Notulen Besluitvormende Raadsvergadering 10 februari 2022

U sprak namens de fractie van Soest2002. Uw buurvrouw, mevrouw Weith, namens de fractie van GGS. MEVROUW WEITH (GGS): Dank u wel. Ik zei het vorige week al, maar ik wil toch nogmaals de rekenkamer bedanken voor het uitgebreide rapport. Het rapport maakt inzichtelijk waar wij als gemeente en als raad volgens mij mee aan de slag moeten gaan de komende jaren. De jeugdzorg is een continu punt van aandacht. Niet alleen over de wachttijden, de kosten en de gevolgen van corona voor de jeugd maken wij ons zorgen, maar ook over voldoende toezicht en de kwaliteit van de zorg. GGS is verheugd dat het college zich herkent in de aanbevelingen. De rekenkamer benadrukt dat de raad zich uit moet spreken over het belang van een nieuwe strategische agenda bij deze. De wethouder heeft aangegeven dat er een procesvoorstel in voorbereiding is. Ik hoop dat de nieuwe raad hier echt snel mee aan de slag kan, zodat de kaders vastgesteld kunnen worden en de Soester jeugd nog beter geholpen. Dank u. VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Weith, namens GGS. Meneer Boks, namens de fractie van LAS. U heeft het woord. DE HEER BOKS (LAS): Ja, voorzitter, ik wil mij aansluiten bij de dankwoorden richting de Rekenkamercommissie, die een zeer goed en helder leesbaar rapport heeft opgeleverd en die ook goede aanbevelingen doet, waarvan ik hoop dat de volgende raad hier voortvarend mee aan de slag gaat.

Ik had het graag zelf gedaan, maar dat zal waarschijnlijk niet gebeuren. Toch mis ik in alle beschouwingen en beoordelingen die wij over deze rapportage hebben, de zaken die in de conclusies benoemd staan en die voor het overgrote merendeel sterk kritisch zijn. Daar staat in: een sterk open einde-karakter, visie is niet meer actueel, inmiddels is het beleid achterhaald, er zijn geen concrete plannen, acties om met name de kosten onder controle te krijgen zijn goed uitgevoerd, maar we hebben niet naar de inhoud gekeken. Dit staat er. Dit roep verbazing op. De toename, gezien de duur van de jeugdzorgtrajecten, is een zorgpunt. Hoewel het beleidsdoel is om minder professionele ondersteuning in te zetten bij hulpvragen van jongeren, zijn er dus meer jongeren in de jeugdzorg. Dat staat ook in die conclusies. Er staat ook dat onze gemeente geen voorloper is geweest in het uitzetten van de businesscases. Dat expertise gemist wordt op het gebied van verslavingszorg en complexe gedragsproblematiek. Dat staat allemaal heel helder in de conclusies. Die zou ik toch ook nog een keer willen benadrukken. Ga je dan vervolgens naar de aanbevelingen, dan zou ik de volgende raad willen aanbevelen om eerst eens te beginnen met heel goed de conclusies op je te laten inwerken. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Boks, u sprak namens de fractie van LAS.

Ik kijk rond of er nog meer mensen vanuit de raad het woord wensen. Ja, mevrouw Walraven, namens de ChristenUnieSGP. MEVROUW WALRAVEN (CU-SGP): Dank u wel, voorzitter. We hebben een mooi rapport gekregen van de Rekenkamercommissie en daarvoor dank. Goed om te lezen dat het college zich ook 32

herkent in de conclusies van het onderzoek en de aanbevelingen ook overneemt. Als fractie hopen we ook dat het college voortvarend van start gaat met de raad om de strategische agenda te vernieuwen en daar de raad ook in mee te nemen. Wij kunnen dus instemmen met dit voorstel. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Walraven. Ik kijk rond of ik er nog meer had gemist bij mijn inventarisatie. Als dat niet het geval is, kijk ik even naar het college en wel bij monde van wethouder Van Aalst, voor de gestelde vraag. WETHOUDER VAN AALST: Ik wil graag reageren op de vraag van mevrouw Van der Vijgh over het procesvoorstel, wanneer dat gereed is. Wij streven ernaar om nog in dit college een procesvoorstel of startnotitie op te leveren, zodat de nieuwe raad daarover in gesprek kan. We kunnen ons wel voorstellen dat ook het nieuwe college wellicht daar nog even naar wil kijken, maar dat daarmee ook de raad aan het begin van het proces zich kan uitspreken over het proces om te komen tot een nieuwe strategische agenda. Dank u wel. VOORZITTER: Een voortvarend antwoord op een voortvarende vraag. Dank u wel. Ik kijk of er behoefte is aan een tweede termijn. Als dat niet het geval is, dan kijk ik of er behoefte is aan stemming. Dat denk ik ook niet. Het is met algemene stemmen aangenomen.

Ik schors een kort moment deze vergadering, om de plaatsvervangend voorzitter te vragen deze kant op te komen. Ik schuif even een paar stoeltjes op.[stilte 02:46:03-02:47:38] 5) d) Referendumverordening PLV. VOORZITTER: Dames en heren, collega's, ik heropen de vergadering. We zijn toe aan de Referendumverordening. Daarvoor zijn een aantal amendementen ingediend, dus ik geef de indieners de gelegenheid om de amendementen in te dienen, zodat ze gelijk in de eerste termijn onderdeel kunnen zijn van uw reactie. Woord aan meneer De Ruijter, GroenLinks. DE HEER DE RUIJTER (GL): Ja, dank u wel, voorzitter. Beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald. Die kans hebben wij vanavond met de Referendumverordening. De verordening zoals die nu voorligt, stelt voor het referendum zoals we dat kennen in Soest af te schaffen en daar iets voor in de plaats te zetten dat de VNG niet adviseert. Voorzitter, een kleine inleiding. Een volksraadpleging zou voor ons als volksvertegenwoordigers toch interessant moeten zijn? De mogelijkheid om diegene te raadplegen wiens vertegenwoordiger je bent of in meer liberale termen, een soort aandeelhoudersvergadering. Stelt u zich voor, in de uitvoering wordt met alle goedbedoelde participatie een richting gekozen waar een groot aantal Soesters of Soesterbergers twijfel bij heeft.

Het is dan toch een parel van bestuurlijke vernieuwing, dat zij bij voldoende handtekeningen hun twijfel kunnen voorleggen aan de gehele Soester bevolking, zijnde de aandeelhouders die wij zeggen te vertegenwoordigen? Voorzitter, daarom hebben we een referendum en daarom wil GroenLinks dat op meer momenten een referendum aangevraagd kan worden, dat de gemeenteraad zelf in uitzonderlijke gevallen een referendum kan uitschrijven en dat meer onderwerpen opengesteld worden voor een mogelijk referendum, zoals de VNG adviseert. Meer ruimte voor actief aandeelhouderschap. Of vinden partijen in deze raad het misschien vervelend als de aandeelhouders, die ze zeggen te vertegenwoordigen, mee gaan praten? PLV. VOORZITTER: Meneer De Ruijter, u kunt volstaan met het dictum van de diverse amendementen. DE HEER DE RUIJTER (GL): Het is een goede gewoonte in deze raad, voorzitter, dat daar een korte inleiding bij gegeven kan worden. Ik zei ook net dat ik aan de amendementen toekom. Het eerste amendement. Ik lees alleen het dictum voor, want de voorzitter heeft haast. Besluit in artikel 5.3 'uiterlijk zeven dagen' te vervangen door uiterlijk achtenveertig uur'.

Als tweede besluit: de mogelijkheid tot een raadgevend correctief referendum over genomen raadsbesluiten te behouden en deze in de verordening op te nemen, met waar van toepassing dezelfde eisen, zoals aantallen, ondersteuningsverklaringen, als aan een raadgevend referendum vooraf over ontwerpraadsbesluiten. Eerste amendement. VOORZITTER: Dank u wel, u heeft er nog één toch? DE HEER DE RUIJTER (GL): Ja, ik wachtte even op de bekende riedel: "Deze maakt nu onderdeel van de beraadslaging." PLV. VOORZITTER: Nee, ga gerust uw gang, want ik heb niet meer haast dan u. 33

DE HEER DE RUIJTER (GL): Het tweede amendement op de Referendumverordening: het besluit te wijzigen in ten eerste, conform de modelverordening van de VNG, de mogelijkheid voor de gemeenteraad om in meerderheid het initiatief te nemen tot een raadgevend referendum, in artikel 2.1 van de verordening op te nemen. En, besluit twee, artikel 7 uit de model Referendumverordening van de VNG aan de Referendumverordening van de gemeente Soest toe te voegen, luidende het initiatief van de raad. De raad kan besluiten tot het houden van een referendum. Zo spoedig mogelijk nadat het besluit is genomen, behandelt de raad het ontwerpraadsbesluit, waarover het referendum zal worden gehouden. Het ontwerpraadsbesluit, zoals dat luidt na verwerking van eventuele aangenomen amendementen, wordt vervolgens aangehouden totdat de uitslag van het referendum bekend is gemaakt. Ik vergeet helemaal, voorzitter, door de consternatie, om de indienende partijen te noemen. Dat zal ik bij deze even doen. Namens GroenLinks dus, Partij Ons SOESTerberg, PvdA, DSN, LAS, BBS en GGS. Mijn derde amendement, voorzitter, met uw welnemen, is wat korter. De artikelen 2.2 en 2.3 van de Referendumverordening in het voorgelegde ontwerpraadsbesluit te vervangen door artikel 2.2A tot en met H van de VNG-modelverordening, ingediend namens GroenLinks, Partij Ons SOESTerberg, PvdA, D66, DSN, LAS, BBS en GGS. Dank voorzitter.

PLV. VOORZITTER: Dank u wel, meneer De Ruijter, namens de fractie van GroenLinks. Ik kijk de kant op van meneer Adriani van D66,want die heeft voor ons ook nog een mooi amendement in petto. Meneer Adriani, ik geef u het woord. DE HEER ADRIANI (D66): Dank u wel, voorzitter, het zijn er zelfs twee. Ik zal me nu beperken tot de dictums en niet een inleiding doen, maar die komt dan straks wel in de eerste termijn, als we het erover gaan hebben. We hebben een amendement, dat gaat over de leeftijdsgrens die geldt wanneer je mee mag doen met een referendum. Die luidt als volg: de ondergetekenden stellen de volgende wijzigingen voor bij definities. De definitie van kiesgerechtigden te veranderen in kiesgerechtigden, dubbele punt, diegenen die aan de vereisten voor het stemrecht bij de verkiezingen van de leden van de raad van de gemeente Soest voldoen, met dien verstande dat de leeftijdsgrens is gesteld op zestien jaar en ouder. Dat is het eerste amendement wat wij indienen. Dat dienen we in en we zijn daar trots in dat te doen, mede namens POS, GroenLinks, LAS, BBS, GGS, Soest2002en het CDA. Het andere amendement wat wij indienen voorzitter, gaat ook over het moment waarop je het referendum wil houden. Daar zijn de modaliteiten ongeveer dat je het doet voor het besluit of na het besluit. Wij pleiten voor alleen na het besluit.

Het luidt als volgt: de raad besluit tot de volgende wijziging. Waar in de Referendumverordening gesproken wordt over het referendum, wordt dat veranderd in het raadgevend correctief referendum, waarbij de termijnen in de verordening worden aangepast naar het raadgevend correctief referendum. Dank u wel. PLV. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Adriani, u sprak namens D66. U heeft allen ondertussen kennis kunnen nemen van de adviezen en reacties van het college. Die heeft u ontvangen. DE HEER PAUL (GGS): Voorzitter? PLV. VOORZITTER: Wie probeert mij te roepen? Meneer Paul. DE HEER PAUL (GGS): Puntje van orde. In het geweld van de afgelopen dagen via de mail, zijn wij een beetje ondergesneeuwd. GGS wilde graag mede-indiener zijn van het eerste amendement van GroenLinks en het derde. Daar staan wij nog niet genoemd als mede-indiener. Als dat nog gewijzigd zou kunnen worden, graag. PLV. VOORZITTER: Natuurlijk, meneer Paul. Dat doen we met alle plezier. We zien dat uiteraard in het stemgedrag van nu Gemeentebelangen Groen Soest wel weer terug. Dat is evident. Wie kan ik noteren voor de eerste termijn, waarbij u tegelijkertijd kunt reageren op de verschillende amendementen. Meneer Stormbroek, meneer Adriani. Goed, dames en heren, ik heb het met hulp van de griffier kunnen noteren. In de volgorde waar ik u heb opgeschreven, werk ik u als spreker af.

We beginnen met meneer Stormbroek, die zal spreken namens POS. DE HEER STORMBROEK (POS): Dank u wel, voorzitter. Zoals vorige week en vorig jaar april eigenlijk ook al aangegeven, zijn we als POS van harte voorstander van het vaststellen van een Referendumverordening, die past in de huidige tijd en die bovendien goed en bruikbaar is. Serieuze participatie van onze inwoners is namelijk één van de speerpunten van POS. In een tijd waarin de kloof tussen burgers en politiek in Nederland alleen maar groter wordt en als je niet uitkijkt iedereen een politieke partij opricht om invloed te krijgen, is een Referendumverordening, die in de 34

tijdsgeest past, een goede stap. Laten we die kloof dichten en zeker niet vergroten. Participatie in optima forma. We zijn alleen verbaasd dat de Referendumverordening van de gemeente Soest, zoals die is voorgelegd, niet in een beter jasje was gestoken. Sterker nog, de jas dreigt uit te gaan, maar ook de broek. Zo weigerde het college referendabele onderwerpen, in tegenstelling tot het voorstel van de VNG, uit te breiden. Alsof onze inwoners beter niets kunnen vinden van al die onderwerpen waar wij als raad een besluit over nemen. Het idee dat de raad zelf een referendum houdt, juist met als doel om onze inwoners dichter naar ons toe te trekken, vindt u ook niet zo'n goed idee. Essentiële onderdelen van de modelverordening van de VNG, maar bovenal onze samenleving, sluit u daarmee uit. Wij zijn dan ook van harte mede-indiener van de amendementen die voorzien in een Referendumverordening die wel past in de huidige tijd en die goed en bruikbaar is. Natuurlijk moeten onze inwoners de kans krijgen om een referendum te organiseren. Niet alleen over algemeen verbindende voorschriften, of de vraag of we ons afval ook in de toekomst laten ophalen door RMN. Denk aan bestemmingsplannen, maar ook aan visies, richtinggevende uitspraken en besluiten met verstrekkende gevolgen voor een aanzienlijk deel van onze inwoners.

Vanuit het principe, het werd al door meneer De Ruijter aangehaald: beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald. Kortom, het amendement van GroenLinks dat artikel 2.2Atot en met H van de VNG-modelverordening wil overnemen, dienen wij van harte mede in. Datzelfde geldt voor het amendement dat de gemeenteraadzelf het instrument geeft om referenda te houden en voor het amendement dat het raadgevend correctief referendum over genomen raadsbesluiten in stand houdt. Kortom, de amendementen die de democratie versterken, dienen wij van harte mede in. Die de participatiekracht van onze inwoners versterken, dienen wij van harte mede in en ook het amendement van D66,dat onze jongeren vanaf zestien jaar kiesgerechtigd maakt bij referenda. Daar geldt dat ook voor. Wat wij doen raakt ook hen, en we erkennen allemaal het belang van het betrekken van jongeren bij de politiek en hen betrekken bij wat er gebeurt in onze lokale samenleving. Willen we ook in de toekomst politiek geëngageerde, maatschappelijk betrokken volwassenen, dan moeten we de jongeren van nu al de instrumenten durven geven. POS wil dus niet dat de Referendumverordening in zijn hemd staat. Het niet-geamendeerde voorstel, zoals het college ons heeft voorgesteld, zou op onze tegenstemming kunnen rekenen. Als we wat knopen tellen, is de kans vrij groot dat het voorstel wel geamendeerd wordt. Dank u, voorzitter. PLV.

VOORZITTER: Dank u wel, meneer Stormbroek, namens de fractie van POS. We krijgen als tweede, namens D66, meneer Adriani. DE HEER ADRIANI (D66): Dank u wel, voorzitter. Als D66 hebben we een naam hoog te houden wat referenda betreft. Het heeft ooit tot de kroonjuwelen gehoord, maar in de mores van de partij mogen we het daar niet meer over hebben, dus dat zal ik ook proberen niet te doen. Nu blijkt het woord tot de nodige verwarringen verschillende inzichten te leiden. Ik ga proberen mijn bijdrage te vormen langs die inzichten en de keuzes die daarin zitten. Ik ga proberen dat op een systematische manier af te pellen. Het lijkt te kunnen zijn dat je van mening kan verschillen, of je dat referendum voor of na of allebei, bij een besluit zou willen nemen. Wij zijn van mening, voorzitter, dat voor een besluit, niks toevoegt en niet nodig is. Het raadsvoorstel zoals het nu voorligt, ongeamendeerd, zouden wij dan ook niet kunnen steunen. Waarom vinden we dat? Omdat we al een uitstekende participatietraditie hebben in Soest. Als wij een voorstel voorgelegd krijgen, dan gaan wij nadenken: wie zouden daarbij betrokken zijn? Wie zijn de belanghebbenden en hoe zouden wij die zo goed mogelijk kunnen horen? Je kunt niet uitsluiten dat daar een situatie bij is waarbij we denken: misschien is een brede volksraadpleging voor dit besluit wel een goed idee. We kunnen daartoe besluiten.

Daar hebben we geen Referendumverordening voor nodig. Hebben we echter het besluit genomen en blijkt dat er toch mensen in Soest zijn, of in Soesterberg, die het er niet mee eens zijn? En, voorzitter, in de tijd dat ik hier bij de politiek ben betrokken, heb ik dat wel eens zien gebeuren, dus dat zou zomaar kunnen. Het is heel goed dat er dan zoiets is als een noodrem, het raadgevend correctief referendum, wat na het besluit ingezet kan worden. Wat door de inwoners zelf kan worden aangevraagd en wat in feite voor ons als correctie kan dienen. Wij hebben dan ook een amendement ingediend, mede namens, ik heb net verzuimd dat te zeggen, GGS en BBS. Verander nu die term referendum in het raadsvoorstel steeds in raadgevend correctief referendum, zodat dat referendum achteraf de norm is en dat we het daarover hebben. Vervolgens, voorzitter, schijn je ook van mening te kunnen verschillen of het alleen de inwoners zijn of dat we ook als raad het initiatief zouden moeten kunnen nemen voor het referendum. Over het referendum vooraf, wat ik onder participatie schaar, zei ik al dat we het initiatief heel goed zouden kunnen nemen, maar daar hebben we de verordening niet voor nodig. Voor het raadgevend correctief referendum denk ik dat het echt de inwoners zijn die aan de bak moeten.

Is het zo, volgens degene die dat anders zien, dat we hier in deze raad, als we onze zin niet krijgen, als we tot een minderheid behoren bij een besluit, dat we dan het volk in moeten roepen om dat alsnog te corrigeren? Is dat de mores waar we in Soest naartoe willen? Nee, volgens mij is dat niet de mores. Het is wel een heel goede zaak dat inwoners in Soest en Soesterberg de mogelijkheid 35

krijgen om, als wij een besluit nemen dat hun onwel gevoeglijk is, dat ze daar aan de noodrem kunnen trekken. Voorzitter, dan schijn je van mening te kunnen verschillen over wat voor een soort besluiten dan referendabel zijn, wat ik een prachtig woord vind en wat volgens mij iets anders betekent, maar het wordt breed gebruikt in deze zin. Ik doe dat ook maar. GroenLinks heeft daar een amendement voor ingediend, wat aansluit bij de VNG-modelverordening. Ik zie ook geen enkele reden waarom we ons beperkter op zouden stellen, dan de VNG-verordening. Wij zijn trots dat we mede-indiener mogen zijn van dat amendementen zullen dat dan ook van harte steunen. Zoveel mogelijk soorten besluiten zouden onderwerp moeten zijn van die noodrem, die wij graag in willen zetten. Voorzitter, ik heb nog twee puntjes. De ene is de leeftijdsgrens. Als ik kijk naar de mede-indieners, geloof ik dat dat een gedane zaak is. Het is mooi dat we de jongeren zo vroeg mogelijk betrekken bij onze besluitvorming en dat we ook duidelijk maken dat we niet alleen hun stem serieus nemen, maar ook op prijs stellen. Dat amendement, wat wij indienen namens een heleboel andere partijen, daar heb ik wel vertrouwen in. Ik heb nog één puntje, voorzitter, wat ik nog niet heb aangeraakt en dat gaat over de reactietermijn.

In het amendement wat GroenLinks als eerste voorstelde, wordt die reactietermijn op achtenveertig uur gezet. Eerlijk gezegd spreekt me dat wel aan, omdat dat amendement ook ruimte laat voor een referendum vooraf, wat volgens mij systematisch bij participatie hoort en niet in de Referendumverordening. We gaan dat niet kunnen steunen, dat is jammer. Had er nu een apart amendement gelegen voor die achtenveertig uur, had dat op onze steun kunnen rekenen. Dank u wel. PLV. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Adriani. Meneer Lucas, u heeft het woord, fractie CDA. DE HEER LUCAS (CDA): Voorzitter, dank. Ja, toen de heer Adriani begon over de kroonjuwelen, had ik het idee dat hij zou aankondigen dat hij die in de buurtwinkel van D66 te koop zou aanbieden, misschien wel in de verkoop, maar nu ik hem zo gloedvol hoor betogen, denk ik dat dat er niet in zit. Ik denk dat wij op een paar punten wel overeenstemming hebben, maar op een bepaald aantal ook weer niet. Dat komt ook wel doordat wij van het college, voorafgaand aan deze raad, de reactie kregen op een groot aantal voorstellen op de amendementen. Het bevestigt wel wat het CDA al eerder zei over dit voorstel, die Referendumverordening. Stel dat wij deze Referendumverordening als een echt referendum zouden behandelen, met al die wijzigingsvoorstellen, wij zijn zelf niet eens in staat tot een simpel ja of nee.

Wat ons betreft is een referendum een sluitstuk en wij zouden veel meer willen aansluiten op het centraal stellen van de burger vanaf het begin van het participatieproces. Die mogen nu met een referendum niet de nuance tonen die wij nu al een paar keer wel betogen. Ik zit nu wel met een probleem, want het CDA zou het voorliggend voorstel hebben gesteund. De leeftijd mag naar beneden. Dat amendement hebben wij mede-ingediend. Die andere, daar zitten wij wel met een probleem. Als die weer worden aangenomen, dan is er voor ons wel weer een nieuwe situatie. Ik had dit liever als een referendum willen behandelen. Laten wij simpel ja of nee zeggen op het voorstel, maar die hoop is denk ik al wel vervlogen, omdat we al een aantal minuten bezig zijn. Tot zover wil ik het even laten. Ik denk dat wij nog wel eens een keer spreken over hoe we de burgers kunnen laten meepraten, meer dan via alleen een referendum. Tot zover. PLV. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Lucas, namens de fractie van het CDA. Ik was net zo in mijn papier aan het rommelen. Ik had ergens opgeschreven wie ik nog meer had staan. Mevrouw Roose, namens ChristenUnie-SGP. Aan u het woord, mevrouw Roose. MEVROUW ROOSE (CU-SGP): Hartelijk dank, voorzitter. Ja, graag reageren wij op de voorliggende amendementen en allereerst dank aan de portefeuillehouder voor uitgebreide reactie vooraf op de amendementen. Het eerste amendement.

Op het eerste punt van het dictum, namelijk de zeven dagen vervangen door achtenveertig uur, dat blijkt in de praktijk ook haalbaar en daardoor is er wat de ChristenUnie-SGP betreft niets op tegen. Dat is prima wat ons betreft. Echter, op punt twee van het dictum, namelijk het raadgevend correctief referendum behouden, daar gaan we niet in mee. Wij gaan op dit punt mee met het VNG-model, namelijk een referendum op basis van een ontwerpraadsbesluit, om het argument, zoals verwoord in het raadsvoorstel, namelijk dat het advies van kiesgerechtigden meegenomen kan worden in de besluitvorming. Dit is nogmaals toegelicht door de portefeuillehouder vandaag op de mail en die argumentatie volgen en delen wij. Omdat we op één onderdeel tegen zijn, kunnen we helaas niet instemmen met dit amendement. Het tweede amendement, het referendum op initiatief van de raad. De ChristenUnie-SGP stemt niet in met dit amendement. De gemeenteraad bestaat wat ons betreft uit volksvertegenwoordigers en deze verwoorden de stemmen van de achterban in de besluitvorming. Wij vinden een referendum op initiatief van de raad daarom overbodig. Het derde amendement, met betrekking tot de referendabele onderwerpen. Om redenen welke de portefeuillehouder aangeeft, gaan wij niet mee met dit amendement. Ik kan er verder kort over zijn. Het vierde amendement, met betrekking tot zestienplus, de leeftijd verlagen.

Het verlagen van de leeftijd 36

naar zestien jaar zou participatie onder jongeren kunnen bevorderen. Echter, de ChristenUnie-SGP is van mening dat er meer voor nodig is dan alleen het verlagen van de leeftijd. Zoals mijn collega, meneer Van Huigenbos, vorige week aangaf, is er brede inzet nodig in de samenleving, om vooral de laagopgeleide jongeren te betrekken. Zowel thuis, als in het onderwijs. Die brede inzet is er niet zomaar en we zien het dan gebeuren, dat de kloof tussen lager en hoger opgeleide jongeren groter wordt. Om deze reden en om de door de portefeuille aangegeven reden van extra kosten die deze aanpassing met zich meebrengt, zijn we op dit moment tegen dit amendement. Het laatste amendement, heel kort. Wij zijn tegen dit amendement en dat is om argumenten die ik al heb verwoord bij het eerste amendement. Het voorliggende voorstel, daar kunnen we van harte mee instemmen. Tot zover, bedankt. Dank u wel, mevrouw Roose en u sprak namens de fractie ChristenUnie-SGP. De een-na-laatste die zich gemeld heeft, is meneer Witlox. Meneer Witlox, aan u het woord namens de Partij van de Arbeid. DE HEER WITLOX (PVDA): Dank u wel, voorzitter. Waar de PvdA staat onder de amendementen is duidelijk. Ik wil even opmerken dat wij ook de leeftijdsgrens van harte willen mede-indienen of willen ondersteunen. We hebben dat vorige week ook gezegd. We zijn kennelijk vergeten om dat nog een keer te onderschrijven.

Als blijk dat we ons daar ook in verdiept hebben, wil ik even citeren uit het onderzoek. Overigens heeft mevrouw Ter Beek-Suijkerbuijk dat destijds, vorige week, goed toegelicht. De politieke interesse van jongeren is van groot belang voor onze democratie en daar kun je wat ons betreft niet vroeg genoeg mee beginnen. Als ook het brein voldoende ontwikkeld is op die leeftijd, dat hebben die onderzoeken aangetoond, dan kun je niet anders dan daar voor zijn. Bij deze nogmaals een toelichting op iets waar wij niet bij staan, maar wel graag hadden bij willen staan. Dank u wel. PLV. VOORZITTER: Dank u wel. We kunnen het er alsnog bij zetten, zegt de griffier. We zullen dat doen. Ik heb in de lijst nog meneer Van der Torre staan en ook mevrouw Gastelaars meldt zich aan. Meneer Van der Torre, namens de fractie van de VVD. Gaat uw gang. DE HEER VAN DER TORRE (VVD): Dank u wel, voorzitter. Participatie is belangrijk en de jeugd erbij betrekken ook. We leggen ons oor graag te luister bij de jongeren en die jongeren hebben ook zeker een mening en dat vooral over onderwerpen die zij zelf aandragen. Wat wij niet moeten doen, is een voor ons als raad ingewikkeld beslispunt, anders houd je geen referendum, terugbrengen tot een simpel ja/nee.

Als je mensen namelijk hun mening vraagt en dat doen we vaak, zeggen ze: "Ik vind." Ze hebben echt wel een mening, maar dan altijd wel met nuances: ja, maar of nee, maar. Die nuance, dat verdwijnt volledig bij een versimpelend referendum. Het feit dat het referendum in feite raadgevend is, ofwel vrijblijvend, zorgt ervoor dat dat achteraf alleen maar leidt tot cynisme over de politiek. Met andere woorden, de VVD is van mening dat in een goed functionerende, representatieve democratie een referendum niet nodig is. Een verdere uitbreiding van het voorliggende voorstel met amendementen heeft dus geen steun van de VVD. PLV. VOORZITTER: Helder. Dank u wel meneer Van der Torre, namens de fractie van de VVD. Mevrouw Gastelaars namens de fractie van DSN. MEVROUW GASTELAARS (DSN): Voorzitter, dank u wel. Ik kan het ook heel kort houden. Er is al zoveel gezegd. De amendementen waar DSN bijstaat, dat is duidelijk. Waar wij niet bij staan, dat is die leeftijdsverlaging, als het nog kan, willen we daar ook graag mede-indiener van zijn. Dat is uitermate belangrijk. Waarom? Waarom het aanvullen en de steun voor de verschillende amendementen op de Referendumverordening? Wij vinden het belangrijk dat de inwoners zoveel mogelijk betrokken worden bij het beleid en ook zoveel mogelijk hun stem kunnen laten horen daarop.

Ook waar wij het niet goed doen, mogen ze ons gedurende de vier jaar corrigeren, en niet alleen maar één keer in de vier jaar. Dank u wel. PLV. VOORZITTER: Dank u wel voor uw bijdrage, mevrouw Gastelaars en de toevoeging bij één van de amendementen is al gebeurd, zegt de griffier. Zijn er nog anderen die het woord willen? Ja, ik zie meneer Boks nog, eerste termijn. Meneer Paul, eerste termijn. Meneer Boks. DE HEER BOKS (LAS): Voorzitter, dank u wel. Even ingaand op de amendementen. Wij hebben een groot aantal daarvan mede-ingediend. Het leeftijdsamendement, daar zijn wij een voorstander van. Daar willen we graag in mee. Volgens mij zijn we daar niet mede-indiener van, maar beschouw ons als zodanig, zou ik haast zeggen. Het correctief referendum, met dat amendement gaan wij niet mee. Onze insteek is, ik mag in dit geval zeggen mijn insteek: een Referendumverordening, zo ruim mogelijk. Daar ga ik alleen maar voordeel van hebben in de komende jaren. Nu kom ik aan 37

een puntje integriteit toe, dus ik stop daar dan ook meteen weer mee. Voorzitter, toen ik in 2001 bij de politiek betrokken raakte, lag er op dat moment een referendum voor. Bij mijn weten is dat het enige referendum wat in ieder geval ooit in de gemeente Soest is gehouden. Dat ging over het ecoduct. Later is het Boele Staal genoemd. Dat was toen nog niet. Hadden we dat geweten, dan hadden we geen referendum hoeven houden, want dan weet je zeker dat het komt. Het is er niet gekomen. We hebben wel een referendum gehad, maar er waren achthonderdtweeënzeventig stemmen te weinig. Daarmee werd het referendum ongeldig verklaard. Nu, eenentwintig jaar later, zo ongeveer, hebben wij het hierin de raad uitvoerig over een Referendumverordening. De term des keizers baard komt bij mij in dit geval wel op. Ik heb toch goede hoop dat we met een nieuwe Referendumverordening, die zo ruim mogelijk is, de gemeenschap een enorme dienst kunnen bewijzen en ook onszelf. Daarmee kunnen wij weer vertrouwen terugwinnen met onze inwoners, mits we er goed mee omgaan. Dank u wel. PLV. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Boks, u sprak namens de fractie van LAS en het is vandaag de laatste dag dat er mogelijkheid zou kunnen bestaan dat Boks wordt veranderd in Baks of Baks in Boks. Na vanavond hebben we daar geen probleem meer mee.

DE HEER BOKS (LAS): Voorzitter, fijn dat u dit zegt, maar ik heb er in ieder geval geen problemen meer mee. PLV. VOORZITTER: Ik hoop dat u er nog wel problemen mee heeft in de komende jaren. DE HEER BOKS (LAS): Dank u wel. PLV. VOORZITTER: Het is maar wat je elkaar toewenst. Meneer Paul, namens de fractie van GGS. DE HEER PAUL (GGS): Dank u wel, voorzitter. GGS sluit zich aan bij de woorden van meneer Boks. Zo ruim mogelijk. Waarom? GGS wil graag ook verruiming van de inspraak. De vertegenwoordigende democratie zoals we die kennen loopt een beetje op zijn laatste benen. Wij zien dan een referendum als een middel en de verordening is dan een vorm daarvoor. Wij menen dat met die amendementen het de vorm het dichtst benadert, zoals de VNG die voorstaat en daarmee een goede vorm is. Daar is over nagedacht. In het geval van de leeftijdsverlaging wordt dan het advies van de ROB gevolgd, de Raad voor het Openbaar Bestuur. Een prachtig instituut waar we vaker adviezen van zouden mogen overnemen wat mij betreft. Het is een instrument, naast bijvoorbeeld een burgerraad en zoals het CDA het voorstaat, een jongerenraad. Dat zou je samen kunnen doen, op basis van loting, zodat je mensen echt betrekt en niet alleen maar de usual suspects of de bovenlaag van de maatschappij. Dat je gewoon mensen aanwijst: kom, ik wil jouw mening horen.

Of ze zestien zijn of zesentachtig, dat maakt dan niet uit. Er zijn meerdere instrumenten denkbaar. Ik denk ook dat we een referendum op verschillende manieren kunnen inzetten. In een discussie voorafgaand aan dit voorstel, was er toch een beetje de angst voor misbruik door populisten, zoals we landelijk ook wel hebben gezien. Dat valt wel te beperken. Ik denk dat dat gevaar wel te beheersen valt, zeker in Soest. PLV. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Paul, voor uw bijdrage. DE HEER PAUL (GGS): Alstublieft. PLV. VOORZITTER: Oh, u was nog niet klaar. Neemt u me niet kwalijk. DE HEER PAUL (GGS): Ik ging inderdaad naar een punt toe. Ik zal hem zetten, samen met u. PLV. VOORZITTER: Dank u wel. Wil er iemand anders nog in deze eerste termijn? Niemand. Ik geef het woord aan de burgemeester voor een eventuele reactie. Deze microfoon doet het wel. De camera zal denk ik wel bewogen moeten worden. BURGEMEESTER: Goed, ik zal niet in herhaling vallen op de informatie die ik u aan het einde van de ochtend, begin van de middag heb toegestuurd, maar wel daar een aantal punten toch in highlighten, naar aanleiding van uw inbreng. Laat ik beginnen met de kroonjuwelen van D66. Ik zal het niet anders verwoorden op deze avond, maar die zijn natuurlijk uit het jaar '65, '66. We hadden het toen nog niet eens over inspraak.

De referenda waren daar natuurlijk en inmiddels zijn we wel een heleboel jaren verder. Ik wil u toch nog even meevoeren in het [onhoorbaar],die ons daar natuurlijk heel veel over geleerd heeft, in de gesprekken die we daar een paar jaar geleden over gehad hebben. Natuurlijk bent u primair volgens de wet de volksvertegenwoordiger en degene die, vanuit uw politieke maatlat, hier de besluiten moet nemen. Gelukkig hebben wij steeds meer 38

elementen als participatie en is het referendum, in die zin kan ik ook wel aansluiten bij de reactie van de heer Adriani, is het logisch dat je een correctief referendum als eindpositie neemt. Niet beide. Maakt u een keus, of het één, of het ander, maar niet beide. Laat ik het u toch maar even voorhouden: stel dat iemand echt iets niet wil, dan kan je over hetzelfde onderwerp twee of drie referenda houden en besluitvorming op die manier jarenlang blokkeren. Dat is niet de bedoeling van de verordening, maar dat zou wel een mogelijk misbruik kunnen zijn van de mogelijkheden die je schept. Ik vind dat je daar met elkaar wel rekening mee moet houden. Uiteindelijk moet de gemeente bestuurd worden. Kiest u het één of kiest u het ander. Voor de rest hebben wij natuurlijk ook gezegd: "Laat de politiek bij de politiek vooral zijn." Erg belangrijk vind ik wel ook nog het thema, het verlagen van de kiesgerechtigde leeftijd. Dat ik toch nog eventjes hier onderstreep, dat gaat zeker ook extra moeite en kosten met zich meebrengen. Dat u niet denkt: dat had hij niet gezegd. Dat heb ik wel bij deze gezegd, want de huidige software voor verkiezingen is daar niet voor bruikbaar. Overigens, inhoudelijk kan het college daar graag de mening van bij u achterlaten. Ik denk dat het op zich een goede beweging is.

Ik kijk naar de achtenveertig uur die u genoemd heeft en ook daar moet ik u wel voorhouden dat achtenveertig uur weliswaar kan, maar dat gaat natuurlijk niet met de bestaande capaciteit. Ook daar moet u zich er dan van bewust van zijn, als u dat verandert in het voorstel, dat dat natuurlijk gewoon extra moeite en kosten met zich gaat meebrengen. Dat is een behoorlijke klus en dat kunt u niet aan de zeer beperkte griffiecapaciteit overlaten. Dat is echt gewoon te veel. Dat moet dan ondersteund worden en dat kost natuurlijk moeite en tijd. Daar moet ik ook een beetje voor waken. Al die opmerkingen over het raadgevend correctief referendum. Ik weet niet of u de laatste alinea, boven punt vier, in de inbreng gelezen heeft. Die veranderen wel de essentie van de verordening en daar brengt u mij mee in de worsteling. Als u het amendement zou willen aannemen en ik kan me dat op basis van het aantal indieners zomaar voorstellen, dan kan in ieder geval ik het niet overzien als portefeuillehouder en dan kan je de Referendumverordening zodanig in gewijzigde vorm eigenlijk niet meer overzien. Dat brengt mij in een dilemma, want dan stelt u vast dat u de verordening in die zin wil aanwijzen, maar u kunt niet meer overzien wat dat betekent. Ik zou moeten adviseren, als u dat amendement met zijn allen zou willen steunen, om de aangepaste verordening opnieuw aan u voor te leggen.

U moet uiteindelijk, als u besluit, ook kunnen overzien waartoe u besluit. Ik doe geen uitspraak of u dat wel of niet moet doen, maar ik wil u wel wijzen op het feit dat u de consequenties van uw besluit moet kunnen overzien. Ook dat hoort bij zorgvuldige besluitvorming. Meer moeite hebben wij met de uitbreiding van het type en aantal referendabele onderwerpen. U heeft daar de argumentatie van kunnen lezen. Ik noem maar wat, bestemmingsplannen zijn echt ingewikkeld om het daarover eens te worden. We hadden net ook zo'n onderwerpje, geloof ik. De nieuwe wet gaat daar op alle mogelijke manieren ons natuurlijk onder druk zetten om juist snel een besluit te nemen. Zeker daar waar alle belangen kunnen conflicteren en dat heb je, als je een algemeen belang en een individueel belang moet afwegen, dan moet je daar heel erg goed over nadenken, of je dat wil of niet wil. Het blijft natuurlijk een keuze van de politiek. Ik zie nog niet een maatschappelijke verantwoordelijkheid, zoals bijvoorbeeld het vestigen van een AZC, gemakkelijk en op korte termijn tot stand komen. Ik heb, denk ik, de belangrijkste punten wel gehad, in aanvulling op wat er gezegd is. Ik wil deze vergadering ook niet verder ophouden. Daarmee heeft u de advisering van het college aangevuld gekregen. PLV. VOORZITTER: Dank u wel, portefeuillehouder, voor uw antwoord. Ik ga kijken.

Is er iemand die behoefte heeft aan de tweede termijn? Ik zie meneer De Ruijter. Anderen? Meneer De Ruijter, wil u het dan gelijk aangeven, als er amendementen zijn die u intrekt? Datzelfde geldt voor meneer Adriani. Als er amendementen zijn die u na de beantwoording intrekt, horen we dat graag, dan hoeven we die niet in stemming te brengen. Aan u. DE HEER DE RUIJTER (GL): Ja, u kunt het natuurlijk altijd proberen, voorzitter. Ik wil vooral het pleidooi van de portefeuillehouder onderschrijven, dat als wij in deze raad besluiten op de één of andere manier het raadgevend correctief referendum te behouden, dat wij dan vervolgens deze Referendumverordening niet aan kunnen nemen. We kunnen wel alle amendementen aflopen, maar als één van die twee wordt aangenomen, dan moeten we denk ik het besluit uitstellen. Dat is mooi, want dat geeft gelijk de gelegenheid om in de nieuwe Referendumverordening, als beide referenda bestaan, uit te werken, dat niet over hetzelfde besluit twee keer een referendum gehouden kan worden. Dat argument van de burgemeester komt dan meteen te vervallen. Voorzitter, dank. PLV. VOORZITTER: Duidelijk, dank u wel. U handhaaft, begrijp ik daaruit, de amendementen waar u hoofdindiener van bent? DE HEER DE RUIJTER (GL): Ja, voor alle duidelijkheid, voorzitter. Er zijn twee amendementen waarin het raadgevend correctief referendum overeind wordt gehouden.

In het amendement dat ik 39

heb ingediend, bestaat het naast het referendum vooraf. De burgemeester zei: "Ja, dan kunnen we over hetzelfde besluit eindeloos doorgaan." Dat valt gewoon keurig uit te sluiten in de nieuwe verordening, die de burgemeester dan gaat maken. Mocht die het toch niet halen, om wat voor onbegrijpelijke reden dan ook, dan ligt er nog een amendement van D66, waarvan ik zou zeggen om die dan vervolgens in stemming te brengen, dan weten we in ieder geval of we het correctief-Ik vervul een rol die ik helemaal niet mag vervullen. Waardoor we vervolgens weten of het raadgevend correctief referendum nu wel of niet overeind blijft. PLV. VOORZITTER: Uw antwoord is duidelijk. Dank u wel, meneer De Ruijter. De griffier had al voor u gedacht. Niet voor u, maar voor u. Dat is een verschil. Meneer Adriani. Kunt u nog wat zeggen over de amendementen waar u de hoofdindiener van bent? D66. DE HEER ADRIANI (D66): Zeker, dank u wel. Ik geloof helemaal niet dat meneer De Ruijter een rol speelde die hem niet past, want de orde van de raad is aan de raad zelf. Daar heeft hij ook een inbreng in. Wij handhaven beide amendementen. Dank u wel. PLV. VOORZITTER: Goed, dank u wel. Iemand anders nog in deze tweede termijn? Zo niet, dan gaan we over naar stemming. We nemen allereerst amendement A1. Daar staat een registratienummer en de laatste is dan A1.

Dat gaat over die zeven dagen vervangen door achtenveertig uur. Dat is A1. Bij twee staat de mogelijkheid tot een raadgevend correctief referendum over genomen raadsbesluiten enzovoort. Mag ik het fractiegewijs doen? D66. D66: Tegen. PLV. VOORZITTER: Partij van de Arbeid. PVDA: Voor. PLV. VOORZITTER: DSN. DSN: Voor. PLV. VOORZITTER: VVD. VVD: Tegen. PLV. VOORZITTER: Soest2002. SOEST2002: Voor. PLV. VOORZITTER: POS. POS: Voor. PLV. VOORZITTER: LAS. LAS: Voor. PLV. VOORZITTER: ChristenUnie-SGP. CU-SGP: Tegen. PLV. VOORZITTER: GroenLinks. GL: Voor. PLV. VOORZITTER: CDA. CDA: Tegen. PLV. VOORZITTER: GGS. GGS: Voor. 40

PLV. VOORZITTER: BurgerBelangen. BURGERBELANGEN: Voor. PLV. VOORZITTER: Dat was amendement A1. Dat amendement is daarmee aangenomen. We brengen in stemming amendement A5. DE HEER DE RUIJTER (GL): Punt van orde, voorzitter. PLV. VOORZITTER: Wat zegt u? DE HEER DE RUIJTER (GL): Ik vroeg een punt van orde aan. PLV. VOORZITTER: Oh, ja. Neem me niet kwalijk, een punt van orde gaat altijd voor. Gaat uw gang, meneer De Ruijter. DE HEER DE RUIJTER (GL): Dank u wel, voorzitter. In mijn bescheiden mening is amendement A5 overbodig geworden. Het raadgevend correctief referendum is zojuist toegevoegd aan de Referendumverordening, dus dan hoeven we niet meer in de tekst iets te vervangen door het woord correctief raadgevend referendum. Volgens mij kunnen we verder met de andere amendementen en dan het besluit terugleggen bij het college. PLV. VOORZITTER: Even een paar seconden.[stilte 03:29:01-03:29:39] Weer even terug uit de seconden overleg. Kijkend naar het amendement wat aangenomen is en naar de nog resterende amendementen, is het voorstel om de andere amendementen wel in stemming te brengen, maar niet te stemmen over de verordening zoals die ligt. Die moet dermate veranderd worden, dat die op een later tijdstip, in de volgende raad, terug zal komen ter besluitvorming.

Kunt u daarmee instemmen, dat het we op die manier doen? DE HEER ADRIANI (D66): Ja, voorzitter, ik denk dat de heer De Ruijter gelijk heeft als hij zegt dat amendement A5 niet meer zinvol is, om daarover te stemmen. Als het u helpt, wil ik het best intrekken. PLV. VOORZITTER: Heel fijn, want we hebben er nog een paar. Ik breng in stemming, gaan we nog even verder, naar amendement A2 bij het registratienummer. Ingediend door GroenLinks enzovoort. Ik loop maar weer even de fracties langs. Mevrouw Flinterman of D66? DE HEER ADRIANI (D66): Voorzitter, met een stemverklaring, wij stemmen daar tegen. We moeten echt de situatie hier niet hebben, dat raadsleden die tot een minderheid behoren en een besluit zien waar ze het niet mee eens zijn, die dat dan breed kunnen leggen bij de bevolking. Dat zou echt een heel rare gang van zaken zijn. Ik ben van harte tegen. PLV. VOORZITTER: Partij van de Arbeid. PVDA: Voor. PLV. VOORZITTER: DSN. DSN: Van harte voor. PLV. VOORZITTER: VVD. VVD: Tegen. PLV. VOORZITTER: Soest2002. SOEST2002: Tegen. PLV. VOORZITTER: POS. POS: Van harte voor. PLV. VOORZITTER: LAS. 41

LAS: Voor. PLV. VOORZITTER: ChristenUnie-SGP. CU-SGP: Tegen. PLV. VOORZITTER: GroenLinks. GL: Ja, ik voel me nu gepiepeld door D66.Mijn stemverklaring is: wat een onzin dat een minderheid in de raad tot iets kan besluiten. We besluiten hier bij meerderheid, dus er is nooit een minderheid in de raad die besluit tot het houden van een referendum. Dat is een hele rare, misleidende bijdrage van de heer Adriani, dan heb ik dat maar als stemverklaring gezegd. Voor. PLV. VOORZITTER: CDA. CDA: Met een korte stemverklaring. Ik voel me niet gepiepeld door wie dan ook, maar ik vind het wel tot een vorm van integriteit behoren, dat we de rollen van de raad en de inwoner -en dat ben je soms zelf ook wel - in dit geval scheiden. Wij zijn tegen. PLV. VOORZITTER: GGS. GGS: Met een stemverklaring. Dit lijkt ons een prima middel, om bijvoorbeeld bij verkiezingen voor de gemeenteraad of voor de Tweede Kamer, als raad een aantal onderwerpen bij meerderheid uit te schrijven. Dat was ik nog vergeten, voordat ik tot mijn punt kwam in de eerste bijdrage. Wij zijn voor dit amendement. PLV. VOORZITTER: BurgerBelangen. BURGERBELANGEN: Voor. PLV. VOORZITTER: Gaan we naar amendement A3.Sorry,er wordt nog even geteld.[stilte 03:33:02-03:33:13]. Vijftien-veertien? Dit amendement is verworpen. Vijftien tegen en veertien voor. We gaan naar amendement A3. Ik ga de andere kant maar langs. De fractie van GGS.

GGS: Voor. PLV. VOORZITTER: CDA. CDA: Tegen. PLV. VOORZITTER: GroenLinks. GL: Voor. PLV. VOORZITTER: ChristenUnie-SGP. CU-SGP: Tegen. PLV. VOORZITTER: LAS. LAS: Ja, voor, tegen, voor, tegen. Ik ben voor. PLV. VOORZITTER: POS. POS: Met wat minder zwaaien ben ik ook voor. PLV. VOORZITTER: Soest2002. SOEST2002: Tegen. PLV. VOORZITTER: VVD. VVD: Tegen. 42

PLV. VOORZITTER: DSN. DSN: Voor. PLV. VOORZITTER: D66. D66: Voor. PLV. VOORZITTER: Partij van de Arbeid. PVDA: Voor. PLV. VOORZITTER: BurgerBelangen BURGERBELANGEN: Voor. PLV. VOORZITTER: Is aangenomen. Zeventien stemmen voor en twaalf stemmen tegen, waarmee dit amendement is aangenomen. Gaan we naar de laatste, A4. We beginnen weer bij— DE HEER BOKS (LAS): Voorzitter, inhoudende welke? PLV. VOORZITTER: A4: definitie kiesgerechtigde leeftijd reeds zestien jaar en ouder. Dank u wel. Gemeentebelangen Groen Soest. GGS: Voor. PLV. VOORZITTER: CDA. CDA: Voor. PLV. VOORZITTER: GroenLinks. GL: Ja, dan heb ik de neiging om natuurlijk alle informatie te geven die u misleidt, maar we zijn gewoon voor. PLV. VOORZITTER: ChristenUnie-SGP. CU-SGP: Tegen. PLV. VOORZITTER: LAS. LAS: Voor. PLV. VOORZITTER: POS. POS: Voor. PLV. VOORZITTER: Soest2002. SOEST2002: Voor. PLV. VOORZITTER: VVD. VVD: Tegen. PLV. VOORZITTER: DSN. DSN: Voor. PLV. VOORZITTER: D66. D66: Voor. PLV. VOORZITTER: Partij van de Arbeid. 43

PVDA: Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Voor. PLV. VOORZITTER: BurgerBelangen BURGERBELANGEN: Voor. PLV. VOORZITTER: Tweeëntwintig voor dit amendement en zeven tegen, betekent dat ook dit amendement is aangenomen. Waarbij we de stemming over de amendementen gehad hebben en ik al aangaf: stemming over het raadsvoorstel doet de volgende raad in verband met de benodigde aanpassingen. De verordening wordt gewijzigd conform en die wordt dus conform voorgelegd. Tot tien over elf houden we een kleine schorsing en we zien u daarna weer terug. Dank u wel en dan neemt de burgemeester het voorzitterschap weer over.[stilte 03:36:32-03:48:55] 5) e) Omgevingswet: sturingsfilosofie, adviesrecht en participatie VOORZITTER: Zou ik de raadsleden mogen vragen om hun posities weer in te nemen. Er wordt nog een koffie ingeschonken en daar geef ik natuurlijk de gelegenheid voor. Ik heropen deze vergadering en ik stel aan de orde onder vijf het punt E: de Omgevingswet. Het voorstel sturingsfilosofie adviesrecht en participatie. Is daar iemand die hierover het woord wenst? Ja, meneer De Wolf, GGS, u heeft het woord. DE HEER DE WOLF (GGS): Ja, voorzitter, dank u wel. Met de sturingsfilosofie en de opzet van participatie en advies gaan we meer in de geest van de Omgevingswet werken en kunnen we ervaring opdoen. De raadswerkgroep is duidelijk: leren en wellicht fouten maken.

Een sprong in het diepe, maar wel met zwembandjes om. De raadswerkgroep heeft zich goed verdiept in de ingewikkelde materie die de Omgevingswet is. Hiervoor onze hartelijke dank. Op de voorstellen van de raadswerkgroep hebben we als rest van de raad aanvullingen kunnen geven. Dat was op 7 oktober 2021 voor de liefhebbers, en die zien we ook weer terug hier. Er blijven onzekerheden en vragen, maar we kunnen er zo nodig nog aan schaven en bepalen waar we de schuifjes vastklikken. Alles bij elkaar een mooie samenwerking van de diverse partijen en hier gaan we dan, wat Gemeentebelangen Groen Soest betreft, mee van start. GGS kan instemmen met het voorgestelde raadsbesluit. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer De Wolf. U sprak namens de fractie van GGS. Meneer Corbeij, u spreekt namens de fractie van de VVD. U heeft het woord. DE HEER CORBEIJ (VVD): Dank u wel voorzitter. Een belangrijke stap in een heel lang en geldrovend proces. Op de details van het raadsvoorstel zal van alles en nog wat op te verzinnen zijn en kritiek te hebben, maar zoals meneer De Wolf al zei, in het proces wordt dat wel gecorrigeerd. Het wordt alweer uitgesteld, of 1 oktober, of 1 januari 2023.

Onze fractie hoopt dat de nieuwe minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening ook een abonnement heeft op Binnenlands Bestuur, want dan had hij daar een half jaartje geleden een aardig artikel over kunnen lezen, hoe er één land op de aardbol ooit een Omgevingswet gehad heeft en wel dertig jaar lang: Nieuw-Zeeland. Die heeft dat in de zomer de prullenbak in gekieperd, na dertig jaar. Misschien komt die in die tussentijd nog wel tot bezinning en komen we er helemaal vanaf. We stemmen wel in met het raadsvoorstel, voorzitter, want de trein zal ongetwijfeld toch wel voortgaan. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Corbeij. U sprak namens de fractie van de VVD. Zijn er nog anderen die in deze termijn het woord wensen? Meneer Sielcken, D66, u heeft het woord. DE HEER SIELCKEN (D66): Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik neem aan dat dat het hele onderwerp vijf is en niet alleen vijf E? Zo ja, dan is D66 voor dit voorstel. Het mooie vind ik ervan dat we als raadswerkgroep gezamenlijk tot een voorstel zijn gekomen. Uiteraard onder het uitdrukkelijke voorbehoud dat iedereen in zijn fractie dat zelf bepaalt. Het grootste avontuur gaat beginnen als ooit de Omgevingswet in werking treedt. De Omgevingswet is vastgesteld. Die verandert inhoudelijk in ieder geval bij de invoering niet meer. Alleen het digitale systeem leidt tot vertraging hoe dan ook.

Het meest spannende wordt toch als wij als raad een verplicht advies moeten gaan geven, want we hebben nog niet een goed idee hoe dat gaat. Dat wordt een avontuur naar de Omgevingswet. Ik verheug mij daarop, om dat te zien. Het mooie is ook dat we onze eigen beperkingen hebben gezien, namelijk dat als de raad tot het inzicht komt dat het misschien een onsje minder moet of een onsje meer, dan kan de raad daartoe besluiten. Dat is hun eigen bevoegdheid en daarom is het een mooi voorstel. Dank u wel. 44

VOORZITTER: Dank u wel, meneer Sielcken, namens de fractie van D66. U zit achter de brede rug van de heer Van Zutphen, dus ik kan u net niet zien vanaf de positie die ik hier heb, maar u heeft gelukkig lange armen. Ik zag net uw handje nog achter de schouder vandaan komen. Is er nog verder iemand die het woord wenst over dit onderwerp? Is er behoefte aan stemming? Niet, dan is het voorstel aangenomen. 5) f) Omgevingswet: verplichte adviescommissie VOORZITTER: Dan, onder F, de Omgevingswet verplichte adviescommissie. Is er iemand die daarover het woord wenst? Meneer De Wolf, GGS, u heeft het woord. DE HEER DE WOLF (GGS): Ja, dank u wel, voorzitter. GGS vindt het een goed plan om zowel de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en de Adviescommissie Milieu en Ruimte in stand te houden. Het is conform het VNG-advies en om een breed aandachtsveld inzake de ruimtelijke kwaliteit te handhaven. Beide commissies hebben zo hun eigen, elkaar aanvullende expertise en dit is voorlopig een goede oplossing. GGS stemt graag in met dit voorstel. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer De Wolf. Anderen nog het woord? Is er behoefte aan stemming? Niet, dan is ook dit voorstel met algemene stemmen aangenomen. 5) g) Omgevingswet: delegatiebesluit VOORZITTER: Ik ga onder G naar de Omgevingswet, het delegatiebesluit. Is er iemand die daarover het woord wenst? Ja, ik keek alweer naar meneer De Wolf, GGS.

Die heeft het allemaal keurig voorbereid. DE HEER DE WOLF (GGS): De laatste keer zullen ze me horen. VOORZITTER: U verwoordt het direct namens allemaal. Meneer De Wolf, u heeft het woord. DE HEER DE WOLF (GGS): Dank u wel. Het zou als raad vermoedelijk ondoenlijk zijn om ons met alle veranderingen en aanpassingen die de overgang van bestemmingsplan naar één omgevingsplan met zich meebrengt, om ons daarmee te bemoeien. We blijven het beleid bepalen, maar tegen het delegeren van vooral een technisch deel van de inrichting van het omgevingsplan is geen bezwaar. Naar wij begrepen hebben, is dit ook een verkennend proces op weg naar het geheel uitkristalliseren van het omgevingsplan. GGS stemt graag in met dit voorstel. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer De Wolf, namens de fractie van GGS sprak u. Zijn er nog anderen die het woord wensen? Zo niet, is er iemand die stemming wenst? Ook niet, dan is ook dit voorstel aangenomen met algemene stemmen. 5) h) Nota bodembeheer met bodemkwaliteitskaart, inclusief PFAS-beleid VOORZITTER: Onder H, de nota bodembeheer met de bodem kwaliteitskaart, inclusief PFAS-beleid. Is er iemand die hierover het woord wenst? Niet. Er werd al vanaf verschillende kanten naar u gewezen, meneer De Wolf. Het is uw avond. U heeft het woord. DE HEER DE WOLF (GGS): Dank u wel, voorzitter. Daar ben ik weer.

Met deze nota bodembeheer is een goed instrument ontstaan, geactualiseerd en daardoor beter dan het was. We krijgen steeds beter inzicht in probleemstoffen en dito gebieden en kunnen zo tenminste verspreiding van ongewenste stoffen voorkomen. De recente ontwikkelingen over de effecten van PFAS, laten zien hoe belangrijk het is om het beleid voortdurend te actualiseren en hierin voorziet de voorliggende regeling. De vragen die door mij in de opiniërende raad zijn gesteld, met betrekking tot de monitoring van PFAS, zijn inmiddels via de mail, ook door u ontvangen, door de wethouder afdoende beantwoord. We kunnen erop vertrouwen dat nader onderzoek naar PFAS-problemen vanuit het Rijk gaat plaatsvinden. GGS stemt graag in met het voorgestelde raadsbesluit. VOORZITTER: Dank u wel. Zijn er nog anderen die het woord wensen? Zo niet, is er behoefte aan stemming? Ook niet. Ook deze is met algemene stemmen aangenomen. 45

5) i) Verordening Participatieraad Sociaal Domein Soest VOORZITTER: Ik kom onder I, de Verordening participatieraad Sociaal Domein Soest. Is er iemand die daarover het woord wenst? Ik zie er twee. Eerst mevrouw Flinterman en dan mevrouw Van der Vijgh. Mevrouw Flinterman. MEVROUW FLINTERMAN (D66): Dank u wel voorzitter. Na het moeizaam functioneren van de adviesraad, maken we nu via deze verordening de stap naar een participatieraad. Een positieve ontwikkeling wat betreft D66.De participatieraad lijkt een goede manier om de inwoners te betrekken bij de uitvoering van het beleid. Fijn ook dat de heer Smit bereid is gevonden om hiermee aan de slag te gaan. We hopen dat hij een participatieraad samen kan stellen, die recht doet aan de diversiteit van de betrokken doelgroepen en dat de lessen en ervaringen van de adviesraad zullen bijdragen aan een goed functionerende participatieraad. De evaluatie over een jaar zien we met vertrouwen tegemoet en we wensen de kwartiermakers veel succes. Wij stemmen dus in met het voorliggende voorstel. VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Flinterman. U sprak namens de fractie van D66. Mevrouw Van der Vijgh, namens de VVD. MEVROUW VAN DER VIJGH (VVD): Dank u wel. Ja, ook de VVD stemt in met de verordening van de participatieraad.

Wij vinden het ook belangrijk dat die raad er is om informatie op een onafhankelijke manier uit de samenleving op te halen, te benutten en te gebruiken voor het beleid dat gemaakt wordt. We vinden het erg belangrijk dat die raad goed functioneert en we gaan ervanuit dat college alles zal doen om die raad ook te ondersteunen. Tot slot willen wij ook de heer Smit bedanken voor al het werk wat hij tot nu toe gedaan heeft. Wij kijken uit naar het vervolg. VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Van der Vijgh. U sprak namens de fractie van de VVD. Meneer De Ruijter, GroenLinks. DE HEER DE RUIJTER (GL): Ja, dank u wel, voorzitter. Ook GroenLinks is blij dat na drie jaar kwakkelen er nu een degelijke Verordening participatieraad ligt, die hoop voor de toekomst biedt. Het moet mij echter wel van het hart dat zo’n verordening niet heel erg fijn leesbaar is. Nogal erg formeel-juridische taal is en dan ook betitelingen als kwartiermaker en beoogd voorzitter. GroenLinks wil nog even benadrukken dat de participatieraad toch echt bedoeld is om de verbinding te leggen met de inwoners en als doorgeefluik te functioneren. Laten we dat hierna wat minder formeel maken en zorgen dat echt dat geluid vanuit de inwoners doorklinkt. Ook wij stemmen in. VOORZITTER: Dank u wel, meneer De Ruijter. Anderen nog het woord over dit onderwerp? Ja, meneer Boks en daarna mevrouw Weith.

DE HEER BOKS (LAS): Ja, voorzitter, ik denk dat het een goede zaak is dat we nu deze verordening hier voor hebben liggen en goed gaan keuren. Ik wil toch nog een keer mijn zorg uitspreken, die ik ook in de opiniërende raad en daarvoor al heb uitgesproken. Dat is over de samenstelling van die raad. Meneer Smit doet heel goed werk en alle vertrouwen daarin. Hij heeft dat vertrouwen ook bevochten, om het maar even zo te zeggen, in die voorlichting. Echter, in de verordening staat dat de leden moeten kunnen vertrouwen op brede steun vanuit de samenleving. Vandaar ook mijn vraag al eerder. Gaat het college zich die niet toch een klein beetje bemoeien met die samenstelling van die raad? Laat die dat niet alleen maar over aan de kwartiermaker en de beoogd voorzitter? Omdat ik begrepen heb dat dat iemand is die nog maar sinds kort in Soest woont en ik vraag mij af hoe hij dan bij die mensen terechtkomt, die deze raad zouden moeten bevolken. Dat is mijn zorg die ik mee zou willen geven. Ik zou het volgende college willen vragen om over de schouders toch een beetje mee te kijken. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Boks. U sprak namens de fractie van LAS. Mevrouw Weith, namens de fractie van GGS en daarna meneer Groothuis. MEVROUW WEITH (GGS): Dank u wel. Zoals bekend is het vertrek van de adviesraad Sociaal Domein niet zonder hobbels gegaan.

Wij kiezen ervoor om nu vooral vooruit te kijken, met het belang van onze inwoners voorop. Ik hoop dat deze nieuwe manier van inwonersparticipatie binnen het sociaal domein, waarin de participatieraad aan de voorkant van de beleidscyclus kan meedenken over nieuw te ontwikkelen beleid, ervoor gaat zorgen dat het college goed en vooral ook onafhankelijk advies blijft krijgen vanuit het inwonersperspectief. Belangrijk daarbij is ook dat 46

de raad goed aangehaakt blijft over hoe de participatieraad zich verder ontwikkelt en dat er, zoals ook vermeld in het raadsbesluit, minimaal jaarlijks een evaluatie plaatsvindt. Wij stemmen dus in. Hartelijk dank. VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Weith. U sprak namens de fractie van GGS. Meneer Groothuis, namens de fractie van Soest2002. DE HEER GROOTHUIS (SOEST2002): Dank u. Soest2002 gaat akkoord met deze verordening. De nieuwe participatieraad wordt al aan het begin betrokken bij een nieuw beleid. De oude raad kwam pas aan het eind, waardoor weinig ruimte bleef voor overleg en participatie en vooral over advisering. Ze klaagde hier elke keer weer over de te korte tijd. Dat wordt in deze nieuwe verordeningen anders geregeld. Wij wensen de nieuwe raad veel succes bij hun werk. VOORZITTER: Dank u wel, meneer Groothuis. Ik geef het woord aan mevrouw Walraven. Ik denk, zeg ik het nu verkeerd? Mevrouw Walraven, natuurlijk, namens de fractie van de ChristenUnieSGP. Sorry. MEVROUW WALRAVEN (CU-SGP): Dank u wel voorzitter. Als fractie van de ChristenUnie-SGP zijn we blij met de verordening. Goed dat er een inwonersparticipatieraad gaat komen.

Een goede vertegenwoordiging van de inwoners is hierin van belang en wij zijn daarom ook blij dat er niet alleen naar deskundigheid gekeken wordt, maar dat er ook gekeken wordt binnen de diverse inwonersgroepen van Soest, zodat de diverse doelgroepen vertegenwoordigd zijn. Kortom, wij kunnen instemmen met dit voorstel. Dank u wel. VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Walraven. U sprak namens de ChristenUnie-SGP. Anderen nog? Niet. Is er behoefte aan stemming? Ook niet. Ook dit voorstel is aangenomen. 6) Vragenkwartier VOORZITTER: Er heeft zich niemand gemeld voor het vragenkwartier. 7) Afsluiting VOORZITTER: Dat brengt mij bij agendapunt zeven, maar voordat ik dat ga doen, wil ik u allemaal bedanken. Dit is de laatste inhoudelijke raad geweest in deze raadsperiode. Dat zijn toch altijd hele bijzondere momenten. Extra bijzonder is dat we natuurlijk bijna twee jaar niet fysiek bij elkaar gekomen zijn. Nu nog in gemankeerde setting, omdat de fractieassistenten er niet bij konden zijn, die eigenlijk ook helemaal volledig bij de raad te horen. Dat wil ik hier toch gezegd hebben. We zien elkaar natuurlijk nog bij de echte laatste raad, waarin we de verkiezingsuitslag vaststellen en afscheid nemen van een aantal leden. Ik wil u in ieder geval dank zeggen voor al uw inspanning in de afgelopen vier jaar, na afloop van deze raadsvergadering.