Kaderbrief 2023 en Voorjaarsnota 2022 definitief

Kaderbrief 2023 / Voorjaarsnota 2022

Postbus 2000 3760 CA Soest Bezoekadres

Raadhuisplein 1

Telefoon Internet E-mail

(035) 609 34 11 www.soest.nl postbus2000@soest.nl

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 – BESTUURLIJKE INLEIDING............................................................................................................ 3 HOOFDSTUK 2 – KADERBRIEF 2023....................................................................................................................... 4 2.1. INLEIDING...............................................................................................................................................................4 2.2 MAATSCHAPPELIJKE OPGAVEN.....................................................................................................................................4 2.3 UITVOERING WETTELIJKE TAKEN...................................................................................................................................6 2.4 BALANS TUSSEN AMBITIE EN CAPACITEIT........................................................................................................................6 2.5. RESUMÉ.................................................................................................................................................................7 2.6.

FINANCIËLE KADERS EN UITGANGSPUNTEN....................................................................................................................8 HOOFDSTUK 3 – VOORJAARSNOTA 2022............................................................................................................. 10 3.1. RAPPORTAGE PER DEELPROGRAMMA.........................................................................................................................10 PROGRAMMA BESTUURLIJKE OMGEVING...........................................................................................................................10 PROGRAMMA FYSIEKE LEEFOMGEVING..............................................................................................................................11 BOUWEN EN WONEN....................................................................................................................................................

11 KLIMAAT.....................................................................................................................................................................12 AFVALVERWIJDERING.....................................................................................................................................................12 PROGRAMMA SOCIALE LEEFOMGEVING.............................................................................................................................14 OVERHEAD..................................................................................................................................................................16 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN......................................................................................................................................17 3.2.

TOTAALOVERZICHTEN WIJZIGINGSVOORSTELLEN...........................................................................................................20 3.3 FINANCIEEL MEERJARENPERSPECTIEF 2022-2026.........................................................................................................23 HOOFDSTUK 4 – KAPITAALGOEDEREN EN MEERJARIG INVESTERINGSPLAN.........................................................25 BIJLAGE 1 INTEGRALE RAPPORTAGE GROTE PROJECTEN......................................................................................29

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 2 van 47

Hoofdstuk 1 – Bestuurlijke inleiding In dit verkiezingsjaar hebben wij ervoor gekozen om u voor het volgende jaar een kaderbrief aan te bieden, gecombineerd met de voorjaarsnota 2022. Op het moment van opstellen van dit gecombineerde document was het nieuwe college nog niet geïnstalleerd. Daarmee was ook het nieuwe coalitieakkoord, dat de basis vormt voor een kadernota, nog niet beschikbaar. Het nieuwe coalitieakkoord, de meicirculaire 2022 en de adviezen van de taskforce Bouwen en wonen, waarover wij u op 25 mei jl. hebben bijgepraat, zijn drie essentiële bouwstenen voor een integraal beeld en daarmee voor de beleidsmatige en financiële kaders voor de begroting 2023 en verder. Wij gaan ervan uit dat deze bouwstenen in de loop van de eerste helft van juni – in elk geval op hoofdlijnen - beschikbaar zullen zijn. Met het oog op de kaderstellende raadsbijeenkomsten op 30 juni en 7 juli is het raadzaam om in de tweede helft van juni voor u een aanvullende notitie te maken waarin nader wordt ingegaan op de hierboven genoemde bouwstenen. Deze vormen immers samen met de kaderbrief de basis voor de nieuwe begroting 2023 en verder. Wij hebben ons in de voorliggende kaderbrief (hoofdstuk 2) beperkt tot een schets van enkele grote maatschappelijke opgaven de komende jaren en wat nodig is om die opgaven op te pakken en tegelijkertijd onze dienstverlening kwalitatief op peil te houden.

Daarbij gaan wij ook in op de al eerder besproken onbalans tussen ambities en de ambtelijke capaciteit, en de tussenresultaten van de taskforce Bouwen en wonen. Wij sluiten hiermee aan op de eerder geschetste ontwikkelingen in de kaderbrief 2022 en in het overdrachtsdocument. De verwachting is dat dit alles zal leiden tot een aantal bestuurlijke keuzes de komende periode. Tot slot lichten wij de financiële kaders en uitgangspunten toe. Voorjaarsnota In de voorjaarsnota 2022 (hoofdstuk 3) gaan we in op de voorziene afwijkingen voor het lopende jaar. In hoofdstuk 4 actualiseren we in hoofdlijnen de toekomstige vervangingsbehoefte van onze kapitaalgoederen en relateren we dit aan de nu in de begroting beschikbare budgetten. Voor de ‘grote projecten’ reiken we u een integrale voortgangsrapportage aan (bijlage 1). Het financieel meerjarenperspectief ontvangt u vóór de bespreking van de kaderbrief en voorjaarsnota als onderdeel van het integraal beeld voor 2023 en verder. Tot slot Wij kijken terug op een intensieve samenwerking de afgelopen vier jaar met u en met de samenleving. Ook wensen wij u en het nieuwe college veel succes en wijsheid toe voor de komende jaren.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 3 van 47

Hoofdstuk 2 – Kaderbrief 2023 2.1.

Inleiding

“De taken waar de gemeenten voor staan nemen toe, worden steeds belangrijker en ook ingewikkelder. De gemeente is bijvoorbeeld in het sociale en ruimtelijke domein en voor de energietransitie de belangrijkste overheid voor de burger geworden. Om al haar taken en opgaven goed uit te kunnen voeren, wensen gemeenten nauw in contact te staan met inwoners en ondernemers …”. Zo begint de trendstudie “Herstel en perspectief in tijden van transitie, stedelijke trends en opgaven voor 2022 e.v.”, van Platform 31 (https://www.platform31.nl/publicaties/stedelijketrends-en-opgaven-voor-2022-e-v). Vervolgens worden in deze studie verschillende thema’s uitgewerkt: bestuur en het samenspel met de samenleving, demografische ontwikkelingen, economisch herstel, inclusieve gemeente, veiligheid, ruimte en wonen, mobiliteit en duurzaamheid. Thema’s die stuk voor stuk herkenbaar zijn en ook in onze gemeente op de agenda staan. Enkele van deze thema’s worden gerelateerd aan de coronacrisis die ons allemaal de afgelopen twee jaar heeft geraakt. Zo hebben we ervaren hoe belangrijk het is een vitale en veerkrachtige samenleving te zijn. Onze Soester samenleving heeft laten zien dat ze de nodige veerkracht heeft. Tegelijkertijd moeten we blijven werken aan die vitaliteit en moeten we alert blijven op mogelijke gevolgen van de crisis op de langere termijn.

Het streven blijft om Soest en Soesterberg ook in de toekomst een plek te laten zijn waar het goed leven, wonen, werken en recreëren is. Diverse mondiale en landelijke ontwikkelingen laten zien dat het echt anders moet en dat daarvoor een lange termijnperspectief nodig is. Denk aan de klimaatverandering en de daaraan verbonden duurzaamheidstransitie, aan de behoefte aan woningen voor jongeren, ouderen en mensen die zorg nodig hebben of ontheemd zijn en aan het belang van bestaanszekerheid, zorg voor kwetsbaren en kansengelijkheid. Uitdagende maatschappelijke opgaven die ook onze aandacht vragen. Opgaven die deels geïnitieerd zijn vanuit Rijksprogramma’s en deels vanuit eigen ambities. Opgaven waaraan wij samen met onze inwoners en maatschappelijke partners werken. In die samenwerking is ook onze rol de afgelopen jaren veranderd in relatie tot een aantal veranderingen in die samenleving. Naast onze traditionele rol als rechtmatige en presterende overheid hebben we steeds meer ook een netwerkende en participerende rol. Bovenstaande laat zien dat wij als gemeente sinds een aantal jaar een transitie doormaken van een beheergemeente naar een gemeente die voor de nodige uitdagingen staat. In een tijd van verandering of zo u wilt ‘een verandering van tijdperk’, is een goed bestuur en een organisatie die hierbij kan ondersteunen meer dan ooit nodig. In paragraaf 2.2.

gaan wij nader in op enkele van de genoemde maatschappelijke opgaven en in 2.3. lichten we toe hoe de uitvoering van wettelijke taken zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Vervolgens schetsen we in 2.4. de ontstane onbalans tussen ambities en beschikbare capaciteit en in 2.5. vatten we samen en trachten we de betekenis van dit alles te duiden. We sluiten de kaderbrief af met een paragraaf waarin de financiële kaders en uitgangspunten zijn toegelicht. 2.2

Maatschappelijke opgaven

Hieronder gaan we in op drie grote maatschappelijke vraagstukken die de afgelopen jaren aandacht vroegen, maar dat zeker ook de komende jaren zullen doen. Onderwerpen die niet alleen lokaal, maar ook landelijk hoog op de agenda staan.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 4 van 47

Bouwen en wonen Eén van die opgaven is bouwen en wonen. Op dit moment loopt al een aantal projecten die hier een bijdrage aan leveren. Samen met de regiogemeenten, de provincies Gelderland en Utrecht, acht woningcorporaties en het Rijk werken we in de Woondeal samen om vóór het einde van 2030 23.000 woningen te bouwen in leefbare, bereikbare en duurzame buurten en wijken. In deze deal zijn voor Soest onder meer de woningbouwlocaties Dalweggebied en Soesterberg opgenomen. Voor de periode na 2030 wordt ook samengewerkt op basis van het Ontwikkelbeeld 2030-2040. Het eerste kwartaal dit jaar is de Nationale Woon- en Bouwagenda verschenen. De oproep daarin is helder: meer woningen voor iedereen en vooral sneller. Landelijk en provinciaal liggen er stevige ambities die lokaal voor uitdagingen zorgen en keuzes met zich meebrengen. Voor gemeenten liggen er diverse mogelijkheden om subsidies voor woningbouw te verkrijgen mits aan de gestelde doelen wordt voldaan. De opgave Bouwen en Wonen is nauw verbonden met andere opgaven zoals bereikbaarheid, mobiliteit en duurzaamheid. In de kaderbrief 2022/Voorjaarsnota 2021 is deze samenhang al onderkend, evenals dat bouwen en wonen één van de grote opgaven is. Dat is één van de redenen waarom u vorig jaar een taskforce in het leven hebt geroepen. Hierover leest u in paragraaf 2.4. meer.

Ook voor de komende raadsperiode hebben partijen vertegenwoordigd in uw raad, tijdens de debatten met verkenner en informateur, al laten weten dat bouwen en wonen één van de speerpunten moet zijn. Een sociale samenleving De zorg en ondersteuning van inwoners in onze samenleving en de betaalbaarheid daarvan zal ook de komende jaren onze aandacht blijven vragen. De coronacrisis heeft een aantal zwakheden in onze samenleving bloot gelegd. In het regeerakkoord zijn deze ook benoemd: bestaanszekerheid (armoede en schulden, re-integratie en arbeidsmarkt) en toenemende kansenongelijkheid (onderwijs, vroeg- en voorschoolse educatie). Dit zijn, naast positieve gezondheid, belangrijke speerpunten voor de komende jaren die om een visie vragen hoe wij dat in Soest willen vormgeven. Daarbij kunnen wij gebruik maken van de ervaringen en inzichten die wij en onze partners de afgelopen jaren hebben opgedaan, ook in de gebiedsgerichte aanpak Smitsveen. Een aantal demografische ontwikkelingen, waaronder de vergrijzing, het vluchtelingenvraagstuk en de oorlog in Oekraïne, vragen onze aandacht.

We zien de afgelopen periode de druk op onze verbindende en faciliterende rol toenemen, denk hierbij aan het stimuleren en faciliteren van inwonerinitiatieven en aan het begeleiden van nieuwe ontwikkelingen zoals de komst van nieuwe inwoners die ontheemd zijn en hier een plek vinden om (soms tijdelijk) te leven. Klimaat en duurzaamheid De thema’s klimaat en duurzaamheid blijven hoog op de bestuurlijke agenda staan. In het regeerakkoord 2021 zijn de ambities verder verhoogd. Er wordt nu gestreefd naar een CO2-reductie van 60% in 2030 ten opzichte van 1990 (dit was 49%). Hierbij verwacht het kabinet veel van sneller, slimmer en socialer isoleren. Een belangrijk speerpunt is ook de reductie van stikstofuitstoot. Een recent besluit leidt ertoe dat ook Soest, anders dan voorheen, geconfronteerd wordt met nadere voorschriften ten aanzien van de stikstofdepositie. Anders dan in de vorige periode heeft het Rijk nu wel middelen geraamd om gemeenten te compenseren voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Dit biedt perspectief om het programma energietransitie 2020-2025 verder uit te voeren en waar mogelijk te intensiveren. Ook water, riolering en klimaatadaptatie vragen onze aandacht, niet alleen een lokale maar ook een regionale opgave. De verwachting is dat de Omgevingswet kansen biedt om de samenwerking hierop te versterken.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 5 van 47

2.3

Uitvoering wettelijke taken

“Sinds 2015 is er een aanzienlijk aantal taken gedecentraliseerd naar gemeenten. Daarnaast zorgen ook bredere maatschappelijke opgaven en ontwikkelingen voor meer taken en verantwoordelijkheden op lokaal niveau. Dit betekent dat er niet alleen veel meer Uitvoering wettelijke taken: uitvoeringvraagstukken bij gemeenten zijn belegd, maar ook dat de uitvoering binnen gemeentelijke organisaties een Burgerzaken steeds groter deel van de werkzaamheden vormt”, een Openbare Orde en Veiligheid conclusie die de VNG trekt in de notitie ‘Uitvoeringskracht Zorg, Welzijn en Volksgezondheid van gemeenten, hoe sterk zijn onze schouders?’ (2020: Economische zaken https://vng.nl/publicaties/uitvoeringskracht-van-gemeentenSociale zaken en Werkgelegenheid hoe-sterk-zijn-onze-schouders). Asielbeleid en integratie De toename van taken ligt met name in het sociale en fysieke Onderwijs (met name huisvesting) domein. Als gemeente kunnen wij in de uitvoering immers Ruimtelijke Ordening en meer maatwerk leveren, tegelijkertijd is de druk op onze Volkshuisvesting organisatie om de taken deels zelf en deels door anderen Verkeer en Vervoer goed uit te (laten) voeren, hierdoor toegenomen. Milieubeheer Dit raakt onze Cultuur, Sport en Recreatie inwoners en bedrijven direct.

Sturen op de kwaliteit van onze dienstverlening en de wijze waarop wij inspelen op de vraag en verwachting van onze samenleving zijn en blijven van groot belang. 2.4

Balans tussen ambitie en capaciteit

Wij hebben al eerder met elkaar gesproken over de onbalans die is ontstaan tussen de huidige opgaven en ambities enerzijds en de ambtelijke capaciteit anderzijds. Wij zien dat de verstoring zo nijpend is geworden, dat de rek in de organisatie eruit is. Dit manifesteert zich in een teruglopende dienstverlening, verouderd beleid en een teruglopende arbeidstevredenheid. Het meest manifest is dit te zien in het fysiek domein. De uitvoering van onze wettelijke taken staat onder druk evenals de inzet op de grote opgaven, waaronder Bouwen en Wonen. Dat is ook de reden dat u vorig jaar met de vaststelling van de Voorjaarsnota 2021/Kaderbrief 2022 heeft besloten tot het instellen van een taskforce Bouwen en Wonen. Met daarbij de gedachte dat bouwen en wonen een effectief vliegwiel kan zijn voor de aanpak van andere maatschappelijke opgaven zoals duurzaamheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. Taskforce Bouwen en Wonen De taskforce kreeg als opdracht mee om voor de korte termijn een aantal projecten vlot te trekken en voor de lange termijn met oplossingen te komen om de onbalans weg te nemen tussen opgaven/regulier werk/projecten en de beschikbare capaciteit. Op 25 mei jl. hebben wij u bijgepraat over de opdracht en de tussenresultaten van de taskforce.

Inmiddels is met de extra menskracht voor de korte termijn een aantal projecten en initiatieven vlot getrokken en wordt voor Soesterberg gewerkt aan een beschrijving en doorrekening van de integrale opgave Soesterberg. Om inzicht te krijgen in wat op de langere termijn nodig is, hebben wij bureaus gevraagd ons hierin te adviseren. De tussenresultaten laten het volgende zien: •

Ons systeem, bestuurlijk en ambtelijk, heeft een korte termijn oriëntatie. Alles lijkt belangrijk, daardoor is er onvoldoende focus en wordt onvoldoende geprioriteerd.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 6 van 47

• • • •

Strategische beleidskaders bieden onvoldoende houvast en tactisch beleid, gerelateerd aan de maatschappelijke opgaven, is verouderd. Dit geldt ook voor het financieel beleid t.a.v. projecten en particuliere initiatieven. Gezamenlijke sturing op de opgaven ontbreekt. Medewerkers zijn overbelast, hebben geen tijd voor ontwikkeling en te weinig tijd om hun werk te kunnen uitvoeren.

De constatering is dat het eerst nodig is om de ‘basis op orde’ te brengen om daarna opgavegericht samen met onze partners effectief aan de slag te kunnen. De verwachting is dat de adviezen van de bureaus zullen leiden tot door uw raad te maken keuzes en besluiten. Ondersteunen primaire processen Om de maatschappelijke opgaven in het fysiek en sociaal domein en het toegenomen aantal taken efficiënt en effectief te kunnen uitvoeren, moeten bestuur en organisatie voldoende geëquipeerd zijn. Bedrijfsvoering speelt daarin een belangrijke rol. Mogelijke versterking van het fysiek domein zal extra druk geven. Daarnaast komt ook hier een aantal basistaken in de knel door diverse ontwikkelingen. Denk daarbij aan de overspannen arbeidsmarkt, de nog steeds toenemende digitalisering en in relatie daarmee de informatieveiligheid, het hybride werken en de stevige regelgeving op bijvoorbeeld Inkoop. 2.5.

Resumé

In de inleiding gaven wij al aan dat wij als vertrekkend college ons beperken tot een schets op hoofdlijnen. Wel willen wij op basis van de beschreven ontwikkelingen, de tussenresultaten van de taskforce en de ervaringen van de afgelopen vier jaar een aantal aandachtspunten benoemen. De afgelopen jaren heeft het accent sterk gelegen op het organiseren van een aantal uitvoeringszaken. Denk bijvoorbeeld aan de decentralisaties Sociaal Domein, de uitvoering van het Masterplan, het inspelen op de landelijke afspraken rond duurzaamheid en de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. Kaderstelling en prioritering nodig We zien een toenemende noodzaak voor nadere kaderstelling op strategisch niveau en actualisatie van ons tactisch beleid. De tussenresultaten van de taskforce bevestigen dit. Daarvoor bent u aan zet de komende jaren. U kunt hierbij denken aan kaders voor woningbouw met vragen als waar bouwen we, hoeveel bouwen we, voor wie bouwen we en voor Soesterberg Noord, hanteren we daar een passief of een actief grondbeleid. Maar denkt u ook aan kaders voor financiering en kostentoerekening voor projecten en particuliere initiatieven voor woningbouw. Ook is de strategische agenda Sociaal Domein toe aan een herijking.

Een visie op het Sociaal Domein voor de komende jaren zal antwoord moeten geven op een aantal fundamentele vragen, zoals hoe ziet in Soest een zorgzame samenleving eruit en hoe verhoudt zich dat tot een zorgzame gemeente. Met het stellen van kaders en het herijken van tactisch beleid geeft u richting mee en stelt u prioriteiten die helpen om in deze turbulente tijden van verandering de goede dingen te doen. De goede dingen goed doen Wij hebben al eerder met elkaar gesproken over de onbalans die is ontstaan tussen de huidige taken en opgaven enerzijds en de ambtelijke capaciteit anderzijds. Zoals gezegd manifesteert zich dit in een teruglopende dienstverlening, verouderd beleid en een teruglopende arbeidstevredenheid. De afgelopen jaren zijn diverse onderzoeken en analyses uitgevoerd, waaronder de benchmark in 2020. Uit deze onderzoeken en analyses is gebleken dat wij de basisformatie met 12 tot 16 formatieplaatsen zouden moeten versterken, om ons takenpakket van dat moment (anno 2020) te kunnen uitvoeren. Dat was nog zonder de effecten van de Omgevingswet en exclusief de inzet op de projecten.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 7 van 47

Ook de lopende adviestrajecten binnen de taskforce laten zien dat er organisatorisch en procesmatig een aantal zaken moet worden opgepakt en dat er te weinig capaciteit is om de basistaken goed uit te voeren. De ambtelijke organisatie is op een aantal onderdelen onvoldoende toegerust om de goede dingen goed te doen en de maatschappelijke opgaven ook in de toekomst het hoofd te kunnen blijven bieden. De verwachting is dat dit ook tot keuzes van u zal leiden. 2.6.

Financiële kaders en uitgangspunten

In lijn met de aard van een kaderbrief hebben we ons beperkt tot een aantal hoofdlijnen. Deze werken we na uw kaderstellende raadsvergadering verder uit in de programmabegroting 2023-2026. Nu we nog niet beschikken over het coalitieakkoord en de doorrekening van de meicirculaire 2022, kunnen we op dit moment slechts voorlopige financiële uitgangspunten formuleren. 1. In de begroting 2023-2026 geven we aan hoe we financieel invulling willen geven aan de in hoofdstuk 2 benoemde beleidsuitgangspunten uit het coalitieakkoord 2022-2026. 2. De algemene reserve blijft minimaal op het afgesproken niveau van € 6 miljoen conform de door de raad vastgestelde nota reserves en voorzieningen. 3. De meerjarenbegroting is ten minste in het laatste jaar (2026) sluitend (zie ook de tekst bij ‘provinciale richtlijnen toezicht’, hierna). Financiële uitgangspunten Algemene uitkering Gemeentefonds De raming van de algemene uitkering Gemeentefonds wordt gebaseerd op de meicirculaire 2022. Inflatie/loonontwikkeling Ramingen voor de te hanteren indicatoren voor prijs- en loonontwikkeling (inclusief de trendmatige verhoging van de gemeentelijke belastingen) baseren we op de informatie van de meicirculaire 2022. We ramen op grond van het prijsindexcijfer bruto binnenlands product voor de trendmatige bijstelling voor 2023. Het percentage is nog niet bekend.

Prijscompensatie vindt niet automatisch voor alle budgetten plaats, maar wordt alleen toegepast waar dit noodzakelijk is. Buitengewoon hoge inflatie Op dit moment constateren we risico’s vanwege de aanhoudende hoge inflatie, met name op het terrein van de bouw en investerings-werken en risico’s van (niet-gebudgetteerde) loon- en prijsstijgingen. Dit geldt ook voor de fors gestegen energiekosten. De vraag is of de middelen uit de meicirculaire voldoende zullen zijn om dergelijke stijgingen te kunnen opvangen. Zie ook Hoofdstuk 3.3 Financieel meerjarenperspectief. De doorwerking van de effecten van de geactualiseerde loon- en prijsstijgingen op de diverse budgetten, investeringen en tarieven zal als apart project worden opgepakt binnen de opstelling van de programmabegroting 2023-2026. In deze begroting zullen deze effecten integraal inzichtelijk worden gemaakt. Rente De rentepercentages voor de meerjarenbegroting 2023–2026 worden conform de notitie Rente van de commissie BBV jaarlijks opnieuw bepaald. Belastingen, heffingen en leges Bij de onroerendezaakbelastingen gaan we uit van de in 2021 afgesproken tariefstijging van 2% boven op de trendmatige stijging (tot en met 2024).

Bij de heffingen en rechten (zoals de afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges e.d.) wordt het principe van 100% kostendekkendheid gevolgd, rekening houdend met specifieke uitspraken en besluiten die daarover zijn genomen.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 8 van 47

Provinciale richtlijnen toezicht Ieder jaar ontvangt de gemeente relevante en actuele informatie over de wijze waarop onze (meerjaren)begroting beoordeeld wordt, het financieel toezicht. Uitgangspunt bij het financieel toezicht is dat de gemeente onder repressief toezicht blijft. Repressief toezicht betekent dat we zonder onze voorafgaande goedkeuring de begroting kunnen uitvoeren. Daarbij is leidend dat de structurele lasten gedekt moeten zijn door structurele baten. Het inzicht in de structurele begrotingspositie is een belangrijk aandachtspunt. In het kader van dit financieel toezicht hebben we van de provincie begin april de begrotingsrichtlijnen voor de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 ontvangen. Deze richtlijnen zijn een aanvulling op het Gemeenschappelijk Toezichtkader gemeenten 2020 (GTK 2020). In het GTK 2020 zijn de basisuitgangspunten van het financieel toezicht opgenomen. Financieel-toezicht-GTK2020 . Op basis van de kaders van de provincie dient de begroting structureel en reëel in evenwicht te zijn en van dit evenwicht dient in elk geval uiterlijk in het laatste begrotingsjaar sprake te zijn. Het is voor de toezichthouder niet acceptabel als ieder jaar opnieuw een meerjarenraming wordt opgesteld waarbij er uitsluitend in het laatste jaar weer evenwicht is (verschuivend perspectief).

Wij dienen ons begrotingssaldo, zowel voor het betreffende begrotingsjaar als voor de meerjarenraming, inzichtelijk te presenteren. Wij dienen hiervoor gebruik te maken van de voorbeelden uit het Gemeentelijk Financieel Toezichtkader 2020 en uit de notitie ‘Structurele en incidentele baten en lasten’ van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. Het toezicht vindt plaats over drie richtingen: • Inzicht in de structurele begrotingspositie; • Ontwikkelingen BBV (besluit begroting en verantwoording) waarbij rechtmatigheid en actualisatie notities centraal staan; • Specifieke onderwerpen, waarbij onder andere inzicht in incidentele baten en lasten, taakstellingen, onderhoud kapitaalgoederen, weerstandsvermogen en risicobeheersing en de omgevingswet centraal staan. Financieel meerjarenperspectief Het financieel meerjarenperspectief wordt niet alleen beïnvloed door de voorjaarsnota 2022, maar ook door het nieuwe coalitieakkoord en de meicirculaire 2022 die inzicht geeft in de financiële middelen die de komende jaren concreet van het rijk te verwachten zijn. De effecten hiervan worden de komende weken doorgerekend en zijn onderdeel van het integraal beeld dat u vóór de bespreking van de kaderbrief en voorjaarsnota wordt aangeboden.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 9 van 47

Hoofdstuk 3 – Voorjaarsnota 2022 Inleiding De voorjaarsnota is de eerste bestuursrapportage over het lopende jaar en richt zich primair op de afwijkingen ten opzichte van de begroting. Over de voortgang van de ‘de grote projecten’ rapporteren we integraal. Het accorderen van budgettaire wijzigingen op deelprogrammaniveau is een raadsverantwoordelijkheid. Conform de bestaande uitgangspunten hebben we de voorstellen beoordeeld aan de hand van de drie o’s (onvoorzien, onvermijdelijk en onontkoombaar). Met inachtneming van dit criterium doen we u ook enkele voorstellen om de formatie tussentijds aan te passen. Het gaat hier om maatregelen die geen verder uitstel kunnen lijden, omdat anders de basale uitvoering van taken niet kan worden gegarandeerd. In de tekst treft u een nadere toelichting aan. Voor de gepresenteerde voorstellen wordt de raad gevraagd om in te stemmen met de daaruit voortvloeiende wijzigingsvoorstellen voor de jaarschijf 2022 en de jaarschijven 2023-2026. Daarnaast wordt de raad gevraagd in te stemmen met de financiële wijzigingsvoorstellen van technische aard en om een aantal aanvullende kredieten beschikbaar te stellen. 3.1.

Rapportage per deelprogramma

Algemene ontwikkeling/risico’s Buitengewoon hoge inflatie Op dit moment constateren we risico’s vanwege de aanhoudende hoge inflatie, met name op het terrein van de bouw- en investeringswerken en risico’s van (niet-gebudgetteerde) loon- en prijsstijgingen. De stijgende prijzen van brandstoffen, grondstoffen en halffabricaten door o.a. de oorlog in Oekraïne, productie-uitval door corona e.d. Als gevolg hiervan hebben wij te maken met stijgende kosten van o.a. het onderhoud van sportvelden, sportmateriaal en sportgebouwen. Gezien de alsmaar stijgende prijzen is op dit moment geen inschatting te maken van wat de extra kosten op jaarbasis zullen zijn. Naast stijging van de onderhoudskosten is ook de verwachting dat bestaande kredieten niet meer toereikend zullen zijn. Een andere ontwikkeling die we zien, is dat door een tekort aan materiaal en personeel bij derden trajecten langer duren. De vraag is of de middelen uit de meicirculaire voldoende zullen zijn om dergelijke stijgingen te kunnen opvangen. Zie ook Hoofdstuk 3.3 Financieel meerjarenperspectief.

Programma Bestuurlijke omgeving Bestuur Vuelta incidenteel neutraal € 45.000 Van 18 augustus tot en met 21 augustus 2022 zal de Spaanse Wielerronde ‘La Vuelta’ Nederland aandoen. De tweede etappe op 20 augustus 2022 is van ’s Hertogenbosch via Soesterberg naar Utrecht. De kosten, vooralsnog geraamd op € 45.000 om te komen tot een evenwichtige programmatische invulling van de Soester Vuelta Activiteitenkalender door lokale partijen, het zichtbaar maken van dit evenement voor inwoners van Soest en Soesterberg en aanpalende buurgemeenten en de feitelijke realisatie van de Vuelta op 20 augustus 2022 door Soesterberg worden binnen de verschillende programma’s gedekt. Bestuurskosten incidenteel nadeel (eens per 4 jaar) € 40.000 Een nieuwe raad en een nieuw college brengt eens per 4 jaar meerkosten met zich mee. Om met de nieuwe raad aan de slag te gaan (opleidingen, raadsbijeenkomsten op locatie en verdere versterking van een open bestuurscultuur; processen van de raad richting inwoners over grote vraagstukken, evenals de investering in het nieuwe college is een totaalbudget van € 40.000 nodig.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 10 van 47

Veiligheid Aanvulling krediet Kjoeps

aanvulling krediet € 7.000 structurele lasten vanaf 2023 € 300 Bij het plaatsen van de Kjoep aan de Zuidergracht is de wens naar voren gekomen om parkeerplaatsen aan te leggen. Hiervoor is destijds geen budget aangevraagd, omdat hier toen nog geen sprake van was. Het bleek inderdaad wenselijk, omdat scooters en fietsen van jongeren niet op de weg kunnen staan i.v.m. de verkeerslus waar vrachtwagens keren. Daarnaast zijn extra kosten gemaakt voor het verplaatsen van een lichtmast om de Kjoep op een goede manier te kunnen plaatsen. Accommodaties en eigendommen Willaertgebouw incidenteel nadeel € 11.000 Per 31 oktober 2021 is het gebruik in het Willaertgebouw door de Johanneskerk opgezegd. Voormalig Prins Willem Alexanderschool

incidenteel neutraal € 79.000 ten gunste van reserve accommodatiebeleid Met Bink en Amerpoort zijn in 2022 huurovereenkomsten gesloten voor het huren van ruimte in de PWA voor de periode van 2022 en 2023. Dit leidt tot een incidenteel voordeel van € 79.000 in 2022 en € 58.000 in 2023. Het voorstel is om deze voordelen conform de doelstelling van de reserve accommodatiebeleid ten gunste te laten komen van deze reserve. Toren Petrus en Pauluskerk

incidenteel neutraal € 180.000 t.l.v. reserve onderhoud Gebouwen In maart 2022 is gestart met het Groot Onderhoud aan de Toren Petrus en Pauluskerk. Het onderhoud is gepland in de Reserve Onderhoud Gebouwen met een 10 jaarlijkse cyclus. De verwachte oplevering is in oktober 2022. Na een meervoudige aanbesteding heeft bouw- en restauratiebedrijf Van de Burgt en Strooij de meest economische aanbieding gedaan. Het aanbestedingsbedrag is beduidend hoger dan het beschikbare budget in de Reserve Onderhoud gebouwen in combinatie met een subsidie van € 238.000 die wij van de provincie Utrecht ontvangen. Door de combinatie van extra noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden welke niet waren geraamd en de huidige marktwerking waarbij de prijzen circa 10 tot 20% zijn gestegen is per saldo extra budget van € 180.000 nodig. Dekking uit de Reserve Onderhoud Gebouwen.

Programma fysieke leefomgeving Bouwen en wonen Subsidie versnellen woningbouw gemeente Soest

incidenteel neutraal € 805.000 dekking uit provinciale subsidie Met de vaststelling van de kaderbrief 2022 is besloten tot een taskforce ‘bouwen en wonen’. Doelen van het plan zijn: het vlot trekken van kansrijke woningbouwprojecten in Soesterberg, vereenvoudiging van regelgeving, het optimaliseren van financiering van projecten, het versterken van opgavegericht werken, en het voorbereiden van een advies over een toekomstbestendige organisatie. Eén van de opgaven voor de taskforce is het zoeken naar andere financieringsbronnen voor bouwen en wonen. In dat licht hebben wij in het najaar bij de provincie Utrecht een aanvraag voor subsidie ingediend om een impuls te kunnen geven aan ‘Versnellen woningbouw gemeente Soest’. Deze subsidie van € 805.000 is in december 2021 toegekend. De subsidie draagt bij aan de doelen vanuit de taskforce en is maximaal 67% voor de subsidiabele kosten. 33% komt voor rekening van Soest vanuit de reeds gegeven budgetten van de taskforce en vanuit de beschikbaar gestelde legesinkomsten 2021 voor het wegwerken vooroverleg bestemmingsplannen.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 11 van 47

Leges omgevingsvergunningen incidenteel voordeel € 640.000 De leges omgevingsvergunningen zijn in de najaarsnota 2021 naar boven bijgesteld met € 700.000. In de jaarrekening 2021 is echter aangegeven dat een groot deel van deze extra opbrengst echter pas in 2022 zal worden verleend en dat de (extra) opbrengst zich nu in 2022 zal voordoen. Klimaat De onderstaande twee subsidies: regeling reductie energiegebruik woningen en de aanpak Energiearmoede in 2022 dragen, samen met de eenmalige energietoeslag lage inkomens (programma dekkingsmiddelen), bij aan het ondersteunen van huishoudens die door de snel gestegen energieprijzen, hun energierekening niet of nauwelijks kunnen betalen. Wij zetten breed en integraal (Fysiek Domein en Sociaal Domein) in op energiebesparing en het verlagen van energielasten van deze groeiende groep huishoudens. Regeling reductie energiegebruik woningen

incidenteel neutraal € 100.000 dekking uit rijksbijdrage In 2021 is van het Rijk een bedrag van € 250.000 ontvangen in het kader van de Regeling reductie energiegebruik woningen. Met deze specifieke uitkering stimuleert het Rijk gemeenten om huishoudens (huurders en woningeigenaren) te ondersteunen bij het reduceren van hun energiegebruik door het treffen van eenvoudige energiebesparende maatregelen in de woningen en het geven van advies over energiebesparing aan de bewoners. Dit leidt tot reductie van het energiegebruik bij huishoudens en daarmee tot CO2-reductie. De uitkering mag worden besteed tot en met 31 december 2022. In Soest wordt de uitkering benut voor uitvoering van de subsidieregeling Energiebesparing Soest. De regeling wordt uitgevoerd door Duurzaam Bouwloket (het energieloket van de gemeente Soest) Inwoners (1250 huurders en 1250 woningeigenaren) kunnen gratis kleine energiebesparende maatregelen bestellen ter waarde van € 70 op een webshop of ze kunnen € 70 aan uitgaven declareren via het energieloket. Voor 2022 is nog € 100.000 beschikbaar. Aanpak Energiearmoede in 2022

incidenteel neutraal € 239.000 dekking uit rijksbijdrage Het Rijk stelt met deze beschikking € 239.000 beschikbaar. Soest zet deze middelen gericht in om huishoudens in een kwetsbare positie vanwege de gestegen energielasten te ondersteunen bij het nemen van maatregelen in de woning om de energierekening te verlagen. De specifieke manier waarop dit kan plaatsvinden vergt maatwerk en is aan de gemeente. In Soest wordt een aanpak Energiearmoede voorbereid, aansluitend op de organisatiestructuur van het project Energie in Smitsveen. Het streven is dat voor de zomer van 2022 de aanpak en de organisatie van de uitvoering en handling gereed zijn. U wordt daarover geïnformeerd. Afvalverwijdering Papieropbrengsten

incidenteel neutraal € 38.000 ten gunste van de egalisatiereserve Begrotingswijziging 2022.1 van RMN laat een voordeel zien van € 38.000 ten opzichte van de oorspronkelijke RMN begroting. Dit voordeel hangt met name samen met de verbeterde marktprijs voor papier, waardoor deze grondstoffenstroom meer oplevert. Uitbesteding werkzaamheden marktmeester incidenteel neutraal € 36.000 aan RMN ten gunste van de egalisatiereserve Er is besloten om de taken van de marktmeester definitief te beleggen bij RMN. De kosten voor de uitvoering van deze taken waren opgenomen in zowel de begroting van RMN, als in de gemeentelijke begroting. Nu de taken definitief bij RMN zijn belegd is de gemeentelijke formatie op dit vlak verminderd. Dit bedrag wordt teruggestort in de egalisatiereserve afvalstoffenheffing.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 12 van 47

Project inzameling GFT bij hoogbouw

incidenteel neutraal € 46.000 tlv egalisatiereserve We werken aan het realiseren van voorzieningen om GFT apart in te zamelen bij hoogbouw adressen. Het Plan van Aanpak is medio maart door het college vastgesteld. De kosten voor het plaatsen van ondergrondse containers en de uren en het materieel benodigd om deze containers te legen door RMN zijn opgenomen in de begroting 2021 en 2022 en worden gedekt via afvalstoffenheffing. De kosten voor de uitvoering van dit project binnen de gemeente, bijvoorbeeld in het kader van communicatie, projectleiding en participatie, zijn nog niet meegenomen in de begroting. Deze kosten worden geraamd op € 76.000. Hiervan kan € 30.000 worden gedekt uit het nog niet uitgegeven deel van het bij de kaderbrief 2017 beschikbaar gestelde bedrag voor communicatie van het regionale afvalbeleidsplan (zie ook financiële tabel). Om de opdracht van uw raad om GFT inzameling bij hoogbouw adressen te kunnen realiseren, uit te voeren, wordt aan de raad voorgesteld om deze incidentele, nog niet gedekte, kosten ad € 46.000 te dekken via de egalisatiereserve afvalstoffenheffing. Rioolopgave Soesterberg

incidenteel neutraal € 350.000 t.l.v. voorziening riolering Het huidig rioleringsstelsel van Soesterberg kan de toekomstige woningbouwuitbreiding niet meer opvangen. De rioleringssituatie is daarmee belemmerend voor de versnelling van de woningbouwopgave. Soesterberg ligt op een plateau van de Utrechtse Heuvelrug, de grondslag is zand zonder open water. Het rioleringsstelsel is in hoofzaak gemengd met enkel een paar (regenwater-) overstorten. Het stelsel is verouderd en kan op veel plaatsen het regenwater niet meer verwerken. Langs de Amersfoortsestraat ligt drukriolering waarvan de capaciteit maximaal is benut. Ook is er sprake van lozingen vanaf het grondgebied van de gemeente Zeist en een aantal defensieterreinen op de riolering van Soesterberg. De gemeente Zeist, Defensie, Waterschap Vallei en Veluwe en de provincie Utrecht zijn daarom belangrijke stakeholders. Het is noodzaak dat het rioleringsstelsel in Soesterberg zo snel mogelijk wordt aangepast zodat het passend is voor de geplande woningbouwuitbreiding. Om inzichtelijk te maken welke oplossingen er vereist zijn, wordt een startbudget gevraagd van € 350.000. Alhoewel er op voorhand financieel nog geen inschatting is te maken van de benodigde investeringen zullen dit zeer substantiële bedragen zijn om te komen tot oplossingen.

Met het startbudget wordt een programmamanager ingehuurd en een interne werkgroep aangesteld die inzichtelijk maken wat nodig is om het rioleringsstelsel versneld aan te laten sluiten op de omvangrijke woningbouwopgave in Soesterberg. Het merendeel van deze kosten gaan naar de inventarisatie en modellering van het rioolsysteem en het opstellen van een masterplan (€ 250.000). De totale kosten worden gedekt uit de Voorziening Riolering. Versneld afkoppelen is één van de maatregelen die nodig zal zijn. De kosten voor het versneld afkoppelen zijn niet meegenomen in dit bedrag. Eerst is inzicht nodig in het noodzakelijk en haalbare tempo van afkoppelen. Bestuurlijk wordt de voortgang van de uitwerking van de rioolopgave gemeld in de daarvoor bestemde P&C producten. Economie Versterking binnenstad en winkelgebieden incidenteel neutraal € 79.500 Soest en Soesterberg dekking uit provinciale subsidie De gemeente Soest heeft in maart een subsidie gekregen van de provincie Utrecht van € 79.500 voor het project 'Versterking binnenstad en winkelgebieden Soest & Soesterberg’. Met deze subsidie zetten we in op het versterken en (re)vitaliseren van de winkelgebieden in Soest en Soesterberg. We stellen centrummanagement aan om een aantal zaken te realiseren met als hoofddoel het realiseren van: 1.

Versterken van de organisatie en uitvoeringskracht van de winkelgebieden Van Weedestraat, Soest Zuid en Rademakerstraat. 2. Tegengaan van de groeiende leegstand in de winkelgebieden Van Weedestraat, Soest Zuid en Rademakerstraat.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 13 van 47

We voeren dit project uit in de periode april 2022 tot en met april 2023. Het centrummanagement gaat concreet aan de slag op vier deelprojecten: Deelopdracht 1: Schoon, heel en veilige winkelgebieden - inventarisatie en concrete aanpak van laaghangend fruit om de gebieden schoon, heel en veilig te maken en te houden. Deelopdracht 2: een levendige binnenstad – een plan van aanpak om bezoekers naar de winkelgebieden te trekken, te binden, de sociale meerwaarde te verhogen en te verleiden tot langer verblijf of herhalingsbezoek. Deelopdracht 3: leegstandsaanpak – Het opzetten van een plan van aanpak hoe ondernemers, gemeente en vastgoedeigenaren kunnen inzetten op het terugdringen van (structurele) leegstand Deelopdracht 4: gebiedsstrategieën - Opstellen van een uitvoeringsgerichte gebiedsstrategieën, inclusief financiële paragraaf voor de haalbaarheid en toekomstbestendigheid.

Programma Sociale leefomgeving Sociaal domein Jeugdzorgplus locatie Valkenheide in Maarsbergen incidenteel nadeel € 23.500 Dit betreft een bijdrage voor de kosten om de benodigde veiligheidswaarborgen te voorzien in de jeugdinstelling Valkenheide. De ministeries van VWS en OCW nemen de helft van de totale investering voor hun rekening, voor de overige kosten is een bijdrage nodig van de 29 deelnemende gemeenten. Voor Soest is dat € 23.500. Afrekening TOZO 2020 incidenteel voordeel € 340.000 De eindafrekening met het ministerie over de TOZO middelen 2020 heeft geleid tot een positief saldo van € 340.000. Alle lasten zijn inmiddels verrekend met de uitvoeringsorganisatie BBS. Vluchtelingen Oekraïne

incidenteel neutraal € 400.000 dekking uit rijksregelingen Voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in Soest is door de gemeente Soest een ambtelijke crisisorganisatie ingericht. In het kader van de Gemeentelijke Opvang Oekraïners (GOO) worden vijftig tot zeventig opvangplekken voor de korte en middellange termijn gerealiseerd. Inmiddels worden er in de gemeente 136 Oekraïense vluchtelingen opgevangen, 54 in de Gemeentelijke Opvang Oekraïners (GOO) en 82 in de Particuliere Opvang Oekraïners (POO). Bij de uitvoering zal gebruik gemaakt worden van de verschillende Rijksregelingen. Kosten die hiervoor gemaakt worden zijn o.a.: gerealiseerde opvangplekken, aanpassingen aan woningen (bouwbesluit en veiligheidseisen Vru), uitkeren leefgeld, leerlingenvervoer, onderwijs, medische noodzakelijke kosten en begeleiding en ondersteuning. Ook wordt de mogelijkheid voor opvang van een groter deel van de vluchtelingen op langere termijn onderzocht, hiervoor is een bedrag van € 30.000 begroot. Extra vragen WMO incidenteel nadeel € 75.000 Het blijkt dat vragen voor WMO ondersteuning op dit moment enorm stijgen en daarmee de wachttijd stijgt voordat inwoners worden geholpen door een klantregisseur van het WMO team.

Hiervoor zijn de onderstaande vermoedelijke redenen aan te wijzen: de afschaffing van de coronamaatregelen waardoor inwoners onder andere meer vragen hebben op het gebied van mobiliteit en dagbesteding en uitgestelde operaties die nu alsnog worden uitgevoerd en waarbij ondersteuning thuis na de operatie nodig is. Daarnaast lijkt er sinds de invoering van het abonnementstarief nog steeds een stijgende lijn in aantal meldingen te zijn. Om deze extra vragen op te vangen is tijdelijk extra capaciteit nodig gedurende een half jaar. De kosten hiervan bedragen € 75.000.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 14 van 47

Sport, kunst en cultuur Sportboulevard de Engh en sportparken incidenteel nadeel € 104.000 In de overeenkomsten met Optisport voor de exploitatie van Sportboulevard De Engh is neergelegd dat de gemeente Optisport jaarlijks een vergoeding geeft voor de stijgende energiekosten (indexatie). Dit is een constructie die redelijk gebruikelijk is bij dergelijke aanbestedingen en contractvorming in gemeenteland. Zwembaden gebruiken relatief gezien veel energie om bijvoorbeeld het zwembadwater te verwarmen. We zien dat door o.a. de oorlog in Oekraïne de index voor energie enorm is gestegen. Deze enorme stijging van de index vertaalt zich een hoge vergoeding voor 2022. Op basis van de huidige stand is de raming dat de energievergoeding voor 2022 uitkomt op een bedrag van € 124.000. Geraamd voor dit jaar is echter een energievergoeding van € 20.000. Dit bedrag is ontoereikend om de energievergoeding waartoe we contractueel verplicht zijn te vergoeden. Vandaar dat hiervoor extra budget wordt aangevraagd. Schoonmaakkosten binnensportaccommodaties

incidenteel nadeel 2022 €16.000 incidenteel nadeel 2023 €21.500 Kosten in verband met schoonmaakwerkzaamheden overgenomen door het schoonmaakbedrijf die eerst door schoonmaakster gemeente werd uitgevoerd. Dienstverlening is totdat nieuwe sporthal in gebruik wordt genomen. Atletiekaccommodatie AV Pijnenburg incidenteel nadeel € 25.000 Deze atletiekaccommodatie is geïnspecteerd door de Atletiekunie. Hierbij is een aantal onvolkomenheden geconstateerd. Deze dienen verholpen te worden anders mogen er geen wedstrijden onder auspiciën van de Atletiekunie meer plaatsvinden. Deze kosten zijn onvoorzien en hiervoor is geen dekking aanwezig. Zorgplicht kunstgrasvelden

aanvulling krediet € 200.000 structurele lasten vanaf 2023 € 18.350 In het kader van deze zorgplicht (artikel 13 van de Wet bodembescherming) dienen wij als gemeente voorzieningen te treffen om te voorkomen dat verontreiniging of aantasting van de bodem plaatsvindt. In een eerder stadium hebben wij in dit kader al kantplanken rondom kunstgrasvelden aangebracht. In zijn algemeenheid zien wij dat milieu- en duurzaamheidseisen rondom kunstgrasvelden strenger worden en dat leveranciers en gemeenten hierop anticiperen. Zo is eind november 2021 een nieuwe handreiking zorgplicht milieu voor kunstgrasvelden uitgebracht. Om hieraan te voldoen is een aantal aanvullende investeringen noodzakelijk. De kosten hiervan worden thans geraamd op € 200.000 incl. btw. Toplaagrenovatie natuurveld SO Soest

aanvulling incidenteel krediet € 10.000 structurele lasten vanaf 2023 € 700 Er is een krediet van € 60.000 beschikbaar gesteld voor deze renovatie. Als gevolg van sterke prijsstijgingen is dit ontoereikend en dient het aangevuld te worden met € 10.000. De structurele lasten (kapitaallasten) worden hierdoor € 700 per jaar hoger. Hekwerken t.b.v. weren dassen

incidenteel krediet € 100.000 structurele lasten vanaf 2023 € 5.000 Er zijn dassen gesignaleerd op een sportpark aan De Bosstraat en deze hebben schade op het sportpark aangericht. Om toekomstige schade te voorkomen, zijn wij voornemens om extra hekwerk te plaatsen. Alvorens tot plaatsing van dit hekwerk over te gaan, gaan we eerst ecologisch onderzoek doen en de uitkomsten met betrokken partijen bespreken. Vooralsnog wordt een krediet van € 100.000 gevraagd om aanvullende maatregelen te kunnen uitvoeren om toekomstige schade te voorkomen. De structurele kapitaallast hiervan bedraagt € 5.000 per jaar.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 15 van 47

Overhead Aanpassing Gemeentehuis aanvulling krediet € 255.000 De hoogte van het gevraagde krediet is in de najaarsnota 2021 onjuist vermeld dit bedrag had € 255.000 hoger moeten zijn. Dit structurele lasten (kapitaallasten) zijn wel gebaseerd op de juiste hoogte van het krediet en behoeft geen aanpassing Archief structureel nadeel € 15.000 De gemeente Soest is wettelijk verplicht bouwvergunningen van 20 jaar en ouder over te brengen naar Archief Eemland. Dit gebeurt in digitale vorm vanwege dienstverlening en kostenbesparing. In de afgelopen jaren is 169 meter aan bouwdossiers uit de jaren 1905 tot 2010 gedigitaliseerd. De kosten die hiermee zijn gemoeid zijn ca. € 15.000 per jaar. We hebben verzuimd deze extra lasten in de meerjarenbegroting op te nemen. Bij de fysieke overdracht zouden de jaarlijkse kosten na overdracht op € 25.000 uitkomen. Informatieveiligheid

incidenteel nadeel 2022 € 49.000 structureel nadeel vanaf 2023 € 25.000 De wettelijke eisen en verplichtingen waar wij als gemeente aan moeten voldoen worden strenger. De recente informatiebeveiligingsincidenten, zoals de hack bij de gemeente hof van Twente en de datalek bij de gemeente Buren hebben daarnaast aangetoond dat wij als overheid digitaal kwetsbaar zijn. Dit maakt het noodzakelijk om onze digitale weerbaarheid te verhogen. Extra middelen zijn nodig voor het beter beveiligen van cloudapplicaties, het uitvoeren van digitale brandoefeningen, human pentests en het vergroten van de bewustwording ten aanzien van informatieveiligheid. Mobiele devices

Aanvraag krediet € 97.000 structureel extra lasten vanaf 2023 € 8.000 Hybride werken, waarbij medewerkers thuiswerken afwisselen met het werken op kantoor, is het nieuwe werken geworden. De bestaande apparatuur in het gemeentehuis blijkt niet geschikt om het hybride werken te ondersteunen en moet worden vervangen. Hierdoor zijn extra investeringen noodzakelijk om de werkplekken in het gemeentehuis te voorzien van de vereiste apparatuur. In totaal een krediet van € 97.000 nodig, dat in 5 jaar zal worden afgeschreven. In de meerjarenbegroting is dekking van een gedeelte van de kapitaallasten. RID

incidenteel nadeel 2022 € 32.000 structureel nadeel vanaf 2023 € 53.000 Hybride werken, waarbij medewerkers thuiswerken afwisselen met het werken op kantoor, is het nieuwe werken geworden. De bestaande telefonie software is niet geschikt om mobiel bellen te ondersteunen en moet worden vervangen. Hierdoor zijn er extra investeringen nodig om telefonische bereikbaarheid op peil te houden. Daarnaast zien we dat het dit jaar al noodzakelijk is om in de regio intensiever samen te werken op het vlak van Informatievoorziening. Dit vanwege de toenemende complexiteit en risico’s rondom digitaal informatiemanagement, en de inzet dit tegen zo min mogelijk meerkosten te doen. Vanaf dit jaar is extra begeleiding van een I-secretaris voorzien. Adviseur werving en selectie (0,7 fte) incidenteel nadeel 2022 € 32.000 De aanhoudende krappe arbeidsmarkt vertaalt zich direct door naar een toename van de werving en selectieactiviteiten. 1 op de 5 vacatures zijn moeilijk vervulbaar en de uitstroom van medewerkers binnen gemeenten is landelijk met bijna 10% gestegen. De huidige bezetting kan de toenemende vraag vanuit de ambtelijke organisatie niet aan wat al heeft geleid tot een interne wachtrij om ondersteunt te worden. Daarnaast is het noodzakelijk om kwalitatief het werving en selectieproces aan te laten sluiten op de steeds sneller veranderende arbeidsmarkt.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 16 van 47

Actief op zoek gaan naar de juiste wervingskanalen, creatief inspringen op de mogelijkheden die zich voordoen en actief netwerken is nodig om de juiste mensen aan de gemeente te binden. Deze formatie-uitbreiding is nodig om tijdig kwalitatief personeel te kunnen werven, de gemeente Soest als aantrekkelijke werkgever op de kaart te zetten en nadelige effecten op de dienstverlening van de gemeente te voorkomen door niet vervulbare vacatures. Medewerker Basisregistratie (0,85 fte) incidenteel nadeel 2022 € 38.000 De data van deze basisregistraties dienen juist, tijdig en volledig te zijn. Het is dan ook van belang om de toename van mutaties goed te kunnen verwerken, alsmede de juiste voorbereidingen uit te voeren voor de nieuwe basisregistratie SOR. Als we dit niet kunnen garanderen treedt er vervuiling van data op met als effect dat er geen juiste aanslagen verstuurd worden. Indien dit gaat plaatsvinden dat zijn er financiële (minder inkomsten), juridische (meer bezwaren) en een vermindering van tevredenheid van inwoners en bedrijven. Organisatieontwikkeling incidenteel nadeel 2022 € 257.000 Tot op heden werd de organisatieontwikkeling bekostigd uit het budget Kwaliteitsimpuls. Voor 2022 is eerder € 200.000 toegekend.

Door het vertrek van de gemeentesecretaris besloot het college in december 2021 om het budget Kwaliteitsimpuls voor het jaar 2022 in te zetten voor de inhuur van twee interim medewerkers. Eén voor de opdrachtgeversrol van projecten en één voor afdelingshoofd bedrijfsvoering. Het resterende budget is gebruikt voor inzet van een adviseur voor de herinrichting van de financiële kolom. We hebben de (verdere) organisatieontwikkeling vastgelegd in het Programma toekomstbestendige organisatie. De basis daarvoor zijn de doelen en prioriteiten uit het concernplan 2022-2023. Het gaat om een investering in onze bedrijfsvoering èn onze medewerkers en leidinggevenden om ook in de toekomst invulling te kunnen geven aan de maatschappelijke opgaven. Hierbij ligt de relatie met de taskforce bouwen en wonen in het toekomstbestendig organiseren. Voor het verder inzetten van de organisatieontwikkeling zijn extra middelen voor een bedrag van € 257.000 in 2022 noodzakelijk om uitvoering te geven aan dit Programma.

Algemene Dekkingsmiddelen BNG incidenteel voordeel 2022 € 62.000 De jaarrekening 2021 geeft aan dat de netto winst van de BNG € 236 mln. bedraagt. Dit is een stijging van 7% ten opzichte van 2020. Van dit resultaat wordt € 127 mln. uitgekeerd als dividend, wat neerkomt op € 2,28 per aandeel (2020: € 1,81), dit is 60% van de nettowinst die overblijft na aftrek van de uitkering aan houders van hybride kapitaal. Voor Soest een totale opbrengst van € 282.000; begroot was € 220.000. De BNG acht het niet verantwoord een uitspraak te doen over de verwachte nettowinst over 2022 en volgende jaren. Decembercirculaire 2021

incidenteel voordeel € 86.000 structureel neutraal € 456.000 De uitkeringsfactor voor 2022 is naar boven bijgesteld waardoor er een incidenteel voordeel is van € 86.000. Als gevolg van extra coronamaatregelen is voor de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen maart in deze circulaire € 66.000 extra beschikbaar gesteld. Deze bijdrage dekken de extra lasten bij deze verkiezingen. In de decembercirculaire vinden ook bijstellingen plaats vanwege wijzigingen in (kosten van) taken. De twee belangrijkste wijzigingen hebben betrekking op: De versterking dienstverlening gemeenten: parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag (POK). De rijksoverheid geeft aan dat naast de hersteloperatie voor getroffen ouders en kinderen, er ook maatregelen nodig zijn die structureel tot brede verbeteringen in beleid en uitvoering moeten leiden. Onderdeel hiervan is het versterken van de dienstverlening bij alle onderdelen van de overheid, waaronder de gemeenten.

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 17 van 47

Het kabinet stelt voor het versterken van de dienstverlening bij gemeenten en het extra ondersteunen van mensen in kwetsbare posities voor de periode tot en met 2027 € 150 miljoen per jaar beschikbaar via diverse geldstromen. Voor Soest betekent dit een extra budget van ca € 200.000. Salarislasten zorgdomein: het kabinet heeft aangegeven een bedrag van € 675 miljoen beschikbaar te stellen om de zorgsalarissen extra te verhogen. Het kabinet stelt vanaf 2022 structureel € 94 miljoen beschikbaar aan gemeenten, opdat zij de financiële middelen hebben om de stijging van de zorgsalarissen in het sociaal domein mogelijk te kunnen maken. Een bedrag van € 80 miljoen landt in de algemene uitkering. Voor Soest betekent dit ca. € 90 duizend voor jeugdzorg en ca. € 100 duizend voor Wmo (zowel opvang en begeleiding als huishoudelijke hulp). In het voorjaar 2022 ontvangen gemeenten, bij de verwerking van de reguliere loon- en prijsbijstelling voor Beschermd Wonen, het resterende structurele bedrag van € 14 miljoen. Voorgesteld wordt om beide budgetten budgettair neutraal op te nemen. Eenmalige energietoeslag lage inkomens (maartbrief)

incidenteel neutraal € 1,3 mln dekking uit rijksmiddelen Voor de eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen aan huishoudens met een laag inkomen wordt via de algemene uitkering € 679 miljoen aan de gemeenten beschikbaar gesteld, waarvan € 40 miljoen voor uitvoeringskosten. Uitgangspunt is een bijdrage van € 800 per huishouden. Het kabinet garandeert voldoende compensatie. Voor Soest wordt momenteel uitgegaan van € 1,3 mln. Stelpost loon- en prijscompensatie sociaal domein

structureel neutraal € 91.000 dekking uit stelpost Dit betreft salarismaatregelen gesubsidieerde instellingen. De doorwerking van loonontwikkeling in de subsidie aan de grote organisaties, de BCF-partijen. Deze bijstelling verwerken wij in de voorjaarsnota. Dit bedrag komt ten laste van de hiervoor begrote stelpost. Stelpost loon- en prijscompensatie cultuur

structureel neutraal € 10.000 dekking uit stelpost Dit betreft salarismaatregelen gesubsidieerde instellingen. De doorwerking van loonontwikkeling in de subsidie aan de grote organisaties (BCF-partijen), waarvan we de meeste onderbrengen in het programma Sociaal Domein. Deze bijstelling verwerken wij in de voorjaarsnota. Voor het programma kunst en cultuur bedraagt deze € 10.000. Dit bedrag komt ten laste van de hiervoor begrote stelpost. Energieprijzen gemeentelijke gebouwen incidenteel nadeel 2023 en 2024 € 830.000 In verband met de huidige wereldwijde instabiliteit op de energiemarkt gaat onze energie-adviseur op dit moment uit van een stijging van factor 3,5 voor elektra en een stijging van factor 4 voor gas op de leverancierskosten. De kosten voor de netbeheerder en de meetdiensten blijven naar verwachting ongeveer gelijk. Uitgaande van de bovengenoemde factoren voor de stijging en dezelfde kosten voor de netbeheerder en de meetdiensten, levert de volgende prognose voor 2023. Kosten energie 2021

prognose kosten energie 2023

verschil

elektra

€

200.000

€

540.000

€ 340.000

gas

€

250.000

€

740.000

€ 490.000

Totaal

€

450.000

€

1.280.000

€ 830.000

Vooralsnog gaan we er vanuit dat dit effect incidenteel optreedt voor de jaren 2023 en 2024 (met ingang van 2023 bij nieuwe contractafspraken).

Geïntegreerde Kaderbrief 2023/Voorjaarsnota 2022 - Gemeente Soest Pagina 18 van 47

Het kan tegenvallen maar ook opeens stabiliseren mocht er op korte termijn een einde komen aan de oorlog in Oekraïne. Ook kunnen een aantal andere factoren effect hebben op de werkelijke kosten, zoals: het weer (strengere of zachtere winter); wijzigingen in bezitsportefeuille; eventuele aanpassingen overheid op accijnzen en belastingen. Voor de jaren 2025 en 2026 hebben we het financiële effect op “pm” gezet. Het risico bestaat dat de forse stijging van de energieprijzen een langdurig - c.q. structureel karakter zal hebben. In de meerjarenbegroting 2024 komen we daar uiterlijk op terug. De stijging van de energieprijzen zullen we in samenhang bekijken met de totale loon- en prijscompensatie waarmee door het Rijk rekening wordt gehouden via het accres van de algemene uitkering bij de meicirculaire.