en andere planologische maatregelen. Op 25 oktober 2019 hebben Provinciale Staten de Interim omgevingsverordening vastgesteld. De Interim omgevingsverordening is op 22 februari 2020 in werking getreden.
De Interim omgevingsverordening voegt bestaande regels uit 6 verordeningen samen. De regels zijn eenvoudiger opgeschreven en omgezet naar een nieuw digitaal systeem, met een meer gebruiksvriendelijke opbouw. De Interim omgevingsverordening is beleidsneutraal van karakter. Dat betekent dat er geen nieuwe beleidswijzigingen zijn doorgevoerd, behalve als deze voortvloeien uit vastgesteld beleid, zoals de omgevingsvisie. In principe zijn de huidige regels gehandhaafd met het huidige beschermingsniveau. Voor het versnellen van de transitie van de veehouderij zijn diverse wijzigingen doorgevoerd. De wijzigingen hebben betrekking op: •
•
Mestbeleid: Uitgangspunt van beleid is dat mestbewerking voor niet ter plaatse geproduceerde mest plaatsvindt op daartoe geschikte bedrijventerreinen. De verordening kent onder voorwaarden twee uitzonderingen op deze regel Staldering: Teneinde een regionale concentratie van de veestapel tegen te gaan, wordt er in Midden- en Oost Brabant het zogenaamde stalderen ingevoerd. Hiertoe zijn er zes stalderingsgebieden in de verordening begrensd. Bij ontwikkelingen die leiden tot een toename van de oppervlakte dierenverblijf binnen het stalderingsgebied, moet er elders dierenverblijf verdwijnen
Tijdelijk moratorium voor geitenhouderijen: Uit aanvullend onderzoek Volksgezondheid Veehouderij en Omwonenden blijkt dat er in de nabijheid van geitenhouderijen een verhoogd risico aanwezig is op longontsteking. Omdat op dit moment niet duidelijk is waardoor dit wordt veroorzaakt, kunnen geitenbedrijven geen maatregelen treffen die het risico verminderen. Vanuit
19/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
voorzorg hebben Provinciale Staten daarom besloten een tijdelijk moratorium in te stellen voor de ontwikkeling van geitenhouderijen, lopende verder onderzoek. De Interim omgevingsverordening is digitaal te raadplegen en vervangt de Provinciale milieuverordening, Verordening natuurbescherming, Verordening Ontgrondingen, Verordening ruimte, Verordening water en de Verordening wegen. In de Interim omgevingsverordening zijn al veel wijzigingen vanuit de Omgevingsvisie doorgevoerd. Nu de inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld, hebben Gedeputeerde Staten voorgesteld om een aantal urgente onderwerpen die in de Omgevingsverordening zijn opgenomen, alvast via een wijziging van de Interim omgevingsverordening in werking te laten treden. Hiervoor hebben zij op 22 februari een concept Wijziging Interim omgevingsverordening – actualisatie april 2022 vastgesteld en die aangeboden aan Provinciale Staten ter besluitvorming op 11 maart. Deze wijzigingsverordening treedt naar verwachting halverwege april 2022 in werking. 2.3.2 Overige beleidskaders In deze paragraaf worden de belangrijkste beleidsmatige kaders kort geschetst. Beleidsstukken Rijksniveau
Relevantie
Wet ruimtelijke ordening (Wro) en Besluit
De Wet ruimtelijke ordening regelt hoe de ruimtelijke
Ruimtelijke Ordening (Bro)
plannen gemaakt en gewijzigd worden. Het Besluit Ruimtelijke Ordening is een uitwerking van de bepalingen in de Wro
Wet natuurbescherming (Wnb)
De Wet natuurbescherming (hierna: ‘Wnb’) is sinds 1 januari 2017 het wettelijke stelsel voor natuurbescherming van gebieden, soorten en houtopstanden. Het beschermingsregime gaat uit van het ‘nee, tenzij-principe’. Dit betekent dat de genoemde verbodsbepalingen in de Wnb altijd gelden. Het afwijken hiervan is alleen onder voorwaarden toegestaan. Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Noord-Brabant is het bevoegd gezag voor het verlenen van toestemming door middel van een vergunning of ontheffing. Provinciale Staten (PS) van de provincie Noord-Brabant kunnen bij verordening vrijstelling verlenen van verbodsbepalingen met betrekking tot beschermde soorten
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
De structuurvisie Infrastructuur en Ruimte stelt principes vast voor de ruimtelijke inrichting in Nederland. Met als doel Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden
Besluit algemene regels ruimtelijke
In het Barro zijn regels op genomen met betrekking tot de
ordening (Barro)
bescherming van de nationale belangen zoals vastgelegd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Regels die van belang zijn voor de gemeente Someren betreffen: radarverstoringsgebied Vliegbasis Volkel en buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen
Nationaal Milieubeleidsplan 4
In het Nationaal Milieubeleidsplan 4 wordt ingegaan op duurzaamheid met betrekking tot de samenleving. De vierledige
20/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Beleidsstukken Rijksniveau
Relevantie ambitie is zowel mondiaal als op nationaal schaalniveau uitgesproken
Rooilijnenbeleid Rijkswaterstaat
Het grondgebied van de gemeente Someren ligt aan weerszijden van de A67, hierdoor is het Rooilijnenbeleid Rijkswaterstaat van toepassing
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Deze wet regelt de omgevingsvergunningen voor de fysieke
(Wabo)
leefomgeving. Dit maakt het mogelijk om verschillende activiteiten uit te voeren met één omgevingsvergunning
Wet milieubeheer
Het wettelijke kader waarin de m.e.r. is vastgelegd, en bepaalt welk wettelijk gereedschap kan worden ingezet om het milieu te beschermen, zoals milieuplannen, vergunningen, algemene regels en handhaving
Wet luchtkwaliteit
In deze wet, ook wel de Wet Milieubeheer genoemd zijn de belangrijkste bepalingen over luchtkwaliteitseisen opgenomen. Een belangrijk onderdeel van de Wet Luchtkwaliteit is het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL)
Wijzigingswet Wet natuurbescherming en
Wet is bedoeld om de stikstofdepositie op daarvoor gevoelige
Omgevingswet (stikstofreductie en
Habitats in Natura 2000-gebieden te verminderen en om de natuur in
natuurverbetering)
die gebieden te verbeteren, met behulp van in regelgeving vastgestelde omgevingswaarden en een programma met maatregelen, om de tijdelijke stikstofemissies door activiteiten van de bouwsector buiten beschouwing te kunnen laten bij de Natura 2000-vergunning en om voorheen vergunningvrije projecten met een geringe depositie te legaliseren
Nationaal Samenwerkingsprogramma
Hierin staat wat knelpunten met betrekking tot de uitstoot van fijn stof
Luchtkwaliteit (NSL)
van veehouderijen zijn en hoe deze knelpunten moeten worden opgelost
Nota industrielawaai
Door middel van deze nota wordt een richtinggevend beleidskader geschept voor milieuvergunningverlening voor het onderdeel industrielawaai
Wet Inrichting Landelijk Gebied
Deze wet vormt het kader voor de ruimtelijke ordening van het landelijk gebied
Wet op de archeologische
Deze wet legt vast op welke wijze er rekening gehouden moet
monumentenzorg (Wamz)
worden met de in de grond aanwezige, dan wel te verwachten, monumenten
Dierenwelzijnswetgeving
In deze wet staat vastgelegd op welke manier rekening gehouden dient te worden met het welzijn van huis- en hobbydieren, landbouwdieren, dierentuin en circusdieren en wilde dieren
Wet geurhinder en veehouderij 2013
Vormt het toetsingskader voor de omgevingsvergunning milieu voor het aspect geurhinder van dierenverblijven van veehouderijen
21/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Beleidsstukken Rijksniveau
Relevantie
Besluit emissiearme huisvesting 2020
Het besluit emissiearme huisvesting (Beh) houdt in dat vanaf 2020 de emissiearme technieken in de stallen aanwezig moeten zijn en gebruikt moeten worden.
Beleidsstukken Provinciaal niveau
Relevantie
Verordening stikstof en Natura 2000
Met de verordening wil de provincie een balans vinden tussen de
Noord-Brabant
bescherming van waardevolle natuur enerzijds en ontwikkelingsmogelijkheden voor de agrarische sector anderzijds.
Structuurvisie Ruimtelijke Ordening
Voor het gehele grondgebied van de provincie Noord-Brabant is een
(SVRO) Noord-Brabant
visie op hoofdlijnen vastgesteld
Beleidsregel natuurbescherming Noord-
De beleidsregel geeft weer op welke manier Gedeputeerde Staten
Brabant.
met deze bevoegdheid omgaan waar het gaat om de invloed van Ndepositie afkomstig van veehouderijen op de beschermde natuurgebieden. Met de inwerkingtreding van deze regel op 20 december 2016 is de Beleidsregel stikstof en beschermde natuurmonumenten vervallen
Verordening ruimte 2014 (Provincie
De provincie streeft naar de vaststelling van de ontwerp
Noord-Brabant), actualisatie 2017. Interim
omgevingsverordening door Gedeputeerde Staten in maart 2021
omgevingsverordening 22 februari 2020 Ontwerp Omgevingsverordening 23 maart 2021
Gemeentelijke beleidsstukken
Relevantie
Gemeentelijke geurverordening
In de geurverordening is bepaald wat de maximale waarde voor de geurbelasting in het buitengebied van de gemeente Someren
Gemeentelijke structuurvisie –
Gemeentelijke toekomstvisie en toetsingskader voor ruimtelijke
Structuurvisie Someren 2028
initiatieven voor de komende jaren
Nota Archeologiebeleid gemeente
In het kader van de Wamz en de Wro heeft de gemeente deze
Someren 2012
Nota opgesteld, met daarin de beleidsuitgangspunten, achtergrond en instrumentarium voor implementatie van het beleid
Beeldkwaliteitsplan buitengebied 2011
In het beeldkwaliteitsplan is vastgelegd wat de waardevolle elementen en structuren in het buitengebied van Someren zijn. Ook wordt een aanzet gegeven hoe deze waarden kunnen worden beschermd en eventueel versterkt
Nota Toerisme en Recreatie 2010
Toetsingskader voor initiatieven van derden
Toeristische visie en actieprogramma
De nieuwe nota Toerisme en Recreatie voor intern gebruik
2030: “De Kracht van Toerisme”, Beleid voor niet-agrarische functies in het
Beleidsdocument dat inspeelt op de actuele veranderingen in het
buitengebied en maatregelen ter
buitengebied van Someren. Onder andere de schaalvergroting in de agrarische sector en de leegstand van agrarische bedrijven en
22/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Gemeentelijke beleidsstukken
Relevantie
stimulering van de sloop van voormalige
noodzakelijke sloop. Maar ook de toenemende mate waarin andere
agrarische bedrijfsgebouwen
functies zoals toerisme, recreatie, zorg en niet agrarische bedrijvigheid hun weg vinden in het buitengebied
Invoeren Slooplening en Sloopbanken
Bied de mogelijkheid tot financiële ondersteuning van sloop in het
2016
buitengebied
Beleidsnota Noodwoningen 2018
Biedt een kader voor het legaliseren van reeds lang bestaande noodwoningen in het buitengebied
Beleid teeltondersteunende voorzieningen
Bevat handvaten om te beoordelen of teeltondersteunende
2018
voorziening passend zijn in het gebied
Nota Geluidbeleid 2021
Het geluidsbeleid van de gemeente is vastgesteld in afweging met het gemeentelijke milieu, ruimtelijke ordenings en economisch beleid. Daarnaast staan in de nota de gemeentelijke ambities om en hoe de geluidskwaliteit te beschermen, te behouden en waar mogelijk te verbeteren
Beleid huisvesting arbeidsmigranten 2020
Het nieuwe beleid huisvesting arbeidsmigranten bestaat uit richtlijnen voor de huisvesting van met nam de tijdelijke en permanent tijdelijke arbeidsmigrant. Ook de integratie van de arbeidsmigrant vormt onderdeel van het beleid
Landschapsinvesteringsregeling
In navolging van de Interim Omgevingsverordening is de
Gemeente Someren 2020
gemeentelijke Landschapsinvesteringsregeling (LIR) voor Someren opgesteld. Elke ruimtelijke ontwikkeling buiten het “bestaand stedelijk gebied” moet volgens artikel 3.9 van de Interim omgevingsverordening gepaard gaan met een kwaliteitsverbetering van het landschap. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om investeringen in de kwaliteit van landschap, cultuurhistorie, bodem , water, natuur en extensieve recreatieve mogelijkheden
23/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
3 Onderzochte alternatieven en beoordelingsmethodiek Kern van elke MER is de vergelijking van één of meer alternatieven met een referentiesituatie op verschillende (milieu-) aspecten. Dit hoofdstuk beschrijft de onderzochte varianten en de wijze waarop de verschillende varianten ontwikkeld zijn en met de referentiesituatie vergeleken worden (beoordelingskader en methodiek).
3.1
Alternatievenontwikkeling en-beoordeling
Wettelijk onderdeel van een milieueffectrapport is de ontwikkeling van alternatieven, het bepalen van de effecten van die alternatieven en de vergelijking van de effectresultaten. In dit milieueffectrapport worden de effecten van de verschillende functies aan de hand van verschillende alternatieven in beeld gebracht. Kwantitatieve benadering De alternatievenontwikkeling en -beoordeling vindt plaats in twee stappen. De eerste stap bestaat uit een kwantitatief onderzoek naar stikstofemissie en stikstofdepositie (hoofdstuk 4) 3. In deze stap worden drie alternatieven uitgewerkt. Allereerst wordt de huidige situatie in beeld gebracht (zoals beschreven in paragraaf 3.2.1). Hiermee worden de effecten van de andere alternatieven vergeleken. Vervolgens wordt een ‘Worstcase’ alternatief opgesteld (zoals beschreven in paragraaf 3.2.2). Dit alternatief bestaat uit maximale ontwikkelruimte voor (agrarische) functies zoals opgenomen in het voorontwerp van dit ruimtelijk plan, zonder dat daarbij emissie reducerende technieken worden aangewend. Indien uit de emissieberekeningen blijkt dat dit alternatief leidt tot een toename van de depositie op stikstofgevoelige natuurgebieden, vindt aanvullend onderzoek plaats om te bepalen welke beperkingen noodzakelijk zijn om dergelijke effecten te voorkomen.
De noodzakelijke maatregelen zoals die uit dit onderzoek voortvloeien, liggen uiteindelijk aan de basis van het planalternatief zoals dat in het bestemmingsplan zal worden verwerkt en doorgevoerd. Kwalitatieve effectbeoordeling De tweede stap in het MER bestaat vervolgens uit een kwalitatieve effectbeoordeling van het worst case alternatief op de alle overige aspecten die benoemd worden in paragraaf 3.4. Voor het aspect natuur vindt deze effectbeoordeling plaats in hoofdstuk 5, voor de overige aspecten in hoofdstuk 6. Het worst casealternatief wordt daarbij vergeleken met de huidige situatie, met in acht neming van de planregels voor deelgebied 4, die op hoofdlijnen overeenkomen met de regels die voor het bestemmingsplan voor deelgebied 1, 2 en 3 al eerder zijn vastgesteld.
3
Ook in hoofdstuk 6 wordt hier aansluiting op gezocht bij het vaststellen van mogelijke geurhinder en
luchtverontreiniging door met name fijnstof.
24/170
Kenmerk
3.2
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Te onderzoeken alternatieven
In dit MER zijn de effecten van de verschillende functies in beeld gebracht voor drie alternatieven: de huidige situatie (alternatief 1), de ‘worstcase’ (alternatief 2) en het planalternatief (alternatief 3). In deze paragraaf worden deze alternatieven globaal toegelicht. In hoofdstuk 4 worden de details van de opgestelde alternatieven voor het stikstofonderzoek nader toegelicht. 3.2.1
Alternatief 1: Referentiesituatie
De referentiesituatie bestaat in principe uit de huidige situatie inclusief autonome ontwikkelingen. Dit alternatief is de situatie die in de toekomst ontstaat als het nieuwe bestemmingsplan niet wordt gerealiseerd. De effecten van de andere alternatieven worden hier mee vergeleken; in hoofdstuk 4 van het MER wordt een onderscheid aangebracht tussen de referentiesituatie vanuit de Wet natuurbescherming en de referentie situatie vanuit de Wet milieubeheer. In dit stadium is deze nuancering nog niet aan de orde. 3.2.2 Alternatief 2: ‘Worstcase’ Naast het in beeld brengen van de referentiesituatie, wordt als eerste alternatief de worstcasesituatie in beeld gebracht. Het gaat dan om de maximale invulling van de ontwikkelmogelijkheden die het nieuwe bestemmingsplan Deelgebied 4 Someren mogelijk maakt (zie paragraaf 3.3). Het gaat om het benutten van alle ontwikkelmogelijkheden van het ontwerp - bestemmingsplan zonder dat verdergaande (technische) emissie-reducerende maatregelen en/of beperkingen worden ingezet door het bevoegd gezag of de ondernemers. Nog los van de bestemmingsplan-technische maatregelen is eerst vastgesteld of deze worstcase binnen de milieugebruiksruimte past en of deze worstcase voldoende realiteitswaarde heeft.
De overige ontwikkelingen, zoals die omtrent verbreding van de landbouw en kwaliteitsslagen binnen de recreatieve sector, zijn niet via alternatieven beschouwd. Van deze ontwikkelingen zal een inschatting van de (milieu)gevolgen worden gegeven als hier maximaal op wordt ingezet (worstcase). 3.2.3 Alternatief 3: Het planalternatief Het planalternatief bestaat uit de mogelijkheden die worden geboden in het voorliggende bestemmingsplan Buitengebied Deelgebied 4 Someren (zie paragraaf 3.3). Het verschil met het worstcase scenario (alternatief 2) is de toevoeging van een specifiek gebruiksverbod (emissieplafond) in de planregels van het bestemmingsplan. Door dit emissieplafond te hanteren zijn emissietoenames vanuit het plangebied uitgesloten, net als een daaruit voortvloeiende toename van de depositie. Hiermee wordt zeker gesteld dat uitvoering van het bestemmingsplan voor wat betreft stikstof niet leidt tot significant negatieve effecten op (omliggende) Natura 2000gebieden. De uitvoerbaarheid van het planalternatief wordt in detail getoetst, vanuit de kaders uit het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), in hoofdstuk 8.
25/170
Kenmerk
3.3
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
Mogelijkheden bestemmingsplan buitengebied
De belangrijkste agrarische en recreatieve ontwikkelingen die het bestemmingsplan Buitengebied Deelgebied 4 mogelijk maakt staan hieronder puntsgewijs vermeld. Uitbreidingen Het bestemmingsplan bevat geen wijzigingsbevoegdheden voor vergroting of vormverandering voor bouwvlakken die zijn bestemd als agrarisch bedrijf. De ruimte (tot 1,5 ha) die door de provincie (onder strikte voorwaarden) wordt geboden wordt in dit plan niet generiek mogelijk gemaakt. De gemeente staat er weliswaar niet onwelwillende tegenover maar ervaring leert dat het toepassen van het provinciaal beleid dusdanig maatwerk verlangd dat dergelijke voornemens beter buitenplans worden beoordeeld. Agrarisch - Agrarisch bedrijf Ter plaatse van de bestemming Agrarisch bedrijf zijn de gronden bestemd voor de uitoefening van agrarisch bedrijf met bijbehorende bedrijfsbebouwing en/of ondersteunende voorzieningen. De ruimtelijke kwaliteit van alle gebouwen dient hierin gewaarborgd te zijn, de dakhelling dient tussen de 20 en 60 graden te zijn. Voor het bouwen van bedrijfsgebouwen en ondersteunende kassen gelden de volgende bepalingen: • Maximaal toegestane goothoogte 4,5 m • • •
Maximaal toegestane bouwhoogte 10 m Afstand tot de bestemmingsgrens tenminste 5 m Afstand tot de as van de weg ten minste 20 m
•
De maximaal toegestane oppervlakte voor teeltondersteunende kassen is 1.000 m2
Overig •
In het bestemmingsplan zijn kleinschalige recreatieve ontwikkelingen voor woningen en agrarische bedrijven via een afwijkingsbevoegdheid mogelijk, zoals een minicamping tot 25 kampeermiddelen 4
•
Mestbewerking bij agrarische bedrijven is toegestaan indien de mest afkomstig is van het eigen bedrijf en mits dit vanuit het oogpunt van leefklimaat waaronder volksgezondheid, milieu en landschap inpasbaar is
3.4
Beoordelingsmethodiek effecten
De beschrijving en beoordeling van milieueffecten richt zich vooral op de effecten van de agrarische bestemmingen. De alternatieven worden op diverse thema’s vergeleken. Deze te beschouwen thema’s en de bijbehorende beoordelingsaspecten en -criteria staan weergegeven in tabel 6.1. De referentiesituatie die in het MER van belang is, is de huidige situatie plus de autonome ontwikkeling. De autonome ontwikkeling wordt inzichtelijk gemaakt door aan te haken bij
4
Gemeentelijke statistieken laten echter zien dat het aantal overnachtingen de afgelopen 15 jaar schommelt rond de
90.000 per jaar. Een trend die zou wijzen op een toename tekent zich in deze statistieken niet af.
26/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
vigerende bestemmingsplannen, trends en vastgesteld beleid. Het gaat specifiek om toekomstig zekere ontwikkelingen binnen en buiten het plangebied: dit zijn bestemde en vergunde activiteiten die zeker binnenkort ingevuld worden, evenals generieke, plan-overstijgende ontwikkelingen. De te verwachte effecten worden in tabellen gewaardeerd (gescoord). Hierbij worden de volgende waarderingen onderscheiden: Tabel 3.1 Effectwaardering Symbool
Betekenis
--
Negatief effect
-
Licht negatief effect
0
Geen effect (neutraal)
+
Licht positief effect
++
Positief effect
27/170
Kenmerk
R002-1281780LBE-V02-mdg-NL
4 Onderzoek stikstofemissies Het onderzoek naar de verzurende en eutrofiërende 5 werking van stikstof richt zich in eerste instantie op de emissies vanuit het gebied. Daarbij geldt (nog steeds) als leidraad dat er bij het bepalen van de effecten uitgegaan moet worden van de maximale mogelijkheden die het plan biedt aan elk van de ondernemers die nu nog actief zijn binnen het plangebied. Op macro-economisch niveau wordt gewerkt aan beleid dat er op is gericht de (emissies uit) de veestapel terug te brengen. Dit streven laat zich echter nog niet vertalen in de ruimtelijke kaders zoals die in dit bestemmingsplan buitengebied worden vastgesteld.
4.1
Gebiedsgerichte benadering
Het onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van een ruimtelijk plan. Dit betekent dat de effecten op ‘strategisch niveau’ duidelijk moeten worden. Dit vraagt om een gebiedsgerichte benadering passend bij het abstractieniveau van het te nemen ruimtelijk besluit. In bijlage 4 zijn de uitgangspunten opgenomen die ten grondslag liggen aan het berekenen van het emissieprofiel van het plangebied. 4.1.1
Algemene toelichting op de methodiek
Om een gebiedsgericht onderzoek efficiënt in te kunnen richten, is het noodzakelijk om een zekere standaardisering aan te brengen. De bronsterkte voor stikstofemissies vanuit het gebied wordt bepaald door het staltype 6 en het aantal dierplaatsen. Het aantal dierplaatsen wordt grotendeels bepaald door de beschikbare omvang van het bouwvlak. Per stal zijn deze kentallen bepaald, op basis van de door de gemeente in 2021 geïnventariseerde (vergunning) situatie. 4.1.2 Vaststellen van de referentie situatie en autonome ontwikkeling De basis van het model is de inventarisatie van de vergunningen/meldingen dossiers zoals die bij de afdeling handhaving van de omgevingsdienst geregistreerd staan. De dossierkennis van de afdeling handhaving is hierin verwerkt zodat zo veel als mogelijk wordt aangesloten bij de huidige feitelijke situatie. De belangrijkste aanpassing waar voor is gecorrigeerd is de verhoging van de emissies uit een gangbare melkveestal (A1.100) van 9,5 naar 13 kg/jaar. In het model zijn de emissiegegevens uit het inrichtingenbestand (vergunde / gemelde dieraantallen / diercategorieën / stalsystemen) gekoppeld aan de plankaart. Dit is het uitgangspunt geweest voor de uitgevoerde berekeningen. Het resultaat van deze opgeschoonde lijst is opgenomen in bijlage 6 - met de aanduiding ‘inventarisatie op basis van vergunningen’.