4c 10 Sociaal-economisch beleidsplan 2008 - 2015.pdf

Overige projectideeën bij dit thema zijn: • Met een langere en intensievere ‘snuffelperiode’ binnen Werk Alert zorgen dat mensen daarna sneller en makkelijker volledig aan de slag kunnen gaan. • De jobcoaches van Werk Alert benaderen bedrijven actief voor het identificeren van werkervaringsplekken. Ook organiseert de gemeente maandelijks een ondernemersspreekuur, waarin werkgevers met de bedrijfscontactfunctionaris en bedrijvenmanager allerlei zaken aan de orde kunnen stellen. Zo nodig, kunnen ze ook in contact worden gebracht met een jobcoach van Werk Alert. De gemeente kan Werk Alert echter nog breder in de markt zetten. Nu worden nog niet alle bedrijven bereikt, terwijl bedrijven wellicht wel interesse in het project hebben. Zo geeft bijvoorbeeld 29

•

TNO in Soesterberg aan (regelmatig) behoefte te hebben aan een soort ‘handy-man’, die het bedrijf graag via Werk Alert zou willen aantrekken. Uiteraard is het ook zaak dat bedrijven zelf actief stages, praktijkgerichte trainingen en werkleerplekken aanbieden. Nu investeren bedrijven vooral in stageplekken, op basis waarvan mensen in vaste dienst kunnen komen.

4.4

Optimalisering bedrijfsomgeving

Werklocaties Vanwege de laagconjunctuur, maar ook door de beperkte beschikbaarheid van bedrijventerreinen in Soest is er de afgelopen 10 jaar slechts weinig bedrijfsgrond uitgegeven. Het gemiddelde lag op ongeveer een hectare per jaar. Deels is het aantal vierkante meters bedrijventerrein zelfs afgenomen, aangezien – conform het bestemmingsplan – enkele milieuhinderlijke bedrijven uit de woonomgeving naar bedrijventerrein De Grachten zijn verplaatst. De ruimte die deze bedrijven achterlieten, is (her)gebruikt voor woningbouw (hier is sprake geweest van transformatie van bedrijfsnaar woonlocaties). In 2006 is er op bedrijventerrein de Grachten nog wel 2 hectare uitgegeven (bron: IBIS 2006), maar inmiddels is er in Soest geen gemeentelijke grond meer uitgeefbaar Een gebrek aan bedrijfsruimte voor ofwel uitbreiding van bestaande bedrijvigheid ofwel nieuwe bedrijvigheid (intern of van elders) zal een negatief effect hebben op de ontwikkeling van de werkgelegenheid in Soest.

30

Leegstand als momentopname: ‘biedt de markt een oplossing?’ Alvorens over te gaan tot ontwikkeling van nieuw bedrijventerrein, dient eerst te worden gekeken naar ruimtewinstmogelijkheden op bestaande terreinen als gevolg van leegstand of onderbenutting. Een korte inventarisatie van de leegstand van kantoren en bedrijfsruimten (zie bijlage 2) leert dat er anno september 2007 (bron: BMO Soest) zo’n twee hectare leegstand is van verschillende kantoren en bedrijfsruimten in Soest en Soesterberg. Het grootste deel van dit beschikbare aanbod bedrijfsruimten is te huur voor prijzen tussen de 40 en 80 Euro per m². De prijzen in Soest liggen iets hoger dan in Soesterberg. Het betreft beschikbaar aanbod van bedrijfsruimte op de particuliere markt. De gemeente Soest heeft geen bedrijfsruimte meer uitgeefbaar. Belangrijke kanttekeningen die bij het aanwezige beschikbare aanbod gemaakt dienen te worden, zijn: • • •

Het beschikbaar aanbod is deels verouderd en daardoor minder goed verhuur- of verkoopbaar Het beschikbaar aanbod sluit qua grootte niet altijd aan bij de vraag vanuit het bedrijfsleven Het beschikbaar aanbod sluit qua type/doelgroep niet altijd aan bij de vraag vanuit het bedrijfsleven

Het kan interessant zijn om in een apart onderzoek na te gaan in hoeverre deze leegstand van bedrijfsruimte in de gemeente Soest structureel is, of er overschotten zijn in bepaalde segmenten en welke oorzaken hieraan ten grondslag liggen. Dit kan de basis vormen voor een actief beleid van de gemeente om leegstand tegen te gaan.

Voor twee bedrijventerreinen heeft de gemeente Soest zachte plannen, dat wil zeggen plannen die in de voorbereidings- of voorontwerpfase zitten. De zachte planvoorraad bedraagt in totaal 25 hectare. Het gaat hierbij om twee locaties in/nabij de kern Soesterberg, namelijk Richelleweg (15 hectare) en Soesterberg-Noordoost (10 hectare bruto). De daadwerkelijke ontwikkeling van beide bedrijfslocaties lijkt echter nog ver weg. Zo bevindt de ontwikkeling van de Richelleweg zich al jaren in een patstelling vanwege problemen bij de verwerving. Daarnaast is bedrijventerrein Richelleweg onderdeel van het bestemmingsplan Hart voor Groen, waarvan vooralsnog alleen de groene projecten door de Raad van State zijn goedgekeurd, maar voor de rode projecten (waaronder het bedrijventerrein) nog nadere onderbouwing nodig is. Met betrekking tot de Richelleweg gaat het om aanvullend flora- en fauna-onderzoek. Tot slot biedt de herinvulling van vliegbasis Soesterberg mogelijkheden voor werklocaties, onder meer om de geplande groenontwikkeling te financieren. Voor de periode tot 2020 is – naast de ontwikkeling van Richelleweg – blijkens een recente marktverkenning in opdracht van Hart van de Heuvelrug netto zo’n 10 hectare bedrijventerrein nodig, ofwel zo’n 15 hectare bruto.

Hierbij is nog geen rekening gehouden met een behoefte van 3-5 hectare voor de uitplaatsing van nog andere hinderlijke bedrijven.

31

Ook zijn hierbij noch de extra vraag naar bedrijfslocaties in verband met de voorziene extra woningbouw op de voormalige vliegbasis, noch de eventuele regionale opvang van bedrijvigheid in het kader van de Noordvleugelopgave inbegrepen. Op basis van het bovenstaande zal tot 2015 rekening moeten worden gehouden met een ruimtereservering – naast de Richelleweg - van ongeveer 20 hectare bruto bedrijventerrein om in de potentiële vraag te voorzien. Dit betreft niet louter ‘traditioneel bedrijventerrein met blokkendozen’, maar ook ruimte voor ontwikkeling van ‘nieuwe’ economische dragers als zakelijke diensten, leisure, zorg & welzijn. Om in de gemeente Soest ruimte te kunnen bieden aan bestaande bedrijven en aan mogelijke (nieuwe) economische dragers als zakelijke dienstverlening, zorg & welzijn en hoogwaardige logistiek, is de ontwikkeling van nieuwe bedrijfslocaties noodzakelijk. Het voorziene (fors) groeiende aantal inwoners van Soesterberg, dat kan gaan wonen en werken in een groene omgeving, waardoor ook de stijgende verkeersdruk en milieuvervuiling kan worden tegengegaan, lijkt daarbij een extra kans die Soest met beide handen moet zien aan te grijpen. Zonder te investeren in nieuwe bedrijfslocaties zal de werkgelegenheidsontwikkeling de komende jaren onherroepelijk dalen.

Project ‘Integrale aanpak werklocaties’ • •

• • •

•

Doelstelling: Tijdig voorzien in kwantitatief en kwalitatief voldoende aanbod van werklocaties voor verschillende typen bedrijven. Omschrijving: Medio 2007 is vanuit de gemeente geen bedrijventerrein meer uitgeefbaar, terwijl het particuliere aanbod beperkt is en niet altijd voldoet aan de eisen van bedrijven. Aanbod van een zekere hoeveelheid bedrijfsruimte is essentieel om start en uitbreiding van lokale bedrijven en vestiging van buitenaf te faciliteren. Naast vergroting van de werkmogelijkheden binnen wijken (zie project wijkeconomie) dient actief te worden gewerkt aan het vullen van leegstand, het inzetten van ruimte die bij herstructurering vrijkomt (in de praktijk beperkt) en het ontwikkelen van nieuw terrein aan de Richelleweg en rond Soesterberg-Noordoost/Vliegbasis. Uitgangspunten bij de integrale aanpak van werklocaties zijn: o Uitbreidende bedrijven en starters worden zoveel mogelijk gefaciliteerd o Ingezet wordt op ‘het juiste bedrijf op de juiste plek’, zowel vanuit het perspectief van het bedrijf (adequate ruimte) als de omgeving (overlast voor bewoners of milieu) o Alleen bedrijvigheid waarvoor geen andere optie bestaat (hogere milieucategorieën), moet zich op bedrijventerreinen vestigen o Bij de ontwikkeling van werklocaties wordt de SER-ladder gehanteerd, d.w.z.

dat eerst gekeken wordt naar inbreidingsmogelijkheden, vervolgens naar herstructurering en tenslotte pas naar ontwikkeling van nieuw terrein. o Parkmanagement is verplicht voor nieuwe bedrijventerreinen en wordt gestimuleerd voor bestaande terreinen Initiator(en):afdeling Planologie & Bouwen en grondbedrijf Betrokken partijen: BMO, Soester Zakenkring, KvK, Kosten en dekking: de ontwikkeling van nieuw bedrijventerrein is in principe kostendekkend Tijdpad: continu

32

Bereikbaarheid De bereikbaarheid van Soest staat onder druk. Volgens het bedrijfsleven vormen de Rijkswegen A1 en A28 het grootste probleem. Het fileleed wordt dan ook steeds meer als een nationaal probleem bestempeld, dat lastig door een gemeente te beïnvloeden is. Op basis van de MIT-verkenning en netwerkanalyse regio Utrecht (2006) is geconcludeerd dat een groot deel van het hoofdwegennet en het onderliggend wegennet in 2020 niet meer zal voldoen aan de gestelde normen voor doorstroming. Eén van de twee gebiedsgerichte en integrale pakketstudies die het Kabinet naar aanleiding daarvan heeft opgestart, is de pakketstudie voor de driehoek A1/A27/A28. Samen met regionale partijen wordt in het kader van het programma VERDER gekeken naar een zo optimaal mogelijke combinatie van openbaar vervoer, fiets, auto en mobiliteitsmanagement. Ook gemeente en bedrijfsleven in Soest zullen hierin een actieve bijdrage moeten leveren. Uitvoering van de concrete maatregelen is voorzien tussen 2008 en 2020. Wat betreft de interne bereikbaarheid geeft de gemeente in de kadernota van het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) van september 2007 aan voor een optimale bereikbaarheid in 2020 te zorgen, gedifferentieerd naar modaliteit, bestemming en motief, binnen randvoorwaarden van verkeersveiligheid en leefbaarheid.

Hierbij gaat in eerste instantie de voorkeur uit naar het optimaal benutten van de bestaande infrastructuur. Volgens de gemeente heeft het bedrijfsleven de verantwoordelijkheid hieraan zelf bij te dragen door initiatieven in het kader van ketenmobiliteit te ontplooien en daarbij werknemers te stimuleren om alternatieve vervoerwijzen te gebruiken. Aangezien het thema bereikbaarheid in het uitvoeringsprogramma van het GVVP nadrukkelijk zal worden opgepakt, is dit thema in deze nota sociaal-economisch beleid niet verder uitgewerkt. Wel zal de gemeente samen met bedrijfsleven en regio een krachtige lobby moeten voeren om de regionale bereikbaarheid te garanderen en voor de interne bereikbaarheid concrete en haalbare plannen moeten ontwikkelen om de doorstroming naar de belangrijkste werkgelegenheidslocaties in de gemeente Soest te garanderen. Een goede afstemming tussen maatregelen op lokaal, regionaal en landelijk niveau is essentieel.

33

Woningaanbod Het realiseren van een kwantitatief én kwalitatief goed woningaanbod in Soest is van groot belang voor de sociaal-economische ontwikkeling in de gemeente. Het woningaanbod is doorgaans een belangrijke vestigingsplaatsfactor voor bedrijven en aan te trekken werknemers. Dit actieprogramma richt zich op een aantal (deels nieuwe) economische doelgroepen, die impliciet vragen om een voldoende, kwalitatief passend, woningaanbod in de gemeente Soest. In de Woonvisie (2007) worden vijf hoofdthema’s onderscheiden als ‘kapstok’ voor beleid, waaraan alle opgaven voor het wonen in Soest zijn ‘opgehangen’. Deze thema’s zijn: 1 2 3 4 5

Een bijzondere kwaliteit in de regio, thuis voor alle Soesters Levensloopbestendig bouwen in de wijk creëert doorstromingskansen Invullen van ‘gaten in de markt’ Het programma: fysiek én sociaal investeren in bestaande en nieuwe buurten Gemeente en partners maken afspraken over investeren in wonen

Met name de aanpak van doorstromingsmogelijkheden van doelgroepen met een wat kleinere beurs (starters, gezinnen, ouderen en Soesters met een zorgvraag) is in dit kader een belangrijk aandachtspunt. De economische groei vraagt om toename van de inzet van jongeren en starters in het arbeidsproces. Om een verdere afname van de beroepsbevolking te voorkomen, is het van belang om mogelijkheden op de Soester woningmarkt voor jongeren zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Samenwerking met private partijen om tot een samenhangend pakket van maatregelen te komen, is daarbij een logische stap die de gemeente dient te maken. Ook samenwerking met woningcorporaties is van groot belang. Naast eigenaar-bewoners vormen zij de grootste groep woningbezitters in Soest.

34

Hoofdstuk 5

5.1

Uitvoering

Inleiding

Om de nota niet alleen papier te laten zijn, maar deze om te zetten in concrete acties, is het van belang om de organisatie, communicatie en financiering zo optimaal mogelijk te regelen. In dit hoofdstuk wordt hiertoe een belangrijke aanzet gegeven.

5.2

Organisatie

De gemeente heeft de afgelopen jaren al belangrijke stappen gezet om de dienstverlening aan bedrijven te verbeteren. Het betreft onder meer: •

•

•

Personeel: reeds lange tijd is een bedrijfscontactfunctionaris in dienst voor strategische contacten met bedrijven en complexe procedures en (recent) is een medewerker Economische Zaken aangesteld Instrumentarium: participatie in experimenten rond slimme regelgeving, urgente aanpak bedrijfslocaties, Keurmerk Veilig Ondernemen, maandelijks ondernemersspreekuur, actief benaderen van bedrijven voor inschakeling van werkzoekenden, e.d. Financieel: revitalisering van de bedrijventerreinen, stimulering van parkmanagement/aanstelling van Bedrijvenmanager voor periode van 3 jaar.

Ondanks deze inzet komen uit het bedrijfsleven klachten naar voren over de snelheid en helderheid van vergunningsprocedures. Vereenvoudiging van regelgeving is een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente. Uiteraard dienen de verschillen in belangen en tempo van overheid en bedrijfsleven in ogenschouw te worden genomen, maar de gemeente dient voortdurend kritisch naar zichzelf te kijken of verbetering in regelgeving en werkwijze mogelijk is en zou beter kunnen communiceren welke stappen ze al zet om de dienstverlening te verbeteren. Dit is een terugkerend punt van overleg met het georganiseerd bedrijfsleven en via een (web-based en fysiek) mechanisme zouden klachten duidelijk kunnen worden opgepakt en beantwoord.

35

Het is zaak om de reeds gezette stappen concreet te bestendigen en uit te bouwen. ‘One stop shopping’ waarbij een bedrijf één vast aanspreekpunt heeft om alle (vergunning)aanvragen af te handelen, is bijvoorbeeld nog een brug te ver. Een bedrijf dat verschillende procedures moet doorlopen, heeft geen zicht op de stand van zaken van de verschillende aanvragen en of en hoe deze intern binnen de gemeente worden afgestemd. Voor een optimale klantgerichte benadering is verdere ontkokering en een interne mentaliteitsomslag nodig. Concrete vervolgstappen zijn: •

Inzet van een vast aanspreekpunt voor alle vragen vanuit een bedrijf, waarbij één behandelend ambtenaar fungeert als spin in het web van de gemeentelijke organisatie. Het ontwikkelen van een digitaal en fysiek bedrijvenloket Concrete terugdringing van onnodige regelgeving, zoals momenteel door een projectgroep wordt uitgewerkt, met betrokkenheid van het lokale bedrijfsleven, enerzijds om onnodige regels te traceren en anderzijds om gezamenlijke oplossingen te bedenken (plus te communiceren waarom bepaalde regels onvermijdelijk zijn). Instelling van een web-based en fysiek klachtenmechanisme voor ondernemers. Het uitbreiden van de online dienstverlening aan bedrijven, zowel voor informatieverstrekking als transacties.

• •

• •

Project ‘Optimalisering gemeentelijke dienstverlening’’ •

•

• • • •

Doelstelling: Continue aandacht voor mogelijkheden om onnodige regels weg te nemen, administratieve lasten voor bedrijven terug te dringen en de gemeentelijke dienstverlening te verbeteren Omschrijving: De gemeente heeft al veel stappen gezet om de dienstverlening aan bedrijven te verbeteren. Om als bedrijfsvriendelijke gemeente te opereren, is voortdurende aandacht voor verdere verbeteringsmogelijkheden nodig. Deze zijn onder meer te vinden in: o Ontwikkeling van one-stop shopping concept, waarbij één behandelend ambtenaar verantwoordelijk is voor stroomlijning van alle gemeentelijke procedures bij meerdere vergunningaanvragen van een bedrijf o Verder terugdringing van onnodige regelgeving en updating van bestemmingsplannen o Instelling van een klachtenmechanisme, waarmee de drempel voor bedrijven om met de gemeente over belangrijke zaken in dialoog te gaan, wordt verlaagd o Meer online dienstverlening aan bedrijven Initiator(en): Gemeente Soest Betrokken partijen: Soester Zakenkring Kosten en dekking: PM (uit reguliere capaciteit gemeente) Tijdpad: zo snel mogelijk opstarten

36

5.3

Communicatie

Voor uitbouw van de klantvriendelijkheid en versterking van het imago als bedrijfsvriendelijke gemeente is een gericht communicatiebeleid van belang. Dit heeft zowel betrekking op de communicatie binnen de gemeente, als op die met externe partijen.

Intern binnen gemeente Mogelijke maatregelen om de interne communicatie te verbeteren zijn: •

•

Optimalisering van de behandeling van aanvragen van bedrijven door toe te werken naar one-stop shopping (één vast aanspreekpunt die procedures afstemt en de relatie met de ondernemer onderhoudt). Structurele informatie-uitwisseling met de Raad over de voortgang van de uitvoering van het sociaal-economisch beleid, door jaarlijkse voortgangsinformatie te verstrekken over ondernomen acties en resultaten.

Extern De externe communicatie met betrokken partijen kan worden versterkt door: • •

•

•

Georganiseerd bedrijfsleven: voortzetting van het halfjaarlijks overleg, maar met een meer strategische agenda Regio Eemland: krachtiger lobbying voor gemeenschappelijke zaken als bereikbaarheid en ontwikkeling van het arbeidspotentieel, alsmede uitbouw van recreatie en toerisme, afstemming van bedrijventerreinenbeleid, e.d. Provincie: geregeld overleg over relevante ontwikkelingen en plannen, inclusief bijbehorende subsidiemogelijkheden voor verschillende sociaal-economische beleidsterreinen Rijk: i.s.m. regio optimaal gebruik maken van Europese en nationale economische programma’s

37

5.4

Financiering

Voor de uitvoering van dit sociaal-economisch beleid zijn de volgende middelen nodig: •

•

Personeel: meer gestroomlijnde inzet van het bestaande gemeentelijk apparaat ten behoeve van een optimale dienstverlening aan bedrijven en acties/lobbying richting gewest, provincie en Rijk. Voor de uitvoering van deze nota wordt geen extra capaciteit voorzien, maar de extra werkzaamheden op basis van de meer proactieve inzet worden uitgevoerd door optimale inzet van de bestaande capaciteit. Financieel: voor de uitvoering van de voorgestelde maatregelen is een budget nodig ten behoeve van haalbaarheidsstudies, communicatie, cofinanciering van projecten, etc. De kosten van benodigde infrastructuur, voorzieningen, e.d. worden zoveel mogelijk binnenplans vereffend of verworven via projectinvesteringen (privaat) en subsidies (publiek). De kosten zijn zo veel mogelijk toegerekend aan concrete projecten. De genoemde kosten zijn echter indicaties. Door de projecten nader uit te werken kan inzicht worden gekregen in de definitieve kosten. Aangezien niet alle kosten op voorhand kunnen worden ingeschat, wordt een totaalbudget van circa € 200.000,- per jaar gevraagd.

Tabel 5.1

Indicatie projectkosten gemeente Soest 2008-2015

Project

Investeringskosten (verspreid over periode 2008-2015) 25.000

Aantrekken toeristische trekker Kwaliteitsverbetering verblijfsrecreatie Citymarketing Platform Toerisme Soest Wijkeconomie Duurzaam inkopen gemeente Stimuleren duurzaam ondernemen bedrijfsleven Aantrekken decentraal MBO Personeel Totaal

Exploitatiekosten (per jaar) PM

-

PM

10.000 20.000

25.000 20.000 PM 20.000

25.000

PM

PM

PM

-

PM

80.000

65.000

38

Basisanalyse

Bijlage 1

Bevolking De gemeente Soest is met ruim 45 duizend inwoners (1-1-2006) een middelgrote gemeente in de provincie Utrecht (regio Eemland). Temidden van grote gemeenten als Utrecht en Amersfoort neemt Soest binnen de provincie Utrecht (bijna 1,2 miljoen inwoners) een bescheiden positie in.

Figuur 1

Bevolkingsontwikkeling gemeente Soest, 1996-2006 45.500 45.000 44.500 44.000 43.500 43.000 42.500 42.000 41.500 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

Bron: Provincie Utrecht Buck Consultants International

39

De bevolking is in 10 jaar tijd met bijna 2.500 inwoners toegenomen. Dit is een groei van bijna 6%. Dat is tamelijk bescheiden wanneer de toename wordt vergeleken met die in de provincie als geheel, waar de bevolking met ruim 9% toenam. De bevolkingsopbouw naar leeftijd (tabel 1) in Soest wijkt enigszins af van die van de provincie. In vergelijking met Utrecht als geheel heeft Soest relatief minder jongeren in de leeftijdscategorieën tot en met 34 jaar (39% versus 46%) en is het percentage inwoners boven 55 jaar aanzienlijk hoger (30% versus 24%).

Tabel 1

Bevolkingsopbouw naar leeftijdsklasse, 2006

Tot 14 jaar 15-24 jaar 25-34 jaar 35-44 jaar 45-54 jaar 55-64 jaar 65-74 jaar 75 + jaar Totaal

Gemeente Soest Abs. % 8.475 18,7 4.694 10,4 4.653 10,3 7.234 16,0 6.496 14,4 6.306 13,9 3.804 8,4 3.555 7,9 45.217 100,0

Provincie Utrecht Abs. % 225.136 19,1 148.479 12,6 168.531 14,3 193.562 16,4 162.306 13,8 131.577 11,2 81.139 6,9 69.309 5,9 1.180.039 100,0

Bron: Provincie Utrecht

Het gemiddeld besteedbaar inkomen is in Soest met € 19.700 per inwoner ruim boven het Nederlands gemiddelde (€ 17.700) en ook hoger dan het gemiddelde van de provincie Utrecht (€ 19.100).

Buck Consultants International

40

Economische structuur De gemeente Soest telt ruim 3.100 bedrijfsvestigingen, waarvan bijna een derde in de zakelijke dienstverlening (30,7%). Ook de sector reparatie en handel is ruim vertegenwoordigd (24%). Ruim de helft van de Soester vestigingen is in deze twee sectoren terug te vinden. Daarnaast zijn de sectoren bouwnijverheid (10,7%) en milieu, cultuur, recreatie, overig (9%) in Soest tamelijk sterk vertegenwoordigd. Vergeleken met de provincie Utrecht heeft Soest relatief wat meer vestigingen in de nijverheid (industrie), de bouwnijverheid, en in de reparatie en handel, en wat minder vestigingen in de landbouw, jacht en bosbouw.

Tabel 2

Vestigingsstructuur gemeente Soest en provincie Utrecht, 2006

Sector Landbouw, jacht en bosbouw, visserij Nijverheid Bouwnijverheid Reparatie en handel Horeca Transport en communicatie Financiële instellingen Zakelijke diensten Openbaar bestuur, overheid Defensie Onderwijs Gezondheids-, welzijnszorg Milieu, cultuur, recreatie, overig Totaal

Gemeente Soest Abs. % 79 2,5 181 5,8 336 10,7 755 24,0 95 3,0 81 2,6 68 2,2 966 30,7 5 0,2 3 0,1 85 2,7 205 6,5 284 9,0 3.143 100

Provincie Utrecht Abs. % 4.023 5,4 3.522 4,7 6.551 8,8 16.343 22,0 2.787 3,8 2.167 2,9 1.431 1,9 22.599 30,5 213 0,3 2.637 4.847 7.082 74.202

3,6 6,5 9,5 100

Bron: Provincie Utrecht, 2006

Buck Consultants International

41

Het aantal bedrijfsvestigingen is in Soest de afgelopen 10 jaar met ongeveer 1.000 toegenomen tot ruim 3.100, een stijging van 50% (figuur 2). Na een gestage groei in de tweede helft van de jaren negentig, zwakte deze in 2002 en 2003 iets af, waarna het aantal vestigingen weer toenam. In de provincie Utrecht nam het aantal vestigingen eveneens met bijna 50% toe tot ruim 74 duizend vestigingen in 2006.

Figuur 1

Ontwikkelingen vestigingen gemeente Soest, 1996-2006 3500

3000

2500

2000

1500

1000 1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Bron: Provincie Utrecht

De herkomst van de groei in het aantal vestigingen kan worden afgeleid uit de bedrijvendynamiek. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds de natuurlijke aanwas (aantal oprichtingen en starters minus aantal opheffingen van vestigingen) en anderzijds het migratiesaldo (aantal inkomende bedrijven van elders minus aantal vertrekkende vestigingen). De cijfers van de bedrijvendynamiek in de gemeente Soest en de overige gemeenten van de regio Eemland laten voor 2005 het volgende beeld zien (tabel 3).

Buck Consultants International

42

Tabel 3

Mutatiecomponenten Soest en overige Eemland-gemeenten, 2005 Natuurlijke Aanwas 209 618 118 65 52 187 121 19 32 58

Soest Amersfoort Baarn Bunschoten Eemnes Leusden Nijkerk Renswoude Scherpenzeel Woudenberg Natuurlijke aanwas Migratiesaldo Groeisaldo

: : :

Migratiesaldo 20 63 8 13 10 7 8 9 -9 -9

Groeisaldo 229 681 126 78 62 194 129 28 23 49

oprichtingen en starters minus opheffingen immigratie minus emigratie natuurlijke aanwas plus migratiesaldo

Bron: KvK Gooi- en Eemland

Na Amersfoort is het aantal bedrijfsvestigingen in Soest in 2005 het meeste toegenomen. Dit is vooral te danken aan de natuurlijke aanwas, het migratiesaldo is miniem. Soest kent in vergelijking met andere Eemland-gemeenten een relatief hoge dynamiek. Er zijn veel nieuwe bedrijfsvestigingen, maar er verdwijnen er ook veel. De bedrijvendynamiek van de gemeente Soest over de periode 2000 – 2005 wordt voornamelijk veroorzaakt door de natuurlijke aanwas (figuur 3). Het migratiesaldo is sinds 2002 tamelijk stabiel. Zoals hierboven is geconstateerd is er vanaf 2003 een stijgende lijn in de natuurlijke aanwas en het groeisaldo van vestingen in de gemeente.

Buck Consultants International

43

Figuur 2

Bedrijvendynamiek Soest 2001-2005 250

200

150 Natuurlijke aanw as Migratiesaldo

100

Groeisaldo 50

0 2000

2001

2002

2003

2004

2005

-50

Bron: KvK Gooi- en Eemland

De gemeente Soest telt ruim 20 duizend banen. In Soest zijn relatief veel banen in de reparatie en handel (18,9%), gevolgd door de zakelijke diensten (15,4%), defensie (14,9%) en de gezondheids- en welzijnszorg (11,4%). Ook de nijverheid (=industrie), en de bouwnijverheid kennen een substantieel aantal arbeidsplaatsen. Vergeleken met de provincie als geheel heeft Soest relatief veel banen in de nijverheid, de bouwnijverheid, reparatie en handel en vooral in het openbaar bestuur en overheid en relatief weinig banen in de commerciële dienstverlening. In Soest zijn de zakelijke dienstverlening en de reparatie en handel sectoren met overwegend kleinere bedrijven, terwijl de industrie, overheid en gezondheidszorg relatief veel arbeidsplaatsen per vestiging kennen, mede dankzij de aanwezigheid van enkele grotere vestigingen met veel werknemers.

Buck Consultants International

44

Tabel 4

Werkgelegenheidsstructuur gemeente Soest en provincie Utrecht, 2006

Sector Landbouw, jacht en bosbouw Nijverheid Bouwnijverheid Reparatie en handel Horeca Transport en communicatie Financiële instellingen Zakelijke diensten Openbaar bestuur, overheid Defensie Onderwijs Gezondheids-, welzijnszorg Milieu, cultuur, recreatie, overig TOTAAL

Gemeente Soest Abs. % 194 1,0 2.117 10,6 1.835 9,1 3.791 18,9 577 2,9 858 4,3 262 1,3 3.091 15,4 380 1,9 2.980 14,9 840 4,2 2.279 11,4 853 4,3 20.057 100

Provincie Utrecht Abs. % 10.513 1,7 43.836 7,0 37.877 6,1 113.704 18,2 19.593 3,1 29.359 4,7 28.965 4,6 144.352 23,1 32.123 5,1 43.290 93.021 28.935 625.568

6,9 14,9 4,6 100

Bron: Provincie Utrecht, 2006

De ontwikkeling van de werkgelegenheid laat de laatste jaren een wat minder rooskleurig beeld zien dan eind jaren negentig het geval was (figuur 4). Na een sterke toename van het aantal banen eind jaren negentig, trad er sinds 2002 een afname van de werkgelegenheid op. In 2006 nam het aantal banen weer toe (met bijna 600 banen). In de provincie Utrecht nam het aantal banen sinds 2001 af, maar trad de kentering eveneens een jaar eerder op: sinds 2005 nam het aantal banen weer toe.

Buck Consultants International

45

Figuur 3

Ontwikkeling werkgelegenheid gemeente Soest, 1996-2006

21000

20000

19000

18000

17000

16000

15000 1996 1997

1998 1999

2000 2001 2002

2003 2004 2005 2006

Bron: Provincie Utrecht, 2006

De ontwikkeling van de werkgelegenheid naar sector laat voor Soest het volgende beeld zien (tabel 5). In totaal nam de werkgelegenheid in de periode 1996 – 2006 met 23% toe (tegenover 24% in de provincie als geheel). De sterkste (relatieve) toename van de werkgelegenheid in de periode 1996-2005 deed zich voor in de sectoren openbaar bestuur en overheid (79,2%) waar het aantal banen met ruim 170 banen toenam, de zakelijke diensten (61,9%) waar het aantal banen met bijna 1.200 toenam, defensie (54,6%) waar het aantal banen met 1.050 banen toenam en in de sector milieu, cultuur, recreatie en overige diensten (48,1%) waar de werkgelegenheid met bijna 300 banen toenam. Afname van de werkgelegenheid heeft in de periode 1996-2006 plaatsgevonden in de nijverheid/ industrie (-19,4%) waar ruim 500 banen verdwenen, financiële instellingen (-12,4%) waar bijna 40 banen verdwenen en in mindere mate in de landbouw (-5,4%) waar het aantal banen met 11 afnam. In de provincie was de afgelopen 10 jaar conform het landelijk beeld met name sprake van een stijging van het aantal banen in de zakelijke dienstverlening (+48.000) en gezondheids- en welzijnszorg (bijna +30.000 banen), terwijl de werkgelegenheid in de nijverheid/ industrie (5.200) en de landbouw (-1.300 banen) afnam. Buck Consultants International

46

Tabel 5

Ontwikkeling werkgelegenheid per sector in Soest en de provincie Utrecht, 1996-2006

Sector Landbouw, jacht en bosbouw, visserij Nijverheid Bouwnijverheid Reparatie en handel Horeca Transport en communicatie Financiële instellingen Zakelijke diensten Openbaar bestuur, overheid Defensie Onderwijs Gezondheids-, welzijnszorg Milieu, cultuur, recreatie, overig TOTAAL

Ontwikkeling 1996-2006 Gemeente Soest (%) Provincie Utrecht (%) -5,4 -10,8 -19,4 -10,7 29,3 19,4 8,4 12,0 19,0 22,8 15,9 -0,8 -12,4 29,7 61,9 50,2 79,2 16,8 54,6 38,2 27,1 27,2 45,4 48,1 39,9 23,1 24,1

Bron: Provincie Utrecht, 2006

Innovatie Het innovatievermogen van een gemeente kan op verschillende manieren worden gemeten. Het Ruimtelijk Planbureau (RPB) maakt onderscheid tussen input (o.a. investeringen in R&D), innovatieproces (o.a. aantal kenniswerkers, ICT-gebruik, e.d.) en innovatieoutput (op de markt brengen van nieuwe producten of diensten, aanboren van nieuwe markten, of doorvoeren van vernieuwde processen). Wat betreft het percentage kenniswerkers (figuur 6) scoort Soest, evenals de rest van de provincie, ruim boven het landelijk gemiddelde.

Buck Consultants International

47

Figuur 4

Kenniswerkers in Nederland en de provincie Utrecht per gemeente

Bron: RPB 2004

Figuur 7

Innovatie-output in Nederland en de provincie Utrecht per gemeente

Bron: RPB 2004

Het hoge aandeel kenniswerkers komt niet tot uiting in een eveneens hoge innovatie-output. De score van het Soester bedrijfsleven in het doorvoeren van innovaties wordt door de RPB als gemiddeld gekenschetst (figuur 7).

Arbeidspotentieel De beroepsbevolking in de gemeente Soest telt in 2006 zo’n 19.000 personen (figuur 8). Hiervan is het grootste deel (ruim 60%) tussen 35 en 55 jaar oud en een zesde deel jonger dan 35 (figuur 9). De bruto participatiegraad geeft de beroepsbevolking weer als onderdeel van het aantal inwoners tussen 15 en 64 jaar oud (de potentiële beroepsbevolking). Soest heeft een participatiegraad van 69,4 procent. Deze is de afgelopen jaren toegenomen van 67% in 1998 tot 69,4% in 2005. Dit komt met name door de toename van de arbeidsparticipatie van vrouwen, die in Soest steeg van 54,5% in 1998 naar 60,2% in 2005. De arbeidsparticipatie van mannen bleef nagenoeg gelijk en daalde zelfs iets naar 79% in 2005. De laatste jaren schommelt de beroepsbevolking rond de 19.000 personen. Buck Consultants International

48

Figuur 8

Ontwikkeling beroepsbevolking Soest in duizendtallen, 2001-2005

Figuur 9

Beroepsbevolking Soest naar leeftijdsklasse, 2005

20.000

4.000

3.000

19.000

6.000 5.000

18.000 2001/2003

2002/2004

2003/2005

2004/2006

Beroepsbevolking 25-34 jr (EBB) Beroepsbevolking 45-54 jr (EBB)

Beroepsbevolking 35-44 jr (EBB) Beroepsbevolking 55-64 jr (EBB)

Bron: Provincie Utrecht

In de gemeente Soest is bijna de helft van de beroepsbevolking (48%) middelbaar opgeleid (tabel 6), terwijl het aandeel hoger opgeleiden op 31% zit en het aandeel lager opgeleiden op 22%. De Soester beroepsbevolking is hiermee iets hoger opgeleid dan landelijk gemiddeld, maar in vergelijking met de provincie Utrecht is het opleidingsniveau van de beroepsbevolking van Soest iets lager. De provincie Utrecht springt er landelijk echter uit vanwege het hoge aandeel hoger opgeleiden in haar beroepsbevolking (40%).

Buck Consultants International

49

Tabel 6

Ontwikkeling in opleidingsniveau beroepsbevolking gemeente Soest, 1998-2005

Lager onderwijsniveau Middelbaar onderwijsniveau Hoger onderwijsniveau

1996/1998 (%) 24 46 30

1997/1999 (%) 23 45 32

1998/2000 (%) 21 47 32

1999/2001 (%) 22 44 34

2000/2002 (%) 24 43 33

2001/2003 (%) 25 42 33

2002/2004 (%) 23 44 33

2003/2005 (%) 22 48 31

Bron: CBS

In de prognose van de potentiële beroepsbevolking tot en met 2020 is in Soest een lichte daling te herkennen (tabel 7). Hiermee onderscheidt Soest zich niet van de trend in de beroepsbevolking binnen de provincie Utrecht, maar wel is de daling in Soest enigszins sterker. De daadwerkelijke deelname van deze potentiële beroepsbevolking aan de arbeidsmarkt is moeilijk te voorspellen, maar een sterke toename van de participatiegraad (na de groei in de afgelopen jaren) ligt niet zeer voor de hand.

Buck Consultants International

50

Tabel 7

Potentiële beroepsbevolking gemeente Soest 2006-2025 (20-64 jaar) Jaar 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025

Gemeente Soest 26.912 26.985 27.068 26.936 26.948 26.970 26.737 26.464 26.296 26.145 25.975 25.901 25.785 25.750 25.682 25.648 25.599 25.479 25.377 25.198

% verandering 0,3 0,3 -0,5 0,0 0,1 -0,9 -1,0 -0,6 -0,6 -0,7 -0,3 -0,4 -0,1 -0,3 -0,1 -0,2 -0,5 -0,4 -0,7

Provincie Utrecht 728.636 731.018 733.029 734.320 734.185 735.478 731.823 729.002 727.052 725.952 724.486 723.676 722.395 721.917 721.796 722.313 722.469 721.957 721.332 719.781

% verandering 0,3 0,3 0,2 0,0 0,2 -0,5 -0,4 -0,3 -0,2 -0,2 -0,1 -0,2 -0,1 0,0 0,1 0,0 -0,1 -0,1 -0,2

Bron: RPB

Circa 42% van het aantal arbeidsplaatsen wordt ingevuld door mensen uit de gemeente zelf en de rest komt van elders. De totale inkomende pendel naar Soest bedraagt circa 11.700 personen, tegenover een uitgaande pendel van 9.900 personen, zodat het netto pendelsaldo zo’n 1.850 personen is. Soest is dus niet alleen een woongemeente, maar duidelijk ook een werkgemeente, hetgeen eigen economisch beleid rechtvaardigt.

Buck Consultants International

51

Figuur 10

Pendelgegevens gemeente Soest

29% 42%

29% Werkend binnen gemeente Komende vanuit overig provincie Komende vanuit Overig NL

Bron: Provincie Utrecht

Na een aantal mindere jaren nam de werkloosheid in Soest in 2006 weer af tot 4,9%. Voor het eerst kwam het werkloosheidspercentage van Soest hiermee onder dat van de provincie Utrecht (5%). De daling van het werkloosheidspercentage komt duidelijk naar voren in de afname van het aantal niet-werkende werkzoekenden, dat met ruim 200 personen daalde (t.o.v. 2005) naar 1.441 personen in 2006. Ook in de provincie Utrecht nam het aantal niet-werkende werkzoekende licht af tot ruim 40 duizend in 2006.

Buck Consultants International

52

Tabel 8

Niet-werkende werkzoekenden en werkloosheid, 2003-2006

Niet Werkende Werkzoekenden (NWW)

Werkloosheid (als % van bevolking 15-64)

2003 2004 2005 2006 2003 2004 2005 2006

Gemeente Soest 1.194 1.566 1.663 1.441 4,1 5,4 5,7 4,9

Provincie Utrecht 31.900 39.177 40.123 40.047 4,0 4,9 5,0 5,0

Bron: provincie Utrecht

Tabel 9

Niet-werkende werkzoekenden naar opleidingsniveau, per december 2006 Opleidingsniveau Aantal niet-werkende werkzoekenden Basis 171 VMBO 288 MBO/HAVO/VWO 358 HBO/Bachelor 177 WO/Master 73 Onbekend 90 Bron: CWI

Ruim 45% van de werkzoekenden heeft een inschrijftijd bij het CWI van meer dan een jaar. In de provincie Utrecht ligt dit lager op ruim 41%. Het aantal langdurig werkzoekende met meer dan drie jaar inschrijftijd ligt zowel in Soest als in de provincie Utrecht rond de 13%. Een groot deel van de niet-werkende werkzoekenden is lager of middelbaar opgeleid (tabel 9).

Buck Consultants International

53

Sinds maart 2005 voert de gemeente via het project Werk Alert een actief beleid om werkzoekenden zo snel mogelijk in het arbeidsproces te integreren en zo de instroom in de Wet Werk en Bijstand (WWB) te beperken. Nieuwe klanten die zich aanmelden, worden zo snel mogelijk naar werk of een stageplaats geleid. In de praktijk heeft het project ook een preventieve werking aangezien kandidaten op een andere wijze aan de slag gaan en/of afzien van een uitkering. Het aantal openstaande vacatures dat bij het CWI staat ingeschreven schommelt nogal en steeg in 2006 naar ongeveer 150. Ook het aantal vacatures, dat langer dan 3 maanden openstaat, steeg in 2006 en kwam uit op 22. In de provincie Utrecht daalde het aantal vacatures juist in 2006 naar bijna 2,5 duizend. De bij het CWI ingeschreven vacatures betreffen slechts een beperkt deel van het totale aantal, aangezien veel werknemers langs andere kanalen worden geworven en moeilijk vervulbare vacatures vaak niet meer bij het CWI worden aangemeld. De totale arbeidsvraag in de gemeente is onbekend.

Tabel 10

Openstaande vacatures, gemeente Soest en provincie Utrecht

Openstaande vacatures

Openstaande vacatures, langer dan 3 maanden

2003 2004 2005 2006 2003 2004 2005 2006

Gemeente Soest 39 153 81 149 16 19 18 22

Provincie Utrecht 1.226 1.444 2.612 2.461 554 406 718 354

Bron: Provincie Utrecht

Bedrijfsomgeving In Soest bevinden zich vier bedrijventerreinen. Op terrein Soestdijk na (ruim 50 ha) zijn deze alle kleinschalig van karakter. In Soest zijn geen (grote) kantorenlocaties, maar alleen solitaire kantoorvestigingen.

Buck Consultants International

54

Tabel 11

Overzicht bedrijventerreinen gemeente Soest, 2005 Naam terrein Industrieterrein Soestduinen Soesterberg Noord Industrieterrein Soestdijk De Grachten (inclusief Oostergracht)

Bruto oppervlakte 3 12,5 64 24

Netto oppervlakte 2 11 52 18,5

Uitgeefbaar 0 0 0 2,5 (=Oostergracht)

Bron: IBIS, 2006

De uitgifte van bedrijventerreinen vertoont een grillig verloop (figuur 11). Na een hausse in 1994 en 1995, waarin in totaal 9 hectare werd uitgegeven, is de uitgifte de afgelopen jaren beperkt gebleven tot gemiddeld 1 hectare. Dit weerspiegelt deels de laagconjunctuur van de afgelopen jaren, maar ook de beperkte beschikbaarheid van bedrijventerrein. Figuur 11

Bedrijventerreinen en kantoorlocaties Soest

Uitgifte bedrijventerreinen, 1994-2006 7 6 5 4 3 2 1 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005

Bron: IBIS, 2006 Buck Consultants International

55

Op de bedrijventerreinen Soestdijk en Soesterberg Noord is een revitalisering gaande, die leidt tot kwaliteitsverbetering en wellicht enige ruimtewinst. Na volledige uitgifte van de Grachten beschikt Soest niet meer over uitgeefbaar terrein. De planning van nieuw bedrijventerrein is nog ongewis. De ontwikkeling van 5 (Soest) - 15 (inclusief Hart van de Heuvelrug) hectare bedrijventerrein aan de Richelleweg in de oksel van de A28 bevindt zich al jaren in een patstelling, vanwege problemen bij de verwerving (en de toerekening van de opbrengsten aan Hart van de Heuvelrug). Daarnaast biedt de herinvulling van vliegbasis Soesterberg wellicht mogelijkheden voor werklocaties, onder meer om de geplande groenontwikkeling te financieren. De stuurgroep vliegbasis Soesterberg (waarin de wethouders van de gemeenten Soest en Zeist en de gedeputeerde van de provincie Utrecht zijn vertegenwoordigd) laat hiertoe een marktverkenning uitvoeren. Het bedrijfsleven heeft in een economische verkenning voor de toekomst van de vliegbasis een forse claim voor bedrijventerrein neergelegd, enerzijds om het verlies aan arbeidsplaatsen te compenseren en anderzijds om groeiende bedrijvigheid ook op langere termijn een perspectief te bieden.

Verkeersinfrastructuur Soest ligt tussen Baarn, Amersfoort, Hilversum en Utrecht binnen de driehoek gevormd door de A1, A27 en A28. De interne bereikbaarheid kan nog worden verbeterd, zoals blijkt uit het 10-puntenplan 2002-2006 van de Soester Zakenkring. Het openbaar vervoer (bus, trein) van en naar Soest vanuit steden als Utrecht en Amersfoort rijdt tamelijk frequent.

Buck Consultants International

56

Figuur 12

Knelpuntenoverzicht gemeente Soest en omgeving

Bron: Provincie Utrecht

Knelpunten in de bereikbaarheid doen zich vooral voor op de hoofdwegen rond Soest (regelmatig files op A1, de A27 en de A28), die mede leiden tot sluipverkeer op het onderliggende (provinciale) wegennet door de gemeente. Provinciaal onderzoek wijst uit dat binnen de regio vooral sprake is van congestie op de N234 tijdens de ochtendspits. Een verkennend onderzoek naar de mogelijkheden van een verdiepte rondweg door de Eempolder tussen Amersfoort en Baarn heeft uitgewezen dat het verkeer op de oostelijke route door Soest weliswaar afneemt, maar dat de rondweg meer doorgaand verkeer zal gaan aantrekken en het bestaande knelpunt Ossendamweg/Soesterbergsestraat niet zal ontlasten. Ecologisch ligt het tracé in een kwetsbaar gebied en financieel vergt de rondweg een grote investering van 85-95 mln euro.

Buck Consultants International

57

Woon- en leefklimaat Woningaanbod/vraag Het aantal woningen in Soest is de afgelopen jaren toegenomen van 17.600 in 1996 tot ruim 19.000 woningen in 2005 (figuur 13). Ondanks deze groei is de Soester woningmarkt tamelijk gespannen (zoals in de gehele provincie Utrecht en ‘t Gooi). Er is vooral een tekort aan goedkope- en seniorenwoningen. Door huishoudensverdunning groeit de vraag in de toekomst verder. In Soest zijn er meer koop- dan huurwoningen. Prijzen liggen boven het landelijk gemiddelde. De gemiddelde WOZ-waarde van een woning bedraagt in Soest in 2006 € 263.000,- tegenover € 201.000 in Nederland als geheel. Ondanks de hoge prijs is de Soestenaar zeer tevreden met zijn woonomgeving en geeft hij/zij gemiddeld een 8,35 als rapportcijfer. Figuur 13

Woningvoorraad Soest 1996-2005 19.500

19.000

18.500

18.000

17.500

17.000

16.500 1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

Bron: Provincie Utrecht

Buck Consultants International

58

In tabel 12 wordt de toekomstige woningbehoefte van de gemeente Soest weergegeven, onderscheiden naar Soest en Soesterberg4. In totaal is tot 2020 een aanwas van 470 woningen nodig, waarvan driekwart in Soest en een kwart in Soesterberg. Om ook enige ruimte aan vestigers van elders te bieden, worden in totaal zo’n 750 extra woningen nodig geacht. In Soest is op basis van de huidige plannen tot 2020 een behoeft aan circa 360 extra woningen (bron: Quintis, 2006). Opvallend is dat de voorziene groei in de koopsector grotendeels verdwenen is, vooral wanneer naar de eengezinswoningen wordt gekeken. Voor de koopappartementen is er in Soest een kleine, maar sterk groeiende markt. De vraag neemt toe omdat er meer vraag is van eenpersoonshuishoudens, zowel jong als oud. Utrecht is één van de regio’s waar tot 2020 een tekort aan woningen blijft bestaan en de algemene situatie op de woningmarkt van Soest blijft hierdoor gespannen. Als gekeken wordt naar koopwoningen is in Soesterberg vooral sprake van een toename in de behoefte aan dure woningen. De behoefte aan goedkope eengezinswoningen stabiliseert en in het middensegment neemt de vraag zelfs af. Evenals voor Soest bestaat er de komende jaren een groeiende behoefte aan koopappartementen. Voor eenpersoonshuishoudens zijn deze appartementen vaak nog de enige mogelijkheid om de overstap te maken naar de koopsector.

Naast het voldoen aan de autonome behoefte (interne groei) wordt in de plannen voor de herinvulling van de vliegbasis en opwaardering van het dorp Soesterberg een fors extra woningaanbod (wellicht 1.000-1.200 woningen) voorzien, enerzijds om het draagvlak voor voorzieningen in Soesterberg te vergroten en anderzijds om de groenontwikkeling op de vliegbasis te financieren.

Voorzieningen Als gemeente met 45.000 inwoners beschikt Soest over de nodige voorzieningen (detailhandel, horeca, basisonderwijs, basisgezondheidszorg, e.d.), maar naar verhouding is het aanbod beperkt, met name als het om sociaal-culturele voorzieningen gaat. Alleen op sportgebied zien we het rijke verenigingsleven terug in relatief veel voorzieningen (tabel 13). Daarentegen is het culturele aanbod beperkt en is men voor bioscoop en theater aangewezen op bijvoorbeeld Amersfoort. In Soesterberg staat het voorzieningenaanbod onder druk en is opwaardering nodig.

4

Verschil in totaal aantal woningen in 2005 tussen figuur 2.13 (circa 19.000) en tabel 2.11 (ruim 21.000 dient nog nader te worden opgehelderd. Buck Consultants International

59

Tabel 12

Voorzieningen (sport en cultuur) per 100.000 inwoners, 2006

Buitensportcomplexen Sporthallen en sportzalen Zwembaden Tennisbanen en -centra Musea Bioscopen en filmtheaters

Gemeente Soest 18 7 2 11 4 0

Provincie Utrecht 10 6 4 10 6 1

Bron: Provincie Utrecht

Natuur en landschap Soest ligt in een prachtige groene omgeving met de nodige ecologische waarden (o.a. de Lange en Korte Duinen). Dit vergt een zorgvuldige afweging van nieuwe ontwikkelingen, die bestaande omgevingskwaliteiten niet te zeer mogen aantasten. In het Landschapsontwikkelingsplan (bron: Brons & partners 2005) dat Soest samen met Baarn, Eemnes en Bunschoten heeft opgesteld, zijn voor Soest een aantal projecten gedefinieerd voor de periode 2005-2015. Dit zijn onder andere natuur- en recreatieve ontwikkeling aan de Eem, Soesterveen, structuurvisie De Birkt, uitvoeringsplan Zuider Eng en de herontwikkeling van voormalige militaire terreinen. Het bodemgebruik (tabel 14) van de gemeente Soest bevestigt het grote aandeel van groene functies binnen de gemeente. Bijna 40% van de oppervlakte is bos en natuur (38,5%).

Tabel 13

Bodemgebruik Soest en provincie Utrecht Soest Provincie Utrecht Hectare % oppervlakte land Hectare % oppervlakte land Bebouwd 1.137 24,6 20.428 14,7 Bos en natuur 1.779 38,5 20.633 14,9 Recreatie 117 2,5 4.817 3,5 Landbouw 1.293 28 85.450 61,6

Bron: CBS Buck Consultants International

60

Gemeentelijke dienstverlening De gemeente voert structureel overleg met het georganiseerd bedrijfsleven, dat is verenigd in de Soester Zakenkring. Dit overleg wordt van beide kanten positief gewaardeerd. Over de dienstverlening van de gemeente aan individuele ondernemers is men niet altijd positief. Ondanks het feit dat de gemeente reeds lang geleden een bedrijfscontactfunctionaris en recent een Bedrijvenmanager heeft aangesteld, werkt aan de aanpak van strijdige regels en bezig is met revitalisering van bedrijventerreinen, wordt bijvoorbeeld de vergunningverlening als traag en ondoorzichtig beoordeeld, zijn bestemmingsplannen verouderd, is onvoldoende bedrijfsruimte beschikbaar en wordt door menig ambtenaar vooral gekeken naar de belemmeringen bij een aanvraag en minder naar wat wel mogelijk is.

Buck Consultants International

61

Bijlage 2

Leegstand

Er zijn diverse bronnen om de leegstand van kantoren en bedrijfsruimten in kaart te brengen. Voor de inventarisatie van leegstandgegevens van kantoren en bedrijfsruimten in de gemeente Soest (kernen Soest en Soesterberg) is gebruik gemaakt van de (door ons veelvuldig gebruikte) bronnen Vastgoedmarkt en DTZ Zadelhoff. Tabel Leegstand gemeente Soest (kantoren + bedrijfsruimten) Plaatsnaam

Type vastgoed

Soest Soest Soest Soest Soest Soest

Gemengd object Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Gemengd object

Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest

Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg

Toegevoegd door BMO Soest Nieuwegracht Nieuwegracht (Yves Rocher) Nieuwegracht (Higler) Zuidergracht (Eurotape) Zuidergracht (Klomp) Eneco Lange Brinkweg Nyverheidsweg (Davelaar) Bosman Industrieweg units Koningsweg

Beschikbaar Prijs per Opmerkingen BMO Soest metrage m2 180 110 Onduidelijk/ onbekend 110 106 Onduidelijk/ onbekend 226 88 Onduidelijk/ onbekend 116 78 Onduidelijk/ onbekend 300 50 Onduidelijk/ onbekend 7.297 30 Onduidelijk/ onbekend

8.000 10.000

is nu verhuurd in onderhandeling naar nieuwe eigenaar

3.000

is nu verhuurd

3.000

staat te koop maar te duur

4.000

staat te koop en/of te huur maar onder vreemde voorwaarden diverse projectontwikkelaars zijn er mee bezig

8.000

staat te huur maar wil verkopen (verkoper is nu in onderhandeling met koper) is verhuurd en staat nog twee jaar leeg

2.500 700

IJzergieterij Dorresteinweg Diverse ruimtes te huur

3.000

is gekocht door projectontwikkelaar als belegging en deze wil pand verhuren is net leeg en eigenaar heeft een milieuprobleem

1.000

zijn kleinere ruimtes, die regelmatig zijn verhuurd

Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Kantoorruimte Kantoorruimte Kantoorruimte Kantoorruimte Kantoorruimte

269 500 600 1.600 2.672 272 1.050

Buck Consultants International

1.500

35 35 125 125 125 110

verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik Onduidelijk/ onbekend verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik

62

Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg

Bedrijfsruimte Kantoorruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Gemengd object Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Gemengd object Gemengd object

116 340 936 333 288 1.393 1.000 2.468 100 120

56 166 73 66 69 42 80 125 117

verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik staat nog 1000 m2 te huur verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik verhuurd of verkocht in ieder geval in gebruik

Bron: vastgoedmarkt

Tabel Leegstand gemeente Soest (kantoren + bedrijfsruimten) Plaatsnaam

Type vastgoed

Adres

Soest Soest Soest

Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Kantoor

Zuidergracht 42 Oostergracht 11 A Insingerstraat 39

Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest

Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Kantoor

Weteringpad 80 Beckeringhstraat 5 Weteringpad 100 Koningsweg 200 Koningsweg 202 koningsweg 20-12 Lange Brinkweg 81

Soesterberg Soesterberg

Kantoor Bedrijfsruimte

Amersfoortsestraat 1 Sterrenbergweg 38A

Soesterberg Soesterberg

Bedrijfsruimte Kantoor

Sterrenbergweg 29 Amersfoortsestraat 11A

Soesterberg

Kantoor

Sterrenbergweg 50-52

Soesterberg

Kantoor

Amersfoortsestraat 124 D

Soesterberg

Kantoor

Amerpoint, Amersfoortsestraat 9C

Soesterberg Soesterberg Soesterberg Soesterberg

Bedrijfsruimte Bedrijfsruimte Kantoor Bedrijfsruimte

Stemerdingweg 23 Batenburgweg 9 Amersfoortsestraat 78 Sterrenbergweg 28

Beschikbaar Prijs per m2 Overig metrage 3567 175 € 15.900 700€110 per Huurbaar m2/jaar vanaf 300 m2 110 € 11.700 230 € 635.000 225 € 19.800 180 € 23.940 180 € 20.340 1200 € 39.000 4187 € 5.700.000 340 € 56.500 1849€45 per m2/jaar 936 € 68.000 500€25 per Huurbaar m2/jaar vanaf 20m2 300€102 per m2/jaar 1600€125 per m2/ Huurbaar jaar vanaf 400 m2 1561€131 per Huurbaar m2/jaar vanaf 145 m2 665 € 49.000 1650 € 81.000 2000 € 300.000 1000€50 per m2/jaar

Bron: DTZ Zadelhoff (op basis van Realnext)

Buck Consultants International

63

Inventarisatie is niet alleen een discussie over cijfers, althans dat zou het niet moeten zijn. Het is niet alleen de kwantiteit, de aantallen hectares en m2, maar zeker ook de kwaliteit van het beschikbare aanbod die geïnventariseerd zal moeten worden. Het gaat hierbij onder andere om de uitstraling van panden, de grootte, de mogelijkheden voor deelverhuur en de doelgroep voor wie het pand is bestemd. Dit zijn stuk voor stuk factoren die ervoor kunnen zorgen dat het beschikbare aanbod niet – of slechts in beperkte mate – aansluit bij de vraag vanuit de markt. Nadere analyse zal dit voor het beschikbaar aanbod in Soest en Soesterberg moeten uitwijzen. Dit betekent letterlijk dat een ‘rondje maken’ langs de verschillende panden, aangevuld met gesprekken met bedrijfsmakelaars die actief zijn op de Soestermarkt. Pas dan kan op een gedegen manier discussie worden gevoerd over de kwantiteiten en de kwaliteiten van de verschillende beschikbare panden in kernen van Soest en Soesterberg. Een eerste indruk, mede gestaafd op de ervaring van de BMO Soest, leert ons echter dat er momenteel relatief weinig (kantoor- dan wel bedrijfsruimte) leegstaat in Soest en Soesterberg en dat diverse bedrijven bezig zijn met het zoeken naar uitbreiding. Volgens de BMO Soest worden borden ‘te koop’ of ‘te huur’ niet altijd meteen weggehaald als een pand is verkocht of verhuurd.

Ook is de huur of verkoop van een pand vaak al geregeld, terwijl het pand nog niet notarieel is overgedragen. Dit staaft de verwachting dat er spoedig (in de loop van 2008) een tekort aan zowel kantoor- als bedrijfsruimte ontstaat in zowel Soest als Soesterberg. Zoals gezegd is een gedegen analyse nodig om dit verder te kunnen onderbouwen. Dit kan een apart (vervolg)traject van deze nota sociaal-economisch beleid zijn.

Buck Consultants International

64

Bijlage 3

Begeleiding/bronnen

Samenstelling begeleidingscommissie • • • •

Projectwethouder NSEB – Dhr. B. Krijger Medewerker Economische Zaken – Dhr. A. Moons Hoofd afdeling Planologie&Bouwen – Dhr.J. Hullegie Hoofd afdeling Uitstroom en Activeringscentrum – Dhr. J. Booi

Samenstelling klankbordgroep Verenigde Ondernemers Soesterberg Kontakt der Kontinenten Winkelcentrum "Soest-Zuid" MKB Soest/Soesterberg Soester Zakenkring VNO-NCW Bedrijvenmanager Rabobank Soest-Baarn-Eemnes Stichting Bedrijventerrein Soestdijk Stichting Bedrijventerrein Soestdijk Stichting Bedrijventerrein Soestdijk Stichting Bedrijvenkring de Grachten Ondernemers Stichting Soesterberg-Noord Jonge ondernemers Soest Provincie Utrecht Kamer van Koophandel Gooi- en Eemland

Dhr. K.J. Rodenburg Dhr. W. Bunskoek Dhr. K.-H. Koelewijn Dhr. H. Nota Dhr. A. Trippaers/dhr. P. Martens/Dr. A. van het Net Dhr. K. Boerkoel Dhr. H. van Asch Dhr. J. Porte Dhr. J. Bodewes Dhr.J. Faasse Dhr. G. Kok Dhr. J. van Zal Dhr. S. Uyland Dhr. R. van der Meer Mevr. Chr. van Grinsven/dhr. D. van Wingerden Dhr. T. Voortman

Gesprekspartners • • • • • • • •

Dhr. A. Trippaers – Soester Zakenkring Dhr. P. Martens – Soester Zakenkring Dhr. K. Boerkoel – VNO-NCW Midden Dhr. W. Bunskoek – Kontakt der Kontinenten Dhr. H. van Asch – Bedrijvenmanager Soest Dhr. K-J Rodenburg – Verenigde Ondernemers Soesterberg Mw. C. van Grinsven – provincie Utrecht Dhr. M. Bergmeijer – provincie Utrecht

Buck Consultants International

65

• • • • • • • • • • •

Dhr. B. Becker – Transportbedrijf Ben Becker Dhr. Kleinschmidt – TNO Soesterberg Dhr. Hilhorst – Procar Dhr. Pauw – Smurfit Kappa Dhr. de Koning – Recron Utrecht Dhr. P. de Jong – ’t Eekhoornnest Dhr. M. Gomes – King’s Home Mw. N. Minkema – Bedrijfscontactfunctionaris Dhr. H. van Asch – Bedrijvenmanager Dhr. J. Booi – Hoofd Sociale Zaken gemeente Mw. M. Houx - Jobcoach

Gebruikte literatuur/statistieken Brons + partners (2005), Landschapsontwikkelingsplan Eemland

Companen (2007), Woonvisie, Soest verbindt bestaand en nieuw. Arnhem

Companen (2007), Gemeente Soest, Kadernota woonvisie, De “rode draad”. Arnhem

Companen/Buck Consultants International (2007), Hart van de Heuvelrug, Rood voor groen op Soesterberg, Marktverkenning wonen, werken en recreatie concept-rapport. Arnhem/Nijmegen

CSR Academy (2007), Kansen voor Voorlopers, Een onderzoek naar MVO bij lokale overheden. Rotterdam

Droogh Trommelen Broekhuis bv (2003), Winkel Kompas Eemland. Nijmegen

Droogh Trommelen Broekhuis bv (2005), Soest en Soesterberg, Detailhandelbeleid 20052015. Nijmegen

Ecorys Nederland (2006), Economische betekenis van recreatie en toerisme in de provincie Utrecht, Rotterdam

Gemeente Soest (2006), Raadsbijeenkomst Herontwikkeling Vliesbasis Soesterberg, verslaglegging 9 oktober 2006. Soest

Buck Consultants International

66

Gemeente Soest (2007), Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan, Kadernota. Soest

Gemeente Soest (2007), Concept-programmabegroting 2008-2011. Soest

Gemeente Soest (2007), Startnotitie en Plan van Aanpak, Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) Soest.

Gemeente Soest (2007), Woonvisie, Soest

Gemeenten Utrecht, Soest en Zeist (2005), Programma Hart van de Heuvelrug, Clusterovereenkomst Soest

Hart van de Heuvelrug, Ruim baan voor natuur, Toekomst Vliegbasis Soesterberg. Utrecht: Programmabureau Hart van de Heuvelrug

Ilona Donkervoort, Guerite Flury (2007), Landschappen om trots op te zijn. Drachten: Aristo Uitgeverij

Kamer van Koophandel Gooi- en Eemland, Soester Zakenkring, VNO NCW Midden, Economische verkenning voor de vliegbasis Soesterberg.

Kamer van Koophandel Gooi- en Eemland, VNO NCW Midden, Soester Zakenkring, Vliegbasis Soesterberg, Naar een sterke ontwikkelingsvisie

MVO Nederland (2006), Kwalitatief vooronderzoek bewustwordingscampagne: Gemeenten en de stimulering van mvo bij bedrijven

INBO BV (2003), Ruimtebehoefte bedrijven Soest. Woudenberg

Persbericht gemeente Soest (28-3-2007), Bedrijven Management Organisatie Soest van start.

Persbericht gemeente Soest (25-5-2007), Soest blaast rondweg af. Soest

Buck Consultants International

67

Persbericht provincie Utrecht (2-7-2007), Vliegbasis Soesterberg in kaart gebracht, Atlas onmisbare basis voor ambitieuze toekomstplannen. Utrecht

Persbericht provincie Utrecht (1-10-2007), Bestuurlijke start regionale samenwerking, Overheden pakken gezamenlijk de verkeers- en vervoershandschoen op. Utrecht

Projectgroep Toekomst Soesterberg (2001), Toekomstvisie Soesterberg, ‘Soesterberg op de kaart’

Provincie Utrecht (2007), Bedrijventerreinen en kantoorlocaties in de provincie Utrecht 2007

Provincie Utrecht (2007), Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek 2006. Utrecht

Provincie Utrecht (2007), Kansen benutten! Krachten bundelen!, Ontwerp Economisch beleidsplan 2007-2011 Provincie Utrecht. Utrecht

Rabobank (2006), Grensverleggend samenwerken op de Heuvelrug. Eindhoven

Soester

Zakenkring,

Kamer

van

Koophandel

Gooi-

en

Eemland

(2005),

Ontwikkelingsmogelijkheden vliegbasis Soesterberg.

Soester Zakenkring, VOS, WTS, Ondernemersvereniging Soesterberg-Noord, KvK Gooi- en Eemland, VNO NCW Eemland, FNV, CNV, MHP (2007), Wat doen we met Soesterberg? Een gemeenschappelijke visie van bedrijven en bewoners uit de directe omgeving van de vliegbasis Soesterberg over de aanpak van de herbestemming

Trendview marktonderzoek (2007), Klanttevredenheidsonderzoek gemeente Soest

Quintis (2006), Marktanalyse Soest 2005-2020. Nieuwegein

Werkgroep Toekomstvisie Soesterberg en gemeente Soest (2004), Totaalplan Ruimtelijke Ordening Soesterberg 2020. Soest

Werkgroep Toekomstvisie Soesterberg (WTS) (2006), Maatschappelijke verkenning door Soesterberg inzake de vliegbasis Soesterberg. Soesterberg Buck Consultants International

68

Weblinks • • • • •

Sociale monitor, provincie Utrecht (http://socmonutr.databank.nl/) Provinciaal Arbeidsplaatsen Register, provincie Utrecht (http://www.provincieutrecht.nl/par) CBS Statline (http://statline.cbs.nl/) Aanbod bedrijfs- en kantoorruimte gemeente Soest, Vastgoedmarkt (http://www.vastgoedmarkt.nl) Aanbod bedrijfs- en kantoorruimte gemeente Soest, DTZ Zadelhoff (http://www.dtz.nl)

Buck Consultants International

69