Notulen Oordeelsvormende bijeenkomst Begroting 2025-2028

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028

NOTULEN Voorzitter: dhr. R.T. Metz Griffier: mevr. M.A.C. van Esterik 1. Opening VOORZITTER: Goed, dames en heren van de raad, mag ik u vragen om uw plekken in te nemen? Dames en heren, zou ik u mogen vragen om de onderlinge beraadslagingen te staken? Ook de Partij van de Arbeid en de publieke tribune. Kennelijk hebben we er zin in vanavond, dat is mooi. Het is nogal windstil buiten. Desalniettemin spreken wij spreken vandaag op 7 november. We hebben vanavond een oordeelsvormende bijeenkomst van de gemeenteraad van Soest. Vanavond is vooral de begroting over 2025 aan de orde. Alle raadsfracties geven strakjes in de volgorde waar we van tevoren over geloot hebben, hun algemene beschouwingen. Daarin geven ze al dan niet al richting hoe ze tegen de begroting aankijken, en stellen eventuele politiek-bestuurlijke vragen aan het college. We hebben altijd een agendapunt op de agenda. Dat heet: spreekrecht voor een niet eerder aan de orde geweest zijnde onderwerp. Daar heeft zich iemand voor gemeld, namelijk de Actiegroep Veilige Dalweg. Om een bijdrage aan dit agendapunt te leveren, wil ik meneer Tol uitnodigen om van de publieke tribune naar het spreekgestoelte te gaan. Meneer Tol, als u het knopje indrukt, heeft u het woord. 2. Spreekrecht DE HEER TOL (INSPREKER): Geachte raadsleden, college van B en W, aanwezigen, en waarschijnlijk de kijkers achter de computer.

Ondergetekende en de overige leden van de Actiegroep Veilige Dalweg, zijn u zeer dankbaar voor het geboden spreekrecht. Vier jaar geleden stond ik hier ook te pleiten voor oplossingen. Met 250 handtekeningen van verontruste omwonenden om aandacht te vragen voor de onveilige situaties op de Dalweg. Na goed overleg met uw Afdeling Verkeer, heeft de actiegroep tot op heden enkele nuttige technische verbeteringen kunnen bereiken. Voor de veiligheid, het woon- en leefklimaat is nog zeker één rigoureuze ingreep nodig. Ik vraag even om de eerste prent. Hier zit u van te kijken. In 1950 kon ik hier nog onbekommerd rondwandelen. Zelfs op gewone klompen. U ziet het, de vernieuwingen dienden zich aan. De foto is namelijk later dan 1950. Er staat een landmeterspaaltje. Daar zien we de onvermijdelijke verandering al. De aanleg van een weg ten behoeve van de broodnodige woningbouw. Het zij zo. Foto twee graag, de situatie thans. Het is iets drukker geworden om het heel eufemistisch te zeggen. Veel flatwoningen en enorme verkeersbewegingen. Die drukte zal niet afnemen, want er zijn diverse bouwprojecten in het verschiet bij de voormalige sporthal, het politiebureau, en op de Albert Cuyplaan. Aan beide zijden, zowel oost als west. De kruising biedt nu al grote problemen vanwege de ongelijke rechten bij het afslaan en oprijden, alsmede langzaam en snel verkeer.

Er zijn geen fatsoenlijke afslagmogelijkheden. Het is misschien wat overdreven gezegd, maar oversteken is een vorm van Russische roulette spelen. Zeker voor de kwetsbare fietsers en voetgangers. Dit schreeuwt om een rotonde, omdat er gefaseerd afgewikkeld kan worden met voor ieder gelijke rechten en veiligheidswaarborgen. Zie ook de andere rotondes bij de Steenhoffstraat, Beukenlaan, en de Koningsweg. Een snelle realisatie is geboden. Voordat de nieuwe bouwontwikkelingen aanvangen om zo ook het bouwverkeer goed te geleiden. Een rotonde is verder een natuurlijke hindernis voor de veelal nachtelijke wegpiraten. Vooral als de flexflitser elders is. Dat zoiets het nodige kost, begrijpen wij ook wel. Ik hoor bedragen noemen van 5 ton ofwel eenmalig per inwoner € 11,11. Dat is een leuk getal. Voor het gemakkelijke rekenen we 45.000 inwoners, maar we hebben er meer. Ik zeg: dit is een concreet project van feitelijk achterstallig onderhoud. Dat mag niet verzanden in bijvoorbeeld mobiliteitsvisies en dat soort zaken. Verder wil ik u in deze nadrukkelijk op pagina 17 wijzen van de toelichting bij de Begrotingsstukken 2025. Citaat: denk ook aan de effecten van meer woningen op onze mobiliteit. Dat nemen we mee in de omgevingsprogramma's. Zo zullen we duidelijk maken dat we bij projecten ook budgetten moeten ramen voor bovenwijkse voorzieningen, zoals verkeersmaatregelen.

Ik zeg: komma, lees: rotonde, kruising Dalweg, Albert Cuyplaan. U helpt er ook de iets verder wonende Soesters mee, want wie moet er niet over het centraal gelegen Dalweg? Met een voortvarende aanpak kan wellicht het een en ander voor het gemeentelijke jubileumfeestje over vier jaar gerealiseerd worden. Bijvoorbeeld met de stellig noodzakelijke 1

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 verplaatsing van de muzikantengroep van Piet Riethoven naar de rotonde zelf. Dan heeft u een prachtige plek voor een rondedans in het centrum van Soest. Ik wil afsluiten met een envelop ter aansporing. Hierbij in de enveloppe een bescheiden startfonds van € 500. Ik wil u niet omkopen, maar het is aan u om die drie nullen erachter te zetten. Ik dank u zeer voor uw aandacht. VOORZITTER: Blijft u nog even staan, want ik ga kijken of er vanuit de raad behoefte is aan toelichtende vragen. Ik zie in ieder geval eentje vanuit de fractie van GroenLinks. DE HEER DE RUIJTER (GL): Ik zit hier direct naast u. DE HEER TOL (INSPREKER): Zo dichtbij. DE HEER DE RUIJTER (GL): Dank u wel voor uw humorvolle en uit het hart gegrepen bijdrage. U vraagt om een rotonde, dat is duidelijk. Het zal u en ons duidelijk zijn dat het enig geld en tijd kost. Heeft u al ideeën om in de tussentijd deze kruising nog veiliger te maken? Tijdelijke maatregelen die misschien nu al kunnen helpen? VOORZITTER: Meneer Tol. DE HEER TOL (INSPREKER): Mijns inziens zouden we met de Afdeling Verkeer over de onduidelijkheden in de voorrangssituatie moeten overleggen. Ik heb het van de week nog eens uitgeprobeerd. Er kwamen wat lichten bij mij achter die in de auto schijnen, hoor.

Met name bij de Albert Cuyplaan, want op een bepaalde plek staat er bij de Rubenslaan een bordje 'voorrangskruising'. De hele Dalweg heeft niet het oranje bordje 'voorrangsweg'. Hoe moeten we nu die plateauverhogingen interpreteren? Dat is behoorlijk onduidelijk. VOORZITTER: Dank u wel voor uw antwoord. Zijn er nog andere vragen vanuit de gemeenteraad? Ik zie meneer Paul vanuit GGS. DE HEER PAUL (GGS): Goedenavond, dank u wel voor uw betoog. U heeft het over één rotonde. Denkt u dat het genoeg is of dat het niet de zaak naar de Rubenslaan en de Van Goyenlaan verplaatst? Er zijn alleen al op dat stuk nog een paar afslagen. DE HEER TOL (INSPREKER): Een enkele afslag lijkt me niet zo'n probleem. Ik noemde het net en u noemt hem ook: de Rubenslaan. Daar staat een bordje 'voorrangskruising'. Daar wordt bij de diverse wegen met eenrichtingsverkeer gewerkt. Dus dat is niet zo woest intensief. Het zit hem juist op die top bij de Albert Cuyplaan, en het ongefaseerd over moeten steken op goed geluk. VOORZITTER: Uw punt is duidelijk. Ik kijk rond. Als er verder geen vragen zijn, dank ik u voor uw bijdrage aan deze avond, meneer Tol. U mag weer op de tribune plaatsnemen. DE HEER TOL (INSPREKER): Ik dank u. Ook namens de groep. 3. Fracties geven hun oordeel over de begroting VOORZITTER: Fijn, hartelijk dank. Goed, dan gaan wij naar de behandeling van de begroting.

Ik heb gezien dat er nog andere mensen op de tribune zijn die er in ieder geval voor het vorige onderwerp waren. U mag rustig blijven zitten. U mag ook rustig de zaal verlaten. De spreker begrijpt dat het niet vanwege een gebrek aan inspiratie is in de bespreking. We hebben de volgorde geloot waarin de Algemene Beschouwingen worden gehouden. De volgorde is: eerst de fractie van GroenLinks, dan D66, BurgerBelangen, en de VVD. Gevolgd door de ChristenUnie-SGP, POS, CDA, Soest 2002, en GGS. Tot slot wordt het afgesloten door de Partij van de Arbeid. Ik geef als eerste het woord aan mevrouw Suijkerbuijk. Zij spreekt namens de fractie van GroenLinks. MEVROUW SUIJKERBUIJK (GL): Dank u wel. Schijnbaar is mijn speech zo inspiratieloos dat mensen al aan het begin weglopen. Toch een tegenvaller. Laten we positief beginnen, want dat heb ik altijd netjes geleerd. Wat de leesbaarheid van het stuk betreft, zijn ook dit jaar weer stappen gezet. Begrippen waar ik als professioneel leek in mijn normale werk niet mee te maken krijg, worden duidelijk toegelicht. Mijn dank daarvoor. Verder onze complimenten dat in het financiële hoofdstuk het woord 'ravijnjaar' slechts één keer genoemd wordt. Daar zijn wij zeer blij mee.

Hopelijk zonder beschuldigd te worden van fat-shaming, zijn we toch verheugd dat ons morbide obesitas spaarvarken -zoals mevrouw Flinterman hem zo beeldend noemde -eindelijk op afslankcursus gaat. Wij waren ook verheugd om te zien dat het aantal kinderen met een taal- en/of ontwikkelingsachterstand die de weg naar de voorschoolse opvang weten te vinden, flink is gestegen. Juist door te investeren in vroegsignalering. Het laat zien hoe investeringen op de juiste 2

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 plek een groot verschil kunnen maken. Dat brengt mij tot mijn eerste vraag. Er is opnieuw sprake van onderuitputting in het innovatiebudget op het sociaal domein. Als gevolg daarvan wordt er gekort op dit budget. Waarom heeft het college gekozen voor vermindering van het budget, in plaats van het stimuleren van innovatie? Zo ziet GroenLinks genoeg ruimte om het werk aan een rook-en nicotinevrije generatie te intensiveren. Waar weer ruim budget voor wordt gevraagd, is de viering van 1.000 Jaar Soest. Als geschiedkundige ben ik zeker voorstander van het gezamenlijk vieren van onze rijke geschiedenis. Echter, een budget van 1 miljoen vragen zonder dat wij weten waar dat aan wordt besteed, roept bij mijn fractie wat vragen op. Voor dit geld kun je namelijk zowel Lady Gaga, Armin van Buuren, als onze eigen Soester trots Within Temptation laten optreden. Als ik de toezegging krijg dat deze laatste band komt optreden, heb je mijn persoonlijke steun voor dit budget. De rest van mijn fractie blijft vragen houden. Ze hebben een iets minder goede muzieksmaak. Ten eerste, waar wordt dit bedrag aan besteed? Wat zijn de doelstellingen waarop wij het college straks kunnen controleren? En waarom wordt dit nu al aan ons voorgelegd en niet pas als er een plan ligt? Dit zien we namelijk meer terugkomen in het stuk.

Eerst om een budget vragen om vervolgens pas met plannen en doelstellingen te komen. Er wordt 4 miljoen gevraagd voor onze maatschappelijke opgave. De beschrijving is dat het college met voorstellen naar de raad kan komen, wanneer er mogelijkheden zijn om een extra impuls te geven aan de maatschappelijke opgave. Wij vinden deze formulering ronduit vaag. We zien hierin een ondermijning van de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Een budget zonder concrete kaders, maakt het voor ons als raad onmogelijk om te controleren of dit geld doelmatig wordt besteed. Het doel is immers niet bekend. Dus ook hier de vraag: waarom wordt er aan ons als raad nu al om een budget gevraagd, terwijl er nog geen plannen zijn? En is de tijd van plannenmakerij sowieso niet voorbij, aangezien het college al op driekwart van haar rit zit? College, waar blijven uw doelen? En over doelen gesproken, de Global Goals. De kosten hiervoor zijn € 50.000 om te onderzoeken wat we met de Global Goals willen bereiken. Dit is een oprechte vraag: college, spant u niet het paard achter de wagen? De goals zijn er om naartoe te werken. Zij zijn het doel. De naam zegt het al. De goals zijn geen apart beleidsdoel, maar moeten integraal verankerd worden in alle gemeenschappelijke beleidsdoelen. Dus waarom deze dure tussenstap? Dezelfde integraliteit missen we ook in klimaatadaptatie.

Wij zien bar weinig terug van de overgenomen aanbevelingen van de Rekenkamercommissie over klimaatadaptatie eerder dit jaar. In deze begroting komen bomen bijvoorbeeld alleen voor wanneer moet worden benoemd hoeveel geld ze kosten. Nergens kunnen wij lezen dat bomen een belangrijke rol spelen in de oplossing van hittestress, watermanagement, CO₂-opslag, vergroting van de biodiversiteit, en fijnstofreductie. Als kers op de taart verbetert het ook nog de psychische gezondheid van onze inwoners. Een cruciale schakel in heel veel processen. Waar kunnen wij terugvinden welke functie bomen hebben in de integrale klimaatadaptatie die beloofd werd naar aanleiding van het Rekenkamerrapport? Waarom worden bomen onder het kopje klimaatadaptatie überhaupt niet genoemd? College, bent u bereid om in het vervolg de staat van de Soester bomen op zijn minst als indicator aan de toekomstige begrotingen toe te voegen? In de begroting daagt u ons uit om sturing te geven. Welke kansen willen wij grijpen voor de geraamde 4 miljoen? Wat ons betreft, wordt dat minimaal 4,5 miljoen. Wij hebben daarin vier uitvoeringsafspraken als voorstel. Versnelling van de grootschalige isolatie van huurwoningen. Conform de aanbevelingen van de Rekenkamer tot samenhangende en niet ad hoc versnipperde klimaatmaatregelen komen. In ons dorp meer ruimte voor de fiets, minder voor de auto.

Opnieuw conform de overgenomen aanbevelingen van de Rekenkamercommissie. En meer werk aan vroegsignalering en preventie binnen het sociaal domein. Met name voor jongeren door onder andere serieus werk te maken van rookpreventie. Het allerliefste zien wij eerst plannen. Het liefste onze eigen plannen en dan het budget, in de juiste volgorde. Tot zover. VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Suijkerbuijk. U sprak namens de fractie van GroenLinks. Ik kijk naar de fractie van D66. Ik zie dat mevrouw Welschen zich namens die fractie bij het spreekgestoelte meldt. MEVROUW WELSCHEN (D66): Dank u wel. Daar is die dan. Ons eens zo indrukwekkend financieel vangnet is na een hele brute Ozempic-kuur verworden tot een uitgemergeld spaarvarken. Binnen een jaar zijn we gegaan van een gezond algemeen reserve naar een potje dat geen zuchtje tegenslag meer aankan. Alles goed en wel wat, want niet voor niets was het obees spaarvarken ons pijnpunt. Het is goed en wel als die financiële aderlating een grote maatschappelijke meerwaarde oplevert, maar helaas is dat in onze ogen niet het geval. Dat komt omdat het college keer op keer op de dagkoersen afgaat. Ze slaagt er maar niet in om op visie te sturen, planmatig te werken en de basis op orde te brengen, zoals de inwoners van deze gemeente zouden mogen verwachten. Voorzitter, D66 vraagt bij herhaling van het college: breng de basis op orde.

Bouw aan een degelijk fundament gebaseerd op feiten en de werkelijkheid, in plaats van generieke roze wolken vol wensdenken. Graag benoemen wij een aantal bouwstenen van die basis die in de begroting wel worden genoemd, maar naar de mening van onze fractie te weinig gewicht hebben 3

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 meegekregen in uw plannen. Om te beginnen uw eigen project om de basis op orde te brengen. Bouwen aan vertrouwen. Alle doelstellingen uit het plan zouden in 2024 behaald moeten zijn. Vanaf 1 januari gaan we de opgaven vormgeven. Gericht werken op basis van een heldere visie en een sterk ambtelijk politiek-bestuurlijke samenwerking. D66 is meer dan benieuwd hoe ver het college is en ziet graag een gedegen statusupdate en toekomstperspectief tegemoet. Onze fractie verwacht de evaluatie in ieder geval in de eerste helft van 2025. We horen graag een reactie van het college om in te kunnen schatten of we hiervoor een motie zullen indienen. Die ene alinea met de vijf regels over de gewenste € 4 miljoen is al eerder genoemd. Een paar maanden geleden sprak het college met deze raad over ombuigingsscenario's. Blijkbaar een nieuw woord voor bezuinigingen. Nu wordt er een bedrag van ineens € 4 miljoen gevraagd, zonder een spoor van onderbouwing. Hoe denkt het college dit aan de inwoners te kunnen uitleggen als tegelijkertijd hun vaste lasten stijgen? Graag horen wij van het college waar deze ruimte ineens vandaan komt. Waarvoor deze gelden bedoeld zijn, net als GroenLinks dat vroeg.

En waarom werd een onderbouwing niet nodig geacht? Voor het sociaal domein zijn we al twee jaar bezig met het vormgeven en tentoonstellen van een 'roze wolk' visie. Het beloofde uitvoeringsprogramma en de evaluatie zijn nog steeds nergens te bekennen. We zullen daarom een motie indienen om het uitvoeringsprogramma van 2025 zo spoedig mogelijk te kunnen ontvangen om er vervolgens met elkaar over in gesprek te kunnen gaan. Ook verwachten wij dat de inschrijvingsprocedure voor basisscholen eindelijk op de website komt te staan, zoals een jaar geleden al was toegezegd door dit college. De kinderen uit de taalklas krijgen geen plek in het regulier onderwijs. Scholen handelen niet volgens de wet. En de gemeente dwingt ook geen uniform beleid af. Voorzitter, dit is in onze ogen een abc'tje. Dat is een hele leuk woordgrap. Graag een reactie en een toezegging van het college met een harde datum. Een tip: het is gewoon over te nemen van de gemeente Amersfoort. Het wordt haast Cruijffiaans simplistisch als we het hebben over de voor- en vroegschoolse opvang. Sorry, educatie, al eerder genoemd door GroenLinks. Als je de basis in het sociaal domein op orde wilt hebben, begin je aan de basis. Dus bij het jonge kind. Het college zegt vooral te willen monitoren, terwijl de kwaliteit tekortschiet.

Geen warme overdracht tussen peuteropvang en basisschool, minimale controle, een inefficiënt aanbod, en weinig zicht op ontwikkeling. Zoals de onderwijsinspectie in 2022 al in Soest constateerde. De inspectie adviseert de gemeente om regie te nemen, maar het college kijkt toe. Graag horen wij van het college hoe zij ervoor gaan zorgen dat de afspraken uit het Onderwijsachterstandenbeleid 2024-2026 daadwerkelijk worden uitgevoerd. Zo stromen kinderen na de basisschool niet door als doelgroepkind, maar als zorgleerling. Vanaf daar is het een klein stapje naar het volgende punt, de Jeugdhulp. De hulp aan kwetsbare kinderen en jongeren is sinds dit jaar ondergebracht bij Met Maya. Die werkt met een regionaal budget van € 70 miljoen. Toch hebben wij nauwelijks inzicht in hoe dat wordt ingezet. Nu blijkt er een verbeterplan te zijn geschreven voor een organisatie die nog geen jaar oud is. Voor ons is dit ronduit schokkend. Zolang de focus op de interne organisatie ligt, ligt die niet op kinderen. Graag een toezegging van het college dat de raad het verbeterplan ontvangt voor 1 december. Intussen geven we meer geld aan de sociale teams die werk van Met Maya overnemen. Dat kan een positief vliegwieleffect hebben, dat snappen wij. Snelle inzet van lokale teams kan dure langdurige zorg in de toekomst voorkomen.

Dat heeft een financieel voordeel, maar bovenal een emotioneel voordeel voor kinderen. Kan het college toelichten hoe we dit gaan monitoren? Dat de investering daar daadwerkelijk een vliegwieleffect teweegbrengt, zodat we weten of de investering ook de moeite waard is. Temeer omdat de leiding over deze teams bij BBS ligt die binnenkort een reorganisatie door zal maken. Met Maya in een verbetertraject, 900 kinderen op de wachtlijst, en BBS in een reorganisatie. In welke solide handen ligt onze jeugdhulp? Dan hebben we het nog niet over de wachtlijsten bij Veilig Thuis, gebrekkig leerlingenvervoer, en de landelijke conclusie dat ouders en kinderen nauwelijks inspraak hebben op de hulpverlening. Tot zover de waarde van een mooie visie. Het fysiek domein. Daar is het dit college gelukt om tot een politiek compromis te komen als het gaat over potentiële woningbouwlocaties. Of wij ons in de plek, de onderbouwing, en het proces kunnen vinden, is van een later moment. Een andere lang uitstaande belofte is het brandveilig maken van het woonwagenkamp op de Meent. Het ontbreken van beleid en de uitvoering ervan heeft geleid tot een gevaarlijke situatie. Die moet worden hersteld. D66 wil graag voorkomen dat die situatie zich weer gaat voordoen. Het verbaast ons dat in de begroting niets is opgenomen over beleid dat daarvoor gaat zorgen.

Onze fractie zal daarom een amendement indienen om te waarborgen dat beleid en opvolging structureel op orde komt. Gemeenschapsgeld inzetten voor de aanpassing en verbetering aan privé-eigendommen is in onze ogen verre van wenselijk. Daarnaast lijkt het onze fractie geen goed plan dat de gemeente zich opwerpt als huisjesmelker. Het plaatsen en verhuren van woonwagens is geen taak van de gemeente. Voorzitter, deze begroting is voor ons wederom een vergaarbak van wensen, ideeën en half uitgewerkte plannen, met de Global Goals als nutteloze versiering. Net als de afgelopen twee jaar zegt D66 wederom: kies koers en focus op een stevige basis. Er is niets mis met een obees spaarvarken op dieet, maar wel verantwoord en weloverwogen. Dank u wel. 4

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Welschen sprak namens de fractie van D66. Ik geef het woord aan de heer Baks. Hij spreekt namens de fractie van BurgerBelangen Soest-Soesterberg. Meneer Baks. DE HEER BAKS (BURGERBELANGEN): Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, collega's, wethouders en overige belangstellenden hier en thuis. Vorig jaar begonnen we onze algemene beschouwingen als volgt: de algemene beschouwingen in een situatie uitspreken waarbij democratieën in landen die door oorlog zijn getroffen op hun grondvesten doen schudden. Het laat ons zien dat vrijheid en democratie iets bijzonders is. Einde citaat. Voorzitter, dat gold niet alleen vorig jaar. We hadden toen de oorlog Rusland en Oekraïne voor ogen. Daar komt nu in ieder geval de situatie in het Midden-Oosten bij. Gaza, Israël, Libanon, Iran. Om nog maar niet over al die landen of delen ervan te spreken, waar natuurrampen zich voltrekken of terreuraanslagen plaatsvinden. En wij? Wij doen ons uiterste best om met elkaar mensen bij de democratie te betrekken. Eén dag per jaar De Dag van de Democratie. Een broodnodige traditie die we zeker voort moeten zetten. Hulde aan het griffieteam, maar 21 mensen op de been is minstens een vijfde van wat we in onze gemeente op de been moeten kunnen brengen. Er is duidelijk nog genoeg werk aan de winkel.

Zeker als we als doelstelling hebben dat iedereen meetelt. Meetellen is de eerste stap, meedoen de tweede. Het meedoen brengt ons op twee aandachtspunten. Allereerst, de mensen die namens onze samenleving als uitgezonden soldaat meededen. Nu veteraan, met of zonder alle traumatische ervaringen. In een gesprek wat wij samen met Soest2002 over dit onderwerp met de portefeuillehouder hadden, is aangegeven dat hierover een gesprek met het bestuur van Stichting 4 en 5 mei is geweest. Wij vernemen graag van de portefeuillehouder of de gesprekken met het bestuur van de Stichting 4 en 5 mei al tot concrete plannen van activiteiten voor veteranen hebben geleid. Of dat de portefeuillehouder gebaat is met een motie van een dergelijke strekking. Als tweede gedachtepunt denken wij aan burgerparticipatie. BurgerBelangen hecht eraan dat de inwoners van het begin betrokken zijn bij het plan voor ontwikkeling in hun eigen woonomgeving. Wij juichen het toe dat het college extra middelen wil inzetten om de participatie van de inwoners te vergroten. Daar mag het niet bij blijven. Het moet een voortdurend aandachtspunt zijn en blijven. Daarna wordt die aandacht omgezet in actie. Hoe ziet het college dit? Ondanks de mooie woorden in deze raad om jongeren via een jongerenraad bij de politiek te betrekken, heeft het nog steeds niet tot concrete plannen geleid.

Blijkbaar is een uit de raad ingestelde werkgroep een stille dood gestorven. Wellicht komen wij met een motie om een raadswerkgroep in te stellen die met concrete voorstellen moet komen. Hoe kunt u als college dit ondersteunen? De raad heeft unaniem een motie ingediend en gesteund. Daarbij werd het college verzocht om een onderzoek uit te voeren naar de haalbaarheid van het realiseren van een turnhal voor de Springbokken samen met zijn Baarnse collega VITA 2000. Dit is gekoppeld aan de nieuwbouw van het Griftland College. Dank aan het college voor de rapportage van een zo breed mogelijk onderzoek. Voor BurgerBelangen heeft u aan de motie voldaan. Gelet op de uitkomsten van het onderzoek, delen wij het standpunt van uw college. Dat is gelet op het gegeven dat een dergelijke hal een investering vraagt van € 1,4 of € 1,7 miljoen. Daarenboven een borgstelling van € 800.000 voor een niet multi-inzetbare hal dat niet gecombineerd kan worden met het Griftland. We delen de zorg van het college dat veiligheid en je veilig voelen een punt van voortdurende aandacht moet blijven. Met name de aandacht voor ouderen. Geconfronteerd worden met nep agenten en zogenoemde bankmedewerkers die de aanwezige bankpasjes proberen te bemachtigen, maakt het nodig dat er een goede voorlichtingscampagne wordt gemaakt. Extra aandacht hiervoor is onze wens.

Een vraag aan het college: deelt u ons standpunt? Wat mogen we het komend jaar van u verwachten? In deze tijd waarin de woningbehoefte veel groter is dan het aanbod, blijft betaalbaar wonen een noodzaak. Het college vindt BurgerBelangen wat dat betreft aan haar zijde. Voorzitter, alleen niet op ieder open stuk grond. De groene open stukken vormen de longen voor onze leefbaarheid. Speelplaatsen voor kinderen en uitwaaiplaatsen zijn onmisbaar. Het mag niet zo worden dat het groene in Soest alleen nog op het dorpswapen voorkomt. Nog een korte opmerking over het sociaal domein. Voor ons als raadsleden is het een heel ingewikkeld domein. Daarbij verandert de wet- en regelgeving nogal eens. Ook D66 gaf dat als voorbeeld aan. Zeker met het veranderen van de structuur binnen BBS. Het zou goed zijn als het college weer een raadswerkgroep Sociaal Domein in wil stellen, zodat iedere fractie nauw betrokken kan blijven. Voorzitter, u merkt dat deze beschouwingen geen ludieke bijdrage kent. De problematiek waar we voor staan en de situatie om ons heen, zorgt in ieder geval bij ons voor een serieuze inbreng. Wij complimenteren het college voor de voorliggende begroting en meerjarenraming. Met name de wethouder Financiën, samen met de mensen die op de Afdeling Financiën werken. Leesbaar, helder, verduidelijkend.

Dit in een tijd waarin de rijksbijdragen voor de uit te voeren taken lang niet toereikend zijn. U heeft de reactie van de raad op de Kadernota gehoord en als richtinggevend gezien voor de begroting. Dank daarvoor. Net als vorig jaar van onze fractievoorzitter geen motie voor het afschaffen van de hondenbelasting. Dat de belasting verlaagd is tot het niveau van de te maken kosten voor het hondenbeleid is voor ons toereikend. Zeker in het licht van het beleid: de vervuiler betaalt. Wij 5

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 doen een appèl op alle fracties om waar mogelijk over de eigen grenzen heen te stappen. En met de voorliggende liggende begroting in te stemmen, zolang men niet met een tegenbegroting komt. Met name voor POS zou dit voor het eerst in hun raadsbestaan zijn. Dan is POS echt een afkorting van positief. Voorzitter, afsluitend wensen wij het college en raad Gods zegen toe bij het werk dat wacht. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Baks. U sprak namens de fractie van BurgerBelangen SoestSoesterberg. Ik geef het woord aan de heer Lobbes. Hij spreekt namens de fractie van de VVD. DE HEER LOBBES (VVD): Voorzitter, bij de Kadernota 2025 gaven wij aan dat we best wat zorgen hadden over de financiën. Indien nodig zouden we bereid zijn om op de rem te trappen. Het is goed om te zien dat we de begroting voor 2025 sluitend krijgen. Zelfs met een klein plusje lijken te eindigen, hoewel we deels interen op de reserves. Dus vol gas door met de plannen van deze coalitie. Gezien de energietransitie wordt dat waarschijnlijk met een elektrische auto. En mogelijkerwijs moeten we hier en daar voor een overstekende wolf remmen. Het is goed om te zien dat de dienstverlening aan onze inwoners niet wordt versoberd.

We blijven investeren in belangrijke thema's als de woningbouw, energietransitie, en het versterken van het sociaal domein. Met 20 vastgestelde bestemmingsplannen voor in totaal 600 woningen beginnen we echt meters te maken. Ook mooi om te zien dat er na een eerdere motie van de VVD, van de nieuwe starterslening gebruik wordt gemaakt. Die sluit beter aan bij de huidige woningprijzen. De woningbouw blijft een van de belangrijkste thema's voor onze inwoners. Dat hebben we kunnen zien aan het grote aantal insprekers op de avond over het bouwen in de rafelranden na 2030. Het is interessant om dit thema ook vanuit onze liberale kernwaarden te bekijken: vrijheid en verantwoordelijkheid. Kunnen jongeren echt in vrijheid hun leven leiden die tot hun dertigste bij hun ouders op zolder moeten blijven wonen? Hebben wij voldoende verantwoordelijkheid om ook voor deze nieuwe generatie een kans op een eigen woning te gunnen? En tevens zorg te dragen voor een prettige groene leefomgeving? Lastige vraagstukken waarover we ons de komende tijd verder gaan buigen. Uiteraard zijn wij en onze inwoners tevreden dat de ozb na jarenlange verhoging niet nog verder verhoogd wordt. Afgezien van een kleine correctie voor de inflatie. Een mooi resultaat, ook voortvloeiend uit ons Coalitieakkoord. Toch zijn onze zorgen niet helemaal verdwenen.

We kijken naar de meerjarenplanning van 2026 tot en met 2028 en zien we tekorten ontstaan van zo'n 2 miljoen per jaar. De reserves dalen van 54,6 miljoen in 2024 naar 43 miljoen in 2028, terwijl de schuldenlast oploopt van 68 miljoen naar 124 miljoen. De netto schuldquote stijgt van 27% naar 81%,en de solvabiliteitsratio daalt van 33% naar 21%.In onze ogen wel erg dicht bij de signaalwaarde van 20%. Deze valt nog net binnen de bandbreedte die voor een gemeente als normaal kan worden beschouwd, maar er hoeft maar iets te gebeuren en we komen daaronder. We lezen in de meerjarenplanning ook en ik citeer: dat deze daling het gevolg is van een ambitieus investeringsniveau, waarvoor externe financiering moet worden aangetrokken. Het investeringsniveau zit hem voor een belangrijk deel in de eerder genoemde gevraagde 4 miljoen voor maatschappelijke opgaven. De woningbouw, energietransitie, sociaal domein, en de vluchtelingenopvang. Bij dit laatste punt hebben we in de afgelopen weken interessante ontwikkelingen gezien op landelijk niveau. Daarbij hebben de coalitiepartijen overeenstemming bereikt over een fors pakket aan maatregelen om de asielinstroom te beperken. De ministerpresident heeft aangegeven dat de Spreidingswet mogelijk dit jaar nog wordt ingetrokken.

De VVD heeft eerder aangegeven het vreemd te vinden dat de 400 vluchtelingen die bij het kamp van Zeist in Soesterberg worden opgevangen, niet meetellen in de aantallen van de gemeente Soest. De commissaris van de Koning rapporteert zelfs een getal van 0 voor Soest aan de minister. Terwijl de inwoners van Soesterberg dagelijks 400 vluchtelingen in hun dorp zien rondlopen die tevens hun boodschappen in de lokale PLUS-markt komen doen. Er wordt vaak gesproken van een kloof tussen burgers en politiek. Dit is daar een voorbeeld van, Kafkaësk bijna. We nodigen de commissaris bij deze dan ook van harte uit om met ons een wandeling te komen maken door het mooie Soesterberg. Op die gevraagde 4 miljoen terugkomend, zien wij kansen voor besparing. Tevens is de onderbouwing van de gevraagde 4 miljoen erg summier. Bijna een soort blanco cheque. Een vraag aan het college: wat is de impact op de solvabiliteit als we in plaats van 4 miljoen slechts 3 miljoen begroten voor de maatschappelijke opgaven? Dan nog een vraag ten aanzien van het sociaal domein. We lezen in de begroting over de samenwerking van de uitvoering voor het sociaal domein tussen Baarn, Bunschoten, en Soest. Ik citeer: we verwachten op basis van een eerste inschatting een toename in de kosten van 5 tot 10% ten opzichte van de huidige bedrijfsvoeringskosten.

Deze toename van structurele kosten is nodig voor de professionalisering van de vernieuwde uitvoeringsorganisatie. Een vraag aan het college: waarom leidt de voorgenomen samenwerking niet tot synergie en juist tot kostenvoordelen? Verder zijn we tevreden met de verhoogde aandacht voor veiligheid in de begroting. Denk bijvoorbeeld aan de extra middelen voor de Wet Bibob, en de aandacht voor databeveiliging en IT-security. Ten aanzien van IT nog een laatste vraag aan het college. We zien dat er voor de begroting van de RID, de Regionale ICT-dienst Utrecht, een post van 1,9 miljoen voor 2025 wordt opgenomen. Nu zijn zij 6

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 inmiddels vijf weken bezig om de iPad van onze nieuwe fractieassistent aan de praat te krijgen. Een vraag aan het college: welk dienstverleningsniveau mogen wij van de RID verwachten voor die 1,9 miljoen? En wordt er ook gewerkt aan het verbeteren van die dienstverlening? Tot slot de turnhal. Allereerst mijn complimenten aan het college voor de uitgebreide informatieset die ze ons hebben gestuurd, naar aanleiding van de eerdere motie tot nader onderzoek. Helaas voor de Springbokken. Wij kunnen op basis van deze stukken niet anders concluderen dan dat het momenteel niet opportuun is om een vervolg eraan te geven. Voorzitter, wij zien uit naar de antwoorden van het college. Wij zullen daarna met ons oordeel over de begroting komen. Dank. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Lobbes. U sprak namens de fractie van de VVD. Ik kijk naar de ChristenUnie-SGP. In dit geval naar mevrouw Walraven- Van Dam, die namens de fractie het woord zal voeren. MEVROUW WALRAVEN (CU-SGP): Dank u wel, voorzitter. Een aantal weken geleden opende de voorzitter van de Tweede Kamer de vergadering met een gedeelte uit Prediker, een Bijbelboek. Prediker is een wijsheidsboek. Ook ik wil vanavond graag beginnen uit het boek Prediker. Een ander gedeelte en een andere vertaling. Alles heeft zijn tijd. Voor alles wat er gebeurt, is een uur.

Een tijd voor alles wat er is onder de hemel. Er is een tijd om geboren te worden en een tijd om te sterven. Een tijd om te planten en een tijd om te rooien. Er is een tijd om te doden en een tijd om te helen. Een tijd om af te breken en een tijd om op te bouwen. Er is een tijd om te huilen en een tijd om te lachen. Een tijd om te rouwen en een tijd om te dansen. Er is een tijd om te beminnen en een tijd om zich te onthouden. Een tijd om te omhelzen en een tijd om af te weren. Er is een tijd om te zoeken en een tijd om te verliezen. Een tijd om te bewaren en een tijd om weg te gooien. Er is ook een tijd om te scheuren en een tijd om te herstellen. Een tijd om te zwijgen en een tijd om te spreken. Er is een tijd om lief te hebben en een tijd om te haten. En er is een tijd voor oorlog en een tijd voor vrede. Tot zover Prediker. Mooie woorden, waarschijnlijk 3 à 4000 jaar oud die voor eenieder herkenbaar zijn. Woorden die ons wijsheden en inzichten geven over de wereld waarin we leven. Als we naar de begroting kijken, zijn wij als ChristenUnie-SGP positief over deze begroting. Het is niet alleen een goed leesbare begroting. Ook inhoudelijk kunnen we ons vinden in uw voorstellen, waarvoor dank. Speciale dank aan de makers van het hoofdstuk over het sociaal domein Sport, Kunst, en Cultuur. De doelen, acties, en de evaluatie maken dit een goed en duidelijk stuk.

Zoals altijd blijven er wat vragen over. Daarvoor nemen we nu wat spreektijd. Bij de bestuurlijke inleiding lezen we dat er 4 miljoen uit de algemene reserve wordt gehaald. U wilt deze financiële impuls inzetten om daarmee kansen te grijpen, projecten waar mogelijk te versnellen, en innovaties in gang te zetten. Onze vraag hierbij is: welke kansen verwacht u zoal? En zijn er al projecten bekend waar u gaat versnellen? Kortom, zijn er al concrete plannen? Hoe worden wij als raad erbij betrokken? Mooi dat er een budget gereserveerd gaat worden voor het duizendjarig bestaan van Soest. Wat ons tegenviel, is dat wij in deze begroting niets kunnen vinden over hoe wij in 2025 onze tachtigjarige vrijheid gaan herdenken. In deze onrustige tijden zien we dat oorlog en dichtbij zijn en vrede soms ver weg lijkt. De ChristenUnie-SGP hecht er juist in deze spannende tijden waarde aan dat we in 2025 de vrijheid herdenken, en vieren dat de oorlog 80 jaar geleden werd beëindigd. Landelijk gaat dit gebeuren en lokaal zouden wij dit feest ook willen vieren. Is het mogelijk om een gedeelte van het budget van Soest 1.000 Jaar vrij te maken voor een mooie herdenking van 80 jaar vrijheid? Bij het Programma Veiligheid zijn we als fractie zeer enthousiast dat naast het IVP het Beleid Mensenhandel een belangrijk richtsnoer is voor de komende periode.

Bij het Integraal Huisvestingsplanlezen we dat er bij de Postiljon in Soesterberg is gestart met een verkennend onderzoek naar het benodigde programma voor de nieuwbouw. Onze fractie vindt dit proces erg lang duren. Het geduld wordt heel erg op de proef gesteld. Is er geen mogelijkheid om dit proces te versnellen? Een goed onderwijsgebouw mag meer urgent worden. Bij het deelprogramma Wonen lezen we iets over wonen met zorg voor ouderen. U schrijft dat er een werkagenda is opgesteld in het najaar van 2024. In 2025 gaat deze werkagenda uitgevoerd worden. Kunt u ons iets meer vertellen waaraan u denkt over wonen met zorg voor ouderen? We zien een stijging van de afvalkosten. Onze vraag is of het bekend is waarom deze kosten zo hoog zijn. Heeft dit te maken met de voorscheiding? Het systeem zoals we het nu hanteren? Gaat dit wel helemaal goed? Of wordt er ook nagedacht over andere manieren van scheiden? Bijvoorbeeld de nascheiding? Het sociaal domein, een vraag over de hervormingsagenda. Hoofdstuk 2 van deze agenda richt zich op de reikwijdte van de jeugdhulpplicht.

Hoe en wanneer komt het college met een voorstel om de reikwijdte van de jeugdhulp te beperken? Zodat het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van de specialistische jeugdhulp daalt? Hoe wordt dit voorstel afgestemd met de andere Met Maya-gemeenten? Dan een vraag over de taken van BBS in het kader van de verbreding van de taken binnen de samenwerking tussen Baarn, Bunschoten, en Soest. Op het gebied van het sociaal domein vraagt onze fractie zich af hoe de drie gemeenten beleidsmatig sterker gaan samenwerken. Hoe gaan we ervoor zorgen dat naast de uitbreiding van de BBStaken, de beleidszaken en monitoring gezamenlijk worden uitgevoerd? En niet versnipperd als drie 7

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 afzonderlijke gemeenten? Zijn er specifieke plannen om gezamenlijk beleid te ontwikkelen en de aanpak te professionaliseren? Zodat we in 2026 niet alleen een verbrede uitvoeringsorganisatie hebben, maar ook een gecoördineerd en krachtig beleidsstrategie. En wat is die strategie? Voorzitter, ik ben deze beschouwing begonnen met de wijze woorden uit Prediker. Ik wens namens de fractie van de ChristenUnie-SGP het college en ons als raad, wijsheid en zegen toe voor het komende jaar. Zoals Prediker al zei: er is een tijd om te zwijgen en een tijd om te spreken. Spreektijd heb ik nu gehad, dus is het voor mij nu tijd om te zwijgen. Dank u wel, voorzitter. VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Walraven- Van Dam. U sprak namens de fractie van de ChristenUnie-SGP. Ik geef het woord aan de heer Stormbroek. Hij spreekt namens de fractie van POS. DE HEER STORMBROEK (POS): Dank u wel, voorzitter. Net als vorig jaar sta ik hier met een vergelijkbaar gevoel. Ik zag eerder deze week een helderblauwe lucht en kreeg bijna de drang om de barbecue aan te steken. Ik begroette vriendelijk zoemende bijen en dacht: heerlijk. Maar er klopt iets niet helemaal. Het was ronddobberen op een zacht, kabbelend beekje en voordat je het goed en wel doorhebt een watervalstort of een ravijn zogezegd.

De reserves lijken nu nog als het water van de Eem over de kades te klotsen, alleen weten we dat het als het heet wordt, het water zomaar weer opdroogt. Goed dat u onze inwoners komend jaar probeert te ontzien, maar moet de afvalstoffenheffing altijd kostendekkend zijn? Of kunnen we onze inwoners daarin wat tegemoetkomen? En waarom voor veel geld 1.000 Jaar Soest vieren, maar niet volgend jaar 80 jaar vrijheid? We zaten zelf te denken aan een motie, maar mevrouw Walraven heeft het college al een voorzet gegeven. Dus een prachtige toezegging wordt ook gewaardeerd. Dan de lange termijn verwachting. Die is jammer genoeg niet zo mooi als het weer van vandaag ons voorspiegelt. De heer Lobbes heeft ook het een en ander erover verteld. Als het koud wordt en er verder geen bloemen meer zijn, kan het college gelukkig nog altijd zachtjes op de ozb Helleborus landen. Die bloeit dan nog wel. De ozb in de toekomst verhogen enkel om de tekorten te dekken, is geen politieke keuze. Al dan niet veroorzaakt door snoei grage Haagse bloemisten. Daarom moet bij de aangekondigde Perspectiefnota van het college begin volgend jaar, de raad aan de knoppen zitten. Wij overwegen een motie. POS kan zich vinden in de beleidsintensivering voor wonen die het college voorstelt. Al heeft Soesterberg genoeg gedaan. Zelfs oude tempels worden ontheiligd.

We hebben het vaker geroepen: het is tijd dat de heilige huisjes in Soest aan de beurt komen. Het werd tijd dat er uitzicht komt op een vrij polderland om Soester huizen voor Soester jongeren en ouderen te bouwen. Nog beter, het TBS-terrein. Inmiddels zijn de bedrijfspanden vrij, maar waar blijven die woningen? Het lijkt een punt dat POS elk jaar weer moet herhalen. De Soesters willen het, maar u, college? Een van de kernwaarden van POS is actieve burgerparticipatie. Ook pleiten we ervoor dat burgerinitiatieven en vrijwilligersinitiatieven vrij baan krijgen. We juichen ook toe dat het college voorstelt om het Evenementenbeleid te vernieuwen. Wat gaat u deze keer wel doen met de uitkomsten van de burgerpeilingen? De vorige keer niets. Mensen zouden participatiemoe zijn. Is deze peiling slechts voor de bühne? Voorzitter, we hebben ook zorgen over het Wmovervoer in onze gemeente. We horen klachten over Connexxion uit de hele regio, maar ook vanuit Soest. Urenlang wachten op vervoer. Urenlange ritten om ouderen van het Meander in Amersfoort via Almere naar Soesterberg te brengen. Belachelijk! Onze kwetsbare inwoners verdienen beter. We vragen het college waar mogelijk stappen te ondernemen. Over kwetsbaar gesproken. Hoogbejaarden, negentigplussers, moeten voor een warme maaltijd in het donker van De Drie Eiken 300 meter naar De Basis lopen en weer terug.

De SWOS verhuist namelijk naar De Basis en er mag geen warme maaltijd meer worden geserveerd in het ontmoetingscentrum. De vrijwilligers mogen ze niet meer brengen. Het is een schande. Leuk dat u wilt investeren in vervoer naar De Basis. Als de taxi niet komt en het te zwaar is voor de mensen om te worden gebracht, verwachten wij een oplossing. Een duur sociaal-cultureel centrum of niet, laat de SWOS of wie dan ook, in ieder geval de warme maaltijd serveren in het ontmoetingscentrum. De Basis van POS is geen duur gebouw. Dat zijn de inwoners, jong en oud. Wat gaat u doen? Bij de maatschappelijke opgaven die u noemt, zijn wat betreft POS wonen en sociaal domein een prioriteit. Even een ander onderwerp. We krijgen maar moeilijk grip op RMN. Ik heb het al eerder aangestipt bij de afvalstoffenheffing en andere gemeenschappelijke regelingen en regionale visies. Neem de Gebiedsvisie van Amersfoort of Zeist. Als gemeenteraad zien we als bijen een kleurrijk veld van bloemen voor ons. Zodra we dichterbij komen, blijken er overal spinnenwebben tussen de bloemen te hangen. We raken verstrikt in een web van besluiten en afspraken waar we nauwelijks nog uit kunnen ontsnappen. In algemene zin, maar zeker bij deze ontwikkeling, vragen we het college om ons beter mee te nemen. Zodat we niet alleen de bloemen zien, maar ook de spinnenwebben. Ook hiervoor overwegen wij een motie.

Dat geldt ook voor de begroting zelf. Laat zien waar we als raad aan de knoppen draaien. Zeker met het ravijnjaar in zicht. Het wordt niet zo benoemd of niet vaak benoemd, zoals GroenLinks constateert. Dus waar we als raad niet weten waar we sturen en makkelijker de ontwikkelingen kunnen volgen. Het wordt ook wel 'SMART' wordt het ook wel 8

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 genoemd. Laten we daarin doordenken. Kortom voorzitter, wij willen samen met onze inwoners bouwen aan een Soest waar we naar elkaar omzien. Dat financieel gezond is, groen, en toekomstbestendig. Een Soest waar oude tempels heilig zijn, maar waar in de heilige huisjes van Soest vooral huizen voor onze jongeren en ouderen worden gebouwd. Meneer Baks, laat ik het positief schetsen. Vorig jaar hadden we ingestemd met de begroting. Wat we dit jaar gaan doen, laten we nog even in het midden. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Stormbroek. U sprak namens de fractie van POS. Ik geef het woord aan de heer Lucas. Hij spreekt namens de fractie van het CDA. DE HEER LUCAS (CDA): Alles op zijn tijd, inderdaad. Voorzitter, iets meer wij en iets minder ik om gelijk de rode draad te verklappen. Eerst een bedankje. Vorig jaar zei ik dat ik mij in het begrotingsplaatje herkende, maar dat het thuisfront - Frederieke, mijn vrouw - zich afvroeg wie die dame aan mijn zijde dan wel niet was. Ze herkende zich niet in de roklengte. Dank, wethouder Sterenberg. U heeft voor mij een essentiële aanpassing in die roklengte doorgevoerd op het begrotingsplaatje. Laten we het maar duidelijk houden. En via u het college, want het zal vast een collegebesluit zijn geweest. Subtiel en doeltreffend. Ik zie dat ik er net voor zit.

Dus het effect gaat een beetje verloren. Ook dank voor de tijdige publicatie van de begroting, want mijn echtgenote had de schaar al in de hand om de roklengte zelf maar aan te passen. Ze wil namelijk optimaal herkenbaar aan mijn zijde staan. Hoe fijn is dat? Thuis denkt men nu dat ik een ontzettende grote invloed heb op het college. Dat laten we maar zo. Ik loop enkele begrotingsplaatjes na. Het zijn tien plaatjes met daarbij enkele vragen. Niet de jongeren Soest uit, maar het gemeentehuis in om een verhuizing door te geven. Niet meer bij pa en moe op zolder, maar een eigen stek. Het CDA is blij met alle inspanningen op het woningbouwgebied en alles wat het college hier in het komend jaar en de komende jaren nog gaat doen. De Dalweg en het Orlando-terrein. Wat ons betreft ook TBS, en Rafelrand één, twee en drie. We weten hoe lastig het is om plekken te vinden, maar ook inwoners te vinden die niet protesteren tegen een bouwplan. Hier ziet u er een paar. Een vergadering van de vereniging Regie Over Buurmans Mooie Tuin. De afdeling Soest of Soesterberg, daar wil ik vanaf zijn. Sommige leden hebben vanwege de woningnood weer kinderen thuis wonen. Ze beseffen dat hun kinderen en kleinkinderen ook recht hebben op een eigen stek en een eigen leven. Artikel 22, lid 2 van de Nederlandse Grondwet bepaalt dat de overheid moet zorgen voor huisvesting. Vandaar de handen omhoog.

Men stemt in om af te zien van de planschadeclaims als er op buurmans terrein gebouwd wordt. Nog duurdere woningen voor de eigen kinderen die nog later het huis uit gaan, dat is voor niemand goed. Vraag één: op bladzijde 22 in de begroting is de Participatievisie aangekondigd. Hoe is de inspraak van woningzoekenden daarin geborgd? Zorg ook voor goede bereikbaarheid in het algemeen. We merken nu bijvoorbeeld bij de Koningsweg dat het verkeer vastloopt als een route niet beschikbaar is. Kijk goed om u heen hoe u de verkeershinder voor de inwoners in Soest kunt verminderen en hoe u de verkeersveiligheid kunt vergroten. Kijk dus rond en kijk niet weg. Wees creatief en maak ruimte. Ook in Soest worden we gemiddeld ouder. Gelukkig maar. Dat is geen probleem, maar het is wel een uitdaging. Vraag twee: hoe gaat het college voldoen aan de toenemende behoefte aan huisartsen, recreatie, en andere voorzieningen van zorg? Of niet? Het CDA vraagt hier aandacht voor. U noemt op bladzijde 44 een werkagenda op het dossier Wonen met zorg voor ouderen. Vraag drie: wanneer spreken wij daar als raad over? Hoe garandeert u voldoende geld om die werkagenda daadwerkelijk uit te voeren? Jammer dat u zoveel beren op de weg ziet wat betreft de extra turnhal of een extra turnsportfaciliteit op het Griftland. Hier was namelijk ook bewegen voor ouderen mogelijk geweest.

Vraag vier: als het Baarnsch Lyceum verbouwd gaat worden, verwacht het CDA dat u met uw Baarnse buren spreekt over hoe we onze turn- en sportverenigingen kunnen helpen. Hoe regelt dit college ruimte voor alle sportverenigingen? Kijk rond en kijk niet weg. Kijk hier ook over de grens. Wees creatief en maak ruimte. Voorzitter, ook in 2025 ruimte voor spelende kinderen. Fijn. Ik zie hier overigens geen beren op de weg, maar wel een wolf linksboven. Hou die alstublieft ver weg van onze kinderen, grootmoeders en grootvaders. Geef onze kinderen de ruimte, niet de wolf. Geef onze ouderen ook een plek om elkaar te ontmoeten. Ik zit er net voor, maar u kunt het plaatje herkennen, denk ik. Regel ook ruimte voor ondernemingen, zoals de bakker. Ruimte om te fietsen straks naar het nieuwe Griftland of voor een eigen stek en een eigen voordeur. Ruimte om even buiten te zijn met of zonder partner, met een lange of korte rok. Voorzitter, ik ben al best lang een CDA'er. Als partij gaan wij uit van de kracht van de samenleving om dingen voor elkaar te krijgen. Als er een regie is, pakt de gemeente haar rol. De partijleider van het CDA, Henri Bontebal, noemde dat in zijn maandaggehouden Kleine Luyden-lezing: we hebben iets meer wij nodig en iets minder ik. Mooi als we dat als Soester in de Soesterbergse samenleving voor elkaar krijgen.

Met elkaar spreken over de ruimtevraag van jongeren, ouderen, natuurliefhebbers, en ondernemers. In gesprek met begrip en zonder claims vooraf. We zijn verantwoordelijke mensen. Als we reageren op een beroep, een appèl, dat op ons wordt gedaan, leidt dat tot een samenleving met onderlinge betrokkenheid. Stel je voor dat al onze jongeren een tegenclaim indienen wegens al die jaren 9

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 gederfde woon- en leefgenot, omdat ze nog steeds op zolder bij pa en moe moeten wonen. Iets meer wij en iets minder ik dus. Zijn we ook bereid om iets te geven? Misschien wat eisen in te slikken? Besef dat iedereen op een plek woont waar ooit - 20 of 100 jaar geleden -nog geen woning was, maar agrarisch land of bos. Gun een ander wat je zelf ooit is vergund. Goed, als met deze begroting gewerkt kan worden aan het gesprek over die ruimtevraag en die ruimte geeft. Optimaal contact in de communicatie en bereikbaarheid tussen de inwoners en gemeente is dan wel een noodzaak. Vraag vijf: op dat terrein is best veel te winnen, denken wij. Hoe gaat u dat doen? Het college spreekt op bladzijde 7 in het begin van de begroting, over het gesprek met de raad over de impuls van 4 miljoen voor maatschappelijke opgaven. Het CDA gaat dat gesprek graag aan. Tot slot, ik begon met een bedankje en ik eindig met een bedankje. Dank GGSraadsleden, dat jullie de stap hebben gemaakt om het Woondossier wat breder bespreekbaar te maken. Ook dank aan het college en de medewerkers voor het werken aan deze begroting. Duidelijke taal, dat heb ik de vorige keer gezegd. De anderen hebben dat ook gezegd. Ik denk dat het een compliment waard is. We beseffen dat er heel veel onzekerheden zijn en nog komen.

Voor het CDA gaat het nu echter om de grote lijn. Daar staan we achter. Gods zegen toegewenst bij de verdere uitwerking. Ik zei eerder: iets meer wij en iets minder ik. Daarom stop ik hier de bijdrage van het Christen Democratisch Appèl. VOORZITTER: Dank u wel. Meneer Lucas namens het CDA. Meneer Groothuis, Soest 2002. U heeft het woord. DE HEER GROOTHUIS (SOEST2002): Dank u, voorzitter. Het uitvoeren van het Coalitieakkoord is voor Soest2002 zeer belangrijk. Gelukkig geldt dat ook voor onze coalitiegenoten en de ondertekenaars van het Coalitieakkoord. In de Kadernota 2025 werd al duidelijk dat er slechte tijden aankomen. Daar moeten we rekening mee houden. Dat is door het college ook gedaan. Dankzij de algemene reserve die dit college in de afgelopen jaren heeft opgebouwd, kunnen we veel uit het Coalitieakkoord uitvoeren. We blijven investeren in onze maatschappelijke opgaven. Wonen, de energietransitie, het sociaal domein, en de vluchtelingenopvang. Zoals de raad bij de Kadernota heeft aangegeven, is de begroting van 2025 sluitend gemaakt. De jaren daarna ontstaan er tekorten. Voor deze tekorten heeft het college 6 miljoen gereserveerd, maar bezuinigingen na '25 zijn helaas niet uit te sluiten. Gelukkig is de verhoging van de ozb niet nodig gebleken. Ook aan de wens van de raad is voldaan om de vrije ruimte in de algemene reserve te benutten.

Een van de speerpunten uit het Coalitieakkoord is wonen. Onze fractie is dan ook verheugd dat er 20 bestemmingsplannen zijn vastgesteld. Dat is goed voor 600 woningen. Het is geen reden om nu achterover te leunen. Investeren in woningen blijft noodzakelijk. Te veel jongeren zitten thuis bij hun ouders, en wachten al jaren op een voor hen geschikte en vooral betaalbare woning. Vooral voor deze doelgroep valt nog veel te doen. De fractie van Soest2002 heeft aan het einde van 2023 een motie ingediend. Daarin werd het college verzocht om met een regeling te komen voor het toestaan van pre-mantelzorgwoningen op eigen grond. Wanneer komt het college naar de raad toe met voorstellen? Een toenemend aantal senioren vindt het een veilig idee om dicht bij hun kinderen te wonen wanneer zij hulp nodig hebben. De ambities genoemd in de energietransitie zijn ambitieus. Onze fractie is erg benieuwd welke keuze het college in de komende jaren maakt. Dienstverlening is en blijft voor onze inwonerserg belangrijk. De eerstelijns dienstverlening blijkt op orde te zijn, maar dit geldt niet voor de tweedelijns dienstverlening. De telefonische bereikbaarheid van de tweede lijn is nu 65% en het streven is 75. Dat is wat onze fractie betreft te laag en moet naar een hoger niveau. Dienstverlening kun je overigens niet altijd in cijfers vastleggen.

Ook bij de afhandeling van de aanvragen kan onvrede ontstaan. Een te lange afhandeling, afspraken worden niet altijd nagekomen, er wordt niet ingegaan op verzoeken, et cetera. Er kan altijd iets mislopen, maar een goede dienstverlening valt of staat met een goede communicatie met de aanvrager. Niets horen, is geen goede dienstverlening. Het ondermijnt het toch al onder druk staande vertrouwen in de overheid. Er komt een nieuwe gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie voor het sociaal domein. De raad is hier reeds enkele malen over bijgepraat. De fractie van Soest2002 vindt het van cruciaal belang dat de raad meer controle en daarom meer inzicht krijgt over deze nieuwe organisatie. Er gaat zeer veel geld naar deze organisatie toe. De raad moet hier meer bij betrokken worden dan tot nu toe. Kan het college met voorstellen komen wanneer deze regeling naar de raad toekomt? In september is de raad op de hoogte gesteld van de evaluatie Smitsveen. Over de kwaliteit van de evaluatie is al veel gesproken. In de rapportage kwam naar voren dat het project EPJO is gestopt vanwege de capaciteit bij de politie. EPJO is een lesprogramma gericht op misdaadpreventie. Een van de speerpunten van het uitvoeringsprogramma is de gerichte aanpak van drugshandel en productie met de focus op jonge aanwas.

De voorlichting aan jongeren is belangrijk, zodat zij de gevolgen doorhebben wanneer zij opdrachten van criminelen aannemen. Het is dan ook erg jammer om te vernemen dat EPJO is gestopt. Kan het college dit lesprogramma weer opstarten met een andere deelnemer dan de politie? Wellicht kan het Regionaal Informatie-en Expertisecentrum hierin ondersteunen. Aan de 10

Oordeelsvormende Vergadering: 7 november 2024 Begroting 2025-2028 uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan wordt niet getornd. Hier kunnen de voorbereidingen in de uitvoering van de nieuwbouw van het Griftland College onverminderd doorgaan. Vertraging of uitstel zal alleen maar tot meerkosten leiden. Deze vertraging zou wel kunnen ontstaan bij de bouw van een eventuele hal voor de Springbokken. We hebben kennisgenomen van alle documenten die het college naar de raad heeft gestuurd naar aanleiding van de ingediende motie. Een sporthal bouwen die alleen voor één sportclub gebruikt mag worden, is tegen het beleid wat de raad heeft vastgesteld. Een sporthal moet vooral gebruikt worden door alle sportclubs. Verder ontstaan er te veel financiële risico's. We hebben het niet eens over het toekomstperspectief van het zwembad als we het dan toch over financiële risico's hebben. De ambities zijn mooi en noodzakelijk. Gezien het financieel perspectief, is onze fractie vooral nieuwsgierig naar de scenario's die we in een later stadium krijgen voorgelegd. Welke keuzes gaan we straks als raad maken? Met betrekking tot het Veteranenbeleid sluit de fractie van Soest2002 zich aan bij de vragen van BBS. Tot slot, de fractie van Soest 2002 stemt in met deze begroting en spreekt zijn dank uit aan de ambtenaren die aan deze goed leesbare begroting hebben gewerkt. Dank u.

VOORZITTER: Dank u wel, meneer Groothuis. U sprak namens de fractie van Soest2002. Meneer Paauw spreekt namens GGS. Ik wil melding maken van het feit dat op dit moment de internetverbinding helaas is uitgevallen. Ik wil toch doorgaan als u het goed vindt. DE HEER PAAUW (GGS): Voorzitter, hoe maak ik de zendtijd goed? Dat is het probleem. Als dit niet integraal uitgezonden wordt, kan ik beter even aan de koffie gaan. VOORZITTER: Nee, hoor. Ze kunnen het altijd naderhand terugkijken. DE HEER PAAUW (GGS): Oké, dat is goed. Voorzitter, college, collega's, en verdere toehoorders. In de voorgestelde Begroting 2025 richt de gemeente Soest zich op verschillende gebieden die invloed hebben op de leefomgeving van onze inwoners. Ik noem de belangrijkste: woningbouw. Er is veel nadruk op het versnellen van de woningbouw. Zorgzaam en veerkrachtig samenleven. Er wordt extra aandacht besteed aan jongeren, ouderen, en kwetsbare inwoners. Energie en duurzaamheid. De gemeente werkt samen met inwoners, ondernemers, en deskundigen aan energiebesparing, duurzame opwekking, en verduurzaming. Wij zijn verheugd dat het college erin is geslaagd om de uitgangspunten van de Kadernota 2025 in een sluitende begroting te presenteren. Daarnaast is er voor de jaren erna perspectief om op termijn ook een sluitende begroting te presenteren. Tot zover onze complimenten. Onze fractie heeft wel een aantal zorgen.

Onze fractie is bezorgd over de grip op de uitgaven van het deelprogramma Sociaal Domein. Er is sprake van steeds stijgende kosten. Er zijn weinig mogelijkheden voor de raad om een vinger aan de pols te houden. Wij praten over een begroot bedrag van ruim € 65 miljoen. Dat is ruim 41% van het totale begrotingsbedrag. In het programma staan in totaal achttien acties omschreven waar een resultaat aan is verbonden. Echter, ze zijn vaak niet smart geformuleerd, daarom is het voor de raad niet goed te beoordelen. Wij vinden dat de raad meer in control moet komen, en echt uitvoering moet kunnen geven aan ze waarvoor is opgericht. Daarom is onze fractie voorstander om de werkgroep Sociaal Domein nieuw leven in te blazen. Deze werkgroep kan met de informatie die van de wethouder, de ambtenaren, en de mensen uit de sociale basisinfrastructuur komt, nauwer met elkaar in gesprek. Kijken of de effecten die we hebben bedoeld daadwerkelijk doorkomen. Samengevat: wij moeten weten of de middelen goed worden besteed en op de juiste plekken terechtkomen. Graag hoor ik hierop een reflectie van het college en de mening van de andere fracties. Onze verwondering is groot bij het lezen van het Deelprogramma 3.3 Sport, Kunst en Cultuur. Onder het Deelprogramma Sport worden zo'n 27 acties benoemd en Cultuur 7. Allemaal prima acties.

Onze fractie vraagt zich af waarom in dit deelprogramma het woordje 'kunsten' staat. Wij hebben vastgesteld dat de laatste jaren geen kunst is toegevoegd aan de openbare ruimte. De conclusie is dan: er zijn geen middelen beschikbaar gesteld. Onze fractie komt met een voorstel. Vorm een potje voor de toekomst om kunst in de wijk te realiseren. Volgens ons is de oplossing om het eventuele overschot van het budget Burgerinitiatieven, vooraf te bestemmen ten behoeve van een pot 'Kunst in de wijk'. Gezien de beperkte initiatieven van onze inwoners, blijft de laatste jaren steeds geld over. Die gaan nu terug naar de algemene middelen. Dat blijkt uit de verschillende rapportages. Wij willen dat in ieder geval vooraf in die speciale pot brengen. Een ander punt waar wij aandacht voor vragen, is dat wij op termijn een visie moeten ontwikkelen voor het Idea-gebouw en omgeving. Wat gaan we doen met de activiteiten die daar plaatsvinden? Voorzitter, wij denken dat er op korte termijn moet worden onderzocht wat voor soort theaterfunctie we in Soest willen realiseren. Daarna willen we natuurlijk kijken wat we met alle andere activiteiten doen die in het Idea-gebouw zitten. Graag een reactie van het college hierop. Tot slot voorzitter, een reactie inzake de turnhal bij het Griftland. Wij respecteren de passie waarmee het bestuur van de Springbokken is opgekomen voor de eigen sporters.