JAARSTUKKEN 2022 def excl. controleverklaring.pdf

Wat hebben we gedaan? Sportstimulering en buurtsportcoaches Buurtsportcoaches De buurtsport- en cultuurcoaches spelen breed in op gezond bewegen en ontmoeten. De coaches leggen verbindingen tussen inwoners, sport- en beweegaanbieders en onze maatschappelijke partners. Zo ontstaan laagdrempelige activiteiten waarbij ontmoeting, activering en bewegen centraal staan. ‘Meedoen’ is belangrijk binnen de Soester Strategische Agenda. Daarom hebben wij in 2022 veel activiteiten georganiseerd voor verschillende doelgroepen in de wijken en in/op sportaccommodaties. Het geld voor de Buurtsportcoach regeling van het Rijk was beperkt. Daardoor hebben we minder fte’s ingezet dan we hadden aangevraagd. Sportstimuleringsactiviteiten brengen inwoners in beweging en aan het sporten Om inwoners te activeren hebben wij veel activiteiten uitgevoerd. Zoals: Kies je Sport, de Schoolsportagenda en de 4de editie van het Soester Kennismakings Sport Event (SKSE) in Sportboulevard De Engh. Deze editie van het SKSE was groter en had meer bezoekers dan het jaar ervoor. In 2022 was er voor het eerst een aparte ouderen beweegmarkt in sporthal Beukendal. Dit was een kleine versie van het Soester Kennismakings Sport Event maar dan speciaal voor ouderen.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 62 van 214

In 2022 bereidden we het programma Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) voor. In 2023 gaan we hiermee aan de slag. Hierbij maken wij een verbinding met het Preventieakkoord. In 2022 deden 283 kinderen en jongeren een beroep op het Jeugdfonds sport. Dit maakt sporten mogelijk voor mensen met een smallere beurs. 105 van deze kinderen deden dit voor een zwemdiploma A of B. Deze aantallen liggen in lijn met de aantallen van 2019 (voor de coronaperiode). Enkele buurtsportcoaches hebben de rol van intermediair. Dit betekent dat zij kinderen mogen aandragen bij het Jeugdfonds sport. Lokaal Sportakkoord We hebben het Lokaal Sportakkoord verder ontwikkeld. Dat deden we samen met vrijwilligers en professionals uit het brede werkveld. Het motto is ‘Een leven lang met plezier sporten en bewegen’. Daarom richten wij ons bijvoorbeeld op het ‘veelzijdig bewegen’ voor jong en oud. In 2022 maakten wij samen met NOC*NSF een nieuwe website (www.sportinsoest.nl). Op de site wordt het aanbod van sportaanbieders zichtbaarder. Dit helpt (potentiële) sporters bij het zoeken naar een geschikt aanbod. Vorig jaar hielden we twee bijeenkomsten voor het informele netwerk ‘Vitaal Soest, café voor ontmoeting, kennisdeling en inspiratie’. Ook kregen alle scholen in het basisonderwijs een workshop ‘bewegend leren’ aangeboden.

Hiervoor waren containers met materialen beschikbaar om in de pauzes of tijdens de buitengym te gebruiken.

Kennismaken met verschillende sporten tijdens het Soester Kennismakings Sport Event. Bij het evenement was tophandbalster en oud-international Delaila Amega aanwezig

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 63 van 214

Gemeentelijke sportaccommodaties Sportaccommodaties maken sporten mogelijk. Ze zijn dus onmisbaar voor het realiseren van de doelen van ons sportbeleid. Als gemeente zijn wij eigenaar van veel sportaccommodaties. Met het beheer en onderhouden van de gemeentelijke sportaccommodaties is veel geld gemoeid. De laatste jaren zetten wij fors in op het investeren in de gemeentelijke sportaccommodaties om de sportaccommodaties te laten aansluiten bij hedendaagse eisen. Binnensport Nieuwe sporthal naast De Engh In 2022 begon de bouw van een nieuwe sporthal naast de bestaande sporthal bij Sportboulevard De Engh. Deze nieuwe sporthal vervangt sporthal Beukendal en gymzaal Paulus Potter die erg verouderd zijn. In 2023 wordt er binnen nog verbouwd en wordt het volledige buitenterrein en de toegang van Sportboulevard De Engh aangepast.

Binnenkant nieuwe Sporthal

Buitenkant nieuwe Sporthal

Zwem- en sportcomplex Dalweg (Sportboulevard De Engh) In 2022 hebben wij dit complex weer onderhouden. Dit met uitzondering van die onderdelen die een relatie hebben met de interne verbouwing die in 2023 plaatsvindt. Deze onderdelen worden meegenomen bij de interne verbouwing. Deze interne verbouwing is noodzakelijk om de sporthal, die aan het bestaande sportcomplex gebouwd wordt, te verbinden met het bestaande complex. Buitensport Impuls buitensport Bosstraat en omgeving De afgelopen jaren investeerden we aan en rond de Bosstraat in de buitensport. Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld de (extra) kunstgrasvelden en nieuwbouw van het sportcomplex bij vv Hees. Om de parkeerdruk aan de Bosstraat te verminderen, hebben wij in 2022 de parkeerplaatsen bij SO Soest uitgebreid. Ook hebben wij in 2022 het verharden en uitbreiden van de parkeerplaats van AV Pijnenburg aanbesteed. Begin 2023 voeren wij deze werkzaamheden uit.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 64 van 214

Verduurzamen sportaccommodaties: zorgen om energierekening De hoge energiekosten zijn na corona een nieuwe uitdaging voor de sportsector. Veel verenigingen en sportondernemers maken zich zorgen. Dat gaat om hun eigen bedrijfsvoering. Maar ook om de financiële positie van hun leden, klanten en sponsoren die kunnen afhaken. De hoge energiekosten kunnen ze niet altijd doorberekenen in de contributie of de prijs. Dat maakt sporten minder toegankelijk. In 2022 deden wij een quick scan om een beeld te krijgen van de energie-impact op de lokale sportaanbieders. De uitkomsten nemen wij mee in integraal ondersteuningsvoorstel dat breder is dan alleen de sport. Naar verwachting bieden wij aan de gemeenteraad begin 2023 een voorstel in dit kader aan. Gezien de stijgende energiekosten kijken wij of wij de verduurzaming van de sportaccommodaties sneller kan. We hebben de ‘routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed’. In 2023 gaan we deze routekaart herijken en kijken wij waar we kunnen versnellen. In 2022 spraken we met sportverenigingen die willen verduurzamen. In 2023 willen wij hier een vervolg aan geven. In 2022 startte de voorbereidingen om de bestaande veldverlichting door led-veldverlichting te vervangen. Gemeentelijk sportbeleid De sportaccommodaties waren in januari 2022 door corona nog dicht. Wij hebben sportverenigingen ondersteund in deze periode.

Financieel door huur (gedeeltelijk) kwijt te schelden. Maar ook door sportverenigingen te adviseren over hun aanbod. Ook de exploitant van het zwem- en sportcomplex Sportboulevard De Engh hebben wij financieel ondersteund. Enkele andere belangrijke activiteiten in 2022 waren: • De wielerronde La Vuelta reed zaterdag 20 augustus 2022 door Soesterberg. Samen met maatschappelijke organisaties en verenigingen hebben wij die dag allerlei activiteiten georganiseerd. Wij kijken terug op een geslaagde dag; • Overleg met de Sportfederatie over diverse sportaangelegenheden; • De trapsgewijze verhoging de afgelopen periode van tarieven voor de binnensport zou in 2022 geëvalueerd worden. Door de coronapandemie vonden wij de afgelopen periode niet representatief. Nu willen wij in 2023 deze evaluatie doen. • Om huurkwijtschelding mogelijk te maken vroegen we bij het Rijk financiële middelen aan; • In 2022 begon de voorbereiding voor een nieuwe sportnota. We verstuurden vragenlijsten voor de Verenigingsscan. Met deze scan willen wij een goed beeld krijgen: o Hoe het nu met de sportaanbieders in onze gemeente gaat; o Wat de impact van corona was; o En wat de (ondersteunings)behoeften zijn van de sportaanbieders. Ook is een begin gemaakt met het verzamelen van data over de toekomstig benodigde capaciteit aan binnen- en buitensportvoorzieningen en openbare ruimte (speel- en beweegruimte).

Voor de inwonersparticipatie sluiten we aan bij de inwonersparticipatie voor de nieuwe visie op het sociaal domein. Na deze participatie maken we de nieuwe sportnota. We verwachten dat deze medio 2023 klaar is.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 65 van 214

Een groot aantal vrijwilligers en organisaties uit onze gemeente maakte een feest van La Vuelta 2022 Spelen Uitdagende speelruimte Uitdagende speelruimte is een belangrijk in ons speelruimtebeleid. Ieder jaar knappen we volgens de meerjarenplanning verouderde speelplekken op. Het gaat om 2 soorten speelplekken: • Formele (grote) speelplekken met grotere speeltoestellen en de vereiste valondergrond; • En informele (kleine) speelplekken met spelaanleidingen en eventueel kleine speeltoestellen op gazon of verharding. In 2022 knapten we de grote speelplekken op de Valeriaanstraat en de Bakkeneslaan op. Bewoners en gebruikers kwamen vooraf met ideeën. Op basis hiervan maakten we drie varianten. Bewoner en gebruikers mochten een voorkeur aangeven. We hebben de variant met de meeste voorkeur aangelegd. We knapten ook de kleine speelplekken achter de Groen van Prinstererstraat op. Tussen de Theo Dobbehof en de Van Hamelstraat. Na reacties op het concept plan pasten we het plan aan. Aan de Kastanjelaan legden we in overleg met aanwonenden een kleine speelplek aan als vervanging van de speelplek op de Dr. ’s Jacobstraat. Waar het kon zorgden we voor een betere waterberging en maakten we de speelplekken groener. Voor het eerst gebruikten we graszoden in plaats van inzaaien. Hierdoor konden kinderen eerder spelen op de speelplekken.

Voor de renovatie van de speelplekken tussen de Aviatik-Rumpler, aan de Koperwiek (trapveld en speelplek), tussen de Vinkenweg, Nachtegaalweg en Schrikslaan, Weegbreestraat, Ruysdaellaan startten we het participatietraject. De uitvoering van deze plekken gebeurt in het tweede kwartaal van 2023.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 66 van 214

Gerenoveerde speelplekken aan de Bakkeneslaan en Groen van Prinstererstraat Cultuur 2022 stond voor de cultuursector in het teken van herstel na corona. Langzaam kwam het publiek weer terug naar de voorstellingen. Hoewel we de bezoekersaantallen van voor corona nog niet halen. Ook amateurbeoefening werd weer opgepakt. De verenigingen in de gemeente hadden hun aandacht in 2022 op de opstart en nieuwe ledenwerving. Ondanks de flinke uitdagingen voor de cultuursector in 2022, hebben we mooie resultaten behaald. Wat willen we bereiken? • Behoud van een breed cultuuraanbod: We zorgen voor een breed, divers en kwalitatief goed cultuuraanbod voor de inwoners van onze gemeente. • We stimuleren cultuurparticipatie: We stimuleren inwoners mee te doen aan de lokale cultuur. We helpen jeugd en ouderen om mogelijke drempels weg te halen. • We zetten cultuur in als middel bij bredere opgaven: We vergroten de maatschappelijke waarde van cultuur door projecten te verbinden aan sociale opgaven. Ook vergroten we de economische waarde door het stimuleren van cultureel ondernemerschap en waarde voor recreatie en toerisme. Wat hebben we gedaan? Behoud van een breed cultuuraanbod Aanpassing en benutting Steunpakket Lokale Cultuur Na twee jaar corona bespraken we in 2022 met de culturele partners de stand van zaken, de behoeften en de zorgen over de toekomst.

Daaruit kwamen aanpassingen binnen het steunpakket. Het college heeft deze vastgesteld. Daarmee sloot de regelingen nog beter aan op de actuele situatie. We hadden daarmee in 2022 een breed ondersteuningspakket voor cultuur met daarin vier verschillende regelingen. In 2022 stemden we in met 37 aanvragen. Een deel loopt nog door in 2023. Met de ondersteuningsgelden droegen we bij aan: 1. Ondersteuning van lokale professionele cultuurmakers; 2. Ondersteuning van organisaties met een verlies dat aantoonbaar door corona kwam; 3. Investering in nieuw publieksbereik en ledenwerving en digitalisering;

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 67 van 214

4. Investering in cultuurprojecten voor jongeren. Voorbeelden van projecten gerealiseerd dankzij steungelden: • Het Nieuw Talentenorkest van PVO. Volwassenen zonder muzikale ervaring leren in 10 lessen een muziekinstrument bespelen. Er waren 40 aanmeldingen. 31 deelnemers hebben laten weten door te gaan als lid van PVO. Het doel om nieuwe leden te werven is daarmee meer dan gehaald. Ook Odeon heeft na dit succes een aanvraag gedaan binnen het transitiebudget voor een Nieuw Talentenorkest in Soesterberg. • Een overbruggingsbijdrage aan concertpodium Soest die na corona niet langer gebruik kon maken van haar vaste plek in het Hilton. Zij krijgen daarmee de tijd om naar een nieuwe betaalbare plek voor hun concerten te zoeken. • Isobel is beginnend professioneel muzikant. Zij kon haar eerste EP opnemen met hulp van lokale professionele makers. Dit gebeurde binnen de cultuurmakersregeling. • De Rank initieerde het project Art-connection. Een project voor jeugd samen met het Baarnsch Lyceum en het Griftlandcollege. Dit werd gehonoreerd uit de impulsregeling jongeren.

Jeugdproject Art-connection

Nieuw Talentorkerst van PVO

Openbare ruimte De geplande inspanningen op een nieuwe kunstroute voor fietsers of wandelaars leidden nog niet tot resultaat in 2022. Het cultuurpunt pakt dit in 2023 verder op. Wel is er een historische kaart gemaakt. Daarop staan belangrijke monumenten met audiofragmenten met inhoudelijke informatie. Zo krijg je beleefbaar erfgoed. Soesterberg kreeg in 2022 het Soesterberg Airforce Memorial. Een bijzonder monument, ontworpen door Soester kunstenaar Chris Rodenburg. Dit herinnert aan 40-jaar Amerikaanse aanwezigheid in het voormalige vliegdorp.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 68 van 214

Soesterberg Airforce Memorial Stimuleren van cultuurparticipatie Cultuureducatie We hebben in 2022 gelukkig het cultuureducatieprogramma ‘Kunstmenu’ op alle scholen weer in de fysieke vorm uitgevoerd. Ook namen bijna alle basisscholen het verdiepingsprogramma ‘Cultuureducatie met kwaliteit’ op in hun lesprogramma. Dit gebeurde in samenwerking met Kunstenhuis Idea. Daarbij brachten ze een bezoek aan diverse lokale cultuurorganisaties. Het Griftlandcollege heeft een eigen cultuureducatieprogramma gedaan. Dit waren bijvoorbeeld bezoeken aan Kunsthal KAdE, Hiphopvoorstelling Jongen en Yo!, museum Singer Laren en een kunstdag en voorstelling bij KunstenHuis Idea. Jeugdfonds Sport en Cultuur Het Jeugdfonds Sport en Cultuur kende in 2022 20 cultuuraanvragen. We zien daarin een langzame terugloop in aantal aanvragen. Voor corona in 2019 waren dit er 32 en in 2020 waren dit er nog 24. De terugloop kan te maken hebben met het vertraagde herstel na corona, maar kan ook andere redenen hebben. Het Jeugdfonds verwacht nog wat extra herstel in 2023 en een toename door de energiecrisis. Actieve cultuurparticipatie In 2022 hielpen we verschillende projecten die bijdragen aan cultuurparticipatie. Bijvoorbeeld de eerste editie van het korenfestival. Op drie dagen traden heel diverse koren uit Soest en Soesterberg op voor publiek.

Na corona was dit een prachtige motivatie voor de koren om weer op te starten. Verschillende jonge muzikanten hebben mede dankzij inspanningen van de gemeente hun eerste stappen gezet in hun muzikale carrière. Zoals Angel D (begeleid door Riëndy Holder) en Isobel (winnares van the voice of Soest heeft haar eerste EP uitgebracht). Jasmin Ann heeft met haar jonge zangleerlingen verschillende concerten gegeven.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 69 van 214

Jongeren Cultuurcoach In de ontwikkeling van Young Kreators startte in 2022 een lanceringscampagne. Het aantrekken van jongeren voor dit platform kende wel uitdagingen. Een ander nieuw initiatief in 2022 was Royal Rhythm Soest! Een drumband, speciaal voor jongeren. Ze gaan spelen op evenementen en meedoen aan drumcompetities.

Drumband van jongerencultuurcoach Cultuur als middel bij bredere opgaven Transitie maatschappelijke bibliotheek Met de fusie in 2022 van KunstenHuis Idea (KHI) ontstond nauwere samenwerking in de regio (Zeist, Bunnik, De Bilt, Soest). In 2022 waren de resultaten voor de inwoners vooral zichtbaar in een breder cursusaanbod. De bibliotheek gaat “Van collectie naar connectie”. Het belang van het boeken uitlenen neemt langzaam af. En de bibliotheek wordt meer een plek voor ontmoeting, kennisdeling, neutrale en openbare studie- en verblijfsruimte. In 2022 heeft dit geleid tot een open leercentrum bij het Taalhuis. Veel aandacht ging in 2022 nog naar de interne organisatie na de fusie. Vanaf 2023 zet KHI nog meer in op de verbinding met het sociaal domein. Ook heeft KHI haar rol gepakt bij de organisatie van het nieuwe sociaal cultureel centrum in Soesterberg. Pilotproject Natuur, Kunst en Welzijn Het project Natuur, Kunst en Welzijn (innovatiefonds) gaat door na een succesvolle pilotfase. Steeds meer huisartsen verwijzen patiënten naar dit project. Ze worden gekoppeld aan een kunstenaar en vinden zo ruimte voor individuele expressie en creativiteit. Deze aanpak helpt bij problemen waar eerder (alleen) aan traditionele therapie werd gedacht. In 2023 (Q1) is een uitgebreide evaluatie van de resultaten klaar.

Cultuurbeleid Cultuurnota In 2022 hebben we twee bijeenkomsten gehouden met stakeholders. Naast veel cultuurpartijen en cultuurmakers waren ook stichting Balans en het Griftland college aanwezig. We hebben met elkaar gekeken naar de belangrijkste uitdagingen voor de komende vier jaar.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 70 van 214

We doen de inwonersparticipatie samen met het sociaal domein en sport. Daardoor is het traject wat vertraagd. Nadat we de inwoners hebben gesproken, gaan we met de uitkomsten opnieuw in gesprek met de stakeholders. De planning voor de cultuurnota schuift daarmee op tot half 2023.

Werkatelier met cultuurpartners voor de nieuwe cultuurnota Samenwerking Baarn We hebben nu een gemeenschappelijke cultuuragenda met de gemeente Baarn. Ook organiseerden we de open monumentendagen en de 5 mei-viering samen met Baarn. Wat heeft het gekost? Producten

L/B

(bedragen * € 1.000) Sociaal domen

Onderwijs

Sport, kunst en cultuur

Totale lasten

Rekening

Begroting

Rekening

2021

2022

2022

L B

53.588 15.496

54.757 12.280

54.977 12.755

saldo

-38.093

-42.477

-42.222

L B

4.886 1.363

5.351 1.630

5.098 1.588

saldo

-3.522

-3.721

-3.510

L

6.995

8.826

12.453

B

2.275

2.467

6.411

saldo

-4.720

-6.359

-6.042

65.469

68.934

72.528

Totale baten

19.134

16.377

20.754

Resultaat

-46.335

-52.557

-51.774

Afwijkingen t.o.v. begroting 2022:

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Lasten

-3.595

Baten

4.377

Resultaat

782

Pagina 71 van 214

Toelichting op de grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2022: Sociaal Domein De overschrijding op budget jeugd (€ 778.000) komt vooral door meer ambulante dagbesteding en behandeling en hogere kosten bij de Breed Spectrum Aanbieders. De verblijfsduur is langer en de uitstroom is lager. Daarnaast neemt het aantal cliënten nog altijd toe. Een duidelijke oorzaak zien we in het corona-effect. Dit effect op jongeren is langduriger en hardnekkiger dan vooraf gedacht. Jongeren die het al moeilijk hadden blijken eenzamer en kwetsbaarder te zijn geworden. Gevoelens van angst en depressies komen vaker voor. Dit effect uit zich in extra kosten voor jeugdhulp. Naast deze ontwikkelingen is de verevening in 2022 negatief voor de gemeente Soest uitgevallen. Bij huishoudelijke hulp, hulpmiddelen en woningaanpassing vallen de kosten lager uit (€ 519.000). De verwachting was dat na corona inwoners weer meer gebruik zouden gaan maken van huishoudelijke hulp, dit is maar deels uitgekomen. Landelijk is er wel een forse stijging van vraag naar huishoudelijke hulp. Tevens is het uurtarief lager uitgevallen dan eerder verwacht.

Daarnaast was er sprake van een wachtlijst bij het WMO-team, waardoor inwoners langer moesten wachten op huishoudelijke hulp of na een lichte toetsing een lager aantal uren huishoudelijke hulp kregen, dan wat er normaal wat wordt beschikt bij een persoonlijke indicatie. Daarnaast is er een voordeel ontstaan (€ 350.000) bij de bijstandverlening aan zelfstandigen (Bbz). Dit is deels veroorzaakt door minder reguliere Bbz aanvragen vanwege de verlenging van de TOZO regeling uit 2021 (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) en voor het overige het gevolg van een incidenteel voordeel uit de afrekening van de TOZO uit 2020. Verder stellen we voor om in totaal € 145.000 te oormerken om enkele taken in 2023 verder uit te voeren. Onderwijs De begrote bijdrage aan de Ludgerusschool (€ 150.000) schuift door naar 2023. Dit betalen we uit de reserve integraal accommodatiebeleid. Voor volwasseneneducatie stellen we voor om € 15.000 binnen dit deelprogramma te oormerken om deze taak in 2023 verder uit te voeren. Sport, kunst en cultuur We verrekenen de lagere onderhoudskosten van sportgebouwen en gebouwen kunst en cultuur (€ 610.000) met de reserve onderhoud gebouwen. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal.

Binnen dit deelprogramma worden voor de sportdeelname onderzoek, het opstellen van de sportnota en een project buitensport € 53.000 geoormerkt. Op basis van een collegebesluit van 20 december 2022 is er een kostendekkende huur in rekening gebracht aan de exploitant van het sportcomplex aan de Dalweg. Dit is gebeurd met terugwerkende kracht vanaf 2019 en hier tegenover staat dat de exploitatievergoeding aan de exploitant met eenzelfde bedrag is verhoogd. Als gevolg van deze per saldo budgettair neutrale aanpassingen, zijn zowel de kosten als de baten ten opzichte van de begroting afgerond € 4 miljoen hoger uitgevallen.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 72 van 214

Relevante beleidsdocumenten Sociaal Domein a. Strategische agenda sociaal domein (raad, 2016) b. Nadere regels 2019 Verordening Jeugdhulp Soest 2017 (B&W, 2019) c. Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Soest, raad 4 februari 2021 d. Verordening Participatieraad Sociaal Domein Soest, raad 10 februari 2022 e. Nota herijking vrijwilligersbeleid gemeente Soest, raad 22 februari 2018 f. Algemene subsidieverordening Soest (raad, 2020) g. Gemeenschappelijke regeling Samenwerking Sociaal Domein Baarn, Bunschoten, Soest (2017) h. Uitvoeringsplan Smitsveen, raad 26 oktober 2017 i. Herijking Schuldhulpverlening (raad, 2017) j. Herijking Minimabeleid (raad, 2017) k. Regionaal Programma Volwasseneneducatie 2020-2023 (B&W, 2019) l. Regiovisie specialistische jeugdhulp en regiovisie samen in de wijk, raad 23 september 2021 m. Uitvoeringsplan Inburgeren in Soest (B&W, 2021) n. Beleidsregels Bijzondere Bijstand 2021 (B&W, 2021) Onderwijs o. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs gemeente Soest, raad 4 maart 2021 p. Strategische agenda sociaal domein (raad, 2016) q. Onderwijsvisie gemeente Soest (raad, 2016) r. Onderwijskansenbeleid 2019-2022 gemeente Soest, raad 7 februari 2019 s. Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting (raad, 2019) t. Verordening Leerlingenvervoer (raad, 2015) Sport u. Sportvisie 2013-2016, raad 19 september 2013 v. Tarievenbesluit (raad oktober 2015) w.

Visie op de binnensportaccommodaties (raad 2016) x. Lokaal Sportakkoord (2020) y. Sport coronascan (2021) z. Speelruimtebeleid ‘Het nieuwe spelen in Soest’ (2013) Cultuur aa. Beleidsregels welzijn, cultuur en sport (B&W, 2019) bb. Cultuurpact provincie Utrecht en gemeente Soest (B&W, 2018) cc. Meedoen is de Soester Cultuur. Cultuurvisie gemeente Soest 2016-2020 (raad, 2015) dd. Uitvoeringsplan Cultuurvisie 2016-2020 (raad, 2016) ee. Cultuur coronascan (2021)

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 73 van 214

Overhead Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) heeft als doel om uw raad op een simpele manier meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de hele organisatie. Daarmee krijgt u ook meer zeggenschap en sturing over de ontwikkeling van deze kosten. Daarom staan hieronder de baten en lasten die verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Dit zijn de zogenaamde overheadkosten. Financiële verantwoording Producten

L/B

(bedragen * € 1.000) Ondersteunende organisatie

Informatiehuishouding

Rekening

Begroting

Rekening

2021

2022

2022

L

8.094

7.945

8.969

B

11

0

0

saldo

-8.083

-7.945

-8.969

L

3.141

3.378

3.220

B

1

0

1

saldo

-3.140

-3.378

-3.219

L

2.062

2.691

2.127

B

108

145

132

-1.954

-2.546

-1.995

L B

126

185

136

saldo

-126

-185

-136

L

-358

-493

-214

B

1.559

1.492

1.568

saldo

1.917

1.985

1.781

Totale lasten

13.064

13.706

14.239

Totale baten

1.678

1.637

1.700

Resultaat

-11.385

-12.070

-12.539

Facilitair en huisvesting

saldo Communicatie

Dekking overhead

De toelichting op de grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2022: Ondersteunende organisatie De apparaatskosten worden in principe rechtstreeks toegerekend aan een programma. Het totaal aan apparaatskosten bedraagt ca € 21 miljoen. De overschrijding binnen de overhead op apparaatskosten is € 1.085.000. De totale apparaatskosten worden door de opgenomen stelpost salarissen (zie bij programma Algemene dekkingsmiddelen) grotendeels afgedekt. Op een totaal van ruim € 21 miljoen aan apparaatskosten is er een overschrijding in 2022 van € 2,5 miljoen. De dekking van deze overschrijding is als volgt: - Stelposten salarissen (algemene dekkingsmiddelen) € 1,4 miljoen In deze stelpost wordt rekening gehouden met CAO ontwikkelingen. Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 74 van 214

- Vrijval compensatiebudgetten projecten (fysieke leefomgeving) 0,4 miljoen - Vrijval inhuurbudget omgevingsvergunningen (fysieke leefomgeving) 0,1 miljoen - Bijdrage bedrijfsreserve (algemene dekkingsmiddelen) 0,2 miljoen Het nadelige saldo binnen de apparaatskosten ad € 0,4 miljoen komt ten laste van deze jaarrekening. Als aanvulling op het oormerkvoorstel in de najaarsnota wordt voorgesteld het resterende budget van het programmaplan bedrijfsvoering te oormerken (€ 77.000). Informatievoorziening Een saldo binnen dit product ad € 165.000 wordt verrekend met de reserve automatisering. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal. Facilitair en huisvesting De lagere onderhoudskosten van het gemeentehuis (€ 451.000) worden verrekend met de reserve onderhoud gebouwen. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal. Dekking overhead Door vacatures binnen het fysiek domein is er gebruik gemaakt van ingehuurd personeel die rechtstreeks ten laste van de projecten worden gebracht. Het gevolg hiervan is dat er een lagere dekking voor overhead wordt gerealiseerd van ca. € 200.000.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 75 van 214

Algemene dekkingsmiddelen De toelichting op de grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2022: Lasten en baten

L/B

(bedragen * € 1.000) Lasten Lasten programma 1 t/m 3 Overhead Algemene lasten Onvoorziene uitgaven Stelposten Totaal lasten

L L L L L

Baten Baten programma 1 t/m 3 Overhead Algemene uitkering Sociaal domein Dividend, aandelen Saldo financiering Bespaarde rente Lokale belastingen Algemene baten Totaal baten

B B B B B B B B B

Resultaat voor bestemming Mutaties reserves Stortingen Onttrekkingen Resultaat na bestemming

L B

Rekening

Begroting

Rekening

2021

2022

2022

106.880 13.064 1.368

121.312

130.201 13.706 818 0 1.544 146.269

114.113 14.239 1.218 0 0 129.571

44.990 1.678 65.234 4.621 224 441 441 10.043 189 127.861

58.386 1.637 74.481 4.473 282 203 357 10.412 334 150.565

44.981 1.700 75.953 4.473 282 217 357 10.422 409 138.796

6.549

4.295

9.225

12.024 9.710 4.235

12.889 15.652 7.058

12.711 13.682 10.196

Algemene lasten Voor de opgenomen opbrengsten waarvan de inbaarheid lager is dan 100%, wordt een voorziening getroffen. Aan deze voorziening dubieuze debiteuren is in 2022 € 295.000 toegevoegd. Stelposten De stelposten salarissen vallen vrij (€ 1.400.000); in de programma’s zijn de (hogere) personele lasten opgenomen, zie verklaring bij programma overhead. Algemene uitkering Van het via de decembercirculaire gepresenteerde voordeel (€ 1.464.000) wordt voorgesteld om voor het jaar 2023 nog budgetten beschikbaar te stellen. De 2de tranche energietoeslag, het versterken van de sociale basis en ‘gezond in de stad’ zijn onderdeel van de oormerkbedragen. De middelen die vrij kunnen vallen zijn: - Bijzonder bijstand € 67.000 - Compensatieregeling voogdij 18+ 67.000 - Corona afwikkelingen 135.000 - Taken Oekraïne 73.000 - Breed offensief 16.000

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 76 van 214

Hoofdstuk 4 – Paragrafen Paragrafen Paragraaf A - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf begint met de verplichte basisset financiële kengetallen. Vervolgens wordt ingegaan op de inschatting van de financiële risico’s alsmede aan de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit. Basisset financiële kengetallen In de hierna opgenomen tabel zijn de voorgeschreven kengetallen vermeld en zijn de berekende waarden en het verloop van deze waarden ingevuld. Daarna volgt per kengetal een korte uitleg en wordt op de uitkomst en situatie voor Soest ingegaan. Nr

Omschrijving kengetallen

Verloop van de kengetallen Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

1A 1B 2 3

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

21% 21% 38% 0,36%

28% 28% 35% 0,33%

15% 15% 45% 6,04%

4 5

Grondexploitatie Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens

3% 97%

1% 97%

2% 97%

1A Netto schuldquote De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Hierachter gaat het volgende mechanisme schuil. Gaat een gemeente schulden aan (b.v. ten behoeve van investeringen), dan worden de lasten hoger door rentebetalingen en aflossingen. Door geld te lenen worden aanschaffingen naar voren gehaald, maar de consequentie is dat hiermee een beslag op toekomstige inkomsten worden gelegd. Hoe hoger de schulden hoe meer toekomstige inkomsten voor aflossingen en rente worden vastgelegd. Deze uitgaven aan aflossingen en rente kunnen niet aan andere publieke voorzieningen worden besteed. Te hoge schulden verdrukken op deze wijze uitgaven aan noodzakelijke publieke voorzieningen en kunnen de gemeente in financiële problemen brengen. Hoe de uitkomst te beoordelen? Hoe lager de netto schuldquote, hoe beter. Als de netto schuldquote de 100% passeert, springt het licht op oranje. Bij een netto schuldquote boven de 130% springt het licht voor de gemeente op rood. Tussen 0% en 100% is bij de meeste gemeenten sprake van een normale uitkomst. Geconcludeerd kan worden dat: a. De netto schuldquote als aandeel van de inkomsten is afgenomen. b.

De omvang van de netto schuld als aandeel van de inkomsten is relatief laag en royaal binnen de bandbreedte valt die als normaal voor een gemeente kan worden beschouwd. Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 77 van 214

1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen er onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald, wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. De berekening van dit kengetal is gelijk aan de berekening van de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. De uitkomst is gelijk aan de netto schuldquote omdat in Soest geen sprake is van leningen aan b.v. woningbouwcorporaties, verbonden partijen, e.d. en er ook geen overige langlopende leningen spelen. 2 Solvabiliteitsratio Onder solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Dit kengetal geeft in procenten aan in hoeverre het bezit op de balans is afbetaald, ergo niet met schulden is belast. Deze indicator geeft eveneens inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe de uitkomst te beoordelen? Hoe hoger dit percentage, hoe beter. Een uitkomst tussen 30% en 100% is als goed te beschouwen. Bij een uitkomst tussen 20% en 30% is voorzichtigheid geboden.

Is de uitkomst lager dan 20%, dan heeft de gemeente zijn bezit zeer zwaar belast met schuld. Geconcludeerd kan worden dat: a. De solvabiliteitsratio is toegenomen. b. De omvang van de bruto schuld valt in ruime mate binnen de bandbreedte valt die als goed voor een gemeente kan worden beschouwd. 3 Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een gemeente is. Als de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten, is een gemeente in staat om (structurele) tegenvallers op te vangen. Een dergelijke begroting is meer flexibel dan een begroting waarbij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. In 2022 is sprake van een positieve structurele exploitatieruimte. Uit de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit (zie volgende bladzijden) blijkt dat de niet benutte belastingcapaciteit € 5,8 miljoen bedraagt en deze capaciteit als structurele capaciteit wordt aangemerkt. Hieruit volgt dat de potentiële structurele exploitatieruimte (aanzienlijk is en) op (ruim) 6,30% kan worden gesteld. 4 Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij verkoop. Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Hoe lager dit percentage, hoe beter. De waarde van het kengetal kan als normaal voor een gemeente worden beschouwd.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 78 van 214

5 Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de lokale belastingdruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De lokale woonlasten worden t.o.v. het landelijke gemiddelde van het voorafgaande begrotingsjaar uitgedrukt in een percentage. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Geconcludeerd kan worden dat in de aangegeven jaren de gemiddelde woonlasten in Soest lager zijn dan het landelijke gemiddelde. De 97% in 2022 komt erop neer dat de lokale woonlasten in Soest € 27 per inwoner lager zijn dan het landelijke gemiddelde over 2021. Financiële risico’s, benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit c.a. Een gemeente loopt tal van risico’s. Een deel daarvan wordt geheel of gedeeltelijk afgedekt door specifieke maatregelen (risicomanagement), bijvoorbeeld met verzekeringen en interne controle. Daarnaast loopt een gemeente ook altijd risico’s die niet (kunnen) worden afgedekt. Deze risico’s kunnen tot onvoorziene kosten leiden. De inschatting van het totaal aan financiële risico’s waarvoor onvoldoende beheersmaatregelen zijn getroffen geeft inzicht in de benodigde weerstandscapaciteit.

Om te voorkomen dat een ingrijpende beleidswijziging moet worden doorgevoerd bij het optreden van niet afgedekte risico’s, moet een gemeente capaciteit hebben om dergelijke zaken op te vangen: de zogenoemde beschikbare weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en de capaciteit die een gemeente heeft om die niet-begrote kosten op te vangen. Een weerstandsvermogen lager dan 1,0 geeft aan dat een gemeente mogelijk niet goed in staat is om onverwachte ontwikkelingen financieel op te vangen. In het Visiedocument Risicomanagement is de minimumgrens voor het weerstandsvermogen op 1,0 gesteld. Risico-inschatting per einde 2022: Ten behoeve van de jaarstukken 2022 zijn in het 1e kwartaal 2023 de onderkende, bestuurlijk relevante risico’s geactualiseerd. In de hiernavolgende tabel zijn per programma de financiële risico’s weergegeven. Uit de tabel op de volgende pagina blijkt dat Soest per einde 2022 voor € 7,4 miljoen risico’s loopt die mogelijk onvoldoende zijn afgedekt door beheersmaatregelen. In de jaarstukken 2021 betrof het een bedrag van afgerond € 5,6 miljoen aan risico’s. Het verschil van € 1,8 miljoen betreft met name de risico inschatting voor verkeersplan Soest-Zuid (+ € 1,2 miljoen) en ontwikkelingen algemene uitkering (+ € 0,4 miljoen).

Zie nadere toelichting op de risico’s verderop in dit onderdeel.

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 79 van 214

Programma en onderwerp

Kans (%)

Financiële impact Financieel risico (€) (€)

PROGRAMMA BESTUURLIJKE OMGEVING Financiële effecten maatregelen corona

242.000 0

0

0

Gemeentelijke aansprakelijkheid/verzekeringen

10%

1.000.000

100.000

Terugval huuropbrengst gemeentelijk vastgoed

10%

1.420.000

142.000

Verkeersplan Soest-zuid (uitvoering) Project vliegbasis Soesterberg

15% 50%

11.975.000 3.300.000

1.800.000 1.650.000

Schade aan het groen/openbare ruimte door weersinvloeden

25%

200.000

50.000

Programma aanpak PFAS

pm

pm

pm

Stikstof Molenstraat, voormalig werfterrein

pm 10%

pm 450.000

pm 45.000

Gebiedsvisie Dalweg e.o.

divers

divers

700.000

Masterplan Soesterberg

divers

divers

325.000

Planschade

35%

200.000

70.000

Bouwleges

75%

200.000

150.000

Omgevingswet

25%

1.000.000

250.000

PROGRAMMA FYSIEKE LEEFOMGEVING

5.040.000

PROGRAMMA SOCIALE LEEFOMGEVING

558.500

Zorgleveringen Sociaal Domein

50%

1.000.000

500.000

Leerlingenvervoer

25%

100.000

25.000

Wetswijziging BTW-verrekening Sport

50%

42.000

21.000

Aansprakelijkheid voor veiligheid van speelgelegenheid

25%

50.000

12.500

0

0

0

Bouw nieuwe sporthal ALGEMENE DEKKINGGMIDDELEN Uitkeringen gemeentefonds

977.500 divers

divers

742.500

Dividenduitkering deelnemingen

50%

30.000

15.000

Dubieuze debiteuren

50%

50.000

25.000

Loonontwikkelingen

10%

200.000

20.000

Prijsontwikkelingen

50%

350.000

175.000

PARAGRAFEN

582.000

B - Renterisico

10%

150.000

15.000

C - Trajecten medewerkers

75%

440.000

330.000

C - Meldplicht datalekken

5%

1.500.000

75.000

C - Inkoop

25%

60.000

15.000

C - Algemene informatieveiligheid

5%

1.500.000

75.000

divers

divers

72.000

E - Garantstellingen Totaal

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

€ 7.400.000

Pagina 80 van 214

Overzicht (majeure) risico’s die zich in 2022 hebben voorgedaan: Masterplan Soesterberg en Gebiedsvisie Dalweg e.o. Voor deze onderdelen is bij de herijking van de grondexploitaties een incidentele last van € 446.000 ontstaan in 2022. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar Programma 2 Fysieke leefomgeving/wat heeft het gekost en naar paragraaf F Grondbeleid. Bouwleges Voor de bouwleges is een voordeel van € 300.000 gerealiseerd ten opzichte van de begroting. Zie toelichting bij Programma 2 Fysieke leefomgeving /wat heeft het gekost. Zorgleveringen sociaal domein Bij Jeugd vallen de kosten ten opzichte van het beschikbare budget voor een bedrag van € 778.000 hoger uit terwijl bij de WMO de kosten voor een bedrag van € 519.000 juist lager uitvallen. Dat betekent dat er voor de zorgleveringen sociaal domein per saldo een last van € 259.000 is ontstaan. Overigens is er voor andere onderdelen binnen deelprogramma 3.1 spraken van voordelen zodat dit deelprogramma in totaal afgerond een voordeel laat zien van € 250.000. Zie toelichting bij Programma 3 Sociale leefomgeving/wat heeft het gekost. Uitkeringen gemeentefonds Zoals is toegelicht bij het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, is er voor de algemene uitkering rekening houdende met bedragen waarvan wordt voorgesteld om deze over te hevelen naar 2023, afgerond sprake van een voordeel van € 360.000.

Dubieuze debiteuren Zoals is toegelicht bij het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, is er in verband met het treffen van een voorziening wegens oninbaarheid sprake van een last van € 295.000. Loonontwikkelingen Rekening houdende met alle beschikbare budgetten en stelposten, is per saldo afgerond een last van € 400.000 ontstaan. Zie onderdeel Overhead. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit heeft een structurele en een incidentele component. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de niet benutte belastingcapaciteit. De niet benutte belastingcapaciteit wordt gedefinieerd als: Het verschil tussen de kosten en opbrengsten (kostendekking) van de afval- en rioolheffing. De kostendekking is nagenoeg 100%. Daarom wordt deze niet verder in de berekening betrokken. Het verschil tussen de OZB-opbrengst voor de gemeente Soest volgens de artikel 12-norm en de begrote OZB-opbrengst, zoals deze is verwerkt in de begroting 2022. Dit geeft de volgende berekening: Artikel 12-norm € 15.744.000 Opbrengst begroting 2022 € 9.958.000 Verschil € 5.787.000 Op basis van deze normen bedraagt de structurele weerstandscapaciteit circa € 5,8 miljoen. Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 81 van 214

De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de reserves die niet geblokkeerd zijn. De besteding van de meeste reserves ligt vast. Incidentele aanwending van deze reserves leidt dan ook tot een bestedingsbeperking voor de toekomst. Daarom beschouwen wij in het Visiedocument Risicomanagement alleen de algemene reserve als vrij aanwendbaar. Op basis van de huidige inzichten bedraagt de gemiddelde hoogte van de algemene reserve per ultimo 2022 t/m 2025 circa € 14,6 miljoen. Dit ligt fors boven de in de nota Reserves en Voorzieningen bepaalde minimumgrens van € 7 miljoen. De totale beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt daarmee in 2022 € 20,4 miljoen. Weerstandsvermogen Voor het berekenen van het weerstandsvermogen wordt de beschikbare weerstandscapaciteit (= algemene reserve + vrije belastingcapaciteit) gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit (= totaal van financiële risico’s). Op grond van de bovenstaande berekening komt het weerstandvermogen 2022 uit op: € 20,4 miljoen / € 7,4 miljoen = 2,8. De ratio van 2,8 wekt de suggestie dat we zeer ruimschoots voldoen aan de normering. We tekenen hier bij aan dat een aantal risico’s met een p.m. zijn opgenomen waarvan de financiële impact fors kan oplopen. Indien de maatregelen rondom Pfas of stikstof een nadelig effect hebben op de exploitaties dan heeft dit wel een majeure impact op ons vermogen.

In 2020 is landelijk het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK 2020) in werking getreden. Uit onderstaande tabel blijkt dat volgens de signaleringswaarden van het GTK 2020 ons weerstandsvermogen ‘uitstekend’ is te noemen. Weerstandsvermogen

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4 0.8 < 1.0 0.6 < 0.8

Voldoende Matig Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 82 van 214

Nadere toelichting bestuurlijk relevante risico’s: Programma 1. Bestuurlijke omgeving Financiële effecten maatregelen corona Toelichting: Na de uitbraak begin 2020 van de coronapandemie, zijn er in 2020, 2021 en 2022 landelijk en plaatselijk uiteenlopende maatregelen getroffen om de gezondheid van onze inwoners en de gezondheidszorg zoveel mogelijk te beschermen en om de financiële gevolgen van de coronamaatregelen voor bewoners, bedrijfsleven en (sport- en welzijns) organisaties zoveel mogelijk te beperken. In de loop van 2022 kwamen we in een overgangsfase terecht van de 1e fase van corona met alle bijbehorende financiële steunmaatregelen naar de 2e fase waarbij corona beheersbaar is geworden. In de begroting 2023 is het coronarisico niet meer opgenomen. Risicobeheersing 2022: De gemaakte kosten in verband met de corona-maatregelen zijn in voldoende mate gecompenseerd door ontvangen Rijksgelden. Met het beheersbaar worden van corona is bij de behandeling van de Najaarsnota 2022 voor onvoorziene uitgaven coronamaatregelen slechts nog een beperkt bedrag van € 0,1 miljoen geoormerkt voor 2023. Generiek risico Financieel

Kans

Impact

Risico

0

0

0

Gemeentelijke eigendommen en aansprakelijkheid/verzekeringen Toelichting: Verzekeringen zijn aangegaan voor onder andere gebouwen & inventaris, voertuigen. Ook zijn er verzekeringen afgesloten voor wettelijke aansprakelijkheid en aangelegenheden op het gebied van fraude, personeel en bestuur. Het risico bestaat uit kosten die voorvloeien uit afgesproken eigen risico en uit kosten van niet of niet volledig verzekerde zaken. Risicobeheersing 2022: • De gemeentelijke opstallen zijn onder meer verzekerd tegen brand- en vliegtuigschade. De verzekeringen zijn afgesloten onder toepassing van de indexclausule, dat wil zeggen dat de verzekerde waarden meestijgen met de herbouwkosten; •

De voertuigen zijn in ieder geval verzekerd op basis van een WA-polis. Afhankelijk van ouderdom en aard van het gebruik zijn aanvullende dekkingen meeverzekerd;

•

We hebben een WA-verzekering afgesloten met een eigen risico van € 12.500 per gebeurtenis. De verzekerde bedragen zijn maximaal € 2,5 miljoen in geval van personen en/of zaakschade en € 1,25 miljoen in geval van vermogensschade. Per verzekeringsjaar wordt niet meer vergoed dan twee keer de vermelde maximale bedragen per categorie. Op basis van het schadebeeld van de afgelopen jaren is het risico als normaal te beoordelen.

Generiek risico Financieel

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Kans laag = 10%

Impact €

1.000.000

Risico €

100.000

Pagina 83 van 214

Terugval huuropbrengsten gemeentelijke accommodaties Toelichting: Maatschappelijke organisaties en andere huurders van gemeentelijk vastgoed heroriënteren zich eens in de paar jaar hun huisvesting en ruimtegebruik. Hierdoor kan de komende jaren de leegstand toenemen als contracten worden beëindigd. Het risico is gerelateerd aan de totaal geraamde huuropbrengsten, waarbij het risico op huurderving wordt geschat op 10%. Risicobeheersing 2022: • Nadere uitwerking van het accommodatiebeleid kan inspelen op leegstand en verhuurbaarheid; • De verhuur wordt actief aangepakt door onder andere leegstandsbeheer en marktconforme huurprijzen. Generiek risico

Kans

Financieel

laag = 10%

Impact €

1.420.000

Risico €

142.000

Programma 2. Fysieke leefomgeving Verkeersplan Soest-Zuid (B, uitvoering) Toelichting: De regio heeft voor het Verkeersplan Soest-Zuid een totaal uitvoeringsbudget van € 11.975.000 beschikbaar gesteld. Voorwaarde van de regio is dat de uitvoering uiterlijk in 2024 gereed is. Als dit niet het geval is, dan vervalt de bijdrage en zijn alle gemaakte kosten volledig voor rekening van de gemeente Soest. Daarnaast is de voorwaarde bij deze bijdrage dat de gemeente Soest de risicodragende partij is. Dit betekent dat als er meer dan de ontvangen bijdrage uit de regio wordt uitgegeven, deze extra kosten voor rekening komen van de gemeente Soest. De omvang van een eventuele budgetoverschrijding kunnen wij momenteel niet inschatten, maar achten dit risico zeer reëel aanwezig om de volgende redenen: • Er zijn extra wensen van bewoners in het ontwerp verwerkt waardoor het ontwerp iets is aangepast. Dit zorgt voor enige stijging van de kosten van engineering en uitvoering. Risicobeheersing 2022: • De gemeente heeft in 2022 diverse overleggen gevoerd met de provincie voor de verlenging van de beschikking van 2024 naar 31-12-2028. Dit omdat we de kans zeer reëel inschatten dat er vertraging zal optreden in de uitvoering vanwege niet door ons te beïnvloeden omgevingsfactoren (onder andere vertraging van de NUTS door personeelstekort en de energietransitie).

• Voor alle vier de deelgebieden tezamen hebben we 1 projectleider aangewezen om nu bijna twee wekelijks de NUTS te bewegen een grotere voortgang in de planning te realiseren. • We hebben reeds in 2022 alle te kappen bomen verwijderd om de NUTS de maximale flexibiliteit te geven in de uitvoering. • Aansluitend hebben we ook te maken met een duidelijke stijging van de indexering. Om dit goed in beeld te houden hebben we regelmatig interne begroting overleggen, Vanuit hier kunnen we mogelijk maatregelen nemen in de uitvoering (versoberingen) of zoeken we naar extra budget voor de (gewijzigde) scope. Generiek risico Financieel

Kans

Impact

Risico

laag = 15%

€ 11.975.000

€ 1.800.000

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Pagina 84 van 214

Project Vliegbasis Soesterberg Toelichting: De financiële risico’s voor het project de Vliegbasis deelt Soest met provincie Utrecht en Zeist op grond van de Samenwerkingsovereenkomst Vliegbasis. De totale kosten van de groene projecten worden gedekt uit het positieve saldo van de rode projecten. Artikel 15 van de Samenwerkingsovereenkomst Vliegbasis Soesterberg bepaalt dat indien het batig saldo van de rode deelprojecten lager is dan € 28 miljoen, het verschil tussen het daadwerkelijke saldo en € 28 miljoen tussen partijen voor gelijke delen (ieder 1/3) wordt gedeeld. De € 28 miljoen is tot stand gekomen door middel van een optelling van natuurontwikkeling (€ 18 miljoen) en maximale afdracht aan het programma Hart van de Heuvelrug (€ 10 miljoen). Nu de afdracht aan het programma Hart van de Heuvelrug in de grondexploitatie Woonwijk (de rode deelprojecten) bij de herziening 2021 is opgenomen, is de “risicogrens” van het batige saldo van € 28 miljoen met € 10 miljoen verlaagd naar € 18 miljoen. De tussen de drie partners afgesproken maximale afdracht van € 10 miljoen aan het programma Hart van de Heuvelrug betrekken wij voor 1/3 deel in onze risico-inschatting. Risicobeheersing 2022: Hoewel de provincie projecttrekker is, hebben we een projectteam ingesteld voor een toetsende en coördinerende rol. Op deze wijze geven we ook invulling aan de beheersmaatregelen.

Generiek risico Financieel

Kans

Impact

Risico

gemiddeld = 50%

€ 3.300.000

€ 1.650.000

Schade aan het groen/openbare ruimte door weersinvloeden Toelichting: Door klimaatverandering zijn er aanzienlijk extremere weersinvloeden te verwachten. Een extreme droogteperiode kan leiden tot extra sterfte van beplanting en bomen en daarmee tot noodzakelijke vervanging. Daarnaast vormen zware stormen, hoosbuien en blikseminslagen een risico voor schade aan bomen en aan andere gemeentelijke goederen en goederen van derden. Risicobeheersing 2022: • We werken continu aan het afkoppelen van hemelwater van het gemengde riool. Dit zorgt voor aanvulling van grondwater in natte perioden, waardoor groen langer kan beschikken over water in droge perioden. Ook zorgt het lokaal verwerken van hemelwater voor minder risico op wateroverlast benedenstrooms en (vervuild) water op straat vanuit de riolering. Desalniettemin geven we momenteel bomen nog extra water ten tijde van droogte. Daarnaast vervangen we bomen en beplanting dat doodgaat door droogte; • Daarnaast hielden we in 2022 bij de keuze voor boom- en heestersoorten zoveel mogelijk rekening met de klimaatverandering. We proberen hierdoor het uitvallen van bomen zoveel mogelijk te beperken, er bestaan echter weinig soorten die tegen meerdere extremen (hitte, vrieskou, droogte en hevige regenval) kunnen; • Jaarlijks krijgen risicovolle bomen een VTA (Visual Tree Assessment)-controle.

Daarnaast worden alle bomen in het stedelijk gebied eens in de drie jaar gecontroleerd. Dit draagt bij aan een actueel beeld van de risico’s; • In de begroting 2023 is de kans en daarmee het risico verhoogd naar € 100.000 vanwege de toenemende schades door de weersinvloeden. Generiek risico Financieel

Kans laag = 25%

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Impact €

200.000

Risico €

50.000

Pagina 85 van 214

PFAS Toelichting: Pfas is een verzamelnaam voor meer dan 6.000 verschillende poly- en perfluoralkylstoffen en kunnen risico’s vormen voor de gezondheid en zijn vervuilend voor het milieu. De landelijke overheid heeft hierop actie ondernomen. Zo heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat medio 2020 de derde versie van het “Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van pfas-houdende grond en baggerspecie” (verder THK) gepubliceerd waarin generiek grondstromenbeleid is geformuleerd Risicobeheersing 2022: In aanvulling op landelijke beleid heeft de gemeente Soest een beleidsnota PFAS vastgesteld (d.d. 5 maart 2022). Hiermee wordt invulling gegeven aan de mogelijkheid om regionaal beleid vast te stellen en het grondstromenbeleid rondom PFAS te verruimen. Het risico op een financiële tegenvaller is hiermee tot een minimum beperkt. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Financieel

p.m.

p.m.

p.m.

Stikstof Toelichting: Beleidsontwikkelingen rond stikstof hebben in 2022 veel aandacht opgeëist in het landelijke nieuws. De impact, zowel voor agrariërs als voor ontwikkelaars, is nog steeds niet duidelijk maar waarschijnlijk wel significant. Risicobeheersing 2022: Voor Soest heeft stikstof in 2022 niet geleid tot belemmeringen. Wel verwachten wij dat stikstof (zoals voor bijna iedere gemeente in Utrecht) voor belemmeringen kan zorgen. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen hebben wij in de begroting voor 2023 wederom een budget geraamd om de mogelijke impact te verkleinen. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Financieel

p.m.

p.m.

p.m.

Molenstraat, voormalig werfterrein Toelichting: De risico's van het project Werfterrein is behoorlijk verkleind: de aanbesteding is geweest en de grond is inmiddels overgedragen. De Alliantie is gestart met de bouw. Risicobeheersing 2022: Als in 2023 de woningen zijn opgeleverd, richten wij de openbare ruimte in. Goed toezicht op het werk verkleint de risico's. Generiek risico Financieel

Kans laag = 10%

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Impact €

450.000

Risico €

45.000

Pagina 86 van 214

Gebiedsvisie Dalweg e.o. Toelichting: Met betrekking tot de fase van de projecten in de gebiedsvisie Dalweg is gekozen voor een methode waarbij de risico’s van de actieve projecten worden geïnventariseerd per project en vertaald in kans maal omvang. De optelsom van deze diverse percentages en bedragen levert een risicoprofiel op. De grondexploitatie van de Dalweg staat nog aan het begin. Risico’s in deze fase van het planproces uiten zich in onze ambities versus haalbaarheid. Door rekenen en tekenen gelijk op te laten gaan, krijgen we inzicht in de haalbaarheid van onze ambities. Risicobeheersing 2022: De vastgestelde kaders zoals de gebiedsvisie, de grondexploitatie, het SPVE/BKP en het bestemmingsplan geven ons houvast om de risico's in het plan te verkleinen. Toch geven de kaders ons ook voldoende flexibiliteit om de toekomstige plannen door bijvoorbeeld veranderende marktomstandigheden aan te passen. Generiek risico Financieel

Kans

Impact

bestaande uit diverse percentages en bedragen

Risico €

700.000

Masterplan Soesterberg Toelichting: Met betrekking tot de fase van de projecten in het Masterplan Soesterberg is gekozen voor een methode waarbij de risico’s van de actieve projecten worden geïnventariseerd per project en vertaald in kans maal omvang. De optelsom van deze diverse percentages en bedragen levert een risicoprofiel op. Voor de actieve projecten ‘Herinrichting hoofdwegen & postweg’, ‘Soesterberg Noord, milieu’ en ‘Nieuwbouwkompas’ zijn risicoprofielen geïnventariseerd. Andere projecten zijn inmiddels gerealiseerd of moeten we nog opstarten: ‘Lanen’, ‘Campus noord’, ‘Kamer 2&3’ . Het totale risicoprofiel komt uit op € 0,325 miljoen. Zodra de andere projecten actief worden, verandert het risicoprofiel. Risicobeheersing 2022: Belangrijkste risico op dit moment zijn de prijsstijgingen. In de grondexploitatie houden we daar rekening mee door de index van de ramingen voor de komende jaren te verhogen. Generiek risico Financieel

Kans

Impact

bestaande uit diverse percentages en bedragen

Risico €

325.000

Planschade Toelichting: Planschade (Wro) treedt op als eigenaren van grond/onroerend goed vermogensschade lijden door een planologische wijziging. De gemeente kan planologische medewerking verlenen aan een nieuwe ontwikkeling op verzoek van een derde. De voorwaarde is dat een planschadeverhaalovereenkomst wordt gesloten, waarbij de (mogelijke) schade van de planologische wijziging voor rekening en risico komt van de verzoeker van de planologische wijziging. Dit geldt niet als de wijziging van het planologische regime wordt veroorzaakt door een nieuw bestemmingsplan op initiatief van de gemeente. Kosten van planschade komen dan voor rekening van de gemeente zelf. In de Wro is bepaald dat bij de schadebepaling rekening wordt gehouden met het normaal maatschappelijk risico waarbij een deel van de schade voor rekening van de aanvrager blijft. Voorts is er in de wet een verjaringstermijn opgenomen voor planschade: een aanvraag moet binnen vijf jaar na ter inzage legging van het vastgestelde bestemmingsplan worden ingediend. Risicobeheersing 2022: Daar waar mogelijk wordt de planschade afgewenteld op de initiatiefnemer. In andere gevallen nemen we de planschadekosten op in de exploitatie van het desbetreffende plan. Generiek risico Kans Impact Risico Financieel

laag = 35%

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

€

200.000

€

70.000

Pagina 87 van 214

Bouwleges Toelichting: De inkomstenontwikkeling van bouwleges is afhankelijk van het aantal aangevraagde omgevingsvergunningen. De inkomsten blijven dan ook altijd een inschatting. Deze inschatting maken wij op basis van de kennis die wij hebben over de grotere projecten en onze ervaringscijfers uit voorgaande jaren. Het aantal kleinere aanvragen is in verhouding tegen de verwachting in iets gedaald, maar het aantal grote en middelgrote bouwplannen was in 2022 hoger ten opzichte van vorig jaar Risicobeheersing 2022: Tussen het team Vergunningen en het team Ruimtelijke Ontwikkeling is periodiek overleg over de fasering van het bouwprogramma en initiatieven van derden. In 2022 hebben wij ca. € 300.000 meer bouwleges ontvangen dan begroot was. Ondanks dit resultaat handhaven wij de risico-inschatting per einde 2022 op het niveau van begin 2022. Generiek risico Financieel

Kans hoog = 75%

Impact €

200.000

Risico €

150.000

Omgevingswet Toelichting: De totale invoeringskosten van de Omgevingswet worden volgens het landelijke financieel dialoogmodel uit 2018 voor Soest geraamd op € 3,86 miljoen. In Soest is minder budget beschikbaar gesteld dan de raming van de VNG. Inmiddels is voor € 2,43 miljoen aan budget vrijgegeven In de loop van 2022 werd bekend dat de invoering van de wet opnieuw is verschoven naar 01-01-2024. Verschillende voorbereidende werkzaamheden zijn daardoor in tijd naar achteren geschoven of over een langere periode uitgesmeerd. 2022 was daarmee het piekjaar voor de implementatie, als het niet opnieuw tot uitstel van de invoering van de wet komt. Het Rijk heeft vanwege uitstel in 2022 eenmalig € 358.000 compensatie verstrekt, maar over een structurele bijdrage in de kosten is nog niets bekend. Mocht er geen compensatie komen, dan brengt het niet of onvoldoende uitvoeren van taken de volgende risico’s met zich mee: • financieel risico à € 1.000.000 op jaarbasis (dwangsommen, extra last-minute inhuur, extra capaciteit voor bezwaar- en beroepsprocedures). Omdat het niet zeker is dat de wet ingaat en we mogelijk opnieuw compensatie van het Rijk zullen ontvangen, stellen we de kans op 25%; • juridisch (houdbaarheid van besluiten). • dienstverlening (enerzijds halen van wettelijk verplichte en daarmee landelijk gebruikelijke behandel termijnen anderzijds zorgvuldige participatie).

• ruimtelijke kwaliteit (mogelijk gebrekkige afweging van initiatieven door tijdsdruk en capaciteitsgebrek). • imago (door een combinatie van bovenstaande risico’s). Risicobeheersing 2022: De gemeenteraad heeft bij het vaststellen van de omgevingsvisie, opdrachten voor programma’s, de sturingsfilosofie voor het omgevingsplan, de lijst met adviesrecht en de lijst met participatieplicht keuzes gemaakt die bepalend zijn voor de benodigde budgetten. Daarmee heeft de raad voor een deel invloed op de risico’s. Een ander deel van de risico’s wordt echter veroorzaakt door wettelijke verplichtingen waar we als gemeente geen keuzevrijheid in hebben. Generiek risico Financieel

Kans

Impact

laag = 25%

€ 1.000.000

Jaarstukken 2022 - Gemeente Soest

Risico €

250.000

Pagina 88 van 214

Programma 3. Sociale leefomgeving Zorgleveringen Sociaal Domein Toelichting: Het sociaal domein bestaat uit uiteenlopende taken en aandachtsgebieden. Wij schatten risico’s in vanwege de grote hoeveelheid externe factoren die invloed hebben. Ook vanwege externe verwijzers zoals huisartsen die rechtstreeks toegang hebben tot de inzet van zorg. Om meer grip te krijgen op het sociaal domein te krijgen, hebben wij medio 2021 een diepgaande analyse uitgevoerd naar onder meer de kosten- en inkomstenopbouw van onze budgetten en naar de toekomstige ontwikkelingen daarvan. Daarbij is onder meer betrokken de huidige status van de transformatieagenda, de voortgang van de businesscases die voortkomen uit het Nautus-rapport, de beweging die de komende jaren nog nodig is en welke investeringen dit nog zal vergen. De uitkomsten van deze analyse zijn verwerkt in de meerjarenbegroting 2022-2026. Toch blijft het risico bestaan dat uitgaven, (rijks)inkomsten, beleidsmatige afwegingen of business cases zich anders ontwikkelen dan verwacht. Daarom is dit risico opgenomen, weliswaar tegen een lager niveau dan de afgelopen jaren het geval was. Risicobeheersing 2022: • periodieke monitoring stand van zaken uitvoering strategische agenda sociaal domein; • periodieke monitoring businesscases; • periodieke regionale afstemming; • continue afstemming met zorgaanbieders; • procesoptimalisaties.