3. Bijlage 2 Toelichting Bestemmingsplan Voormalig Elma-terrein

Toelichting Vastgesteld bestemmingsplan Bestemmingsplan ‘Soesterberg Noord, kamer 2 – voormalig Elma-terrein’ NL.IMRO.0342.BPSTB0033-0301 22 juni 2023 Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

Inhoudsopgave van de toelichting 1

Inleiding ...........................................................................................................................................5 1.1 Aanleiding en doel ...................................................................................................................... 5 1.2 Plangebied .................................................................................................................................. 5 1.3 Vigerend bestemmingsplan ........................................................................................................ 7 1.4 Strijdigheid .................................................................................................................................. 8 1.5 Planvorm..................................................................................................................................... 8 1.6 Leeswijzer ................................................................................................................................... 9 2 Planbeschrijving .......................................................................................................................... 10 2.1 Inleiding ....................................................................................................................................

10 2.2 Voorgeschiedenis ..................................................................................................................... 10 2.3 Bestaande situatie .................................................................................................................... 12 2.4 Toekomstige situatie ................................................................................................................. 13 2.5 Planmethodiek .......................................................................................................................... 17 3 Ruimtelijk kader ........................................................................................................................... 20 3.1 Rijksbeleid ................................................................................................................................ 20 3.2 Provinciaal beleid ..................................................................................................................... 23 3.3 Gemeentelijk beleid .................................................................................................................. 26 3.4 Conclusie ..................................................................................................................................

32 4 Mobiliteit ....................................................................................................................................... 33 4.1 Kader ........................................................................................................................................ 33 4.2 Onderzoek ................................................................................................................................ 34 4.3 Conclusie .................................................................................................................................. 36 5 Archeologie en cultuurhistorie .................................................................................................. 37 5.1 Archeologie ............................................................................................................................... 37 5.2 Cultuurhistorie .......................................................................................................................... 38 6 Natuur ........................................................................................................................................... 41 6.1 Kader ........................................................................................................................................

41 6.2 Onderzoek ................................................................................................................................ 42 6.3 Conclusie .................................................................................................................................. 43 7 Water ............................................................................................................................................. 44 7.1 Kader ........................................................................................................................................ 44 7.2 Onderzoek ................................................................................................................................ 50 7.3 Conclusie .................................................................................................................................. 53 8 Milieu ............................................................................................................................................. 54 8.1 Algemeen.................................................................................................................................. 54 8.2 M.e.r-beoordeling .....................................................................................................................

54 8.3 Geluid ....................................................................................................................................... 55 8.4 Luchtkwaliteit ............................................................................................................................ 56 8.5 Externe veiligheid ..................................................................................................................... 57 8.6 Kabels en leidingen .................................................................................................................. 59 8.7 Bodemkwaliteit ......................................................................................................................... 60 8.8 Milieuzonering .......................................................................................................................... 62 8.9 Duurzaamheid .......................................................................................................................... 66 8.10 Niet-gesprongen explosieven ................................................................................................... 68 9 Uitvoerbaarheid ...........................................................................................................................

70 9.1 Economische uitvoerbaarheid .................................................................................................. 70 9.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ............................................................................................ 70 9.3 Handhavingsaspecten .............................................................................................................. 70 10 Procedure ..................................................................................................................................... 72 10.1 Voorbereidingsfase ................................................................................................................... 72 10.2 Ontwerpfase ............................................................................................................................... 73 10.3 Vaststellingsfase ........................................................................................................................ 73

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

Bijlagen bij de toelichting Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7 Bijlage 8 Bijlage 9 Bijlage 10 Bijlage 11 Bijlage 12 Bijlage 13 Bijlage 14

Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai, KuiperCompagnons, d.d. 4 september 2021 Aerius berekening, uitgevoerd door KuiperCompagnons, d.d. 15 november 2022 Flora- en faunaonderzoek Batenburgweg Soesterberg, ABO-milieuconsult, d.d. 18 maart 2020 Digitale watertoets, d.d. 28 april 2020 Onderzoek conventionele explosieven, BeoBom, d.d. 10 april 2020 Nader onderzoek vleermuizen, ABO-Milieuconsult BV, d.d. 6 oktober 2020 Mer-beoordeling, KuiperCompagnons, d.d. 8 januari 2021 Actualiserend bodemonderzoek Sterrenbergweg 46-48 te Soesterberg, Hopman en Peters, d.d. 19 mei 2021 Eindsituatie bodemonderzoek Sterrenbergweg 50-52 en Batenburgweg 9 te Soesterberg, Hopman en Peters, d.d. 19 mei 2021 Beoordeling briefrapport conventionele explosieven, Expload, d.d. 12 april 2021 Risicoanalyse ontplofbare oorlogsresten, BeoBom, d.d. 13 september 2021 Bomeneffectanalyse en verplantingsonderzoek, ID Verde, d.d. 2 augustus 2021 Akoestisch onderzoek Batenburgweg 7, LBP Sight, d.d. 8 februari 2022 Nota zienswijzen

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

5

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en doel

In 2008 heeft het Rijk besloten om de militaire vliegbasis Soesterberg te sluiten, waarmee de bijbehorende geluidscontouren zijn vervallen. Hiermee is voor het dorp Soesterberg (planologische) ruimte ontstaan voor de ontwikkeling van woningbouw. In 2009 is een masterplan voor het gebied opgesteld, en momenteel wordt gewerkt aan een stedenbouwkundige gebiedsvisie voor transformatie van het bedrijventerrein Soesterberg Noord. De ambitie is om het bedrijventerrein stap-voor-stap te transformeren tot een aantrekkelijk woongebied. Aan de noordwestelijke rand van Soesterberg-Noord zijn enkele bedrijfsactiviteiten beëindigd. De huidige eigenaar is voornemens woningbouw te realiseren op de locatie. Op basis van het vigerende bestemmingsplan is de ontwikkeling van woningbouw op deze locatie niet mogelijk. Er dient een nieuw planologisch-juridisch kader te worden opgesteld om de ontwikkeling mogelijk te maken. Met voorliggend bestemmingsplan wordt hieraan invulling gegeven.

1.2

Plangebied

Het plangebied ligt in het noorden van het dorp Soesterberg, ten zuiden van de voormalige luchtmachtbasis Soesterberg. Het plangebied maakt onderdeel uit van Soesterberg-Noord. Dit deel van het dorp is globaal te verdelen in drie verschillende kamers. Het plangebied ligt in het noordwestelijke deel van kamer twee en omvat globaal de kadastrale percelen SOE00 E 3976, 3977, 4175, 4176, 4177 en 4541. In de afbeeldingen 1.1 tot en met 1.3 is de ligging van het plangebied in Soesterberg en in Soesterberg-Noord weergeven.

Afbeelding 1.1: Ligging plangebied t.o.v. de kern Soesterberg, de voormalige luchtmachtbasis en belangrijke wegen

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

6

Afbeelding 1.2: Ligging plangebied in Soesterberg-noord

Afbeelding 1.3: Ligging plangebied (rood) in directe omgeving, inclusief de kadastrale percelen Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

7

1.3

Vigerend bestemmingsplan

In het plangebied vigeert momenteel het bestemmingsplan “Chw bestemmingsplan-plus met verbrede reikwijdte Soesterberg Noord” dat op 8 maart 2018 is vastgesteld door de gemeenteraad van Soest. In afbeelding 1.4 is een uitsnede van het vigerende bestemmingsplan weergegeven. Het plangebied is op deze afbeelding rood omkaderd. Hieruit blijkt dat een groot deel van de gronden is bestemd als ‘Bedrijventerrein’. Binnen de bestemming ‘Bedrijventerrein’ is het niet toegestaan om woningen te realiseren. De overige gronden kennen de enkelbestemming ‘Verkeer’. Naast de enkelbestemmingen ‘Bedrijventerrein’ en ‘Verkeer’ kent het gehele plangebied ook de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie Lage verwachting’. Deze dubbelbestemming beschermt de mogelijk aanwezige archeologische resten. Binnen de bestemming ‘Bedrijventerrein’ zijn diverse aanduidingen opgenomen. Voor het totale perceel is de functieaanduiding ‘bedrijf tot en met categorie 2’ opgenomen. Hiermee is bedrijvigheid tot en met categorie 2 toegestaan op het perceel. Daarnaast is voor het noordelijk deel van de bestemming de functieaanduiding ‘specifieke vorm van bedrijventerrein – elektromotoren- en generatorfabriek’ opgenomen. Binnen het plangebied mag de bestemming ‘Bedrijventerrein’ tot maximaal 75% worden bebouwd met een maximale bouwhoogte van 8 meter.

De gronden direct grenzend aan de Sterrenbergweg en de Batenburgweg kennen de gebiedsaanduiding ‘geluidzone – weg cumulatie’. Nieuwe woningen binnen deze zone moeten worden beschermd tegen wegverkeerslawaai door het treffen van bouwkundige maatregelen. Ten slotte kent vrijwel het gehele plangebied de gebiedsaanduiding ‘luchtvaartverkeerzone’. Hieraan zijn in verschillende zones maximale bouwhoogtes gekoppeld, te weten 35 en 40 meter ter plaatse van het plangebied.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

8

Afbeelding 1.4: Uitsnede van het vigerende bestemmingsplan met daarin in rood het plangebied globaal aangegeven.

1.4

Strijdigheid

De realisatie van woningbouw in het plangebied is in functioneel opzicht in strijd met het vigerende bestemmingsplan. Binnen de bestemmingen ‘Bedrijventerrein’ en ‘Verkeer’ is het bebouwen en gebruik van de gronden ten behoeve van wonen niet toegestaan. Om de voorgenomen ontwikkeling te realiseren is een nieuw juridisch-planologisch kader benodigd, dat het mogelijk maakt om wél woningen te realiseren. Het voorliggende bestemmingsplan voorziet hierin.

1.5

Planvorm

Op 31 maart 2010 is de Crisis- en herstelwet (Chw) in werking getreden. Deze wet heeft tot doel procedures te vereenvoudigen, uitvoering van projecten te versnellen en daarmee de werkgelegenheid in de bouw te stimuleren. De wet introduceert aangepaste (procedure)regels voor zogenoemde ontwikkelingsgebieden. Binnen ontwikkelingsgebieden kan creatief om worden gegaan met het spanningsveld dat bestaat tussen ruimtelijke ontwikkelingen enerzijds en de milieuwetgeving anderzijds. De beschikbare milieugebruiksruimte kan op grond van de Chw worden herverdeeld door bijvoorbeeld onbenutte ruimte in milieuvergunningen van bedrijven terug te nemen of een bedrijf aan te schrijven voorzieningen tegen milieuhinder te treffen. Daarmee kan ruimte gecreëerd worden voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het mogelijk maken van woningbouw, terwijl dit gelet op de vergunde situatie eigenlijk niet mogelijk is. Bovendien biedt de wet de mogelijkheid om tijdelijk, tijdens de realisatie van het plan, van de vigerende milieunormen af te wijken. Dit heeft tot gevolg dat niet eerst gewacht hoeft te worden tot het beperken van de milieugebruiksruimte is gerealiseerd, maar dat men vooruitlopend hierop kan starten met de realisatie van de nieuwe ontwikkelingen.

Parallel aan het realisatietraject kunnen dan de voorgenomen (milieu)maatregelen getroffen worden, zodat aan het einde van de planperiode weer wordt voldaan aan de geldende milieunormen. In het gebiedsontwikkelingsplan wordt vastgelegd welke (milieu)maatregelen genomen zullen worden om aan het einde van de planperiode weer te kunnen voldoen aan de geldende (milieu)normen.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

9 Op 8 oktober 2010 heeft de ministerraad op voorstel van de toenmalige minister Huizinga van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) ingestemd met de 2e tranche van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet. In het besluit wordt onder meer het project Soesterberg-Noord aangewezen als ontwikkelingsgebied. De Algemene Maatregel van Bestuur waarin het project Soesterberg-Noord wordt aangewezen, is gepubliceerd in maart 2011. Het Besluit van 18 maart 2011 tot wijziging van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet (Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet, tweede tranche) is op 13 april 2011 in werking getreden. De voormalige vliegbasis is als ontwikkelingsgebied in de vierde tranche van de Chw aangewezen en deze is op 25 oktober 2012 in werking getreden. Op 20 september is het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet, achtste tranche, in werking getreden. Door dit wijzigingsbesluit zijn o.a. nieuwe innovatie experimenten aan het besluit toegevoegd. Zo kunnen verschillende gemeenten (o.a. gemeente Soest) experimenteren met het opstellen van een bestemmingsplan. Zij kunnen een bestemmingsplan opstellen met een verbrede reikwijdte voor het gehele gemeentelijke grondgebied. Daarmee loopt de gemeente Soest vooruit op de mogelijkheden van het omgevingsplan zoals verwoord in het wetsontwerp van de Omgevingswet.

Als gevolg van artikel 2.3 Chw dient de gemeenteraad een bestemmingsplan op te stellen waarvan het gebiedsontwikkelingsplan een onderdeel is. De gemeente wil ten behoeve van het verbeteren van de fysieke leefomgeving in Soesterberg op het bedrijventerrein Soesterberg-Noord woningbouw ontwikkelen. Om deze reden is op 12 maart 2018 het bestemmingsplan ‘Chw bestemmingsplan-plus met verbrede reikwijdte Soesterberg Noord’ vastgesteld. Hiermee is de herstructurering van delen van het bedrijventerrein ingezet. In deze fase bestaat het voornemen om het noordwestelijke deel van kamer twee te transformeren tot woningbouw. Gezien de omliggende bedrijvigheid kan het nodig zijn om gebruik te maken van de Crisis- en herstelwet om dit mogelijk te mogelijk op milieukundig gebied. Het voorliggende bestemmingsplan ‘Chw Soesterberg Noord fase 1’ is een ontwikkelingsgericht bestemmingsplan, dat bestaat uit bestemmingen en regels. De bestemmingen zijn geometrisch bepaald1 en analoog verbeeld door middel van een verbeelding. Bij de bestemmingen zijn regels ten aanzien van het bouwen en het gebruik opgenomen. Het plan gaat vergezeld van deze toelichting. In de toelichting worden de keuzes die aan het bestemmingsplan ten grondslag liggen verantwoord. Daarnaast wordt hierin de uitvoerbaarheid van de ontwikkeling aangetoond.

1.6

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt een beschrijving van de beoogde ontwikkeling gegeven en er wordt ingegaan op de bestaande situatie. Ook wordt de wijze van bestemmen nader toegelicht. Vervolgens wordt de beoogde ontwikkeling in hoofdstuk 3 getoetst aan het beleid van het Rijk, provincie en de gemeente Woerden. In de hoofdstukken 4, 5, 6 en 7 wordt ingegaan op de aspecten ‘Mobiliteit’, ’Natuur’, ‘Water’ en ‘Archeologie en cultuurhistorie’. In hoofdstuk 8 wordt ingegaan op diverse sectorale milieuaspecten. Hoofdstuk 9 gaat in op de maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid van het plan. In hoofdstuk 10 wordt tot slot de bestemmingsplanprocedure beschreven.

1

Geografische coördinaten volgens het Rijksdriehoekstelsel bepalen de ligging van een bestemming. Met gebruikmaking van de coördinaten kan exact de plaats van een object in een gebied worden bepaald.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

10

2

Planbeschrijving

2.1

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het plangebied. De voorgeschiedenis van het gebied wordt beschreven, waarna de ruimtelijke en functionele aspecten van de bestaande situatie in het gebied aan bod komen. Vervolgens worden de plannen voor de toekomstige situatie behandeld. Deze plannen vormen het uitgangspunt voor voorliggend bestemmingsplan. Ook de planologische afwegingen die zijn gemaakt bij het opstellen van het bestemmingsplan worden toegelicht. Ten slotte wordt ingegaan op de planmethodiek van het bestemmingsplan.

2.2

Voorgeschiedenis

2.2.1 Ruimtelijke context en visie Vanuit historisch oogpunt ligt het bedrijventerrein Soesterberg Noord op een bijzondere plek. Het gebied maakt onderdeel uit van de eeuwenoude vakkenstructuur langs de Amersfoortseweg. Deze historische weg is vanaf 1652 aangelegd tussen Utrecht en Amersfoort naar een ontwerp van Jacob van Campen. Langs de weg zijn volgens een regelmatig patroon vakken uitgezet met een standaard breedte van 100 roede (376 meter). De vakken werden van elkaar gescheiden door sorties: twee aarden wallen met eiken (hak)hout er bovenop en een eikenlaan tussen de wallen. Deze historische verkavelingsstructuur deelt de omgeving op in zogenoemde ‘kamers’.

Afbeelding 2.1 Historische kaart van Soesterberg, het plangebied is rood omkaderd

Bij ontwikkeling van het gebied dient ingespeeld te worden op de oude landschapsstructuur. De kernpunten hierbij zijn: • Centrale relatie met de zuidzijde; • Uitwaaiering naar de oude luchthaven; • Brug slaan tussen groen west en oostzijde; • Markering/afronden door bebouwing aan de noordzijde.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

11 2.2.2 Ontwikkeling Soesterberg Noord Het gebied Soesterberg Noord is een gecombineerd woon-werkgebied: van oorsprong woningen met bedrijven. Soesterberg heeft een lange periode planologisch nadeel ervaren van de voormalige luchtmachtbasis, met name vanwege de grote geluidhindercontouren. Uitbreiding van het dorp is decennia niet mogelijk geweest. Lange tijd heeft primair intensivering en uitbreiding van bedrijvigheid plaatsgevonden. Een groot deel van de bestaande woningen in Soesterberg Noord dateren dan ook uit de jaren ‘30 en ’60 van de vorige eeuw. Door deze ontwikkelingen is Soesterberg Noord een bedrijventerrein geworden waar nog oude lintbebouwing in terug te vinden is. In 2008 heeft het Rijk definitief besloten dat de luchtmachtbasis Soesterberg gesloten werd voor militaire doeleinden en werd opgeheven. Kort daarna, in 2009, is het Masterplan Soesterberg opgesteld. Hiermee werd de herstructureringsopgave voor het bedrijventerrein ingezet. In 2010 is het Masterplan verder uitgewerkt en in 2015 is een Stedenbouwkundige Visie verschenen. Het gebied transformeert de komende jaren van een relatief geïsoleerd gelegen werklocatie aan de rand van het dorp, naar een aantrekkelijk gemengd dorpsgebied met minder bedrijven en meer ruimte voor wonen.

Ook op het zuidelijk deel van de voormalige vliegbasis, direct grenzend aan de noordzijde van het bedrijventerrein, zijn plannen gemaakt voor woningbouw (zie voorts 2.2.2). Zo vormt SoesterbergNoord straks een verbindende schakel tussen het dorp en het Park Vliegbasis Soesterberg. De beoogde transformatie zal stap voor stap worden uitgevoerd. Het gebied bestaat grofweg uit drie verschillende gebieden, zogeheten ‘kamers’. Kamer 1, het meest oostelijke deelgebied, is inmiddels door de gemeente verworven en ontwikkeld. Hiertoe is in 2018 een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte vastgesteld (zie paragraaf 1.5). In dit bestemmingsplan is ter plaatse van kamer 2 voorzien in ruimte voor gemengd wonen/werken, en in kamer 3 primair bedrijvigheid. Voor kamer 2 en 3 kan transformatie plaatsvinden in lijn met het Masterplan en de stedenbouwkundige visie, die op dit moment wordt herijkt. Deze transformatie kan pas gerealiseerd worden nadat een bedrijfskavel is vrijgekomen en de daar eventueel aanwezige milieuhinder is gesaneerd. Zo zal het karakter van het gebied per blok worden getransformeerd naar een aantrekkelijk gemengd dorpsgebied. 2.2.3 Plangebied In het plangebied waren tot voor kort drie bedrijfspanden aanwezig. Op de locatie aan de Sterrenbergweg 52 en de Batenburgweg 9 was een bedrijf gevestigd op het gebied van elektrische aandrijf- en besturingstechniek.

Op de bedrijfslocatie aan de Sterrenbergweg 46-48 stond een voormalig postsorteercentrum. De drie bedrijfslocaties zijn opgekocht door een ontwikkelingsmaatschappij, die het gebied beoogt te herstructureren en in te richten als woongebied. Deze ontwikkeling is daarmee in lijn met de uitgangspunten uit het Masterplan Soesterberg en draagt bij aan deze transformatie van Soesterberg-Noord. 2.2.4 Relatie met Programma herinrichting Vliegbasis In het kader van de opheffing van de vliegbasis zijn nieuwe plannen gemaakt voor het terrein, grenzend aan de noordzijde van Soesterberg. In 2014 het nationaal Militair Museum geopend. De lokale

zweefvliegclub die al vanaf 1946 op de vliegbasis aanwezig is, blijft vliegen vanaf het huidige terrein. Verder wordt het overgrote deel van het terrein primair ingericht als natuurgebied: Park Vliegbasis Soesterberg. Als onderdeel van de herinrichting van de vliegbasis worden op drie locaties woningen gerealiseerd, waaronder aan de kant van Soesterberg Noord. Woningbouw op een klein deel van de basis maakt het financieel mogelijk om op het hele terrein natuur- en recreatieve voorzieningen te ontwikkelen. Het woongebied heeft een oppervlakte van circa 20 hectare en wordt momenteel stedenbouwkundig en architectonisch uitgewerkt. Enkele hindercontouren van de bedrijven gelegen op Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

12

het bedrijventerrein Soesterberg-Noord liggen nog over de geprojecteerde woningen. De ambitie is dat met de toekomstige ontwikkeling van bedrijventerrein Soesterberg-Noord tot woon-werkgebied de hindercontouren grotendeels komen te vervallen.

2.3

Bestaande situatie

In afbeelding 2.2 is een luchtfoto van het plangebied in 2019 weergegeven. Hier zijn de contouren van de voormalige bedrijfsgebouwen zichtbaar. In het zuidelijk deel lag het grootste bedrijfspand (circa 3.700 m2). De twee noordelijke panden waren vergelijkbaar qua omvang (ca. 1.600-1.650 m2). De ruimtes tussen de panden waren in gebruik als parkeerplaats, opslag en voor laad- en loswerkzaamheden. De panden zijn inmiddels gesloopt en het gebied ligt braak. Aan de noord- en westzijde grenst het plangebied aan de Sterrenbergweg en de Batenburgweg, met verder ten noorden de vliegbasis. Aan de zuid- en oostzijde zijn verschillende bedrijven gevestigd. Op afbeelding 2.3 en 2.4 is een impressie van de huidige situatie weergegeven.

Afbeelding 2.2: Voormalige situatie in het plangebied (2019), met de inmiddels gesloopte bedrijfsbebouwing

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

13

Afbeelding 2.3: Huidige situatie in het plangebied, gezien vanaf de Schooldwarsweg richting het noorden

Afbeelding 2.4: Huidige situatie plangebied, gezien vanaf de Batenburgweg richting het zuidoosten

2.4

Toekomstige situatie

De ontwikkelingsmaatschappij heeft de bedrijfspanden gesloopt en zal de gronden verkopen aan een ontwikkelaar. De ontwikkelaar beoogt om woningbouw te realiseren, in lijn met de bredere gebiedsvisie voor transformatie van het bedrijventerrein Soesterberg Noord. De gebiedsvisie wordt opgesteld door de gemeente Soest, en is momenteel nog in ontwikkeling. Na een participatieproces en vaststelling van de visie door de gemeenteraad, zal het stedenbouwkundig plan voor deze locatie worden uitgewerkt. Daarom voorziet het bestemmingsplan in een globale Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

14

bestemmingsregeling, waarbinnen nog voldoende flexibiliteit mogelijk is voor de definitieve opzet van de bebouwing, afhankelijk van de mogelijke extra bouwmogelijkheden of gebruiksmogelijkheden die de nieuwe Gebiedsvisie zal geven. In samenspraak met de gemeente, en vooruitlopend op de gemeentelijke stedenbouwkundige visie, zijn enkele kaders en uitgangspunten opgesteld. Er wordt onder meer uitgegaan van een mix van grondgebonden en gestapelde woningen, waarvan minimaal 20% moet bestaan uit sociale huur, middenhuur en/of sociale koopwoningen. Verder moeten parkeerplaatsen in principe binnen het projectgebied worden ingepast conform de Nota Parkeernormen. Hieronder wordt kort ingegaan op de historie van het gebied en de globale uitgangspunten voor de nieuwe inrichting van het terrein. In het verlengde hiervan geldt dat er eerst een stedenbouwkundig plan moet worden uitgewerkt en afgestemd met de gemeente, voordat een omgevingsvergunning kan worden ingediend. De in ontwikkeling zijnde gebiedsvisie voor transformatie van het bedrijventerrein Soesterberg Noord is hierbij het ruimtelijk kader. Stedenbouwkundige inpassing, randvoorwaarden en beeldkwaliteit Ten aanzien van de ontwikkeling zijn enkele uitgangspunten en een concept-stedenbouwkundig plan opgesteld. Dit plan gaat uit van het opdelen van het perceel in twee deelgebieden: een noordelijk en zuidelijk deel (afbeelding 2.5).

Het noordelijk deel wordt ingevuld met gestapelde woningbouw van maximaal 18 – 20 meter hoogte (afhankelijk van het toepassen van een (half)verdiepte parkeervoorziening) in een campus-achtige setting. Door solitaire bouwvolume(s) te plaatsen ontstaat een ruimtelijk accent als afronding van Kamer 2, en een groene uitwaaiering richting de toekomstige woonwijk Vliegbasis aan de noordzijde van de Batenburgweg. Een mogelijkheid is het beperkt ophogen van het maaiveld en het creëren van een klein heuvellandschap, waardoor het gebouw meer uitstraling en zichtbaarheid krijgt. Het zuidelijk deel bestaat uit grondgebonden woningen en eventueel appartementen. Aan de westzijde, langs de Sterrenbergweg, wordt de lintstructuur doorgezet (afbeelding 2.5). Daarom worden hier grondgebonden woningen (twee- of drie-onder-een kap en/of vrijstaand) geprojecteerd met diepe voortuinen (ten minste 4 meter diep). Aan de zuidoostzijde wordt uitgegaan van grondgebonden rij- of twee-onder-een kapwoningen of appartementen met maximaal drie verdiepingen. Middels een binnenplanse wijzigingsbevoegdheid kunnen deze woningen ook worden omgezet naar een groter appartementenblok, eventueel in combinatie met maatschappelijke voorzieningen. Dit biedt flexibiliteit in de nadere uitwerking van het plan. Deze uitwerking van het woongebied vindt plaats op basis van de stedenbouwkundige visie voor Soesterberg Noord.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

15

Afbeelding 2.5: Conceptuele kaarten t.a.v. diversiteit in woonmilieus (2 voorbeeldvarianten)

Afbeelding 2.6: Schetsmatige impressie van de toekomstige invulling (variant met twee appartementengebouwen aan de noordzijde en grondgebonden woningen aan de zuidoostzijde)

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

16

Afbeelding 2.7: Schetsmatige impressie van de toekomstige invulling (variant met U-vormig appartementengebouw en een variant met rechthoekig appartementengebouw)

Vooruitlopend op de stedenbouwkundige visie voor Soesterberg Noord zijn randvoorwaarden geformuleerd, die richting geven aan de beeldkwaliteit en inpassing van de bebouwing. De definitieve opzet van de bebouwing kan binnen deze kaders nader worden uitgewerkt. Woontoren(s) hoek Batenburgerweg/Sterrenbergweg • Er kan worden gekozen voor één of twee solitaire appartementenblokken, die individueel voldoen aan de hierna genoemde uitgangspunten; • Het appartementenblok heeft een maximale bouwhoogte van 18 meter, met een afwijkingsbevoegdheid tot maximaal 20 meter indien een (half)verdiepte parkeergarage wordt gerealiseerd; • Het appartementenblok wordt zoveel mogelijk alzijdig georiënteerd; • Er wordt metselwerkarchitectuur toegepast; • Balkons maken onderdeel uit van de architectuur; • Het appartementenblok krijgt een herkenbare entree; • De grondoppervlakte van een appartementenblok is bij benadering maximaal 25m x 25m; • Het appartementenblok is zodanig georiënteerd dat rekening wordt gehouden met optimale bezonning; • Bergingen worden inpandig gerealiseerd; • De inrichting van openbare ruimte moet voldoen aan de randvoorwaarden conform de Leidraad fysieke Leefomgeving van de gemeente Soest. Zuidelijk gedeelte plangebied Binnen dit gebied mogen grondgebonden woningen of appartementen worden gebouwd, waarbij de hierna volgende uitgangspunten van toepassing zijn.

Grondgebonden woningen zuidelijk deel • Indien grondgebonden woningen worden gerealiseerd bestaan deze uit twee verdiepingen met een kap, met een goothoogte van 6 meter en een bouwhoogte van maximaal 11 meter; • Lange monotone rijen woningen worden voorkomen door diversiteit in woningtypologie, verspringing in bouwblok, een afwijkende beukmaat en/of plaatsing van de voordeur, erkers garages; • Bouwblokken van 6-9 woningen krijgen tenminste één verspringende rooilijn; • Een bouwblok van meer dan 9 woningen krijgt tenminste 2 verspringende rooilijnen; • Aan de oostzijde van het plangebied blijft ruimte gereserveerd voor een parkstructuur;

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

17 •

De woningen die grenzen aan de oostelijk gelegen parkstructuur oriënteren zich richting deze parkstructuur. Zijgevels- of achtergevels worden aan deze zijde vermeden.

Appartementen zuidelijk deel • Indien een appartementencomplex wordt gerealiseerd bestaat deze uit maximaal 3 verdiepingen met een bouwhoogte van maximaal 11 meter; • De appartementen worden ontsloten met een herkenbare entree en portiekontsluiting; • Het appartementencomplex mag in een U-vorm worden gebouwd; • De buitenruimte van de appartementen op de begane grond, grenzend aan het park (oostzijde en noordzijde) is maximaal 2 meter diep, met een groene erfafscheiding; • Balkons zijn toegestaan aan de oostzijde en noordzijde van de appartementen en zijn maximaal 2 meter diepte; • Bijbehorende bouwwerken zijn alleen mogelijk in de tuinruimte bij de appartementen; • Parkeren vindt plaats op een binnenterrein tussen appartementen en de grondgebonden woningen aan de Sterrenbergweg, en waar mogelijk (half)verdiept onder het appartementencomplex. Parkeerplaatsen aan de parkzone worden vermeden.

• De inrichting van openbare ruimte voldoet aan de randvoorwaarden conform de Leidraad fysieke Leefomgeving van de gemeente Soest Grondbonden woningen Sterrenbergweg (vrijstaand, 2^kap of 3^kap) • De grondgebonden woningen aan de zuidwestzijde omvatten twee verdiepingen met een kap, met een goothoogte van maximaal 6, en een bouwhoogte van maximaal 11 meter; • De twee-onder-een kapwoningen bestaan uit twee bouwlagen met een kap; • De woningen krijgen een afgeknot zadeldak met overstekken; • De minimale diepte van de achtertuinen van de woningen bedraagt 10 meter; • De minimale diepte van de voortuinen van de woningen bedraagt 4 meter; • Parkeren wordt voorzien op het gezamenlijk binnenterrein achter deze woningen of op eigen inrit De inrichting van openbare ruimte moet voldoen aan de randvoorwaarden conform de Leidraad fysieke Leefomgeving van de gemeente Soest Wijzigingen in het concept-stedenbouwkundig plan Op onderdelen kunnen de stedenbouwkundige randvoorwaarden zoals hierboven beschreven worden aangepast, met als randvoorwaarde dat dit passend is binnen de (nog in ontwikkeling zijnde) integrale gebiedsvisie voor transformatie van het bedrijventerrein Soesterberg Noord.

Hiervoor bevat het plan verschillende wijzigingsbevoegdheden in de regels, bijvoorbeeld om meer appartementen te realiseren, de bouwhoogte van appartementen te verruimen en/of eventuele maatschappelijke voorzieningen in te passen. Bij eventuele wijzigingen dient ten minste een ruimtelijke motivering en een inrichtingsplan te worden overlegd, waaruit blijkt dat het plan voldoet aan de gebiedsvisie en voorziet in een behoefte en er geen onevenredige aantasting van naastgelegen gronden plaatsvindt. De concrete voorwaarden zijn opgenomen in artikel 4.5 van de regels.

2.5

Planmethodiek

Hoofdstuk 1 Inleidende regels In dit hoofdstuk zijn de begrippen verklaard die gebruikt worden in hoofdstuk 2 en 3. Een en ander voorkomt dat er bij de uitvoering van het plan onduidelijkheden ontstaan over de uitleg van bepaalde regelingen. Daarnaast is het artikel “wijze van meten” opgenomen waarin bepaald is hoe de voorgeschreven maatvoering in het plan gemeten moet worden.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

18

Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels In dit hoofdstuk is de in het plan voorkomende bestemming geregeld. In het bijbehorende artikel is bepaald welk gebruik van de gronden is toegestaan. Woongebied Binnen deze bestemming mogen woningen en alle binnen een woonwijk gebruikelijke voorzieningen gebouwd of aangelegd worden. Voor de bouw van de woningen zijn regels opgenomen die zoveel mogelijk aansluiten bij de standaardregels zoals deze in de gemeente Soest gelden. De regels zijn in lijn met de stedenbouwkundige uitgangspunten voor het gebied. Zo zijn binnen het woongebied diverse woningtypes mogelijk gemaakt, zonder een exacte positie weer te geven. Ter plaatse van de aanduiding ‘gestapeld’, gelegen op het noordelijk deel van het plangebied, is het toegestaan om gestapelde woningbouw te realiseren met een bouwhoogte van 18 meter. Ter plaatse van de aanduiding ‘grondgebonden’ zijn uitsluitend vrijstaande of halfvrijstaande woningen toegestaan. Daarmee wordt de karakteristieke lintstructuur aan de Sterrenbergweg geborgd. Voor alle bebouwing geldt dat ten minste 20% moet bestaan uit sociale huur, middenhuur en/of sociale koop conform het bepaalde in de ‘Doelgroepenverordening gemeente Soest 2021 (of dienst rechtsopvolger). Verder geldt dat binnen het plangebied moet worden voorzien in voldoende parkeergelegenheid, conform de actuele Nota parkeernormen van de gemeente Soest.

Waarde – Archeologie - Lage verwachting In de regels is een dubbelbestemming opgenomen voor archeologie. Deze dubbelbestemming ligt over de andere bestemmingen heen en geniet voorrang. Bij de dubbelbestemming voor archeologie betekent dat bijvoorbeeld dat er pas gebruik kan worden gemaakt van de bouwmogelijkheden van de woonbestemming als er eerst, op kosten van de initiatiefnemer, archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden. Hoofdstuk 3 Algemene regels Dit hoofdstuk bevat regels welke op de bestemmingen van hoofdstuk 2 van toepassing zijn. Anti-dubbeltelregel In deze bepaling is vastgelegd dat grond die in aanmerking moest worden genomen bij het verlenen van een bouwvergunning, waarvan de uitvoering heeft plaatsgevonden of alsnog kan plaatsvinden, bij de beoordeling van een andere aanvraag om omgevingsvergunning niet opnieuw in beschouwing mag worden genomen. Algemene bouwregels In dit artikel is een aantal aanvullende bouwregels opgenomen dat voor alle bestemmingen kan gelden. Het gaat bijvoorbeeld om bestaand en afwijkende maatvoering en situering, de maximale goothoogte en onderkeldering van gebouwen. Algemene gebruiksregels In de algemene gebruiksregels is een algemeen verbod op strijdig gebruik opgenomen, en wordt een aantal voorbeelden genoemd wat in ieder geval als strijdig gebruik wordt beschouwd.

Algemene aanduidingsregels Aanvullend op de (algemene) bouwregels gelden enkele bijzondere bouwbepalingen die met een aanduiding op de verbeelding zijn weergegeven, waaronder voor geluid en luchtverkeer.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

19

Binnen het plangebied is een milieuzone aangeduid. Binnen deze zone zijn op dit moment nog contouren opgenomen van bestaande bedrijven in de omgeving, waardoor gevoelige objecten of functies niet binnen deze contouren mogen worden gerealiseerd. Er is een ontheffing mogelijk indien deze contouren niet langer planologisch relevant zijn, bijvoorbeeld door het treffen van maatregelen of opheffing van de bedrijvigheid. Ter plaatse van de aanduiding ‘geluidzone – wegcumulatie’ is het in beginsel niet toegestaan om woningen met een geluidsbelasting op de gevel van hoger dan 48 dB te realiseren. Overschrijding van deze waarde is het alleen toegestaan, wanneer gevels van woningen en andere geluidsgevoelige objecten worden uitgevoerd met karakteristieke geluidwering. Daarnaast dient één geluidluwe gevel te worden gerealiseerd tenzij dit vanuit stedenbouwkundige uitgangspunten niet mogelijk is of dit gecompenseerd wordt door bijvoorbeeld een afsluitbaar balkon of een gezamenlijke (niet openbare) geluidsluwe buitenruimte. De aanduiding ‘luchtvaarverkeerzone’ is ten slotte opgenomen om de bouwhoogte te beperken ten behoeve van de nog aanwezige luchtvaart. Algemene afwijkingsregels Dit artikel is een aanvulling op de afwijkingsregels uit de bestemmingen waarin nog een aantal algemene afwijkingen is opgenomen.

Het betreft hier een standaardregeling die het mogelijk maakt om bij de uitvoering van bouwplannen beperkte afwijkingen van het plan mogelijk te maken. Algemene wijzigingsregels In dit artikel is een aantal algemene wijzigingsregels opgenomen. Het betreft hier ondermeer een regeling die het wijzigen van bestemmings- en bouwvlakken mogelijk maakt. Daarnaast betreft het een regeling die het mogelijk maakt om de Staat van Bedrijfsactiviteiten te wijzigen. Ook is een regeling opgenomen op basis waarvan het mogelijk is om de parkeernormen te wijzigen indien sprake is van een nieuwe nota parkeernormen. Ten slotte is een regeling opgenomen waardoor het mogelijk is dubbelbestemming voor archeologie te wijzigen naar aanleiding van aangepast beleid. Hoofdstuk 4 Overgangs- en slotregels In het overgangsrecht is een regeling opgenomen voor bebouwing en gebruik dat al bestond bij het opstellen van het plan, maar dat strijdig is met de opgenomen regeling. Onder bepaalde voorwaarden mag deze strijdige bebouwing en/of strijdig gebruik worden voortgezet of gewijzigd. In de slotregel is de officiële naam van het plan bepaald. Onder deze naam kan het bestemmingsplan worden aangehaald.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

20

3

Ruimtelijk kader

3.1

Rijksbeleid

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 13 maart 2012 in werking getreden. Deze structuurvisie vervangt de Nota Ruimte. De structuurvisie geeft een nieuw, integraal kader voor het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid op rijksniveau en is de ‘kapstok’ voor bestaand en nieuw rijksbeleid met ruimtelijke consequenties. In de structuurvisie schetst het rijk ambities tot 2040 en doelen, belangen en opgaven tot 2028. De leidende gedachte in de SVIR is ruimte maken voor groei en beweging. De SVIR is de eerste Rijksnota die de onderwerpen infrastructuur en ruimte integraal behandelt. In de SVIR richt het Rijk zich vooral op decentralisatie. De verantwoordelijkheid wordt verplaatst van Rijksniveau naar provinciaal en gemeentelijk niveau. Door urbanisatie, individualisering, vergrijzing en ontgroening nemen de ruimtelijke verschillen toe. Vanaf 2035 groeit de bevolking niet meer. De samenstelling van de bevolking, en daarmee de samenstelling van huishoudens, verandert. Ambities tot 2040 zijn onder andere het aansluiten van woon- en werklocaties op de (kwalitatieve) vraag en het zoveel mogelijk benutten van locaties voor transformatie en herstructurering. Ook wil het Rijk ervoor zorgen dat in 2040 een veilige en gezonde leefomgeving met een goede milieukwaliteit wordt geboden.

Dit moet voor zowel het landelijk als het stedelijk gebied gelden. In de SVIR is verder vastgelegd dat provincies en (samenwerkende) gemeenten verantwoordelijk zijn voor programmering van verstedelijking. (Samenwerkende) gemeenten zorgen voor (boven)lokale afstemming van woningbouwprogrammering die past binnen de provinciale kaders. Ook zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de woningbouwprogramma’s. Ter versterking van het vestigingsklimaat in de stedelijke regio’s rondom de main-, brain- en greenports geldt een gebiedsgerichte, programmatische urgentieaanpak. In krimpregio’s wordt het interbestuurlijke programma bevolkingsdaling doorgezet. In het SVIR worden geen specifieke uitspraken gedaan met betrekking tot het voorliggend plangebied.

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Het Barro bevat inhoudelijke regels van de rijksoverheid waaraan ruimtelijke plannen, zoals dit bestemmingsplan, moeten voldoen. Het Barro bevat regels over Project Mainportontwikkeling Rotterdam (Maasvlakte II), Kustfundament, Grote rivieren, Waddenzee en Waddengebied, Defensie (militaire terreinen, munitie, militaire luchtvaart), Erfgoed (Unesco). Het Barro bevat geen specifieke uitspraken met betrekking tot het voorliggende plangebied. Wel is bij besluit van 28 augustus 2012 de ladder voor duurzame verstedelijking (duurzaamheidsladder) opgenomen. Als gevolg van deze wijziging zijn gemeenten en provincies verplicht om in de toelichting van een ruimtelijk besluit de duurzaamheidsladder op te nemen, wanneer een zodanig besluit een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt. In het Barro worden geen specifieke uitspraken gedaan met betrekking tot voorliggend plangebied.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

21 Ladder voor Duurzame Verstedelijking Op grond van het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6 lid twee en drie) dienen plannen, waarin nieuwe stedelijke ontwikkelingen mogelijk gemaakt worden, getoetst te worden aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. Onder een nieuwe stedelijke ontwikkeling wordt verstaan: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhan-del, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen'. Toetsing aan de Ladder houdt in dat een plan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt een beschrijving bevat van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het plan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Indien een bestemmingsplan wijzigingsbevoegdheden of uitwerkingsplichten bevat, kan bij het moederplan worden bepaald dat de Laddertoets zich niet richt op de toelichting bij het moederplan, maar op de toelichting bij het wijzigings- of uitwerkingsplan. Toetsing In mei 2020 is door de gemeenteraad van de gemeente Soest het ‘Masterplan Wonen Soest’ vastgesteld. Hierin is de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte van de kern onderzocht.

De gemeente kent een combinatie van een grote woningvraag, beperkte fysieke bouwmogelijkheden, veel (voornamelijk kleine) particuliere woningbouwplannen en de wens voor het behoud van een groen en dorps woonmilieu. In 2019 is de kwantitatieve woningbehoefte in de gemeente Soest onderzocht en bestaat er volgens het Masterplan Wonen Soest (vastgesteld op 19 mei 2020) een woningbehoefte voor de hele gemeente Soest van 1.010 woningen voor de periode tot 2025. Deze behoefte wordt al deels ingevuld met bestaande plannen, waaronder de plannen voor transformatie van Soesterberg Noord, kamer II en III naar een woongebied. Soesterberg-Noord, kamer II en III is ook opgenomen in het regionaal programma wonen en werken voor de regio Amersfoort. Het Elma-terrein maakt deel uit van Soesterberg Noord, kamer II en III. De kwalitatieve woningbehoefte in Soest richt zich de komende jaren vooral op huurappartementen (levensloopgeschikte woningen voor senioren) en betaalbare koopwoningen voor starters, jonge doorstromers en senioren die een koopappartement zoeken. In 2021 is de ‘doelgroepenverordening gemeente Soest 2021’ vastgesteld. Op basis van artikel 11 lid 1 van deze verordening moet 20% van de woningen in Soesterberg in het betaalbare segment (huur tot maximaal € 1000,- en koop tot maximaal € 250.000,-) worden gerealiseerd.

Ook zijn er in de doelgroepenverordening voorwaarden opgenomen over bijvoorbeeld de instandhoudingstermijnen en inkomensdoelgroepen. Deze voorwaarden worden opgenomen in de anterieure overeenkomst. Met voorliggend plan worden maximaal 56 woningen gebouwd, verdeeld over grondgebonden woningen en/of appartementen. Van het totaal aantal woningen voorziet minimaal 20% in de sociale sector (sociale huur, middenhuur en/of sociale koop). Hiermee wordt ingespeeld op de toenemende vraag naar sociale huurwoningen binnen de gemeente en wordt de doorstroming op de woningmarkt gestimuleerd. Er kan worden geconcludeerd dat er zowel kwantitatief als kwalitatief voldoende vraag is naar de beoogde grondgebonden woningen en appartementen. Daarnaast is voorgenomen locatie gelegen binnen bestaan stedelijk gebied. Hiermee wordt voldaan aan de ladder voor duurzame verstedelijking.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

22

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Ook in de toekomst moet Nederland een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving bieden en economisch kunnen floreren. Daarom is het van belang om inzicht te hebben in de opgaven waar Nederland voor staat. De druk op de ruimte, op onze leefomgeving, vraagt voortdurend om afweging van verschillende belangen. Internationale ontwikkelingen, de invloed van technologie en de groeiende verschillen tussen regio’s vragen om snellere, creatieve en integrale afwegingen. Het klimaat verandert en er moet zorgvuldiger worden omgaan met energiebronnen en grondstoffen. Ook daaruit vloeien nieuwe opgaven. In aanloop naar de Omgevingswet komt er één rijksvisie op de leefomgeving: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. De eerste Nationale Omgevingsvisie is in september 2020 vastgesteld op grond van de geldende regelgeving, omdat de Omgevingswet nog niet in werking is. De NOVI voldoet tevens aan de eisen die de Omgevingswet stelt aan een omgevingsvisie. Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze omgevingsvisie dan ook gelden als de Nationale Omgevingsvisie in de zin van deze wet. De NOVI schetst een duurzaam toekomstperspectief voor de leefomgeving in Nederland in 2050.

Dit toekomstperspectief voor Nederland is aan de hand van 5 pijlers kort samengevat: 









Een klimaatbestendige delta, waarbij Nederland beschermd is tegen de negatieve gevolgen van klimaatverandering, waterveiligheid (ook voor de laaggelegen gebieden in het westen) gegarandeerd is en voldoende zoetwater beschikbaar is van goede kwaliteit; Duurzaam, concurrerend en circulair: een toekomstbestendige en volledig circulaire economie zonder vervuilende manieren van produceren en consumeren, met een uitstekend vestigingsklimaat en een hoge quality of life, met een zo goed mogelijke inpassing van duurzame energie in onze leefomgeving en slimme combinaties van functies zonder de risico's en milieunadelen te vergroten. Een economie die veel maatschappelijke winst oplevert in termen van banen, innovatie en nieuwe bedrijvigheid en exportmogelijkheden; Kwaliteit van leven in stad en dorp: met een aantrekkelijke woon- en leefomgeving en een goede verbondenheid van stad en land. De ontwikkelingen zijn gericht op kwaliteit, met gecontroleerde en doordachte groei waar dat nodig is, waardoor diversiteit in wonen, een stedelijk netwerk, prettige woonmilieus, met rust en ruimte maar ook vitale en leefbare regio's ontstaan. Nabijheid en betrouwbare verbindingen: een uitstekende bereikbaarheid wordt met een goede en betrouwbare infrastructuur gegarandeerd, waarbij wordt ingespeeld op locatiekeuzes voor wonen en werken (nabijheid).

De infrastructuur is onderdeel van een mobiliteitssysteem dat een meer divers patroon van mobiliteit veilig, robuust en duurzaam afhandelt. Luchthavens blijven belangrijk voor een sterk internationaal netwerk voor de lange afstanden. De uitdaging is om het vliegverkeer net als het goederenvervoer op een zo veilige, efficiënte en duurzame manier vorm te geven. Veilig en gezond, herkenbaar en natuurlijk: een veilig en gezond leven voor iedereen staat voorop. De leefomgeving nodigt uit om te bewegen, elkaar te ontmoeten en te ontspannen. Daarbij horen een goede milieukwaliteit, robuuste natuur, klimaatbestendigheid en voor iedereen goede toegang tot wonen, werken en voorzieningen.

Het realiseren van een fysieke leefomgeving die dit toekomstperspectief mogelijk maakt, is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle overheden. In de NOVI benoemt het Rijk 21 nationale belangen voor het omgevingsbeleid, inclusief de opgaven en de rol van het Rijk in het realiseren van deze opgaven. Deze opgaven komen samen in vier prioriteiten. Deze prioriteiten vormen complexe, omvangrijke en dringende opgaven die voortkomen uit of samenhangen met grote transities. Deze prioriteiten zijn: 1. Naar een duurzame en concurrerende economie; 2. Naar een klimaatbestendige en klimaatneutrale samenleving; Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

23 3. Naar een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving; 4. Naar een waardevolle leefomgeving. Deze vier opgaven kunnen alleen in samenhang verder worden gebracht wanneer aandacht is voor thema’s die hier dwars doorheen lopen, zoals omgevingskwaliteit, gezondheid, cultuurhistorie, klimaatadaptatie, water, bodem, (nationale) veiligheid en milieukwaliteit. Voorliggend plan voorziet in een nieuwe ruimtelijke kwaliteit op een binnenstedelijk, braakliggend terrein en draagt daarmee bij aan de woon- en leefomgeving van Soesterberg Noord. Met de ontwikkeling wordt voorzien in een actuele behoefte, waarbij de ruimtelijke kwaliteit wordt versterkt en in lijn is met het masterplan en de stedenbouwkundige visie voor het gebied. De NOVI krijgt doorwerking op lagere beleidsniveaus. De relevante beleidsstukken op provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau zijn in de navolgende paragrafen getoetst. Tot slot zijn op rijksniveau geen belangen benoemd die rechtstreeks van invloed zijn op het plangebied

3.2

Provinciaal beleid

In het kader van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 en de bijbehorende verordening herzien. Op 10 maart 2021 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie en Interim Omgevingsverordening vastgesteld. Daarmee zijn deze documenten definitief geworden. De Omgevingsvisie en Interim Omgevingsverordening treden vanaf 1 april 2021 in werking. De documenten hebben looptijd totdat de Omgevingswet van kracht is en de definitieve Omgevingsverordening in werking treedt. Omgevingsvisie provincie Utrecht In deze Omgevingsvisie heeft de provincie de integrale lange termijn ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving van de provincie Utrecht vastgelegd. De Omgevingsvisie vormt een samenhangend pakket met de instrumenten Programma’s en Omgevingsverordening. In de Omgevingsvisie zijn in onderlinge samenhang groen, water, energie, bebouwing, infrastructuur, cultuurhistorie en landelijk gebied bezien. Sturingsfilosofie De provincie beoogt om de provincie Utrecht het groene, gezonde en slimme middelpunt van Nederland te laten blijven, ook in 2050. De sterke groei van het aantal inwoners, woningen, banen en verplaatsingen zorgen voor een grote uitdaging. De grootste opgave is daarmee de vraag hoe de verschillende functies ruimtelijk met elkaar kunnen worden gecombineerd.

Daarbij moeten prioriteiten worden gesteld en keuzes worden gemaakt. De visie voor de Provincie Utrecht in 2050 is op hoofdlijnen geschetst aan de hand van keuzes op zeven beleidsthema’s. Hiermee zijn de relevante Utrechtse kwaliteiten en opgaven in beeld gebracht. De zeven beleidsthema’s zijn als volgt: 1. Stad en land gezond; Het bevorderen van de gezondheid door verbetering van luchtkwaliteit, vermindering van hinder door geluid, geur en licht en geen toename van externe veiligheidsrisico’s. Ontwikkelen van groenblauwe en recreatieve structuren en versterking van stad/land verbindingen. 2. Klimaatbestendig en waterrobuust;

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

24 Een klimaatbestendige en waterveilige provincie, aantrekkelijke en toekomstbestendige dijken, vasthouden van regenwater, tegengaan van bodemdaling en nieuwe zoekgebieden voor drinkwaterwinning. 3. Duurzame energie; Een CO2-neutrale provincie in 2050 door energiebesparing, duurzame energieopwekking, toepassing van nieuwe technieken met zorgvuldige landschappelijke inpassing en mogelijkheden bieden voor tijdelijke energielandschappen. 4. Vitale steden en dorpen; Binnenstedelijke en binnendorpse ontwikkeling voor wonen en werken, aandacht voor bereikbaarheid, klimaatadaptatie, energietransitie, gezondheid en inclusiviteit, met een aantal prioritaire locaties voor grootschalige ontwikkeling rond knooppunten. Ten minste de helft van de nieuw te bouwen woningen behoort tot het sociale of middeldure segment en kleinere steden en dorpen krijgen passende ontwikkelruimte voor lokale vitaliteit. Bedrijventerreinen zetten in op herstructurering, verduurzaming en efficiënter gebruik van bestaande terreinen. Enkel selectieve mogelijkheden voor nieuwe bedrijventerreinen. 5. Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar; Het beter benutten van het spoor- en hoogwaardig OV-netwerk met aandacht voor het beter benutten van het hoofdwegennet en provinciale wegennet. Inzet op benutten van bestaande knooppunten, doorontwikkeling van multimodale en realisatie enkele nieuwe knooppunten.

Tussen knooppunten wordt gekeken naar aanvullende hoogwaardige OVverbindingen, met goede overgang tussen diverse vervoerswijzen. Ook fietsen stimuleren, bestaande vaarwegen beter benutten en vervoer over het land verder verduurzamen. 6. Levend landschap, erfgoed en cultuur; Het beschermen en benutten landschappelijke, aardkundige, cultuurhistorische en archeologische waarden als dragers en aanjagers van omgevingskwaliteit. Ontwikkelen we met de kernkwaliteiten van het landschap. Focus op historische buitenplaatszones, militair erfgoed, agrarische cultuurlandschappen, archeologisch waardevolle zones, historische infrastructuur en UNESCO werelderfgoed. 7. Toekomstbestendige natuur en landbouw. Ontwikkeling van een robuust klimaatbestendig natuurnetwerk van hoge kwaliteit met hoge biodiversiteit. Bestaande natuurgebieden (Natura 2000-gebieden en Natuurnetwerk Nederland) beschermen, verder ontwikkelen onderling beter verbinden tot één groot samenhangend natuursysteem. In de Interim Omgevingsverordening zijn de ambities vertaald naar concrete regels. In de volgende paragraaf wordt aangegeven voorliggend plan rekening houdt met deze aspecten. Interim Omgevingsverordening Op 10 maart 2021 hebben Provinciale Staten van Utrecht de Interim Omgevingsverordening vastgesteld.

Het doel van de verordening is provinciale belangen op het gebied van de ruimtelijke ordening te laten doorwerken naar gemeentelijk niveau. Hiermee worden de gewenste ontwikkelingen in een gebied of regio op veiliggesteld. Artikel 3.1 Grondwaterbeheer Uit de kaart ‘Bodem en water’ blijkt dat het westelijk deel van het plangebied, ter hoogte van de Sterrenbergweg, is aangeduid als beschermingszone drinkwatervoorziening. In dit deel van het plangebied zijn geen ontwikkelingen voorzien en deze belangen zullen dan ook niet worden geschaad.

Bestemmingsplan “Soesterberg Noord, kamer 2 – Voormalig Elma-terrein” Toelichting Vastgesteld

25 Artikel 7.2 Cultuurhistorische hoofstructuur In de kaart ‘Cultuurhistorische hoofdstructuur’ is het plangebied aangeduid als historische buitenplaatszone, militair erfgoed en archeologie. Uit de verordening blijkt dat ter plaatse van de aanduidingen buitenplaatszone en militair erfgoed ruimte is voor ontwikkeling en waar nodig versterking, indien de structuur is verdwenen. Hierbij dient aangesloten te worden op de aanwezige waarden en het landschap. Voor de voormalige vliegbasis Soesterberg en omgeving ligt de cultuurhistorische waarde in de historische structuren en de objecten van land- en luchtmacht, inclusief de elementen van de Koude Oorlog. In het plan wordt hier invulling aan gegeven. Zo blijft de historische lintstructuur langs de Sterrenbergweg in tact en vormt de invulling van het noordelijk deel een passende afronding van Soesterberg Noord, met als landschappelijke basis de oorspronkelijke en karakteristieke bosrand. De historische kavelstructuur van het gebied blijft behouden. Verder zijn in het gebied geen waardevolle cultuurhistorische objecten aanwezig. Voor de mogelijke archeologische resten ter plaatse is een archeologische dubbelbestemming opgenomen. Deze is één-op-één overgenomen uit het voorgaande bestemmingsplan. Artikel 7.3 Kwaliteit van landschappen In de bijlage ‘Kernkwaliteiten Landschap’ is het gebied aangeduid als Utrechtse Heuvelrug.