2. Bijlage Kadernota 2026

Kadernota 2026

en safehouse). De gunning van deze vier aanbestedingen is in de zomer van 2026 voorzien. De boogde start van de contracten is 1 januari 2027. • Nationaal Actieplan Dakloosheid en maatschappelijke opvang Ondanks de impuls die alle partijen van het Nationaal Actieplan Dakloosheid geven aan de aanpak van dakloosheid zien we de aantallen landelijk en regionaal toenemen. Dit zien we terug in het tekort aan plekken in de maatschappelijke opvang. Op dit moment loopt de regionale aanbesteding voor maatschappelijke opvang. In de zomer van 2025 wordt de gegunde partij van de aanbesteding maatschappelijke opvang bekend. Start van het contract is 1 juli 2026. De maatschappelijke opvang is gesitueerd in en is een verantwoordelijkheid van centrumgemeente Amersfoort. 3. Opgave Mentale weerbaarheid • Ontwikkelingen jeugdhulp Onderzoeken wijzen uit dat de problematiek en de vraag naar jeugdhulp de komende jaren blijft toenemen. Oorzaken die hiervoor worden genoemd zijn prestatiedruk bij jongeren, de rol van sociale media, problemen in het onderwijs, druk op bestaanszekerheid, gebrek aan woningen, druk op volwassen-ggz. Te veel kinderen en gezinnen in kwetsbare situaties wachten nu te lang op passende jeugdzorg. Tegelijkertijd neemt de vraag naar en de uitgaven aan jeugdhulp het afgelopen decennia alleen maar fors toe. Dat is niet houdbaar voor de lange termijn.

Als kinderen in kwetsbare situaties hulp nodig hebben, dan moet die er zijn. Daarom maakt het kabinet tussen 2025 en 2027 in totaal landelijk bijna € 3 miljard vrij voor jeugdhulp. Bovendien beschrijft de Hervormingsagenda de opdracht aan gemeenten om de jeugdhulp te transformeren. • IZA/GALA Zie ook de opgave Gezonde leefstijl. IZA en GALA zijn meerjarenakkoorden die in 2026 zichtbare impact moeten hebben. Onderdeel van de preventieaanpakken van het IZA en GALA zijn ook mentale gezondheid, eenzaamheid en psychische kwetsbaarheid. • Inwerkingtreding Wet integrale suïcidepreventie Verwacht wordt dat deze wet per 1 januari 2026 in werking treedt. Het doel is het wettelijk vastleggen van het suïcidepreventiebeleid in de Wet publieke gezondheid, om de basis voor dit beleid te verstevigen. • Bemoeizorg In de regio zien we een toename van het aantal inwoners met psychiatrische en verslavingsproblematiek of dementerende ouderen die zelf geen hulp vragen. Vaak veroorzaken zij ook een vorm van overlast of zijn er zorgen van buren. Op basis van de huidige inzet van bemoeizorg in 2025 voorzien we een stijging in de kosten van bemoeizorg voor 2026. We subsidieren voor het volgende jaar op basis van de realisatie in het voorgaande jaar. Bemoeizorg wordt geboden door Kwintes, Leger des Heils en GGz Centraal.

30

Kadernota 2026

4. Opgave Kansengelijkheid • Middelen Nationaal Programma Onderwijs (NPO) De gemeenten in Nederland kregen sinds 2021 NPO-middelen. Deze middelen, die beschikbaar werden gesteld door de rijksoverheid, zijn ingezet om de onderwijsvertraging en vertragingen op sociaal en emotioneel vlak in te halen die kinderen hebben opgelopen als gevolg van de coronapandemie. Deze middelen vervallen op 31 juli 2025. • Wet van school naar duurzaam werk Met het wetsvoorstel 'Van school naar duurzaam werk' krijgen scholen, doorstroompunten en gemeenten meer mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk. Het doel van de wet is om kansengelijkheid te vergroten door betere begeleiding mogelijk te maken bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk. De verwachte ingangsdatum is 1 januari 2026. • Hervormingsagenda jeugd Om de doelen van de Hervormingsagenda jeugd te realiseren, is het noodzakelijk dat de Jeugdwet wordt aangepast. Hiervoor is het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in de maak. In dit wetsvoorstel wordt vastgelegd dat gemeenten moeten zorgen voor een sterke sociale basis die voldoet aan een vastgelegd minimumniveau. Ook wordt elke gemeente verplicht gesteld om stevige lokale teams in te richten, die voldoen aan bepaalde voorwaarden.

Met de voorstellen die we doen in deze kadernota sorteren we voor op de opdracht waar gemeenten zich in de Hervormingsagenda al aan hebben gecommitteerd, maar die straks ook wettelijk verankerd is. In 2026 stellen we een plan van aanpak op waarin we beschrijven hoe we deze opdracht vervullen voor de gemeente Soest, zodat onze jeugdigen kansrijk op kunnen groeien. • Wetsvoorstel verbetering beschikbaarheid jeugdzorg Een nieuw wetsvoorstel borgt de regionale samenwerking bij de inkoop van specialistische jeugdhulp. De verplichte regionale samenwerking geldt voor de inkoop van kinderbeschermingsmaatregelen, jeugdreclassering en bepaalde vormen van specialistische jeugdhulp. Het gaat dan om jeugdhulp die moeilijk op lokaal niveau te organiseren is, bijvoorbeeld vanwege de schaarste van de vraag of de complexiteit van de problematiek. Daarbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan jeugdhulp met verblijf, jeugdhulp in strafrechtelijk kader en crisisjeugdhulp die 24/7 beschikbaar moet zijn. Gemeenten moeten hun regiovisie jeugdhulp aanpassen naar aanleiding van dit wetsvoorstel. De gemeenteraden in de regio Amersfoort stellen naar verwachting halverwege 2026 de nieuwe regiovisie vast. Verder lijkt deze wet voor onze regio geen grote veranderingen te brengen. 5.

Opgave Meedoen en Inclusie • Inburgering In 2026 moet duidelijk worden welke middelen het Rijk beschikbaar stelt voor de Wet inburgering aan gemeenten. Nu is het budget voor de inburgering een specifieke uitkering (spuk), terwijl in het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat spuks in 2026 overgaan naar het Gemeentefonds. Tegelijkertijd is nog onduidelijk wat de gevolgen zijn van het nieuwe 31

Kadernota 2026

asielbeleid van het kabinet voor het aantal statushouders dat naar gemeenten toekomt. De verwachting is dat de aantallen in 2026 zullen dalen, zeker wanneer de taakstelling voor gemeenten komt te vervallen en statushouders geen voorrang meer mogen krijgen bij woningtoewijzingen. Regionaal wordt samen met Baarn en Bunschoten het taalonderwijs voor de inburgering in 2025 opnieuw aanbesteed. De verwachting is dat het nieuwe contract met de taalaanbieder per 1 januari 2026 ingaat. • Versterken sociale basis Vanuit verschillende landelijke akkoorden hebben gemeenten de opdracht om de sociale basis te versterken (IZA, GALA, Hervormingsagenda jeugd, schuldenaanpak). Gemeenten worden geacht om in hun lokale uitvoeringsagenda's preventie expliciet aandacht te besteden aan, vroegsignalering, ontmoeting en meedoen. Ook regionaal hebben we daarover afspraken gemaakt. De inzet op samenwerking tussen welzijnspartijen, sport, vrijwilligers en onze eigen lokale teams is hiervoor cruciaal. Tegelijkertijd zien we dat het aantal vrijwilligers en inwonersinitiatieven afneemt in Soest. De verwachting is dat met de vergrijzing het aantal mantelzorgers blijft toenemen. • Antidiscriminatie Het Rijk is voornemens het stelsel van antidiscriminatievoorzieningen aan te passen. Er komt één landelijke organisatie waar inwoners discriminatie kunnen melden en terechtkunnen voor ondersteuning.

De lokale loketten blijven, maar krijgen geld van het Rijk in plaats van gemeenten. En de wettelijke taken van gemeenten op het gebied van antidiscriminatie veranderen. De bedoeling is dat het nieuwe stelsel in 2027 ingaat. Nu is iedere gemeente ook wettelijk verplicht om een laagdrempelige, onafhankelijke voorziening in te stellen, waar burgers terechtkunnen met klachten over discriminatie. Het afgelopen jaar zien we in Soest een stijging van het aantal meldingen. In 2024 zijn er 47 meldingen geregistreerd, een duidelijke stijging ten opzichte van 2023, toen het om 15 meldingen ging. • Inclusie en diversiteit Landelijk wordt er structurele aandacht gevraagd voor lhbtiq+-inclusie, antidiscriminatiebeleid, en het bevorderen van culturele dialoog. Net als de landelijke trend blijkt uit de GGD Gezondheidsmonitor Jeugd dat ook in Soest het aandeel jongeren dat homoseksualiteit als normaal beschouwt in drie jaar tijd is gedaald van 65% naar 46%. Daarnaast wordt gezien dat jonge mannen steeds toleranter worden ten opzichte van geweld tegen vrouwen. Deze ontwikkelingen maken gerichte maatregelen op het gebied van bewustwording en voorlichting noodzakelijk. Ook is extra inzet nodig om de acceptatie van diversiteit te bevorderen en maatschappelijke polarisatie tegen te gaan.

32

Kadernota 2026

B/C. Beleidsvoornemens 2026 en Financiële ontwikkelingen en voorstellen 1. Gezonde leefstijl We willen een gemeente zijn waar inwoners een gezonde leefstijl hebben. Een gezonde leefstijl zien wij als belangrijk middel om gezondheidsproblemen te voorkomen. Inwoners nemen zelf regie over hun eigen gezondheid. We willen dat: • kinderen gezond opgroeien; • jongeren meer bewegen; • volwassenen en ouderen vitaal zijn. Gezonde en Actief Leven Akkoord (Brede Spuk GALA) € 67.000 incidenteel 2026 Jaarlijks krijgt de gemeente Soest middelen voor het uitvoeren van afspraken in het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). Deze uitkering loopt tot en met 2026. In 2027 zal er een eenmalige afrekening komen vanuit het Rijk. Deze middelen worden verstrekt op 15 thema's via een Brede Spuk. Het gaat in grote lijnen om een rookvrije generatie in 2040, het terugdringen van overgewicht, stimuleren van een gezond voedingspatroon en gewicht, het behalen van beweeglijnen voor inwoners, het inzetten van een daling van alcoholgebruik, verspreiden van kennis bij inwoners over risico’s van overmatig drankgebruik en het 100 procent naleven van de 18+-leeftijdsgrens voor alcohol. Voor al deze onderwerpen hebben we binnen onze gemeente al verschillende activiteiten lopen. Zoals in de inleiding is aangegeven maken we in 2026 een nieuwe afweging, mede omdat de uitkering van het Rijk in 2026 afloopt.

Daarom vragen wij voor 2026 incidenteel middelen voor de aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen en het overmatig drank- en middelengebruik (totaal € 67.000). 2. Bestaanszekerheid We willen dat iedereen kan rekenen op bestaanszekerheid. Als gemeente willen we dat: • inwoners voldoende middelen hebben om te kunnen rondkomen en mee te kunnen doen; • werken loont en ook voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt bereikbaar is; • iedereen toegang heeft tot betaalbare en passende zorg of ondersteuning; • huisuitzettingen worden voorkomen; • inwoners zoveel mogelijk passend en zelfstandig kunnen wonen. Fair share wonen en zorg € 100.000 incidenteel 2026 We willen dat meer mensen met een kwetsbaarheid zelfstandig kunnen wonen. Veel mensen in beschermd wonen of de opvang zijn daar al klaar voor. Tot nu toe verhuizen zij vaak naar gemeente Amersfoort, maar in de regiovisie ‘Samen in de wijk’ is afgesproken dat zij teruggaan naar hun eigen gemeente. Dat vraagt extra inzet en zorgt voor meer kosten aan zorg en ondersteuning. Ook willen we meer doen aan preventie, zodat minder mensen in een zorginstelling terechtkomen. Ook dat vraagt om ondersteuning. Vooralsnog vragen we een budget van € 100.000 voor 2026. Afhankelijk van de ervaringen maken we een afweging of en in hoeverre dit budget structureel moet worden geraamd. 33

Kadernota 2026

Implementatie nieuwe inkoop Wmo

€ 250.000 incidenteel 2026 € 100.000 incidenteel 2027 In 2026 wordt de uitkomst van de volgende regionale aanbestedingen bekend: • • • • •

maatschappelijke opvang ambulante begeleiding (aanvullende zorg) beschermd wonen respijtverblijf Safehouse voor mensen met een verslaving.

Omdat we geleerd hebben van het inkooptraject Jeugd voorzien we dat er opstartkosten nodig zijn. Het gaat tenslotte om een nieuw contract met nieuwe samenwerkingsvormen en opdrachten voor ons als gemeenten. Deze kosten ramen we incidenteel voor 2026 en 2027. Preventie dakloosheid € 50.000 incidenteel 2026 Op dit moment zien we dat de instroom in de maatschappelijke opvang vanuit Soest relatief hoog is ten opzichte van de regio. In 2025 zijn we al gestart met het verbeteren van de preventie van dakloosheid. In 2026 willen we dit intensiveren. Om dakloosheid te voorkomen, willen we meer inzetten op preventie van dakloosheid en eerdere signalering van dreigende dakloosheid. Vooralsnog vragen we een budget van € 50.000 voor 2026. Afhankelijk van de ervaringen maken we een afweging of en in hoeverre dit budget structureel moet worden geraamd. 3. Mentale Weerbaarheid We willen een gemeente zijn waar inwoners voldoende weerbaar zijn om met de uitdagingen van het leven om te kunnen gaan. We willen dat: • inwoners zelf regie hebben over hun eigen leven; • jongeren en 65-plussers zich niet eenzaam voelen; • jongeren vertrouwen hebben in de toekomst; • jongeren geen overmatige stress ervaren maar zich goed voelen en zichzelf accepteren.

IZA/GALA € 112.000 incidenteel 2026 Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) werken we regionaal samen met GGz Centraal, huisartsen en regiogemeenten (Samen Sterker Eemland). We hebben onder andere een regionale taskforce wachttijden, overlegtafels en in de eigen gemeente Welzijn op recept. We werken samen aan een herstelnetwerk met ons eigen sociaal team, huisartsen, GGz Centraal en welzijnspartijen. Daarnaast zetten we vanuit GALA in op thema’s als eenzaamheid en mentale weerbaarheid. Voor deze onderwerpen hebben we binnen onze gemeente al verschillende activiteiten lopen. Zoals in de inleiding is aangegeven maken we in 2026 een nieuwe afweging, mede omdat de uitkering van het Rijk in 2026 afloopt. Daarom vragen wij voor 2026 incidenteel middelen voor onder meer de projecten Kunst Natuur Welzijn, Join us en Signaalpunt eenzaamheid. (totaal €112.000) 34

Kadernota 2026

Suïcidepreventie € 26.000 structureel, budgettair neutraal Suïcidepreventie is een nieuwe taak voor gemeenten. Het vraagt een integrale samenwerking over domeinen heen, zoals sociale leefomgeving en veiligheid. De structurele werkzaamheden bij de gemeente bestaan onder andere uit: • opstellen van het suïcidepreventiebeleid; • opzetten en onderhouden van netwerksamenwerking; • organiseren van periodieke vaardigheidstrainingen om suïcidale gedachten te signaleren, veiligheid in te schatten en de ander te stimuleren om hulp te zoeken; • opzetten van bewustwordingscampagnes. Het Rijk stelt hiervoor middelen beschikbaar aan de gemeente Soest van structureel € 26.000, gebaseerd op € 0,55 per inwoner. Hoewel de VNG van oordeel is dat deze rijksbijdrage onvoldoende is en verhoogd zou moeten worden tot € 0,95 per inwoner (voor Soest € 46.000) stellen wij voor om in de begroting 2026 te volstaan met een budget van € 26.000. Bemoeizorg € 50.000 structureel Bemoeizorg richt zich op inwoners die zorg nodig hebben, maar zelf geen hulp vragen. Het gaat bijvoorbeeld om inwoners met verslavingsproblematiek, psychiatrische problematiek of ouderen die dementeren. Bemoeizorg wordt geboden door Kwintes, Leger des Heils en GGz Centraal. We zien een stijging in het aantal inwoners waarvoor bemoeizorg wordt ingezet.

We subsidiëren voor het volgende jaar op basis van de realisatie in het voorgaande jaar. We verwachten dat het budget met € 50.000 structureel moet worden verhoogd. 4. Kansengelijkheid We willen dat ieder kind in onze gemeente dezelfde kansen heeft om (normaal) te kunnen opgroeien en zijn talenten te kunnen ontplooien. Ouders zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kinderen. We willen dat: • ieder kind een kansrijke start heeft; • kinderen die ondersteuning of zorg nodig hebben dat zo licht en nabij mogelijk krijgen; • ieder kind zoveel mogelijk onderwijs kan volgen in onze eigen gemeente. Kansrijke start € 240.000 incidenteel 2026 Het landelijke programma Kansrijke Start zet sinds 2018 in op een gezonde en veilige eerste 1000 dagen voor elk kind. Vroege ondersteuning aan (aanstaande) ouders heeft aantoonbaar positieve effecten op de gezondheid en ontwikkelkansen van kinderen. Soest is actief partner binnen dit landelijke programma. In samenwerking met GGD, GGZ en lokale partijen wordt gewerkt aan hechting, versterking van ouderschap en ondersteuning bij complexe gezinsproblematiek.

De coördinator Kansrijke Start zorgt voor de verbindingen tussen alle samenwerkverbanden en een blijvende professionalisering van de verschillende projecten zoals onder andere via de projecten Jonge Kind en Jij, Homies, Maatwerk Ziekteverzuimbegeleiding (MAZL), Stevig Ouderschap en Nu Niet Zwanger. Om de effecten van het programma in beeld te brengen vragen wij hier nog een jaar incidenteel budget voor waarna een afweging gemaakt kan worden voor eventuele structurele borging. 35

Kadernota 2026

Uitbreiding Spreekuur jeugd GGZ € 100.000 incidenteel 2026 We stimuleren de huisartsen om meer jeugdigen te verwijzen naar het Spreekuur Jeugd GGZ in plaats van direct naar MetMaya. Deze aanpak blijkt succesvol: Van de jeugdigen die in 2024 verwezen zijn naar het Spreekuur Jeugd GGZ, is 54% niet naar MetMaya verwezen. Deze kinderen zijn geholpen door een partij in de sociale basis, het jeugdteam of op het Spreekuur Jeugd GGZ zelf. Om meer jongeren thuis nabij en laagdrempelig te kunnen ondersteunen, is uitbreiding van de formatie bij het Spreekuur Jeugd GGZ nodig. We willen deze budgetvraag betrekken bij de planvorming voor de lokale agenda hervorming jeugd. Daarom ramen we voorshands een incidenteel bedrag (€ 100.000) Schooljongerenwerk € 105.000 incidenteel 2026 Op het Griftland College zijn sinds 2022 schooljongerenwerkers 32 uur per week aanwezig als aanspreekpunt voor leerlingen. Deze inzet is tot en met juli 2025 betaald uit NPO-middelen. De jongerenwerker vormt een brugfunctie in de leefwereld van jongeren, sluit aan bij het ritme van de school en herkent problemen vroegtijdig en voorkomt in veel gevallen uitval of escalatie. Daarnaast werkt ook een jobcoach bij Balans preventief; deze zorgt ervoor dat jongeren niet thuiszitten, maar begeleidt hen terug naar school en helpt bij het vinden van werk en stages.

Voor het schooljongerenwerk en de jobcoach zijn nu middelen wegvallen en vragen wij in eerste instantie voor 2026 incidenteel budget (€ 105.000). 5. Meedoen en Inclusie De gemeente Soest is een inclusieve samenleving waar iedereen kan meedoen en niemand wordt gediscrimineerd. We willen dat: • minderheden en de lhbtiq+-gemeenschap zich veilig voelen in onze gemeente; • kwetsbare inwoners meedoen in onze samenleving; • vrijwilligers en mantelzorgers zich voldoende ondersteund voelen; • inwoners met verschillende achtergronden verbinding met elkaar zoeken. Preventiemaatregelen inclusie en diversiteit € 58.000 incidenteel 2026 Gerichte preventiemaatregelen inclusie en diversiteit zijn nodig, omdat uit onderzoek blijkt dat jongeren in Soest minder vaak homoseksualiteit normaal vinden en dat de tolerantie voor geweld tegen vrouwen toeneemt. Daarnaast zien we dat er meer meldingen gedaan worden bij onze onafhankelijke antidiscriminatievoorziening (ADV) uitgevoerd door Art.1 Midden Nederland/Discriminatie.nl. Voor 2026 vragen we hiervoor extra incidenteel budget. Versterken sociale basis € 209.000 incidenteel 2026 Verschillende welzijnspartijen voeren projecten en activiteiten uit die het meedoen van ouderen, kwetsbare inwoners en inwoners met een migratieachtergrond bevorderen.

Door de vergrijzing, toename van migranten en doordat meer mensen met een psychische kwetsbaarheid in de wijk wonen is de vraag groter dan het aanbod van onze partijen. Om beter in beeld te krijgen welke activiteiten werkelijk bijdragen aan onze doelen gaan we dit in 2026 beter monitoren. Ondertussen vragen we u om de lopende activiteiten zoals bijvoorbeeld het 36

Kadernota 2026

samen koken in de buurtkeuken, de huiskamer, project migrantenouderen en mantelzorgondersteuning in 2026 incidenteel te blijven financieren. Overige voorstellen en ontwikkelingen Uitvoeringsplan Sociaal Domein Momenteel werken we de opgaven uit de Integrale Visie Sociaal Domein en de Sport- en Cultuurnota verder uit in een uitvoeringsplan voor 2026. Dit plan verbindt visie en praktijk en brengt in kaart hoe we onze doelen rondom de vijf opgaven willen bereiken, met welke activiteiten. Daarnaast maakt het inzichtelijk hoe we de voortgang gaan monitoren. In de raadsbijeenkomst van 16 april 2025 is afgesproken een voorlopige set indicatoren te gebruiken, die we nu verder verfijnen. Uiteindelijk gebruiken we zowel cijfers als ervaringen van inwoners om beter te begrijpen wat er speelt en om duidelijk te maken wat we hebben bereikt. Nieuwe uitvoeringsorganisatie sociaal domein € 250.000 structureel Integrale toegang p.m. In het sociaal domein zien we een trend waarbij sociale teams en welzijnspartijen een steeds prominentere rol krijgen in het zorglandschap. In de Hervormingsagenda Jeugd wordt gesproken over versterking van de lokale teams met voldoende kennis en expertise en een versterking van de sociale basis. Daarnaast zien we in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en via de Wmo een ontwikkeling naar meer zorg thuis en in de wijk (ambulantisering van de GGZ en ouderenzorg).

Ook dit vraagt meer inzet van onze sociale teams en welzijnspartijen. De afgelopen jaren zien we dat de zorgvraag groeit. Dit is niet alleen een landelijke trend maar zien we ook in Soest. We zien het zowel op het gebied van jeugdzorg als ook bij ouderen in verband met de sterke vergrijzing in Soest. Ook zien we dat door de inflatie steeds meer werkenden met een laag inkomen moeite hebben om rond te komen. Om onze teams goed toe te rusten voor deze ontwikkelingen hebben we het afgelopen jaar grote stappen gezet binnen de uitvoering van het Sociaal Domein. We werken aan de inrichting van een nieuwe uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein samen met Baarn en Bunschoten. 2026 wordt een belangrijk jaar om de nieuwe organisatie Eemkracht met integrale teams op te bouwen en de bedrijfsvoering te versterken. Hiervoor vragen wij structureel extra middelen: € 250.000. Daarnaast werken we aan een nieuwe integrale toegang tot het sociaal domein bij onze welzijnsorganisaties. Inwoners kunnen straks met al hun hulpvragen terecht bij één loket. Zo signaleren we hulpvragen eerder en versterken we de preventieve aanpak, wat op termijn kosten bespaart. Ook hiervoor zijn extra middelen noodzakelijk. De omvang hiervan kunnen we echter nu nog niet inschatten.

Dienstverlening RISB (centrumregeling) € 20.000 structureel Dit zijn de kosten die de gemeente Amersfoort in rekening brengt bij de regiogemeenten voor de taken die het RISB uitvoert voor de regio. De kostenstijging wordt veroorzaakt door een nieuwe verdeelsleutel, toevoeging van een sociaal rechercheur en indexering. 37

Kadernota 2026

Herijking indexatiebeleid € 85.000 jaarlijks cumulatief De gemeenteraad van Soest heeft via de motie ‘Indexering’ vastgesteld op 7 december 2023 ons college verzocht om met een structurele oplossing te komen voor de indexering van subsidies. Deze motie heeft geleid tot ons voorstel aan uw raad tot aanpassing van het indexeringsbeleid subsidies sociaal domein. Door het toepassen van een transparante en uniforme systematiek voor prijs- en loonindexatie worden de gemeentelijke subsidiebudgetten op structurele wijze aangepast aan de maatschappelijke en economische realiteit. De financiële consequenties worden geraamd op jaarlijks € 85.000 cumulatief. Begroting 2026 GGDrU € 81.000 structureel De begroting 2026 van de GGDrU laat een stijging zien van de gemeentelijke bijdrage van € 81.000, met name vanwege loon- en prijsmutaties. Begroting 2026 Regionale werkvoorziening Amersfoort e.o. (RWA) € 40.000 voordelig structureel De begroting 2026 van de RWA laat een daling zien van de benodigde (aanvullende) gemeentelijke bijdrage met € 40.000. Autonome groei zorgkosten € 300.000 structureel We zien dat de zorgkosten nog altijd toenemen, deels het gevolg van autonome groei, deel het gevolg van prijsstijgingen. We voorzien dat deze stijgende zorgkosten niet geheel kunnen worden opgevangen binnen het huidige budgettaire kader. We ramen hiervoor een stelpost van € 300.000.

2.3.2 Deelprogramma Onderwijs

A.

Landelijke/regionale ontwikkelingen

Leerplicht Landelijk en lokaal is er al jaren een toename te zien in het aantal ongeoorloofde verzuimmeldingen. Zowel in het absoluut verzuim als in het relatief verzuim. Absoluut verzuim is wanneer een kind niet staat ingeschreven op een school en dus helemaal niet naar school gaat. Bij relatief verzuim gaat het om kinderen die wel een schoolinschrijving hebben maar meer dan 16 uur in 4 weken ongeoorloofd afwezig zijn. Daarnaast is er nog luxe verzuim. Scholen zijn verplicht ongeoorloofd verzuim te melden. De leerplichtambtenaren worden steeds eerder benaderd door scholen om ongeoorloofd verzuim te voorkomen. Dit past in de landelijke trend van het steeds meer inzetten op preventie om daarmee handhaving en 38

Kadernota 2026

verzuim te voorkomen. Daarnaast is de complexiteit van de problematiek van de kinderen achter het verzuim toegenomen. Hierdoor is meer maatwerk per casus geboden. B.

Beleidsvoornemens 2026

Terugdringen verzuim Het recht op onderwijs is een onmisbaar onderdeel van kansengelijkheid. Om het verzuim terug te dringen moet er ook op preventie worden ingezet. Op dit moment ligt er een wetsvoorstel Terugdringen Schoolverzuim in de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel heeft als doel het verzuim beter in beeld te krijgen, te voorkomen en terug te dringen. Met dit wetsvoorstel komt er een zwaardere en preventievere taakbelasting bij Leerplicht. C.

Financiële ontwikkelingen

Verminderen en voorkomen verzuim structureel € 50.000 Om de toename in verzuimmeldingen te kunnen blijven opvangen en in te zetten op verminderen en voorkomen van verzuim is er op dit moment onvoldoende capaciteit. Om bovenstaande te realiseren is structurele uitbreiding nodig.

2.3.3 Deelprogramma Sport, Kunst en Cultuur

A.

Landelijke/regionale ontwikkelingen

Sport en bewegen: meer focus en prioritering vanuit het Rijk met minder middelen In de Najaarsbrief Sport en bewegen van 28 november 2024 heeft de staatssecretaris van Sport aangegeven dat hij voor de komende jaren drie prioriteiten heeft, te weten: 1. 2. 3.

jeugd meer laten sporten en bewegen; mensen met een handicap meer laten sporten en bewegen, en mensen in armoede meer laten sporten en bewegen.

Daarnaast heeft hij een sociaal veilige en eerlijke sport als belangrijk overkoepelend thema benoemd. Om resultaten te boeken op bovengenoemde onderwerpen wil de staatssecretaris voortborduren op afspraken die zijn gemaakt rondom bestaande programma's, zoals het Sportakkoord II, GALA en het actieplan Nederland beweegt. Het actieplan loopt tot en met 2025 en het Sportakkoord II en GALA lopen tot en met 2026. In 2025 en 2026 wil de staatssecretaris de gemaakte afspraken prioriteren. Tegelijkertijd is aangegeven dat we vanaf 2026 39

Kadernota 2026

het met minder geld moeten doen. Voor nu wordt uitgegaan dat specifieke uitkeringen worden gekort met 10% en worden overgeheveld naar het Gemeentefonds. Voor 2026 betekent dit dat wij voor bijvoorbeeld circa € 15.000 minder aan rijksmiddelen ontvangen voor de sport (lokaal sportakkoord en inzet van buurtsportcoaches). In de loop van 2025 moet hier meer duidelijkheid overkomen vanuit het Rijk. Ook is aangegeven dat (opnieuw) wordt gekeken om te komen tot een Sport- en beweegwet. In de Verzamelbrief Sport en bewegen van februari 2025 is nog specifieke aandacht gevraagd voor het sporten en bewegen van 65+’ers. Vanuit de sportsector is er bij het Rijk op aangedrongen om meer financiële middelen beschikbaar te stellen voor het verduurzamen van sportaccommodaties. Een groot deel van de sportaccommodaties is gebouwd tussen 1970 en 1990 en is aan verduurzaming (en onderhoud) toe. Het verduurzamen van sportaccommodaties is niet alleen een klimaatdoelstelling, maar heeft ook een sociaal belang om de sport toegankelijk én betaalbaar te houden. Veel sportverenigingen zijn nog bezig om de naweeën van de coronaperiode te verwerken en worden nu geconfronteerd met hoge energierekeningen. Dit maakt dat sportverenigingen voor financiële uitdagingen staan (naast een terugloop van vrijwilligers en een toenemende regeldruk).

Ook de staatssecretaris onderschrijft de uitdagingen waar de sportverenigingen voor staan en wil de sportverenigingen nog gerichter ondersteunen op de volgende punten: • • •

Clubondersteuning Regeldruk verduurzaming en onderhoud van sportaccommodaties.

Voor de Brede Spuk–regeling lijkt het motto voor de komende jaren: regionaal wat regionaal kan en lokaal wat lokaal moet. Regionale samenwerking kan een manier zijn om sport en bewegen efficiënter te organiseren. Dit betekent dat wij in de regio tot meer gezamenlijk beleid en afspraken dienen te komen. De Europese Commissie heeft besloten dat vanaf 2032 rubberen korrels niet meer gebruikt mogen worden op sportvelden. Dit betekent dat wij op zoek moeten naar alternatieven voor deze rubberen korrels. Cultuur: nieuwe Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) in 2026 Vanaf 2026 krijgen gemeenten een zorgplicht voor de bibliotheek. Een geplande wijziging van de Wsob moet dit mogelijk maken. Door de zorgplicht krijgen gemeenten de wettelijke taak om ervoor te zorgen dat inwoners toegang krijgen tot een volwaardige bibliotheek, waarbij nog moet worden ingevuld wat er precies onder ‘volwaardig’ verstaan wordt. Voor de zorgplicht worden structureel extra middelen beschikbaar gemaakt. Het is de bedoeling dat gemeenten na invoering van de zorgplicht samen met de bibliotheek meerjarenplannen maken, rekening houdend met de lokale context. Provincies houden vervolgens toezicht op naleving van de zorgplicht. 40

Kadernota 2026

B.

Beleidsvoornemens 2026

Sport: uitvoering sportnota met aandacht voor de wijzigingen vanuit het Rijk In 2026 geven wij uitvoering aan de nota sport en bewegen 2024-2028. Hierbij zullen wij zoveel als mogelijk proberen te anticiperen en meeliften met het (gewijzigde) rijksbeleid. Ook kijken wij of wij meer regionaal kunnen oppakken. Cultuur: verbreding bibliotheken en invulling zorgplicht In 2026 zal verder gewerkt worden aan de verbreding van de bibliotheken naar een openbare, laagdrempelige en centrale plek waar inwoners terechtkunnen met vragen over maatschappelijke thema's. In 2025 stellen we een meerjarenplan worden op waarin de lokale speerpunten voor de komende jaren worden benoemd. C.

Financiële ontwikkelingen en voorstellen

Kunstgrasvelden p.m. Nu er een verbod op het gebruik van rubberen korrels is aangegeven door de Europese Unie dienen wij op zoek te gaan naar alternatieven voor deze rubberen korrels. De alternatieven die er nu zijn (bijvoorbeeld kurk- en mineralvelden) zijn echter (flink) duurder. De meerkosten voor een kunstgrasvoetbalveld zonder rubber korrels (sbr) bedragen circa € 180.000 (incl. btw) per kunstgrasveld. Voor de komende vier jaar geldt dat in 2026 een renovatie gepland staat van een kunstgrasvoetbalveld en in 2028 staat een renovatie van een kunstgrasvoetbalveld gepland. De financiële consequenties dienen nader te worden onderzocht en ramen we daarom voorshands p.m. Schoonmaak binnensportaccommodaties € 20.000 incidenteel 2026 + p.m. In 2026 dient het schoonmaken van de gemeentelijke binnensportaccommodaties opnieuw aanbesteed te worden. Gezien een aantal marktontwikkelingen waaronder een stijging van de lonen houden wij er rekening mee dat deze kosten sterk zullen stijgen. Voor 2026 wordt een budget aangevraagd van € 20.000 om de nieuwe aanbesteding te kunnen doen. Uitbreiding vv ’t Vliegdorp

krediet 2027 € 3 miljoen voorbereidingskrediet 2026 € 50.000 jaarlasten € 161.000 vanaf 2028 Als gevolg van de groei van het dorp Soesterberg is voetbalvereniging 't Vliegdorp ook sterk gegroeid. Deze vereniging beschikt nu over twee voetbalvelden. Op basis van het aantal teams heeft de vereniging nu de behoefte aan één extra voetbalveld en op termijn de behoefte ook nog één extra voetbalveld. Het realiseren van één extra voetbalveld op het huidige sportpark wordt geraamd op circa € 3 mln. De huidige indeling van het sportpark laat het aanleggen van twee extra voetbalvelden nu niet toe. Hiervoor zijn ingrijpende wijzigingen nodig. Concreet is het voorstel om een investeringsbedrag te ramen € 3 mln. voor het jaar 2027. En een voorbereidingskrediet van € 50.000 voor het jaar 2026 om deze aanleg voor te kunnen bereiden. 41

Kadernota 2026

Vervangende nieuwbouw oud kleedgebouw SO Soest p.m. Naast een kleed-/clubgebouw dat gebouwd is begin 2000 maakt SO Soest ook nog gebruik van een kleedgebouw dat bijna 40 jaar oud is. Dit gebouw wordt nu gebruikt als dameskleedkamers en als opslagruimte. Van de RUD Utrecht hebben wij bericht ontvangen dat wij in overtreding zijn voor wat betreft de energiebesparingsplicht waar het gaat om dit oude kleedgebouw. Van de RUD dienen wij hier energiebesparende maatregelen toe te passen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Gezien de leeftijd en de technische bouw van deze oude kleedkamers is het doorvoeren van energiebesparende maatregelen alleen maar mogelijk door vervangende nieuwbouw. Daarnaast zien wij dat doordat deze vereniging heeft besloten om de overstap van het voetballen op zondag naar de zaterdag te maken, deze vereniging een tekort heeft van twee kleedkamers. Bij de vervangende nieuwbouw van dit oude kleedgebouw zouden direct twee extra kleedkamers gerealiseerd kunnen worden. In dit kader doet de gemeente een beroep op deze vereniging om in het kader van right to challenge (uitdaagrecht) een bijdrage te leveren aan het realiseren van deze twee extra kleedkamers. Op dit moment zijn wij in gesprek met deze vereniging over de vervangende nieuwbouw. Omdat de uitkomsten hiervan nu nog niet bekend zijn, ramen wij het benodigde investeringsbedrag op dit moment als p.m.

Wij stellen voor om de resultaten van dit overleg en het daaruit voortvloeiende investeringsbedrag te betrekken bij het opstellen van de begroting 2026-2029. Nota Sport en bewegen € 50.000 structureel Voor het jaar 2025 heeft uw raad - met het oog op het toen bekende financieel meerjarenperspectief - alleen een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de door uw raad vastgestelde Nota Sport en bewegen. We stellen nu voor om hiervoor een structureel budget in de begroting op te nemen. Cultuur: extra middelen van het Rijk voor zorgplicht bibliotheken Voor de nieuwe zorgplicht voor gemeenten ontvangen we extra middelen van het Rijk. In 2025 en 2026 komen deze in de vorm van een decentralisatie-uitkering (€ 140.662). Wij stellen voor deze uitkering voor beide jaren in te zetten voor het bestemde doel. Naar verwachting zullen deze middelen vanaf 2027 via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds worden verstrekt.

42

Kadernota 2026

2.4

Programma Overhead

Financiële ontwikkelingen en voorstellen Informatiebeveiliging & Privacy (IB&P)

€ 100.000 structureel + € 50.000 incidenteel 2026 en 2027 Informatiebeveiliging en privacy is een groeiend beleidsterrein om onze dienstverlening te kunnen garanderen en vertrouwelijke informatie te kunnen beveiligen. Om te kunnen blijven voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en aan eisen die gesteld worden vanuit de implementatie van de Cyberwet (NIS2) zijn extra investeringen nodig. De uitkomst van het recente rekenkameronderzoek naar Informatiebeveiliging onderschrijft dit. In 2025 willen we aan de slag met een aantal verbeteringen. Een deel van deze werkzaamheden loopt door in 2026 en 2027. Dit is nodig om uiterlijk in 2027 het (vereiste) volwassenheidsniveau 4 te kunnen halen. Hiervoor is incidenteel in 2026 en 2027 50.000 euro benodigd. Daarnaast is structureel inzet benodigd om uitvoering te geven aan de werkzaamheden, zodat we (blijvend) kunnen voldoen aan de geldende normenkaders. Hiervoor is structureel € 100.000 euro benodigd. Gemeenschappelijke regeling Archief Eemland € 50.000 structureel Er is een nieuwe gemeenschappelijke regeling voor het Archief Eemland ter zienswijze aan de raad voorgelegd. De taken die door Archief Eemland voor ons uitvoert, worden vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst. Naar verwachting zullen de kosten voor deze dienstverleningsovereenkomst structureel gaan stijgen.

Dit betreft vooral een herstel van jarenlang niet indexeren en het doorbelasten van de werkelijke kosten door centrumgemeente Amersfoort. We blijven zelfde diensten afnemen dan voorheen. De inschatting is dat om een bedrag van € 50.000 structureel gaat vanaf 2026. Stijgende kosten voor software p.m. De afgelopen jaren nemen de kosten voor softwarelicenties enorm toe door prijsindexaties en toegenomen eisen op het gebied van informatieveiligheid. Maar ook zien we dat bij het opnieuw aanbesteden van software het aantal licenties toenemen. Daarnaast hebben we te maken met enorme kostenstijgingen van leveranciers, zoals Microsoft, die binnen het contract de ruimte hebben tussentijds te verhogen. Deze ontwikkeling zien we ook terug in trendrapportages over ICT-kosten. De digitale en geopolitieke ontwikkelingen, de arbeidsmarkt en vooral de toename van softwarekosten door cloudgang gaan zich vertalen in hogere kosten voor overheden. Dit alles leidt tot een verwachte stijging van de licentie en softwarekosten in de komende jaren. Deze zal naar verwachting liggen tussen de 5 en 10% per jaar.

43

Kadernota 2026

Gemeenschappelijke regeling RID

€ 132.000 2026 € 264.000 2027 € 184.000 vanaf 2028 Op basis van de kadernota 2026 van de RID worden de gemeentelijke bijdragen verhoogd. Voor 2026 gaat het om een bijstelling vanwege loon- en prijsontwikkelingen, alsmede een herziening van de functiewaardering. Voor 2027 en verder wordt de bijdrage extra verhoogd vanwege de overgang naar de cloudomgeving.

44

Kadernota 2026

Hoofdstuk 3 – Financiële hoofdlijnen 3.1

Uitgangspunten ramingen programmabegroting 2026-2029

Vertrekpunt: huidige meerjarenbegroting 2025-2028 Het vertrekpunt voor deze kadernota vormt de door de raad vastgestelde meerjarenbegroting 2025-2028, aangevuld met wijzigingen zoals de verwerking van de september- en decembercirculaire van het gemeentefonds 2024. De meerjarenbegroting 2025-2028 sluit voor 2025 met een positief saldo, maar vertoont vanaf 2026 een structureel tekort. Dit tekort is vooral het gevolg van aangekondigde bezuinigingen van het Rijk op onder andere het Gemeentefonds. Vooruitlopend op het daadwerkelijk doorvoeren van de bezuinigingen door het Rijk is een perspectiefnota opgesteld. In de perspectiefnota is de raad gevraagd voorafgaand aan deze kadernota richting mee te geven om de dreigende tekorten op te vangen. Daarbij is uitgegaan van een structureel begrotingstekort van € 2,5 miljoen per jaar. Voorjaarsnota 2025 van het Rijk In de op 18 april 2025 verschenen Voorjaarsnota heeft het Rijk extra financiële middelen beschikbaar gesteld voor gemeenten. Ruim € 400 miljoen per jaar voor het dempen van de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026. Daarnaast komt er structureel € 414 miljoen per jaar beschikbaar om de tekorten in de jeugdzorg deels op te vangen. De gemeenten krijgen ook een incidenteel voordeel van ongeveer € 950 miljoen als gevolg van het doorschuiven van de bezuinigingen hervormingsagenda jeugd naar 2028.

Vanaf 2028 voert het Rijk besparingen door van € 835 miljoen op jeugd. De veronderstelling is dat hier tegenover inkomsten uit eigen bijdragen voor Jeugdzorg en besparingen op de uitgaven voor Jeugdzorg staan. Op basis van de huidige aannames verbetert de Voorjaarsnota van het Rijk het financiële beeld voor Soest met een bedrag van € 4 miljoen in 2026, € 3,5 miljoen in 2027 en vanaf 2028 met € 900.000. Doordat nog veel onduidelijk is over de mogelijke maatregelen en consequenties, is het daadwerkelijke gevolg voor ons meerjarenperspectief vanaf 2028 nog onzeker. Bij de berekeningen is de compensatie voor loon- en prijsontwikkeling buiten beschouwing gelaten. Deze compensatie verwerken we budgetneutraal. Voorgesteld wordt om bij de opstelling van de meerjarenbegroting 2026-2029 de uitgangspunten en kaders te hanteren zoals deze hieronder nader worden toegelicht. Financiële uitgangspunten en kaders voor de begroting 2026 Algemene uitkering Gemeentefonds De raming van de algemene uitkering Gemeentefonds baseren we op de meicirculaire 2025. Over de uitkomsten hiervan informeren we de raad zodra de meicirculaire beschikbaar is en doorgerekend en geanalyseerd. De algemene reserve Met uw raad is afgesproken dat de algemene reserve een minimale omvang van € 7 miljoen heeft. Op basis van de laatste risicoanalyse (bij de jaarstukken 2024) is de omvang van 45

Kadernota 2026

benodigde weerstandscapaciteit € 9,1 miljoen. Omdat dit hoger ligt dan het met de raad overeengekomen minimum, hanteren we een minimale omvang van € 9,1 mln. Prijs- en loonontwikkeling Voor een inschatting van de effecten van loon- en prijsstijgingen, maken we gebruik van een aantal relevante percentages voor het jaar 2026 uit het Centraal Economisch Plan (CEP) 2025 van het Centraal Planbureau. Op basis van de huidige inzichten (loon- en prijsindex en voorjaarsnota van het Rijk) schatten wij in dat de, in het meerjarenperspectief opgenomen stelposten, voor loon- en prijsontwikkeling voldoende zijn om de verwachte stijging van de budgetten op te vangen. Hierin wordt ook rekening gehouden met prijsstijging in het sociaal domein, die hoger ligt dan de reguliere prijsontwikkeling. Met de meicirculaire 2025 ontstaat meer zekerheid over de compensatie en actuele indexcijfers. In de begroting 2026 vindt een meer verfijnde uitwerking plaats. Op dat moment kunnen we met meer zekerheid aangeven of de stelposten voldoende zijn om de loon- en prijsontwikkeling op te vangen. We hanteren een index voor de bijstelling van het eerstvolgende begrotingsjaar en voor de jaren daarna houden we in de meerjarenbegroting de lonen en prijzen constant (geen meerjarige verwerking van index op index).

Rente De rentepercentages voor de meerjarenbegroting 2026–2029 bepalen we opnieuw conform de notitie Rente van de commissie BBV. Belastingen, heffingen en leges Bij de onroerendezaakbelastingen gaan we uit van de trendmatige stijging. Bij de heffingen en rechten (zoals de afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges e.d.) wordt het principe van 100% kostendekkendheid gevolgd, rekening houdend met specifieke uitspraken en besluiten die daarover zijn gedaan en genomen. Provinciale richtlijnen toezicht Ieder jaar ontvangt de gemeente relevante en actuele informatie over de wijze waarop de toezichthouder onze begroting beoordeelt, het financieel toezicht. Hiervoor hebben we begin april van de provincie de uitgangspunten voor de komende meerjarenbegroting (begrotingscirculaire) ontvangen. De hierin opgenomen informatie is een aanvulling op het Gemeenschappelijk Toezichtkader gemeenten 2020 (GTK 2020). In het GTK 2020 zijn de basisuitgangspunten van het financieel toezicht opgenomen (Financieel-toezicht-GTK2020). Uitgangspunt bij het financieel toezicht is dat de gemeente onder repressief toezicht blijft. Repressief toezicht betekent dat we zonder voorafgaande goedkeuring van de toezichthouder de begroting kunnen uitvoeren. Op basis van de kaders van de provincie dient de begroting structureel en reëel in evenwicht te zijn.

Met ‘structureel in evenwicht’ wordt bedoeld dat er tegenover de structurele lasten in ieder geval evenveel structurele baten staan. Incidentele lasten mogen worden gedekt door structurele en door incidentele baten. Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde 46

Kadernota 2026

baten en lasten in de begroting en meerjarenraming volledig en realistisch zijn en passend zijn bij de taken die daarbij horen. Het is voor de toezichthouder niet acceptabel als ieder jaar opnieuw een meerjarenraming wordt opgesteld waarbij er uitsluitend in het laatste jaar weer evenwicht is (verschuivend perspectief). We zijn volgens de huidige richtlijnen gehouden om het eerste begrotingsjaar (2026) een sluitend begrotingssaldo te presenteren als (uiterlijk) het laatste jaar van de meerjarenraming (2029) dat niet het geval is. Wij dienen ons begrotingssaldo, zowel voor het betreffende begrotingsjaar als voor de meerjarenraming, inzichtelijk te presenteren. Hierbij hanteren we het Gemeentelijk Financieel Toezichtkader 2020 en de notitie incidenteel/structureel dat in het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) van 21 november 2023 is vastgesteld. Het toezicht gaat specifiek in op eventueel gepresenteerde tekorten voor de jaren vanaf 2027 en hoe hiermee wordt omgegaan in de komende meerjarenbegroting. Zoals aangegeven stelt het Rijk in de Voorjaarsnota 2025 voor de jaren 2026 en 2027 extra middelen beschikbaar, maar is dat, zeker voor de daarop volgende jaren, vooralsnog onvoldoende.

Wij hopen op verdere duidelijkheid met het verschijnen van de meicirculaire en verwachten dat de toezichthouder nog aangeeft welke wijze van verwerking hij in de begroting 2026-2029 accepteert. Begrotingsadvies van de VNG Na het verschijnen van de Voorjaarsnota van het Rijk heeft de VNG een begrotingsadvies aan haar leden uitgebracht. Daarin spreekt de VNG van ‘voorzichtig optimisme en een betekenisvol tussenresultaat’. Voor 2026 en 2027 adviseert de VNG de gemeenten de begroting sluitend te maken. Omdat de ‘Deskundigencommissie Van Ark’ in 2027 opnieuw over de financiering van de Jeugdzorg adviseert, geeft de VNG in overweging de baten en lasten van Jeugdzorg in 2028 en 2029 met stelposten in evenwicht te brengen. De toezichthouder, voor ons de provincie Utrecht, heeft echter te kennen gegeven niet akkoord te gaan met een generieke stelpost. Voor enkele onderdelen (te weten ‘Besparing trajectduur’ en ‘Inkomsten eigen bijdrage’) geeft de provincie aan hiermee wel te kunnen instemmen, met dien verstande dat zij dit als ‘risicovol’ kwalificeert. Het bovenstaande betekent concreet dat we van de nu berekende korting voor Soest op de jeugdzorg ad € 1,8 miljoen vanaf het jaar 2028 een bedrag van € 0,7 miljoen ‘budgettair neutraal’ mogen verwerken door het ramen van een stelpost.

Gelet op het eerder geformuleerde uitgangspunt scherper aan de wind te willen zeilen, stellen wij voor om deze mogelijkheid te verwerken in het financieel meerjarenperspectief.

3.2

Verkenning financieel meerjarenperspectief 2026-2029

Voorjaarsnota 2025 gemeente In de voorjaarsnota 2025 is het financieel meerjarenperspectief (FMP) 2025-2028 geactualiseerd. Aangevuld met de financiële ontwikkelingen vanaf 2026, ontstaat een geactualiseerd beeld van het financiële kader dat als basis dient voor de begroting 2026 en verder. 47

Kadernota 2026

Voorjaarsnota 2025 Rijk In paragraaf 3.1 zijn de gevolgen van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk weergegeven. De financiële effecten van deze Voorjaarsnota hebben we, op basis van de kennis die we bij het opstellen van deze kadernota hebben, in het financieel perspectief zichtbaar gemaakt. Herijking gemeentefonds Vanaf 1 januari 2023 is het verdeelmodel van het gemeentefonds volledig herzien. Het doel van het Rijk is een stabiel verdeelmodel dat zoveel mogelijk aansluit bij de kosten van de gemeenten. Een ‘ingroeipad’ zorgt ervoor dat de gevolgen van de herziening beperkt blijven. Tot en met 2027 blijven de financiële gevolgen beperkt tot maximaal € 37,50 per inwoner. Dat betekent voor Soest als nadeelgemeente dat we in elk geval t/m 2027 via de algemene uitkering een compensatiebedrag (€ 850.000) ontvangen voor het nadeel zoals we hebben aangegeven in de toelichting op de meicirculaire 2022. Het Rijk evalueert en beoordeelt het verdeelmodel en heeft nog een aantal onderzoeken aangekondigd. Voorlopig gaan we ervan uit dat de genoemde compensatie ook na 2027 wordt gecontinueerd. Inschatting loon- en prijsstijgingen in relatie tot de compensatie via meicirculaire 2025 Het Rijk koppelt de ontwikkeling van het gemeentefonds aan de ontwikkelingen van het bruto binnenlands product. Het accres (toe-of afname) bestaat uit een volumedeel en een nominaal deel.

Het volumedeel betreft dat deel dat gaat over de compensatie vanwege groei. Het nominale deel betreft de compensatie voor loon- en prijsontwikkeling. Begrotingsmutaties nieuwe jaarschijf 2029 Voor het begrotingsjaar 2029 worden de jaarlijkse (stel)posten geactualiseerd of toegevoegd. Voor het volumeaccres algemene uitkering 2029 sluiten we aan bij de uitkomsten van de septembercirculaire 2024 in afwachting van het beschikbaar komen van de meicirculaire 2025. Het meerjarenperspectief ziet er na verwerking van de hiervoor genoemde ontwikkelingen als volgt uit:

48

Kadernota 2026 bedragen x € 1.000, - = tekort/budgettair nadelig

2026

2027

2028

2029

FMP begroting 2026-2029

-2.199

-2.187

-1.617

-1.617

-35 -38 -21

-35 -38 156

-35 -38 -11

-35 -38 -11

194 -299 p.m.

327 -252 p.m.

462 -200 p.m.

462 -200 p.m. p.m.

Subtotalen

-199

158

178

178

Voorjaarsnota Rijk 2025 (voorlopige raming)

4.003

3.533

881

965

700

700

142

226

najaarsnota 2024 (raad 4 december 2024) krediet publiekshal (raad 4 december 2024) septembercirculaire 2024 (hierbij zijn de extra Wmo-middelen neutraal verwerkt) decembercirculaire 2024 overige mutaties voorjaarsnota 2025 - meicirculaire 2025 - raming jaarschijf 2029

Raming stelpost jeugdzorg (zie toelichting par. 3.1) FMP inclusief Voorjaarsnota 2025 Rijk en gemeente

1.605

1.504

Structureel sluitende begroting: verschuivend perspectief Het begrotingstoezicht schrijft voor dat de begroting in het eerste jaar (2026) sluitend dient te zijn of - onder voorwaarden - uiterlijk in het laatste jaar (2029). In de perspectiefnota hebben we als uitgangspunt geformuleerd dat de begroting uiterlijk in 2029 sluitend dient te zijn. Dit uitgangspunt werd mede ingegeven door het feit dat de begrotingstekorten in de eerste jaren hoger waren dan de laatste jaren. Inmiddels is het perspectief precies andersom. Gelet op de actuele uitgangspositie voor de begroting lijkt een sluitende begroting al voor 2026 haalbaar. Daarbij komt dat het begrotingsperspectief juist vanaf 2028, zoals aangegeven in de vorige paragraaf, erg onzeker is. We zijn nu voor deze jaren van een relatief somber scenario uitgegaan. Dit rechtvaardigt naar ons oordeel dat we ons nu primair richten op de eerste begrotingsjaren. Dit is overigens ook in overeenstemming met het VNG-advies.

3.3

Overzicht richtinggevende voorstellen kadernota 2026

In hoofdstuk 2 hebben wij per programma de richtinggevende voorstellen per deelprogramma waarmee invulling wordt gegeven aan de beleidsuitgangspunten geïnventariseerd. De financiële effecten van de in dit hoofdstuk opgenomen richtinggevende voorstellen worden in de onderstaande tabel samengevat. In de tabel zijn ook enkele onderwerpen opgenomen waarvan de financiële consequenties op dit moment nog niet zijn in te schatten.

49

Kadernota 2026 OVERZICHT VOORSTELLEN KADERNOTA 2026 2026

bedragen x € 1.000, - = tekort/budgettair nadelig

2027

2028

2029

-13

-13

Programma Bestuurlijke omgeving Bestuur Beleidsintensiveringen 2026 e.v. nieuwjaarsontmoeting

-13

-13

communicatiestrategie

-100

-100

zichtbaarheid raad (beleidsintensivering 2025) jongerenraad verkiezingen 2026 (verhoging bestaand budget)

-14 -7,5 -10

-14 -7,5

-14 -7,5

-14 -7,5

'raad in ontwikkeling'

-15

-10

-10

-10

-75

-75

-75

-75

-25

-25

-25

-25

p.m.

-16 p.m.

-16 p.m.

-16 p.m.

-122

-122

-122

-122

Beleidsintensiveringen 2025 Gebiedssamenwerking van A tot Z Omgevingswet - participatie

-50 -100

-100

-100

-100

Erfgoedwet

-33

-33

-33

-33

Wet versterking regie volkshuisvesting

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

ouderen en doorstroming bouwen in de rafelranden

-25 -70

-25

-25

-25

Voorstellen griffie/raad

Veiligheid Beleidsintensiveringen 2025 Wet Bibob Beleidsintensiveringen 2026 e.v. communicatie bij crisisbeheersing bluswatervoorzieningen (krediet € 200.000) toekomstscenario VRU autonome ontwikkelingen/gr'en bijdrage VRU

Programma Fysieke leefomgeving Wonen

Beleidsintensiveringen 2026 e.v.

Klimaat autonome ontwikkelingen/gr'en bijdrage Omgevingsdienst Utrecht

-93

-93

-93

-93

RUD: overgang bodeminformatiesysteem

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

Beleidsintensiveringen 2026 e.v. regionaal deeltweewielersysteem - dekking uit budget omgevingsprogramma's

-36 36

-36 36

-36 36

verkeersmodel Regio Amersfoort aanpak wortelopdruk

-53 -240

-23

-12

-12

P.m.-posten beheerplan civiele kunstwerken beheerplan openbare verlichting

p.m. p.m.

p.m. p.m.

p.m. p.m.

p.m. p.m.

Natuur en milieu Beleidsintensiveringen 2025 inboet bomen

-90

-90

-90

-90

Bosbeheerplan

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

Beheerplan begraafplaatsen

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

Mobiliteit en infrastructuur

P.m.-posten

50

Kadernota 2026

2026

2027

2028

2029

herijking indexeringsbeleid nieuwe uitvoeringsorganisatie sociaal domein integrale toegang

-85 -250 p.m.

-170 -250 p.m.

-255 -250 p.m.

-340 -250 p.m.

Opgave Gezonde leefstijl

-67

Opgave Bestaanszekerheid: - ‘Fair share’ wonen en zorg

-100

- Implementatie inkoop Wmo

-250

- Preventie dakloosheid Opgave Mentale Weerbaarheid:

-50

- IZA/GALA - beleid implementatie suïcidepreventie dekking Gemeentefonds

-112 -26 26

-26 26

-26 26

-26 26

- bemoeizorg Opgave Kansengelijkheid:

-50

-50

-50

-50

- schooljongerenwerk/jobcoach

-105

- uitbreiding Spreekuur jeugd GGZ - Kansrijke Start , incl. procescoördinatie

-100 -240

Opgave Meedoen en Inclusie: - preventiemaatregelen inclusie en diversiteit

-58

- versterken sociale basis Inzet Spuk-middelen

-209 174

autonome ontwikkelingen/gr'en dienstverlening RISB (centrumregeling)

-20

-20

-20

-20

begroting 2026 GGDrU begroting 2026 RWA stelpost indexatie en autonome groei zorgkosten

-81 40 -300

-81 40 -300

-81 40 -300

-81 40 -300

-50

-50

-50

-50

-50

-50

-50

-50

p.m.

-161 p.m.

-161 p.m.

bedragen x € 1.000, - = tekort/budgettair nadelig)

Programma Sociale leefomgeving Sociaal domein Beleidsintensiveringen 2026 e.v.

-100

Onderwijs Beleidsintensiveringen 2026 e.v. Verminderen en voorkomen verzuim Sport, kunst en cultuur Beleidsintensiveringen 2025 Uitvoering Nota Sport en bewegen Beleidsintensiveringen 2026 e.v. Uitbreiding vv ’t Vliegdorp, jaarlasten Nieuwbouw kleedgebouw SO Soest, jaarlasten Autonome ontwikkelingen Aanbesteding schoonmaakonderhoud sport

-20

P.m.-posten vervanging velden met rubberen korrels

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

schoonmaakonderhoud sport

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

51

Kadernota 2026

2026

2027

2028

2029

Beleidsintensiveringen 2026 Informatiebeveiliging en privacy

-150

-150

-100

-100

autonome ontwikkelingen/gr'en bijdrage RID Gemeenschappelijke regeling Archief Eemland

-132 -50

-264 -50

-184 -50

-184 -50

P.m.-posten kosten voor software

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

Dekkingvoorstel uit stelpost loon- en prijsontwikkeling Dekking ontwikkelingen kadernota uit stelpost: - nominale ontwikkelingen gr'en (90% hogere raming 2026)

448

448

448

448

-3.002

-1.793

-1.698

-1.783

bedragen x € 1.000, - = tekort/budgettair nadelig)

Overhead en Algemene dekkingsmiddelen

Totalen voorstellen kadernota 2026

3.4

Voorstellen kadernota en financieel meerjarenperspectief

De volgende tabel laat zien wat de budgettaire effecten zijn als we alle voorstellen uit de kadernota onverkort in de begroting opnemen: bedragen x € 1.000, - = tekort/budgettair nadelig

2026

2027

2028

2029

FMP inclusief Voorjaarsnota 2025 Rijk en gemeente

1.605

1.504

142

226

Totalen voorstellen kadernota 2026

-3.002

-1.793

-1.698

-1.783

FMP kadernota 2026, inclusief voorstellen

-1.397

-289

-1.556

-1.557

Begrotingsstrategie Perspectiefnota wijst de weg Op 15 mei heeft uw raad ingestemd met de perspectiefnota 2026, waarin een voorkeursvolgorde is opgenomen waarlangs we de route naar tekortreductie willen afleggen, met inachtneming van enkele aanpassingen. Deze aanpassingen komen erop neer dat op basis van het nu bekende actuele financieel meerjarenperspectief alleen de opties ‘opschonen’ en ‘besparen’ worden uitgevoerd.

52

Kadernota 2026

Inzet algemene reserve als structureel dekkingsmiddel De algemene reserve kunnen we inzetten voor de dekking van eventuele begrotingstekorten, negatieve jaarresultaten en incidenteel geraamde uitgaven. Ook is het toegestaan om 10% van de vrije ruimte binnen de algemene reserve in te zetten als structureel dekkingsmiddel. Hiervoor geldt wel de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk is (en blijft) aan 20 procent. In de perspectiefnota en eerder al bij de kadernota 2025 heeft u ingestemd met het inzetten van dit instrument. De omvang van de algemene reserve is ultimo 2024 € 33,6 miljoen, inclusief het jaarresultaat 2024. Rekening houdend met de door uw raad bij de begroting 2025 geautoriseerde onttrekkingen en de geactualiseerd omvang van de risico’s (de weerstandscapaciteit) resteert een extra vrije ruimte van circa € 10 miljoen binnen de algemene reserve. Hierbij is al rekening gehouden met een ‘bestemming’ van € 3 miljoen waarvan we jaarlijks 10% inzetten als structureel dekkingsmiddel. Geen rekening is gehouden met te reserveren ruimte voor het opvangen van eventuele begrotingstekorten. Verschuivend perspectief Zoals in de paragraaf 3.2 is aangegeven zetten we in navolging van het VNG-advies in op een sluitende begroting 2026 en 2027. Voor de jaren 2028 is het financiële beeld - door de diffuse kortingen op de jeugdzorg - erg onzeker.

Dat wil niet zeggen dat we achteroverleunen. Zoals bij het deelprogramma Sociaal domein is aangegeven gaan we actief aan de slag met een lokale hervormingsagenda jeugd. En tegelijk vertrouwen we erop dat het Rijk terugkeert op zijn schreden, dat wil zeggen de kortingen op het Gemeentefonds terugdraait, als blijkt dat de beoogde besparingen op jeugdzorg toch niet haalbaar blijken. Deze ontwikkelingen leiden tot de volgende begrotingsstrategie, die we in de zomer verder gaan uitwerken in de begroting 2026-2029:

bedragen x € 1.000, - = tekort/budgettair nadelig

2026

2027

2028

2029

FMP kadernota 2026, inclusief voorstellen

-1.397

-289

-1.556

-1.557

Tekortreductie 'Opschonen' (perspectiefnota)

99

99

599

99

'Besparen' (perspectiefnota) Inzet 10% inzet vrije ruimte algemene reserve

381 1000

876

981

981

Totalen voorstellen tekortreductie

1.480

975

1.580

1.080

83

686

24

-477

FMP inclusief voorstellen tekortreductie

53