10b. Overdrachtsdocument 2022

Overdrachtsdocument 2022

Overdrachtsdocument 2022

Titel:

Overdrachtsdocument 2022

Versie:

Definitief

Datum:

30 maart 2022

Auteur(s):

Managementteam gemeente Someren

Zaaknummer: 200351440

Inhoudsopgave 1.

Inleiding .................................................................................................................... 2

2.

Ontwikkelingen per rubriek ........................................................................................... 4

2.1

Ruimtelijk domein .................................................................................................. 4

2.1.1

Veiligheid .......................................................................................................... 4

2.1.2

Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................ 7

2.1.3

Economische zaken............................................................................................. 8

2.1.4

Milieu .............................................................................................................. 10

2.1.5

Volkshuisvesting, RO, stedelijke vernieuwing ....................................................... 12

2.2

Sociaal domein .................................................................................................... 15

2.2.1

Onderwijs ........................................................................................................ 15

2.2.2

Sport, cultuur, recreatie .................................................................................... 17

2.2.3

Sociaal domein ................................................................................................. 18

2.2.4

Volksgezondheid .............................................................................................. 25

2.3

Bedrijfsvoering .................................................................................................... 26

2.3.1

Gebouwenbeheer.............................................................................................. 26

2.3.2

Overhead ........................................................................................................ 26

2.3.3

Onroerendezaakbelasting .................................................................................. 28

2.3.4

Overige belastingen .......................................................................................... 28

3.

Financieel meerjarig perspectief .................................................................................. 29

3.1

Inleiding ............................................................................................................. 29

3.2

Uitgangspunten overdrachtsdocument .................................................................... 29

3.2.1

Lonen en salarissen .......................................................................................... 29

3.2.2

Prijsmutaties .................................................................................................... 29

3.2.3

Herijking Gemeentefonds .................................................................................. 29

3.2.4

Gemeenschappelijke regelingen ......................................................................... 29

3.3 4.

Geactualiseerd financieel meerjarenperspectief 2022-2025 ....................................... 30 Programma indeling .................................................................................................. 31

4.1

Het wettelijk kader ............................................................................................... 31

4.2

Situatie Someren ................................................................................................. 31

4.3

Coalitieperiode 2022-2026 .................................................................................... 32

4.3.1

Handhaven huidige programma-indeling .............................................................. 32

4.3.2

De functionele indeling in hoofdtaakvelden .......................................................... 32

4.3.3

Indeling in overeenstemming met de aandachtsgebieden van de raadscommissies ... 32

1/35

1.

Inleiding

Hierbij biedt het managementteam u een overdrachtsdocument aan, waarvan wij verwachten dat het mede een basis kan vormen voor het tot stand brengen van een coalitieprogramma voor de periode 2022 – 2026. Hoewel het coalitieprogramma op de eerste plaats een politiek – bestuurlijk document is, hebben wij gemeend u een aantal ontwikkelingen te schetsen die van belang zullen zijn voor de komende periode. Op de eerste plaats omdat ze de bestuurlijke context zullen vormen voor het beleid voor de komende periode. Op de tweede plaats omdat ze van belang zijn voor de financiële ruimte van onze gemeente op middellange termijn. De belangrijkste ontwikkelingen op een rijtje die in hoofdstuk 2 nader worden toegelicht: Burgerparticipatie. Begin 2021 heeft de gemeente Someren participatiebeleid vastgesteld. Kern daarvan is dat de gemeente burgers de ruimte wil geven om mee te denken en mee vorm te geven aan ontwikkelingen. Dit leest u op veel plaatsen in dit overdrachtsdocument terug. Duurzaamheid. Ook duurzaamheid is een overkoepelend thema. Het komt terug in klimaatadaptatie, warmte- en energietransitie en circulaire economie (zie paragraaf 2.1.4). Vanuit de centrale overheid wordt stevig gestuurd op dit thema en de raad heeft de ambitie uitgesproken in 2050 aardgasvrij te zijn.

Het betekent enerzijds dat gemeenten extra middelen van het Rijk krijgen, anderzijds is er ook heel veel werk te verzetten. Ook voor de nieuwe raadsperiode zal duurzaamheid regelmatig onderwerp van gesprek zijn. Onderwijs De komende raadsperiode zal onderwijshuisvesting een belangrijk onderwerp zijn. Er zijn reeds verschillende besluiten genomen die gerealiseerd dienen te worden. Dit is vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP 2019-20233). In paragraaf 2.2.1 van dit overdrachtsdocument kunt u informatie terugvinden. Toerisme De raad heeft de Toeristische beleidsnota Someren 2030 vastgesteld inclusief een uitvoeringsagenda die de toeristische potentie van Someren optimaal benut en verder uitbouwt. Centrum Met als doel om het centrum van Someren te vernieuwen en een kwaliteitsimpuls te geven, zal de raad in 2022 spreken over het Stedenbouwkundig plan voor het centrum. Dit is kort toegelicht in paragraaf 2.1.3 van het overdrachtsdocument. Het centrumplan hangt uiteraard samen andere beleidsterreinen, als toerisme, leefbaarheid en economie. Bedrijventerreinen Voor de economie van Someren is het ook van belang om de bedrijventerreinen door te ontwikkelen. Komende raadsperiode gaat het om 2 lokale bedrijventerreinen, meer informatie in paragraaf 2.1.3.

2/35

Woningbouw In heel Nederland neemt de druk op de woningmarkt toe. Voor de gemeente Someren betekent dit (paragraaf 2.1.5) dat de komende jaren een aantal keuzes gemaakt moeten worden. Het gaat dan onder andere om een nieuwe nota grondbeleid, het bestemmingsplan buitengebied, en beleid rondom zonneparken en windmolens. Omgevingswet Op 1 januari 2023 wordt de Omgevingswet ingevoerd, waarmee de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling wil vereenvoudigen en samenvoegen. De voorbereiding hiervoor is in volle gang. De gemeenteraad zal hiervoor de komende jaren nieuwe beleidsstukken vast dienen te stellen. Zie ook paragraaf 2.1.5. Sociaal Domein Hiervoor verwijzen we naar paragraaf 2.2.3. De grote lijnen staan, de samenwerking in de uitvoering heeft inmiddels stabiel vorm gekregen en de focus ligt op uitvoering en opzetten van nieuwe projecten. De landelijke herverdeling van middelen in het sociaal domein, kan een grote financiële impact hebben. Organisatieontwikkeling De ambtelijke organisatie wil klaar staan om de uitdagingen van de toekomst aan te kunnen. Uitdagingen bijvoorbeeld op gebied van woningbouw, duurzaamheid, onderwijs, sociaal domein en dienstverlening. Niet alleen voor de burgers, maar steeds meer samen en in verbinding met burgers.

Deze uitdaging vraagt om een wendbare organisatie, waarin professionele medewerkers eigen verantwoordelijkheid en initiatief mogen en kunnen nemen. Een organisatie waar nabijheid is. Van het college naar de ambtelijke organisatie, van het management naar medewerkers en van medewerkers naar burgers en ondernemers. Om deze ontwikkeling te kunnen realiseren en om een aantrekkelijke werkgever op de arbeidsmarkt te zijn, krijgt de organisatie in 2022 een flinke (eerste) impuls en zal daarbij ook gekeken worden naar het loongebouw en de organisatiestructuur. In hoofdstuk 3 beschrijven we het financieel perspectief voor de komende jaren op basis van de meest actuele informatie. Hoofstuk 4 bevat enkele suggesties voor de programma-indeling van de begroting. Hierin zijn de taakvelden terug te vinden die in hoofdstuk 2 gebruikt zijn.

Someren, maart 2022. Managementteam gemeente Someren

3/35

2.

Ontwikkelingen per rubriek

2.1

Ruimtelijk domein

Het ruimtelijk domein bestaat uit de volgende (hoofd)taakvelden 1: Hoofdtaakveld

Taakveld

Omschrijving

Team/Afdeling

Veiligheid

1.1

Crisisbeheersing en

Orde en veiligheid

brandweer Verkeer, vervoer

1.2

Openbare orde en veiligheid

Orde en veiligheid/Handhaving

2.1

Verkeer en vervoer

Openbare ruimte

3.1

Economische ontwikkeling

Ruimtelijke ontwikkeling

3.3

Bedrijvenloket en

Ruimtelijke ontwikkeling

en waterstaat Economische zaken bedrijfsregelingen Volksgezondheid

3.4

Economische promotie

Ruimtelijke ontwikkeling

7.2

Riolering

Openbare ruimte

7.3

Afval

Openbare ruimte

7.4

Milieubeheer

Ruimtelijke ontwikkeling

8.1

Ruimtelijke ordening

Ruimtelijke ontwikkeling

8.2

Grondexploitatie (niet-

Ruimtelijke ontwikkeling

en milieu

Volkshuisvesting, RO, stedelijke vernieuwing

bedrijventerreinen) 8.3

2.1.1

Wonen en bouwen

Vergunningen

Veiligheid

Deze rubriek bevat de takenvelden brandweer, taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen & zware ongevallen en alle gemeentelijke taken op het gebied van openbare orde en veiligheid. De 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant hebben hun taken op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, rampenbestrijding en crisisbeheersing ondergebracht bij de Veiligheidsregio Brabant Zuid-Oost (VRBZO). Daarnaast worden nog enkele taken in dit taakveld lokaal uitgevoerd.

Brandweerzorg

1 Een taakveld is een samenhangend geheel van activiteiten die door de gemeente worden uitgevoerd.

Taakvelden worden geclusterd in negen hoofdtaakvelden

4/35

Onder de noemer ‘brandveilig leven’ worden activiteiten ontplooid die de veiligheid in de directe leefomgeving verbeteren. De aanpak van brandveiligheid richt zich nadrukkelijk op risicobewustzijn en woongedrag van burgers. VRBZO ontwikkelt en implementeert methoden en programma’s die het veiligheidsbesef en de handelingsbekwaamheid van de burger vergroten. Voor de lokale overheid is het zaak om aan de voorkant verbindingen te leggen met andere beleidsterreinen zoals vergunningenbeleid, toezicht- en handhavingsbeleid, omgevings- en ruimtelijk beleid. Door klimatologische veranderingen is er een grotere kans op natuurbranden. Het voorkomen van natuurbranden heeft een belangrijke plaats binnen de Visie 2025 VRBZO en komt ook terug in de uitvoeringsplannen (welke maatregelen zijn nodig om natuurbrand te voorkomen). In het kader van de natuurbrandbestrijding werken we samen met de gemeente Heeze–Leende die verantwoordelijk is voor het opstellen van een natuurbrandbeheersplan Strabrechtse Heide. Voor de overige natuurgebieden binnen onze gemeente stellen we zelf plannen op. De beleidsregels bereikbaarheid en bluswatervoorzieningen moeten door verandering van regelgeving en evaluaties worden geactualiseerd en daarna ook binnen de gemeente Someren worden vastgesteld.

In de Kadernota 2023 stelt VRBZO een aanvullende verhoging voor van € 40.571,-- Daarnaast is een incidentele verhoging voor 2023 en 2024 voor het inlopen van de vertraging als gevolg van de bestrijding van de Coronacrisis. Voor Someren betekent dit een bedrag van €14.616,-. Kadernota Integrale Veiligheid De basis voor het integrale veiligheidsbeleid (IVB) is de lokale kadernota Integrale Veiligheid gemeente Someren 2019- 2022. In Someren werken we aan veiligheid(sbeleid) volgens de hoofdlijnen van het kernbeleid Veiligheid van de VNG. We hanteren de daarin beschreven veiligheidsvelden en thema’s. Door deze indeling te hanteren wordt het veiligheidsbeleid op herkenbare wijze afgebakend. De basis voor de kadernota is een veiligheidsanalyse. Aan de hand hiervan zijn in overleg met de gemeenteraad en andere partners de speerpunten bepaald op het gebied van sociale en fysieke veiligheid Veiligheidsplan Peelland 2019-2022 Naast de lokale kadernota werken we ook met het Veiligheidsplan Peelland 2019-2022. Het doel van dit plan is verbindend: aansturen op samenwerking tussen de zes Peelgemeenten en (veiligheid)partners, daar waar dat meer veiligheid oplevert. Het beleidsplan is de basis voor afspraken op hoofdlijnen tussen betrokken partijen, waarbij politie en het Openbaar Ministerie belangrijke partners zijn. De gemeenten zijn hierin regievoerders.

De prioriteiten die we lokaal hebben vastgesteld zijn als volgt: •

Veilige woon- en leefomgeving

•

Jeugd en veiligheid

•

Ondermijnende criminaliteit

•

Verkeersveiligheid

•

Ondermijnende criminaliteit (ook in het veiligheidsplan Peelland)

•

Radicalisering en polarisatie (ook in het veiligheidsplan Peelland)

•

Informatieveiligheid (cybercrime en cybersecurity) (ook in het veiligheidsplan Peelland)

5/35

Regionaal Veiligheidsplan Oost Brabant Burgemeesters, het Openbaar Ministerie en de Politie in de politieregio Oost-Brabant stellen om de vier jaar het Regionaal Veiligheidsplan Oost Brabant vast. De in dit plan opgenomen prioriteiten sluiten aan op de bovengenoemde prioriteiten. Veiligheidsbeleid In 2022 wordt gewerkt aan nieuw integraal veiligheidsbeleid; hierbij zal een soortgelijk proces worden gehanteerd als in 2018 (waarbij de raad uiteindelijk de prioriteiten voor de periode 20232026 vaststelt). Van belang hierbij is de verbinding tussen veiligheid en zorg én tussen veiligheid en de samenwerkingspartners. Daarom werken we hierbij nauw samen met de 6 Peelgemeenten. Er zijn programmaleiders voor Ondermijning én Integrale veiligheid voor heel Peelland aangesteld. Ook op landelijk niveau wordt het belang van de aanpak van ondermijning onderschreven doordat er structureel extra geld wordt vrijgemaakt. Via het samenwerkingsverband Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland bundelen het lokaal en provinciaal bestuur, de politie, het OM, de Belastingdienst en diverse andere partners de krachten. Het voorkomen en bestrijden van ondermijning is een proces van de lange adem, waarbij door het RIEC een beroep wordt gedaan op een (zichtbaar) commitment van gemeenteraad en college (bijvoorbeeld door afspraken vast te leggen in het komende coalitieakkoord).

Ondermijning In het kader van ondermijning is het convenant ‘Hecht Bondgenootschap’ Brabant-Zeeland ondertekend. De complexiteit van het voorkomen, maar ook succesvol aanpakken van zware criminaliteit en daaraan verbonden ondermijning, vraagt om een langjarige en meer structurele inbedding en daaraan verbonden middelen. Door middel van dit convenant nemen gemeentelijke en provinciale overheden verantwoordelijkheid voor hun financiële bijdrage aan deze structurele aanpak en inbedding. Essentieel bij de aanpak van ondermijning is tevens de samenwerking met andere partners zoals justitie, belastingdienst, politie, openbaar ministerie e.d. waarbij afspraken worden gemaakt om zaken gezamenlijk op te pakken. De verwachting is dat zowel de aanpak van ondermijnende criminaliteit als gedigitaliseerde criminaliteit steeds meer middelen en inzet zal gaat vragen. Horecabeleid Het horecabeleid 2021 is op 22 december 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. In vervolg hierop wordt het horeca stappenplan herzien. Voor de handhaving van het beleid moet duidelijk zijn hoe de burgemeester handelt als een overtreding wordt geconstateerd. Deze handelwijze is vastgelegd in het horecastappenplan. Integrale herziening Algemene Plaatselijke Verordening In 2018 heeft er een integrale herziening van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) plaatsgevonden.

In februari 2022 is deze voor het laatst op enkele punten geactualiseerd. Alle gemeenten in Nederland, zo ook Someren, volgen in meer of mindere mate de model-APV van de Vereniging Nederlandse Gemeente (VNG). Door schaalgrootte, lokale omstandigheden en bestuurlijke invloeden verschillen de APV’s van elkaar (“couleur locale”). In de Peel worden APV’s waar mogelijk op elkaar afgestemd. Argumenten hiervoor zijn:

6/35

-

Toezicht en handhaving is voor politie en andere toezichthouders in onze regio lastig als er grote onderlinge verschillen zijn op de vaste thema’s;

-

Regulering in de ene gemeente en het niet reguleren in een andere gemeente kan een waterbedeffect tot gevolg hebben. Dit is o.a. niet bevorderlijk voor een gezamenlijke bestrijding van ondermijning;

-

Een aantal thema’s vragen om regionale afstemming (o.a. gokverslaving en alcohol- en drugsproblematiek);

-

Efficiency: bij periodieke wijziging kan het efficiënt zijn om samen op te trekken.

Met de invoering van de Omgevingswet worden alle bepalingen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving overgeheveld naar het Omgevingsplan. Dit betekent dat in de APV alleen nog bepalingen over blijven over openbare orde en veiligheid. Een herziening van de APV wordt in de komende raadsperiode doorgevoerd. Herziening Evenementenbeleid Evenementen zijn belangrijk voor de uitstraling van onze gemeente. Ze geven een belangrijke impuls aan de leefbaarheid en levendigheid van Someren en ze bevorderen het gemeenschapsgevoel en de betrokkenheid bij de Somerense gemeenschap. Someren heeft een rijk verenigingsleven en op jaarbasis worden ruim 200 evenementen georganiseerd. Anderzijds hebben evenementen ook bijwerkingen. Ze kunnen overlast veroorzaken in de omgeving waar ze plaats vinden en het woon- en leefklimaat aantasten door bijvoorbeeld geluidsoverlast, parkeerdruk, wegafsluitingen, vervuiling en vernieling van eigendommen. Vanwege dit spanningsveld is het een taak van de lokale overheid om de balans te vinden tussen de verschillende belangen door het stellen van kaders die overlast zo veel mogelijk voorkomen, maar niet onnodig beperkend zijn voor de organisatoren. In 2019 is het evenementenbeleid grotendeels geactualiseerd. Enkele openstaande punten (zoals de eindtijden) zijn meegenomen bij de actualisatie van het Horecabeleid.

Dit beleid is eind 2021 (met vertraging door het coronavirus) geactualiseerd en vastgesteld. In overleg met de burgemeester als portefeuillehouder, zijn de evaluatiepunten uit het Evenementenbeleid niet meegenomen, omdat er zowel in 2020 als in 2021 geen ‘normaal’ evenementenseizoen heeft plaatsgevonden door de uitbraak van het coronavirus. Als we, zoals verwacht, in 2022 een ‘normaal’ evenementenseizoen kunnen draaien, dan wordt het Evenementenbeleid eind 2022 geactualiseerd en kunnen eventuele wijzigingen, ontstaan door corona, worden meegenomen.

2.1.2

Verkeer, vervoer en waterstaat

Openbare ruimte In de tweede helft 2022 stelt het Team Openbare Ruimte een Kostendekkingsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte op. In dit document worden de sectorale kostendekkingsplannen van wegen, verkeer en groen gecombineerd tot één inzichtelijk beslisdocument, zodat het beheer van de openbare ruimte kan meebewegen met de actuele maatschappelijke opgaven. Door de voordelen van een integrale aanpak van het kostendekkingsplan maximaal te benutten streven we een Kostendekkingsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte na, met nihil effect op de meerjarenbegroting 2023-2026.

7/35

Regionale mobiliteit en lokaal uitvoeringsplan De 21 regiogemeenten hebben een samenwerkingsovereenkomst Bereikbaarheidsagenda ZuidoostBrabant 2017-2030 gesloten. Hierin is o.a. opgenomen dat er gedurende 10 jaar jaarlijks een bedrag van €43.000,- in het Investeringsprogramma wordt opgenomen. De gemeenteraad zal in het najaar van 2022 worden gevraagd om in het kader van de Korte Termijn maatregelen A2 Randweg een bedrag beschikbaar te stellen voor verkeersmaatregelen, waaraan in regionaal verband veel waarde wordt gehecht. Hierover dient op het moment van dit schrijven nog besluitvorming in het portefeuillehouders overleg Mobiliteit plaats te vinden. In 2021 zijn we de participatie gestart om tot een programmatische aanpak voor Verkeer en Vervoer te komen en daarmee sturing te geven aan de regionale en lokale ontwikkelingen. Dit Mobiliteitsplan van Someren gaat in op actuele lokale thema’s zoals bereikbaarheid en de verkeersveiligheid van alle weggebruikers. De verbeteringen worden opgenomen in een lokaal Uitvoeringsplan. Halverwege maart wordt de stand van zaken van dit Mobiliteitsplan onder de gemeenteraadsleden verspreid. 2.1.3

Economische zaken

Economische visie In 2022 stellen we een nieuwe economische visie op, die een helder onderbouwd en actueel beeld van de economische positie geeft van Someren, met scherpe analyses en gedragen strategische beleidskeuzes en in synergie met bestaande ontwikkelingen en beleid. Aangevuld met nu nog onderbelichte onderwerpen zoals onderwijs, arbeidsmarkt, duurzaamheid, circulaire economie en dienstverlening naar het bedrijfsleven. De nieuwe economische visie levert een beeld van concrete projecten op lokaal en regionaal niveau met zicht op prioritering, betrokkenen, en de consequenties van het nieuwe economische beleid. Een onderzoek naar ruimtebehoefte onder Somerense ondernemers wordt toegevoegd aan de economische visie. De nieuwe economische visie moet aansluiten bij de ontwikkelstrategie voor regio De Peel. De regio wil daarmee op haar beurt bijdragen aan de verdere doorontwikkeling en uitbreiding van de Brainport-regio waarin Someren een unieke identiteit heeft (o.a. ruimtelijk, tuindersgebied, ligging aan de A67, ligging aan het kanaal). Deze unieke identiteit binnen Brainport-verband biedt zowel Someren als de regio kansen. Zo kan Someren (fysiek) ruimte voor verdere uitbreiding van de Brainport-regio bieden. Wij zetten daarbij in op het bijdragen aan de schaalsprong die Brainport wil maken en willen daarmee tegelijkertijd de kansen voor Someren benutten.

Het nieuwe Economische beleidsplan Someren, inclusief ruimtebehoefte onderzoek Somerense ondernemers, vergt een eenmalige uitgave van ca. € 32.500. Ontwikkeling Stedenbouwkundig plan centrum Someren In 2021 is de Centrumvisie Someren vastgesteld door de gemeenteraad. Op basis van deze Centrumvisie wordt met de werkgroep van private vastgoedeigenaren uit het centrum van Someren, onder begeleiding van stedenbouwkundig adviesbureau Sweco, gewerkt aan een stedenbouwkundig plan voor het centrum. Vanuit onder meer de Horeca en de Detailhandel zijn participatiegroepen aangehaakt op het traject. Doelstelling van het nieuwe centrumplan is een

8/35

vernieuwd centrum met een hoge verblijfskwaliteit, een plek om te ontmoeten, te genieten en te kopen. Cruciaal in het plan is een sterk verbeterde verkeers- en parkeersituatie. Daarbij is de kans aanwezig dat een aantal vastgoedeigenaren samenhangend met de planvorming ook een herontwikkeling van hun vastgoed oppakken. Het centrumplan beperkt zich tot het Wilhelminaplein en de Postelstraat en belendende delen voor zover nodig. De verwachting is dat rond de zomer van 2022 een nieuw stedenbouwkundig plan in concept gereed is en dat na de zomer de bestuurlijke besluitvorming kan plaatsvinden. Voor de ontwikkeling en uitvoering van het stedenbouwkundig plan zijn de volgende bedragen begroot: •

Voor het opstellen van het nieuwe Stedenbouwkundig plan centrum Someren een éénmalige uitgaven van ca.€ 50.000 in 2022.

•

De investering in het openbaar gebied als uitvoering van het stedenbouwkundige plan is nu nog niet bekend. Via de Impulsaanpak Winkelgebieden vanuit het Ministerie van Economische Zaken zijn er subsidiemogelijkheden.

•

Projectmanagement uitvoering stedenbouwkundig plan vanaf. eind 2022: 2,5 jaren x €100.000 = €250.000

Ontwikkeling bedrijventerreinen Bedrijventerreinen vormen (mede) de motor voor de economie. We moeten bedrijven voldoende expansie kunnen blijven bieden door zowel lokaal als regionaal in de behoefte te voorzien. Dit gaat telkens in goede afstemming met de Peelgemeenten en de provincie Noord-Brabant. Een onderzoek naar ruimtebehoefte onder Somerense ondernemers is onlangs opgestart (zie ook onderdeel economische visie). Het beleid met betrekking tot de bedrijventerreinen is gericht op duurzaamheid gebaseerd op de Brainport Principles. We zetten daarnaast in op een actief bedrijvenvestigingsbeleid vanuit de gemeente Someren waarbij stedenbouwkundig wonen en werken met elkaar verbonden wordt. Recent zijn we gestart met het oprichten/inrichten van Parkmanagement i.s.m. OVS en het oprichten van een BIZ-bedrijventerreinen. Er zijn momenteel drie bedrijventerreinen in ontwikkeling: −

regionaal bedrijventerrein De Peel;

−

lokaal bedrijventerrein Lage Akkerweg (Nuva Keuken Groep;)

−

lokaal bedrijventerrein Witvrouwenbergweg II (Terrein Van de Laar);

Om U een indicatie te geven van het benodigd incidenteel budget per bedrijventerrein hierbij onderstaand overzicht: −

Verkrijgen Keurmerk Veilig Ondernemen-Bedrijventerreinen € 8.500

−

Opzetten Parkmanagement € 10.000

−

Opzetten BIZ € 10.000

−

Certificering om de drie jaar € 4.500

Toerisme Ondanks dat Someren van nature geen toeristische gemeente is, liggen er wel degelijk kansen in deze sector. De toeristisch-recreatieve sector wordt steeds belangrijker (zowel op nationaal als regionaal gebied) en kan bijdragen aan de lokale economie, het voorzieningenaanbod en de natuurbeleving. Daar waar plaatsen elders in Nederland overlopen van toeristen en recreanten, is er in Someren nog volop ruimte voor groei. Toerisme is bij uitstek een beleidsveld dat raakvlakken heeft met andere beleidsvelden en thema’s binnen de gemeente – en deze ook overstijgt. Denk

9/35

hierbij aan de transitie van het buitengebied, het ontwikkelen van een vitaal Dorpshart Someren waar wat te beleven valt, het versterken van bereikbaarheid en het benutten van landschappelijkeen natuurlijke kwaliteiten. In november 2021 heeft de gemeenteraad de nieuwe Toeristische beleidsnota Someren 2030 vastgesteld. Hiermee heeft de gemeente een gedragen en geactualiseerd toeristisch beleid met uitvoeringsagenda die de toeristische potentie van Someren optimaal benut en verder uitbouwt. De ambities uit de nota zijn vertaald naar een actieprogramma op hoofdlijnen. Zeven strategielijnen helpen de verschillende activiteiten te ordenen en brengen hier samenhang in. Per strategielijn worden verschillende maatregelen voorgesteld, waaraan een termijn gekoppeld is (kort = < 2 jaar, middellang = 3-5 jaar; lang = > 5 jaar). De 7 strategielijnen voor u nog even op een rijtje: Strategielijn 1: Someren bedient de doelgroepen op hun wenken door te beschikken over een verblijfsaanbod dat toegespitst is op de kernwaarden outdoor, samen en actief. Strategielijn 2: Someren bedient de doelgroepen op hun wenken door te beschikken over een uitgebreid dag recreatief aanbod binnen de lifestyle outdoor, samen en actief. Strategielijn 3: Ondernemers werken onderling en met de gemeente structureel samen, ook op regionaal niveau.

Strategielijn 4: Someren is een aantrekkelijk gebied om te vestigen door een goed ondernemersklimaat en vestigingsvoorwaarden. Strategielijn 5: Someren brengt actieprogramma mede tot uitvoering door aanstellen onafhankelijke functionaris. Strategielijn 6: Someren profileert zich op de kernwaarden 'outdoor, samen gezellig en actief' door haar fysieke en landschappelijke kwaliteiten te versterken. Strategielijn 7: Someren onderscheidt zich binnen de Peel door actieve promotie en communicatie van het aanbod en de kernwaarden outdoor, samen gezellig en actief. Voor nadere invulling en achtergrondinformatie wordt verwezen naar de Toeristische beleidsnota Someren 2030. De onafhankelijke functionaris (aanjager Strategielijn 5) is inmiddels aangesteld en gaat voortvarend aan de slag met het tot uitvoering brengen van de programmalijnen/het actieprogramma. Gemeente en ondernemers hebben hierin verschillende rollen. Voor de uitvoering van het actieprogramma is als budget beschikbaar: •

Een werkbudget van € 120.000 (voor 4 jaren 2022 t/m 2025, € 30.000,-- per jaar, ten laste van Algemene reserve vrij aanwendbaar, is reeds begroot).

•

Het beschikbaar stellen van een krediet van € 170.000 (voor 4 jaren, € 42.500,-- per jaar, ten laste van Algemene reserve vrij aanwendbaar, is reeds begroot) voor het aanstellen van een functionaris (de zogenoemde aanjager).

Aanvullend hierop zullen nog aparte kredieten worden aangevraagd voor uitvoering van de diverse maatregelen in de zeven strategielijnen.

2.1.4

Milieu

Riolering De komende jaren wordt conform het vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (GRP) ingezet op het terugdringen van een aantal urgente knelpunten met betrekking tot wateroverlast, het stimuleren van het verwerken van hemelwater op eigen terrein door particulieren en het vervangen van bestaande riolering door gescheiden stelsels en infiltratievoorzieningen.

10/35

Milieu Ontwikkelingen op het vakgebied milieu zijn: -

Stikstofproblematiek;

-

Agrarische ontwikkelingen die vanuit het Rijk en de provincie worden opgelegd;

-

Gevolgen vanuit de gezondheidsonderzoeken;

-

Rijksregelingen voor stoppende veehouders.

Het uitvoering geven aan deze taken lijken incidentele gevolgen, maar krijgen in de loop der jaren een structureel karakter. Afval Er is een landelijke verplichting tot het verminderen van het restafval naar maximaal 30 kg per inwoner per jaar in 2025. In 2022 wordt een nieuw grondstoffen-beleidsplan aan de raad voorgelegd om dit doel te bereiken. De functie hierbij van de milieustraat Someren-Asten is onderdeel van dit plan. Het grondstoffenbeleidsplan heeft structurele gevolgen voor de afvalbegroting en de daarop gebaseerde afvalstoffenheffing. Warmte en energietransitie Gemeenten hebben in 2018 de opdracht van het rijk gekregen om invulling te geven aan de Energietransitie én in 2019 de opdracht om de gehele gebouwde omgeving voor 2050 aardgasvrij te maken, de Warmtetransitie. Deze nieuwe taken die door het rijk bij gemeenten zijn neergelegd vragen veel van de gemeentelijke organisaties. Zodra het Rijk de benodigde financiering beschikbaar heeft gesteld zal de noodzakelijke investering taakstellend in de meerjarenbegroting worden opgenomen. In 2023 zetten we het aanjagen van het isoleren van woningen om onze inwoners te helpen in de geleidelijke overgang naar volledig aardgasvrij in 2050. Om minimale voortgang te borgen in 2023 is €100.000 nodig voor adviseurs en externe deskundigen. Dit in afwachting van aanvullende Rijksfinanciering.

Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de grotere maatschappelijke thema’s waar Nederland en dus ook de gemeente Someren mee te maken heeft en die ook de komende jaren een grote impact gaat hebben op de samenleving. Alle woningen moeten van het gas af, de CO2 uitstoot moet landelijk omlaag, Nederland moet beter bestand worden tegen klimaatveranderingen en op termijn moet Nederland een volledig circulaire economie krijgen. In 2018 heeft de gemeenteraad het programma Duurzaamheid 2019-2022 vastgesteld. Naast de thema’s klimaatadaptatie en energietransitie werd ook het thema circulariteit /Cradle 2 Cradle (C2C) onderdeel van een nieuwe duurzaamheidsambitie. Doel van het programma Duurzaamheid 2019-2022 was enerzijds binnen de hierboven genoemde thema’s klimaatadaptatie, energietransitie en circulaire economie om per thema nieuwe ambities te formuleren maar anderzijds juist ook de synergie tussen de drie thema’s te onderzoeken, omdat deze niet los van elkaar gezien kunnen worden. Juist het verbinden van de verschillende thema’s (ook wel duurzaamheidspijlers genoemd) moet leiden tot meer synergie-effecten en tegelijkertijd tot een breder intern- (bestuur en organisatie) en extern bewustzijn (burgers, bedrijven en instanties in Someren. Vanaf 2019 is de projectgroep duurzaamheid actief waarbij tussen de verschillende duurzaamheidsthema’s afstemming plaatsvindt.

11/35

We hebben al veel inhoudelijke ambities gerealiseerd. Maar ook constateren we dat synergieeffecten nog onvoldoende benut zijn, omdat een “verbinder” tussen de verschillende thema’s ontbreekt. Bij het bepalen van nieuwe ambities en strategische keuzes is het dan ook belangrijk dat hiervoor voldoende aandacht is en dat voldoende capaciteit beschikbaar is voor de drie duurzaamheidspijlers én voor het coördineren van het programma duurzaamheid en de daaraan verbonden projecten. Een uitbreiding met één fte is hiervoor noodzakelijk.

2.1.5

Volkshuisvesting, RO, stedelijke vernieuwing

Woningbouw Beleidsmatig ligt op woningbouwgebied de opgave om de Nota Grondbeleid 2018-2022 te actualiseren, resulterend in de nieuwe Nota grondbeleid 2023-2027. Het aankoopbeleid zal worden afgestemd op de hierin te maken keuzes. Aankopen en samenwerkingsvraagstukken met particulieren/ grondeigenaren moeten eveneens afhankelijk hiervan worden opgepakt. Met deze werkwijze zijn we in de periode 2018-2022 reeds vertrouwd geraakt. In de nieuw op te stellen Nota Grondbeleid zullen de beleidskeuzes en afwegingen geactualiseerd worden. Afhankelijk daarvan zal een aangepaste werkwijze en afstemming in praktijk gebracht worden. Gedurende de implementatieperiode zijn er al diverse beleidsvoorstellen voorgelegd ter besluitvorming. Tot het moment van inwerkingtreden komen er ook diverse voorstellen bij de raad langs. Ook na inwerking treden zijn er nog diverse onderwerpen waarover besluitvorming nodig is. Wettelijk is namelijk bepaald welke zaken gereed moeten zijn voor inwerking treden, maar ook is bepaald welke zaken op een later moment kunnen. Medio 2021 is een presentatie verzorgd aan de gemeenteraad inzake de woningbouwopgaven. We halen de opgaven middels onderstaand staatje in uw geheugen.

Indicatieve globale woningbouwprogrammering 2020-2030 Huidig aantal woningen in Someren

8.115

Aantal woningen in 2030 conform provinciale prognose

8.920

2020 Bouwopgave

805

Opplus (130%) op 350 woningen voor

105

inbreidingslocaties Totaal aantal te bouwen woningen

910 Someren-

Someren-Eind

Dorp

Someren-

Lierop

Heide

Verdeling over kernen

61%

19%

8%

12%

Totaal aantal te bouwen woningen

555

173

73

109

Starters (30%)

167

52

22

33

Doorstromers (30%)

167

52

22

33

Medioren / senioren(40%)

222

69

29

44

Sociaal (35%)

194

61

25

38

Vrije sector (65%)

361

112

47

71

Verhouding sociaal – vrije sector

12/35

Inmiddels is een projectleider woningbouw t.b.v. het uitvoeren van de diverse bouwprojecten gestart en is er een projectenoverzicht woningbouw en planning in voorbereiding waarmee periodiek de voortgang aan de gemeenteraad zal worden gerapporteerd. Langs deze weg houdt de raad zicht op het bouwproces en kan er zo nodig bijgestuurd worden. Buitengebied In regionaal verband spelen de volgende ontwikkelingen: -

Uitwerking Ontwikkelstrategie de Peel: in Peelverband is een ontwikkelstrategie opgesteld om ons te verhouden tot de schaalsprong van Brainport Eindhoven. Dit document dient verder uitgewerkt te worden en er dient een governance structuur te worden opgesteld.

-

NOVI de Peel;

-

Nationaal Park de Peelvenen.

Deze strategische, regionale ontwikkelingen vragen veel personele inzet en vereisen een ander kennis- en expertiseniveau van de beleidsmedewerker buitengebied. De regionale processen vragen ook regelmatig om financiële bijdrages vanuit de verschillende gemeenten. Hiervoor is momenteel geen separaat budget beschikbaar. Naast bovenstaande regionale ontwikkelingen zijn we sinds 2016 bezig met het herzien van het bestemmingsplan buitengebied. Het buitengebied hebben we daarvoor opgedeeld in zeven deelgebieden. Op dit moment zijn we bezig met het bestemmingsplan voor Deelgebied 4 dat eind 2022 dient te worden vastgesteld. Tot en met 2025 verwachten we bezig te zijn met dit project. Daarnaast is er aanleiding om de volgende beleidszaken te herzien: -

Beleid bedrijfsverzamelgebouwen;

-

NAF-beleid: is dit nog actueel en biedt dit nog voldoende mogelijkheden voor bijvoorbeeld stoppende agrariërs?

-

Landschapsinvesteringsregeling (LIR) en sloopbank: de raad heeft twijfels uitgesproken over het toepassen van deze LIR als alternatief op de sloopbank. Hoe kunnen we ons instrumentarium voor sloop in het buitengebied nieuwe leven in blazen?

-

Beleid voor zonneparken en windmolens in het buitengebied: er is geen netcapaciteit, we hebben wel doelstellingen op gebied van duurzaamheid. Op welke onderdelen kunnen en willen we de komende jaren nog stappen gaan zetten? Is waterstof een mogelijkheid?

Omgevingswet Inmiddels is bekend dat de invoering van de omgevingswet wordt uitgesteld tot 1 januari 2023. De implementatie voor de Omgevingswet kent veel onderwerpen: -

Vergunningverlening onder de Omgevingswet

-

Ontwikkeling van de omgevingsvisie

-

Ontwikkeling van het omgevingsplan

-

Digitale ontwikkeling aan de zijde van het Rijk (DSO), maar ook nieuwe software in eigen huis inrichten (vergunningen, plan- en regelsoftware)

-

Samenwerking in de regio en in de keten die binnen kortere termijnen uitgevoerd moet worden

-

Verschuiving van bevoegdheid die ook komt met inwerking treden van de Omgevingswet, denk hierbij aan de overdracht van bodemtaken van provincie naar gemeente én denk aan de Wet kwaliteitsborging bouwen.

13/35

Met al deze onderwerpen die nodig zijn voor de implementatie, waarbij dit lijst niet uitputtend is, blijft de winkel wel gewoon open. En de wet kent verbeterdoelstellingen die ook nog in het vizier gehouden moeten worden. Voor de implementatie van de Omgevingswet is budget beschikbaar, per 1 januari 2022 bedraagt het resterende budget €685.000. Of dit budget toereikend is, wordt in de loop van dit jaar duidelijk. Zonneparken en windmolens In december 2021 is door het college besloten om het beleid rondom de energietransitie tijdelijk “on hold” te zetten. Pas als er duidelijkheid komt vanuit Enexis en Tennet over de uitbreiding van de netcapaciteit wordt het beleid herzien. De tender voor zonneparken uit oktober 2020 is met dat besluit tevens definitief afgewezen. De verwachting is dat in de loop van 2022 de netbeheerders meer zicht kunnen geven op de uitbreiding van de netcapaciteit. Dat betekent dat wellicht in 2023 ingezet kan worden op een beleidsevaluatie over de invulling van de resterende duurzaamheidsopgave. Eventueel kan na de coalitievorming wel alvast worden nagedacht welke stappen kunnen worden gezet, vooruitlopend op de uitbreiding van de netcapaciteit. Daarbij kan worden gedacht aan waterstofinitiatieven. Daarnaast zijn we nog in overleg met de initiatiefnemers van windpark Diepenhoek.

Tijdens het laatste overleg is gesproken over het samen in beeld brengen van een realistische planning voor de ruimtelijke procedure. Daarbij willen wij als gemeente ook zicht hebben op de uitbreiding van de netcapaciteit.

.

14/35

2.2

Sociaal domein

Het sociaal domein bestaat uit de volgende (hoofd)taakvelden: Sociaal domein Hoofdtaakveld

Taakveld

Omschrijving

Team/Afdeling

Onderwijs

4.1

Openbaar onderwijs

Maatschappelijke ontwikkeling

4.2

Onderwijshuisvesting

Maatschappelijke ontwikkeling

4.3

Onderwijsbeleid en

Maatschappelijke ontwikkeling

leerlingenzaken Sport, cultuur,

5.1

Sportbeleid en activering

Maatschappelijke ontwikkeling

5.2

Cultuurpresentatie, -

Maatschappelijke ontwikkeling

recreatie productie, en participatie 5.4

Musea

Maatschappelijke ontwikkeling

5.5

Cultureel erfgoed

Gebouwenbeheer

5.6

Media

Maatschappelijke ontwikkeling

5.7

Openbaar groen en

Openbare ruimte

(openlucht) recreatie Sociaal domein

6.1

Samenkracht en

Maatschappelijke ontwikkeling

burgerparticipatie 6.2

Wijkteams

Maatschappelijke ontwikkeling

6.3

Inkomensregelingen

Maatschappelijke ontwikkeling

6.4

Begeleide participatie

Maatschappelijke ontwikkeling

6.5

Arbeidsparticipatie

Maatschappelijke ontwikkeling

6.6

Maatwerkvoorzieningen

Maatschappelijke ontwikkeling

(WMO) 6.71

Maatwerkdienstverlening

Maatschappelijke ontwikkeling

18+

Volksgezondheid

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

Maatschappelijke ontwikkeling

6.81

Geëscaleerde zorg 18+

Maatschappelijke ontwikkeling

6.82

Geëscaleerde zorg 18+

Maatschappelijke ontwikkeling

7.1

Volksgezondheid

Maatschappelijke ontwikkeling

en milieu De belangrijkste ontwikkelingen in de komende jaren zijn:

2.2.1

Onderwijs

Onderwijshuisvesting In 2019 is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2019-2033 vastgesteld waarin een meer jaren visie is opgenomen. In dit IHP zijn de voorstellen opgenomen voor nieuwbouw of verbouw/renovatie van BS ‘t Rendal (€2,39mln), Varendonck College (€5,47 mln), BS LeerRijk (€3,37 mln), Mariaschool (€4,59 mln) en BS St. Jozef (€1,68 mln.).

15/35

De leerlingenprognoses die in 2021 zijn opgesteld bevestigen deze groei. Voor de scholen in de kern Someren-Heide en Someren-Eind geeft deze groei geen problemen voor de onderwijshuisvesting. Voor de kern Lierop is de ruimtebehoefte voor de nieuwbouw aangepast op de groei van deze school en hiervoor is het krediet verhoogd. Voor de scholen in Someren-Dorp betekent deze groei dat opnieuw gekeken dient te worden naar de gewenste invulling van de onderwijshuisvesting in breder perspectief. Dit omdat er scholen in Someren-Dorp zijn die sterk groeien, maar er ook scholen zijn die leegstand hebben. Dit traject is inmiddels met betrokken schoolbesturen gestart waarbij de gemeenteraad ook wordt meegenomen in de besluitvorming en eventuele financiële consequenties. Voor de zomervakantie moet duidelijk zijn wat de gewenste invulling voor Someren-Dorp gaat zijn. ‘t Rendal Voor de nieuwbouw van basisschool ’t Rendal is een krediet beschikbaar gesteld dat is aangevuld om kinderdagverblijf Norlandia inpandig onder te brengen. Deze investering wordt gedekt uit de huurinkomsten. Voor alle aanvullende kosten dient nog een krediet beschikbaar gesteld te worden. Het gaat om de volgende kosten: -

Aanschaf grond nieuwbouw;

-

Doorlopen bestemmingsplanprocedure;

-

Sloop bestaande schoolgebouw;

-

Inrichting openbare gebied (parkeren, fietsen en groen).

Overige plannen Voor de overige planvoorstellen dienen nog kredieten beschikbaar gesteld te worden. De aanvraag voor de nieuwbouw van Leerrijk is inmiddels aangevraagd. Hierbij is tevens een aanvraag gedaan om tijdelijke huisvesting voor het opvangen van de groep 1 leerlingen als gevolg van de nieuwe aanmeldingen voor het schooljaar 2022-2023. Door de groei van de basisscholen Leerrijk en Maria is het geraamde krediet uit het IHP voor de nieuwbouw van beide basisscholen niet meer toereikend. Met het huidige leerlingenaantal van basisschool Leerrijk zou het krediet met €419.500,-- verhoogd moeten worden. Voor de basisschool Maria komt de op € 899.640,--. Ook voor deze plannen zijn er nog aanvullende kosten. Een besluit over de nieuwbouw van basisschool Leerrijk zal bij de begroting 2023 worden genomen. Voor de nieuwbouw van basisschool Maria is nog geen tijdspad vastgesteld. Voor basisschool De Ranonkel is ook een aanvraag voor het huisvestingsprogramma onderwijs 2023 ingediend voor de uitbreiding van het schoolgebouw en de aanschaf van Onderwijsleerpakket (OLP) en Meubilair. Ook voor deze school geldt in principe dat er verwezen kan worden naar de leegstand bij de andere scholen in Someren-Dorp. Op de uitbreiding van OLP en meubilair heeft de school wel recht als besloten wordt om de opvang van de extra leerlingen binnen het huidige schoolgebouw te realiseren.

De kosten hiervan worden geraamd op € 15.000,--

16/35

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Uitvoering van het leerlingenvervoer, leerplicht en Onderwijs achterstandenbeleid (OAB) en Vooren vroegschoolse educatie (VVE) zijn wettelijke taken van de gemeente. Er zijn twee wettelijke ontwikkelingen: Vanaf 1 januari 2022 dient een instelling die VVE aanbiedt een pedagogisch VVE coach in dienst te hebben voor de doelgroep peuters. De kosten hiervan worden geraamd op €25.000,-- per jaar. Voor 2022 en 2023 kunnen deze kosten afgeboekt worden van het reguliere OAB-budget. Vanaf 2024 zal het budget OAB/VVE verhoogd moeten worden met een bedrag van € 25.000,--. Als gevolg van corona, ontvangt de gemeente voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 een extra uitkering in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). In overleg met betrokken partijen (kinderopvang/onderwijs/samenwerkingsverbanden) dient een integraal plan opgesteld te worden waarbinnen deze NPO-middelen ingezet kunnen worden. De hoogte van de extra uitkering bedraagt € 250.000,-- voor twee schooljaren en is zichtbaar in de begroting 2021, 2022 en 2023.

2.2.2

Sport, cultuur, recreatie

Sportbeleid Het gemeentelijk sport- en activeringsbeleid is nagenoeg geheel eigen beleid. Aanpassingen hierin zullen aan de orde zijn. In het kader van activering (stimulering) zijn er enkele rijksregelingen zoals de “Brede Impuls combinatiefuncties” en het “Sportakkoord” waar de gemeente gebruik van maakt. De verwachting is dat die regelingen in de planperiode ongewijzigd blijven bestaan. Sportaccommodaties In de komende jaren zullen de toplagen van 3 kunstgras voetbal- en 1 korbalveld moeten worden vervangen. Afhankelijk van de keuringen is dat in 2023 dan wel 2025 aan de orde. Bovendien hebben korfbalclub Dakos en SVSH-voetbal verzocht om realisering van respectievelijk een nieuw kunstgras korfbalveld in Lierop (de Renkant) en een kunstgrasvoetbalveld in SomerenHeide (de Plagge). Sportactivering In het kader van activering neemt Someren deel aan het programma Brede impuls combinatiefunctionarissen. Onder de naam LEEF Someren zijn tal van activiteiten opgezet voor diverse doelgroepen. Voor een verder versterking van de inzet is ook een Sportakkoord tot stand gebracht. Tot nu toe is de gemeentelijke bijdrage van LEEF op incidentele basis. Inmiddels heeft de inzet een structureel karakter en zien we op vele vlakken meerwaarde hiervan. Denk aan de kwaliteit van het bewegingsonderwijs, bewegend leren en sporten voor mensen met een beperking.

In de komende planperiode wordt LEEF verder geïnstitutionaliseerd en werken we toe naar een structurele begroting vanuit gemeente en deelnemende partners. Van gemeentewege is daarvoor een structurele bijdrage nodig. De gemeentelijke bijdrage van 35.000 in het project Leef wordt vanaf 2023 structureel opgenomen in de begroting.

Cultuurpresentatie, -productie, en participatie

17/35

Dit taakveld heeft betrekking op: -

Muziekschool;

-

Kunstbevordering

-

Culturele evenementen;

Openluchttheater Voor de uitvoering van cultuureducatie is een nieuwe overeenkomst met de Provincie gesloten voor de jaren 2021-2024. Musea Dit taakveld heeft betrekking op: -

Heemkundekring De Vonder;

Overige cultuur (uitvoering cultuureducatie) De uitvoering van deze beleidsterreinen behorende bij dit taakveld betreft voortzetting van bestaand beleid. Media Dit taakveld heeft betrekking op de volgende beleidsterreinen: -

Radio Siris;

Openbare bibliotheek. De uitvoering van deze beleidsterreinen behorende bij dit taakveld betreft voortzetting van bestaand beleid. Voor de openbare bibliotheek wordt in 2022 een nieuwe bestuursovereenkomst afgesloten waarin wordt aangegeven dat de deelnemende gemeenten (Helmond, Deurne, Asten en Someren) streven naar de uitvoering van een robuuste bibliotheek. Bij dit streven hoort een subsidiebedrag van €15,-- per inwoner zonder huisvestingskosten.

2.2.3

Sociaal domein

Zorgkosten De laatst bekende financiële cijfers laten het volgende beeld zien over de zorgkosten: Betreft

Realisatie

Begroting

Prognose 2021

Begroting

Prognose 2022

2020

2021

GR Peel

2022

GR Peel

Someren

Someren

Wmo

€ 2.892.945

€ 3.107.000

€ 2.932.000

Someren € 3.355.000

€ 3.293.000

Jeugd

€ 2.863.322

€ 3.774.000

€ 3.131.479

€ 3.446.542

€ 3.244.000

BMS

€ 501.257

€ 473.000

€ 466.000

€ 482.000

€ 466.000

Totaal

€ 6.257.524

€ 7.354.000

€ 6.529.479

€ 7.283.542

€ 7.003.000

Wet maatschappelijke ondersteuning Bij de Wmo zien we stijgende kosten, met name bij Hulp bij huishouden. Daarnaast zien we bij de prognose voor 2022 een forse stijging bij de post Woningaanpassingen. Deze post is afhankelijk van het aantal aanvragen in het jaar en de omvang van de afzonderlijke aanvraag.

18/35

Cliënten van de Wmo betalen een abonnementstarief voor de voorzieningen. Dit is lager dan de inkomensafhankelijke eigen bijdrage die voorheen werd betaald. Het gevolg is lagere inkomsten voor de gemeenten en een aanzuigende werking, met name bij de huishoudelijke ondersteuning. Het nieuwe kabinet wil voor specifiek de huishoudelijke hulp naar een ‘eerlijkere’ eigen bijdrage met landelijke normen en met oog voor betaalbaarheid van lage- en middeninkomens. Het huidige Wmo-abonnementstarief gaat op de schop. Jeugd Bij Jeugd is er in het algemeen een stabiele lijn in de kosten. Vanaf het voorjaar 2021 is er een forse daling van aantal actieve voorzieningen op basis van verwijzing huisarts. De eerdere daling in 2020 van het aantal verwijzingen via de huisarts is een direct gevolg van de inzet van de POH GGZ jeugd. Naar schatting wordt ongeveer de helft van de hulpvragen die bij de huisarts binnen komen opgepakt door de POH GGZ jeugd, deze resulteren niet tot het inzetten van een jeugdhulpvoorziening. Bijstand Minima Schulddienstverlening (BMS) Van werk gaat het in het algemeen een preventieve werking uit. Werkenden voorzien in hun eigen levensonderhoud en het is bekend dat werkenden gezonder zijn dan niet werkenden. Daarnaast zorgt werk voor sociale contacten en maakt het dat je ergens onderdeel van uitmaakt.

Vanuit dat perspectief heeft werk een preventieve werking richting de andere voorzieningen binnen het sociaal domein. De gemeenteraad heeft gevraagd om te onderzoeken of de bezuinigingsmaatregel waarbij de inkomensnorm is verlaagd naar 110% van de bijstandsnorm kan worden teruggedraaid. Met deze maatregel is € 60.000 bezuinigd. Er is een offerte aangevraagd bij een gespecialiseerd onderzoeksbureau om de verschillende mogelijkheden (differentiatie) te onderzoeken. Preventie De kosten van preventie en die van maatwerkvoorzieningen zijn communicerende vaten. Preventieve inzet resulteert in lagere kosten van maatwerkvoorzieningen. Dit zien wij bijvoorbeeld terug in verschillende lokale projecten in het kader van transformatie jeugdzorg. Vanuit de Wmo is preventie en vroeg signalering nodig om te voorkomen dat mensen aangewezen raken op (zwaardere) vormen van (langdurige) ondersteuning en zorg. Indien minder effort en budget in preventie wordt gestoken, zal dat als een boemerang bij de gemeente terugkomen in de vorm van duurdere maatwerkvoorzieningen. De prognose 2022 van de zorgkosten is circa € 280.000 lager dan de begroting 2022. Wij adviseren om dit voordeel in te zetten ter dekking van kosten in de preventieve sfeer. Participatiecoach We maken gebruik van een Participatie Coach. Dit is een aanvullende voorziening op de basistaken van Senzer.

De participatiecoach richt zich op de complexe casussen en mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. De inzet van de participatiecoach kost €45.000 voor 20 uur per week. Uitvoeringskosten In de Kadernota 2023 van GR Peelgemeenten worden voorstellen gedaan voor formatie-uitbreiding en voor de toepassing van een bijdrage voor innovatie en ontwikkeling. Daarnaast is per 1 april

19/35

2021 de gedragswetenschapper bij GR Peelgemeenten in dienst getreden. Vanaf 2023 is hiervoor extra budget van € 23.221 benodigd. Ten slotte zijn de structurele financiële consequenties vanuit de 1e begrotingswijziging 2022 nog niet in de Kadernota 2023 verwerkt. Het betreft kosten i.v.m. uitbreiding formatie Wmo, aansluiting Peelgemeenten bij Bizob en uitbreiding formatie 1 fte kwaliteitsmedewerker. Deze structurele gevolgen bedragen €224.372. We verwachten van de GR Peelgemeenten een gedegen onderbouwing van deze posten in de begroting 2023. Cliëntervaringsonderzoeken De verplichte jaarlijkse cliëntervaringsonderzoeken (CEO) Wmo en Jeugdzorg zijn in 2020 en 2021, met instemming van het Rijk, niet uitgevoerd. We constateren ook dat de huidige vorm van monitoring (bestaande CEO) niet de kwaliteit biedt om daadwerkelijk verbeteringen aan te brengen in de praktijk. Daarom starten we in 2022 met het project continue monitoring van cliënttevredenheid, waarmee de kwaliteit van de data wordt verbeterd. Hierbij wordt naar de toekomst gekeken, niet naar het verleden. Welzijns- en maatschappelijk werk (Onis Welzijn) Bij de vaststelling van de begroting 2021 heeft de raad ingestemd met een bezuiniging in vier tranches van 2,5% op de subsidiebudgetten van welzijns- en maatschappelijk werk (Onis Welzijn en LEV-groep) (€ 20.000 per jaar periode 2021 t/m 2024).

Bij de vaststelling van de begroting 2022 heeft de raad ingestemd om de bezuiniging in 2022 met één jaar op te schorten. Hierdoor wordt de 2e bezuinigingstranche in 2023, de 3e in 2024 en de 4e in 2025 verwerkt. De 1e en 2e tranche van de bezuinigingsmaatregelen zijn geëffectueerd. Dit is hoofdzakelijk te danken aan de overgang van het Algemeen maatschappelijk werk (AMW) van LEV-groep naar Onis Welzijn per 1-1-2022. Deze bezuinigingen hebben nagenoeg geen effect op de kwaliteit van de voorzieningen gehad, het effect voor de burger was minimaal. Echter, bij doorvoeren van de 3 e en 4e tranche bezuinigingsmaatregelen zal de raad richtinggevende keuzes moeten maken in het dienstenpakket van Onis Welzijn. De kwaliteit van de voorzieningen kan nagenoeg niet worden behouden. Dit zal de burgers van Someren raken. Onis Welzijn biedt onze burgers diverse (goedkope) voorliggende voorzieningen aan. Deze voorzieningen worden ingezet ter preventie van vaak duurdere maatwerkvoorzieningen. Dit zien wij bijvoorbeeld terug in verschillende lokale projecten in het kader van transformatie jeugdzorg. Om de transformatie in het sociaal domein optimaal te kunnen realiseren en de kosten in het sociaal domein beheersbaar te houden, wordt inzet op preventie sterk aangeraden. Een transformatie waarbij hulp zo licht moet zijn als mogelijk en gespecialiseerd wanneer dat nodig is.

Daarnaast gaat het over de passende ondersteuning op het juiste moment en gericht verwijzen. Onis Welzijn vormt hierin een belangrijke pijler. Wij adviseren met klem om de reeds besloten bezuinigingsmaatregelen terug te draaien. Zo mogelijk kunnen voordelen in de zorgkosten ingezet worden om kosten in de preventieve sfeer te dekken. Dit voorkomt het maken van keuzes in het dienstenpakket van Onis Welzijn. Transformatie jeugdzorg Gemeenten hebben voor jeugdzorg jarenlang te weinig middelen uitgekeerd gekregen. Door de financiële druk is er meer nadruk komen te liggen op transformatie. Het uitgangspunt van

20/35

transformatie is dat hulp zo licht moet zijn als mogelijk en gespecialiseerd wanneer dat nodig is. Een verschuiving ‘naar de voorkant/ preventieve inzet’ en minder geïndiceerde (dure) zorg. Daarnaast gaat het over de passende ondersteuning op het juiste moment en gericht verwijzen. De uitwerking in landelijke werkgroepen die de hervormingsagenda Jeugdzorg verder moeten gaan uitwerken is in een impasse geraakt omdat het nieuwe kabinet weer nieuwe bezuiniging op de jeugdzorg wil gaan doorvoeren. Tijdens de transformatie jeugdhulp lag de focus op de eerste plaats op de kwaliteit voor de inwoners. Dit doen gemeente Someren en partners door: •

meer preventieve activiteiten in te zetten voor jongeren en hun ouders

•

sneller te signaleren

•

een betere samenwerking tussen alle partners

•

te zorgen voor minder drempels naar de hulpverlening

•

meer expertise in te brengen binnen de lokale organisaties waardoor zwaardere vormen van hulp kunnen worden voorkomen.

Om de benodigde zorg betaalbaar te houden, is er ook gekeken naar kostenbesparing. PACT weerbaarheid en 5 pilots Sinds 2015 is er een PACT weerbaarheid aangegaan om onze kinderen weerbaarder te maken. Daarnaast heeft gemeente Someren samen met partners diverse pilots voor jeugdhulp opgezet: •

Elke peuter op de juiste plek

•

Praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts

•

Jongerenwerk op maat

•

Vernieuwde werkprocessen jeugd van ZO Someren

•

Impulsklas (is nu aan het opstarten)

Na 6 jaar is nu in beeld gebracht of de investeringen in vernieuwende werkprocessen en interventies de gewenste effecten opleverden. Zowel de welzijnsbeleving van de inwoner als de kosteneffectiviteit voor de gemeente zijn hierbij onderzocht. De resultaten zijn positief. Onze inwoners zijn erg tevreden op de hulp die lokaal is geboden. En ook de zorgkosten voor maatwerkvoorzieningen zijn voor Someren de laatste 5 jaar afgenomen terwijl landelijk sprake is van een toename. Elk project bespaart kosten zonder dat de kwaliteit van ondersteuning inboet. De projecten zijn bekostigd uit incidenteel budget. Veel onderdelen zijn geborgd in de structurele budgetten in de gemeentebegroting, maar er zijn daarnaast wel een aantal borgingsvraagstukken. Er is momenteel behoefte in investering in preventie. Om zorg te kunnen afschalen moeten preventieve voorzieningen wel beschikbaar en bemenst zijn. Structurele borging De praktijkondersteuner GGZ Jeugd werkt voor 20 uur in de gemeente Someren voor alle huisartsenpraktijken. In de pilotfase hebben de zorgverzekeraars een deel (11uur) van deze uren betaald. Nu de pilotfase voorbij is vervalt deze bijdrage voor de uren. Er is aan de gemeente gevraagd om de financiering van deze uren over te nemen. Voor 2022 is dit incidenteel geregeld, voor 2023 en verder is het de wens dit als structurele post in de begroting op te nemen.

Voor 2022 is het verschil tussen de begroting en de behoefte aan structureel € 46.000.

21/35

Door Jongerenwerk op Maat (JOM) wordt jongerenwerk nu meer 1-op-1 ingezet en vervangt soms ook (gedeeltelijk) maatwerkvoorzieningen. Daarnaast zet het jongerenwerk flexibel en waar mogelijk collectief in op de behoefte van jongeren vanaf ongeveer 11 jr. Jongerenwerk is effectief, maar het risico is dat er structureel te weinig jongerenwerk beschikbaar is. In 2022 hebben we een halve fte extra jongerenwerk ingezet vanuit Coronamiddelen. We willen dit structureel borgen vanaf 2023. Het gaat hier om een structurele post van € 45.000. Het project STORM gaat over suïcidepreventie bij jongeren. Momenteel ligt er een regionaal voorstel om de aanpak te verlengen t/m 2025. In Someren hadden wij al een besluit om STORM vier jaar te bekostigen dat betekent t/m 2024 uit de IP Weerbaarheid. De bekostiging van jaar 2025 zal in een collegevoorstel gevraagd worden nogmaals uit incidentele middelen Weerbaarheid. Echter na 2025 is het voornemen om de aanpak STORM te borgen in een reguliere werkwijze. De bijdragen vanuit Someren zijn nu voorzien op ongeveer € 12.000 per jaar. Daar kan nog verandering in komen omdat het project wordt uitgebreid naar meer klassen en er daarnaast ook een subsidie vanuit de rijksoverheid voor komt. Het project preventieve logopedie is bedoeld om taalachterstanden vroegtijdig te signaleren. Door Corona is in de PACT-periode niet elk jaar plaatsgevonden.

In mei wordt een evaluatie verwacht. Preventieve logopedie is nog gefinancierd tot en met schooljaar 2021-2022. Daarna kan het tijdelijk opgenomen worden in het NPO-programma. Mogelijk komt er na schooljaar 2022-2023 de vraag om dit project structureel te borgen. Financieel kost dit project ongeveer € 16.000 per jaar. Statushouders Sinds 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering 2021 van kracht. Hierin is de rol van de gemeente vergroot. Op dit moment komen de eerste statushouders die onder de nieuwe wet vallen naar Someren. Komend jaar wordt geëvalueerd of alles op de juiste wijze verloopt. Op dit moment ontvangen we vanuit het Rijk middelen voor de nieuwe Wet Inburgering 2021. De middelen die we ontvangen gaan volledig naar vluchtelingenwerk, taalaanbieders en Senzer. Het is nog te vroeg om aan te geven of de middelen voldoende zijn. Wanneer het nodig is dat we bijsturen, kan dit financiële consequenties hebben. Toezicht en Handhaving Kwaliteit en Kinderopvang Met ingang van 2022 heeft het Rijk structureel geld ter beschikking gesteld om de kosten van intensiever toezicht bij gastouders te compenseren. Doel hiervan is een kwaliteitsimpuls te genereren en die in te bedden. Dit vertaalt zich in de praktijk naar het opschalen van de omvang per steekproef van de huidige 10% naar 24% voor het jaar 2022.

Dit is de opmaat naar een -naar alle waarschijnlijkheid- wettelijke verankering van 50% per jaar aan steekproeven bij gastouderopvang. Naast het verruimen van de omvang van inspectie bij gastouderopvang wordt ook de duur van een onderzoek uitgebreid. Toename van -onder meer- de complexiteit van de casuïstiek ligt aan de basis hiervan. Deze ophoging heeft eveneens tot doel de kwaliteit aan kinderopvang bij gastouders te verbeteren. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor Voorschoolse Educatie (VE) aan niet leerplichtige peuters in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar. Per 2022 is de wetgeving hierop aangepast. Vanaf dit jaar zijn VE-