2. Bijlage 1 Toelichting BP De Paltz, incl. bijlagen

Toelichting Ontwerp bestemmingsplan De Paltz NL.IMRO.0342.BPLG0036-0201 Juli 2023

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

2

Toelichting Bestemmingsplan De Paltz

Gemeente Soest

Opdrachtnummer

: 99.453

Datum

: Juli 2023

Versie

:7

Auteurs

: mRO b.v.

Status

: Ontwerp

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

3

Inhoudsopgave toelichting 1

INLEIDING......................................................................................... 5

1.1 Aanleiding ......................................................................................... 5 1.2 Ligging en begrenzing van het plangebied ............................................. 5 1.3 Vigerend bestemmingsplan .................................................................. 7 1.4 Leeswijzer ......................................................................................... 9 2

BESCHRIJVING PLANGEBIED ........................................................... 10

2.1 Inleiding ...........................................................................................10 2.2 Bestaande situatie van de locatie in de omgeving ..................................10 2.3 Bestaande situatie plangebied .............................................................10 2.4 Nieuwe situatie .................................................................................13 3

BELEIDSKADERS .............................................................................. 17

3.1 Inleiding ...........................................................................................17 3.2 Rijksbeleid ........................................................................................17 3.3 Provinciaal beleid ...............................................................................20 3.4 Regionaal .........................................................................................22 3.5 Gemeentelijk beleid ...........................................................................23 4

MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN .................................................. 29

4.1 Inleiding ...........................................................................................29 4.2 Bodem .............................................................................................29 4.3 Milieuzonering ...................................................................................29 4.4 Geluid ..............................................................................................30 4.5 Luchtkwaliteit....................................................................................31 4.6 Externe veiligheid ..............................................................................32 4.7 Water ..............................................................................................33 4.8 Ecologie ...........................................................................................34 4.9 Archeologie .......................................................................................39 4.10 Cultuurhistorie ..................................................................................41 4.11 Verkeer en parkeren ..........................................................................41 4.12 Kabels en leidingen ............................................................................43 5

JURIDISCHE PLANOPZET ................................................................. 44

5.1 Inleiding ...........................................................................................44 5.2 Opbouw regels en verbeelding ............................................................45 5.3 Toelichting op de artikelen ..................................................................45 6

UITVOERBAARHEID ......................................................................... 50

6.1 Economische uitvoerbaarheid ..............................................................50 6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ........................................................50 BIJLAGEN BIJ TOELICHTING ................................................................. 52 Bijlage 1

Redengevende monumentbeschrijving

Bijlage 2

Memo Uitwerking parkeren Landgoed De Paltz

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

4

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding

Op het perceel Landgoed de Paltz 1 in het buitengebied van de gemeente Soest is het Herman van Veen Arts Center B.V. gevestigd. Het perceel maakt deel uit van een groter gebied dat behoort tot het landgoed De Paltz waarop ook het hoofdhuis en diverse bijgebouwen gesitueerd zijn. De Stichting Het Utrechts Landschap is eigenaar van de gronden die tot het landgoed behoren. Het hoofdhuis (de villa) en de voormalige kapschuur alsook de direct aangrenzende gronden, worden gebruikt voor diverse culturele activiteiten als onderdeel van het Herman van Veen Arts Center B.V., zoals het houden van exposities, kleinschalige concerten, (theater)voorstellingen en seminars. Maar ook de beeldentuin vormt een belangrijk onderdeel daarvan. Daarbij vinden er ook verschillende kleinschalige horeca-activiteiten plaats. Er bestaat echter de wens om deze horecafunctie uit te breiden, zodat ook o.a. theaterdiners aangeboden kunnen worden aan de bezoekers van de voorstellingen. Ook het schenken van alcohol en de officiële mogelijkheid voor verhuur van de ruimtes op de locatie (o.a. voor zakelijke bijeenkomsten, vergaderingen) behoort tot de wens. Daarin wordt uitgegaan van maatwerk, aangezien er expliciet géén zelfstandig horecabedrijf wordt beoogd maar deze juist ten dienste staat van de genoemde culturele activiteiten op het terrein.

Voor een nadere beschrijving en toelichting wordt verwezen naar paragraaf 2.4.1 en 2.4.2. Hoewel op grond van het huidige bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied’ (2013) ook al diverse horeca-activiteiten op landgoed De Paltz zijn toegestaan, passen deze niet geheel binnen de horeca-indeling zoals die in het nieuwe horecabeleid van de gemeente wordt gehanteerd. Vanuit het Herman van Veen Arts Center B.V. bestaat dan ook de wens om de geldende horecafunctie te wijzigen en deze op een adequate wijze vast te leggen in een nieuwe planregeling, gebaseerd op de horeca-categorieën uit de gemeentelijke nota ‘Horecabeleid Buitengebied 20192029’, zodat de huidige en gewenste activiteiten goed ten uitvoer gebracht kunnen worden. Uitgangspunt daarbij is dat er geen uitbreiding van gebouwen en/of een herinrichting van de buitenruimte en het landschap plaats vindt; de bestaande omvang en grootte van de gebouwen op het terrein zijn maatgevend. En hoewel er een beperkte uitbreiding van de aard van de horecafuncties wordt beoogd, zal tegelijkertijd een beperking van het nu geldende horecagebruik in tijden en dagen plaatsvinden. In het voorliggende bestemmingsplan ‘De Paltz’ wordt dit vastgelegd. 1.2

Ligging en begrenzing van het plangebied

Landgoed De Paltz ligt in de gemeente Soest tussen Soestduinen en het Park vliegbasis Soesterberg. Het gebied van ruim 80 hectare wordt omsloten door de Van Weerden Poelmanweg, Soester Hoogt, de Verlengde Paltzerweg, De Paltzerweg en het Heezerspoor. Het landgoed ligt op het noordelijke gedeelte van de Utrechtse Heuvelrug. Het noordwestelijke deel van het landgoed wordt als rustgebied beheerd.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

5

Het plangebied in voorliggend bestemmingsplan heeft uitsluitend betrekking op de in erfpacht verkregen gronden ten behoeve van het Herman van Veen Arts Center, gelegen op het perceel Landgoed de Paltz 1. Het betreft een gedeelte van het landgoed De Paltz, met daarop het hoofdhuis (de villa) en diverse gebouwen waaronder de voormalige kapschuur. Het plangebied heeft een omvang van ca. 5 hectare en staat kadastraal bekend onder gemeente Soest, sectie D, nummer 5114. In bijgaande figuren zijn de ligging en begrenzing van het plangebied weergegeven.

Figuur 1 – Globale ligging van het plangebied op een topografische ondergrond

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

6

Figuur 2 – Begrenzing plangebied op een luchtfoto, in combinatie met de digitale kadastrale kaart (bron: PDOK viewer)

1.3

Vigerend bestemmingsplan

1.3.1 Huidige bestemming Het plangebied maakt deel uit van het bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied’ dat op 19 december 2013 door de raad van de gemeente Soest is vastgesteld. Het plan is door de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 3 juni 2015 onherroepelijk geworden. De gronden en bijbehorende bebouwing binnen het plangebied hebben hierin de bestemming ‘Cultuur en Ontspanning – De Paltz’ (artikel 8) en zijn daarmee bestemd voor het uitoefenen van culturele activiteiten zoals het houden van exposities, kleinschalige concerten en seminars, evenals kantoren en horeca tot en met categorie 1 van de bij de regels behorende ‘Staat van Horecaactiviteiten’. Onder deze categorie worden dagzaken / lichte horeca (zonder alcoholvergunning) verstaan. Specifiek voor het hoofdhuis / de villa (Landgoed de Paltz nr. 1) is een nadere aanduiding ‘specifieke vorm van wonen – penthouse’ waarmee is bepaald dat een penthouse of dakterraswoning is toegestaan. Ook de bestaande vrijstaande woning op het terrein (Landgoed de Paltz nr. 1a) en het landgoedtheater in de voormalige kapschuur (Landgoed de Paltz nr. 1b) zijn specifiek aangeduid, respectievelijk met de functieaanduiding ‘wonen’ en ‘specifieke vorm van cultuur en ontspanning – concertgebouw’.

Maar ook bijbehorende voorzieningen zoals parkeervoorzieningen met bijbehorende ontsluitingsverhardingen, tuinen, erven, groenvoorzieningen, speelvoorzieningen en kunstwerken zijn zonder meer toegestaan.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

7

Gebouwen zijn uitsluitend toegestaan binnen de aangeduide bouwvlakken op de verbeelding. De toegestane goot- en bouwhoogte zijn daarbij ook op de verbeelding aangegeven.

Figuur 3 – Uitsnede verbeelding (plankaart) behorend bij het bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied’ (2013), met in rood het plangebied (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)

Verder is er voor het gehele plangebied nog de functieaanduiding ‘natuur- en landschapswaarden’ van toepassing alsook de dubbelbestemming ‘Waarde – Ecologie’ in verband met het behoud en herstel van de bestaande landschappelijke en natuurlijke waarden op het terrein. Hieraan is voor bepaalde werken of werkzaamheden een omgevingsvergunningplicht gekoppeld. Ook vanwege de ligging van het plangebied binnen de dubbelbestemming ‘Waarde – Cultuurhistorie Gemeentelijk beschermd dorpsgezicht’ is een omgevingsvergunningplicht van toepassing, maar dan vanwege de bescherming van het gemeentelijk beschermde dorpsgezicht. Bovendien is een tweetal dubbelbestemmingen ter bescherming van archeologische waarden van toepassing, te weten ‘Waarde – Archeologie Hoge verwachting’ en ‘Waarde – Archeologie Middelhoge verwachting’. Volgens deze bestemmingen is het zonder omgevingsvergunning verboden om bouw- of grondwerkzaamheden te verrichten. Wel zijn er diverse uitzonderingsbepalingen opgenomen. In paragraaf 4.8 van deze toelichting wordt hierop nader ingegaan. Tot slot heeft de gemeenteraad van Soest op 14 oktober 2021 het bestemmingsplan “Parapluplan omissies en Nota parkeernormen auto en fiets, 4e herziening” vastgesteld. Dit paraplubestemmingsplan is van toepassing in de gehele gemeente Soest.

Via dit paraplubestemmingsplan wordt juridisch geregeld dat alle ontwikkelingen in de bestemmingsplangebieden moeten voldoen aan de parkeernormen uit de beleidsnota 'Nota parkeernormen auto en fiets, 4e herziening', waarvan in paragraaf 3.5.3 een samenvatting is opgenomen.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

8

1.3.2 Afwijking ten opzichte van vigerend bestemmingsplan Hoewel op het perceel Landgoed de Paltz 1 een horecafunctie is toegestaan, passen de bestaande en beoogde horeca-activiteiten niet geheel binnen de bestemmingsregels van het geldende bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied’ (2013). Met het opstellen van een nieuwe planregeling, gebaseerd op de horecacategorieën uit het nieuwe gemeentelijk horecabeleid, worden de huidige en gewenste activiteiten van het Herman van Veen Arts Center B.V. op een goede manier planologisch geborgd. 1.4

Leeswijzer

De toelichting is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige situatie van het plangebied en de directe omgeving daarvan. Vervolgens is in dit hoofdstuk ook de beoogde situatie weergegeven. Het van toepassing zijnde beleid op zowel rijks-, provinciaal-, en gemeentelijk niveau wordt in hoofdstuk 3 verwoord. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op verschillende milieu- en omgevingsaspecten aspecten die van belang (kunnen) zijn voor het plan. In hoofdstuk 5 ‘Juridische aspecten’ wordt een nadere toelichting op de verbeelding en de planregels gegeven. Ten slotte zet hoofdstuk 6 de uitvoerbaarheid van het plan uiteen, waarbij zowel op de economische uitvoerbaarheid wordt ingegaan, alsook op de maatschappelijke uitvoerbaarheid (resultaten van de inspraak en het overleg).

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

9

2 2.1

BESCHRIJVING PLANGEBIED Inleiding

In dit hoofdstuk wordt een beschrijving van het plangebied gegeven, zowel van de bestaande situatie alsook voor de nieuwe situatie. Alvorens wordt ingezoomd op het plangebied zelf, wordt eerst een korte beschrijving van de bestaande locatie in groter verband weergegeven. Vervolgens wordt ingezoomd op de planlocatie zelf en de beoogde nieuwe situatie beschreven. 2.2

Bestaande situatie van de locatie in de omgeving

Landgoed de Paltz ligt in het landelijke gebied van de gemeente Soest, tussen Soestduinen in het noordoosten en het Park vliegbasis Soesterberg in het zuidwesten. Het landgoed is ruim 80 hectare groot en werd in 1876 ontworpen door de landschapsarchitecten Copijn en Springer. Het terrein van circa 80 hectare bestaat uit beukenlanen, zichtassen, waterpartijen en enkele gebouwen. Het gebied maakt deel uit van een bos- en heidecorridor dat van de Leusderheide tot en met het ecoduct over het spoor bij Den Dolder loopt. Het landgoed ligt in een gedeelte van de gemeente Soest waar het landschappelijk beeld gedomineerd wordt door de exploitatie van het landschap; de heide als graasgrond, de bossen voor bosbouw en de militaire oefenterreinen. In de 20e eeuw heeft een grote zandafgraving plaatsgevonden aan de zuidkant van het landgoed, die grenst aan het plangebied. De historische buitenplaats De Paltz ligt hierin als bijzonder ontworpen element en heeft de status van een beschermd rijksmonument. De meest kenmerkende elementen zijn in de redengevende omschrijving opgenomen (bijlage 1 van deze plantoelichting). Met betrekking tot het plangebied gaat het om een gedeelte van de Parkaanleg (uit 1876) en de Villa (landhuis in eclectische stijl uit 1867).

Buiten het plangebied strekt het landgoedontwerp van De Paltz zich verder uit en ligt het eveneens in de redengevende omschrijving opgenomen Koetshuis (Landgoed de Paltz nr. 2). De particulieren die in de loop der jaren eigenaar zijn geweest, hebben hun signatuur nagelaten. Zo bevindt zich midden op het landgoed een doolhof met in het midden een kluizenaarsgrot. Momenteel is het landgoed in eigendom van de Stichting Het Utrechts Landschap. Het landgoed is sinds 9 mei 2014 opengesteld voor publiek. 2.3

Bestaande situatie plangebied

Zoals reeds in hoofdstuk 1 is aangegeven heeft het plangebied in voorliggend bestemmingsplan uitsluitend betrekking op de in erfpacht verkregen gronden ten behoeve van het Herman van Veen Arts Center B.V., gelegen op het perceel Landgoed de Paltz 1. Het plangebied heeft een omvang van ca. 5 hectare en ligt ten zuiden van de hoofdoprijlaan, een lange rechte oprijlaan die aan weerszijden met beuken is beplant. De hoofdentree van deze laan ligt aan de Van Weerden Poelmanweg (N413), doorsnijdt het landgoed en eindigt bij de Paltzerweg in het westen, waar een tweede ingang is. Hoewel de Van Weerden Poelmanweg (N413) daarbij belangrijke schakel vormt in de hoofdwegenstructuur in het zuidelijk deel van de gemeente Soest, is de

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

10

oprijlaan vanaf deze weg uitsluitend via een toegangshek te bereiken. Het plangebied ligt ongeveer halverwege deze oprijlaan en bestaat uit een Vvormig terrein rond het landhuis (hoofdhuis) met een landschappelijke aanleg, waarbij solitair staande bomen (waaronder een sequoia) en/of boom- en struikgroepen de dieptewerking naar en van het huis versterken. Naar het huis loopt een dubbele oprijlaan van waaruit diverse slingerpaden lopen. Deze paden voeren door een fraai aangelegde en verzorgde landschaps- en beeldentuin parktuin waarin het besloten landgoedkarakter goed behouden is gebleven.

Figuur 4 – Luchtfoto bestaande situatie plangebied, met daarin aangegeven de bestaande gebouwen; het landhuis / de villa (1.), de woning (2.), het landgoedtheater (3.) en het gebouw voor opslag (4.)

Binnen het plangebied zijn diverse gebouwen aanwezig, waarbij het reeds genoemde hoofdhuis / landhuis (Landgoed de Paltz nr. 1) het meest prominent aanwezig is. Het betreft een landhuis in een Franse eclectische stijl uit 1867, welke is aangewezen als rijksmonument. Het gebouw bestaat uit een souterrain en twee bouwlagen, met een latere gewijzigde derde bouwlaag. Het landhuis is wat het exterieur betreft vrij gaaf in hoofdvorm, het materiaalgebruik en de detaillering (zie voor de redengevende beschrijving ook bijlage 1). Op de begane grond en eerste verdieping van het landhuis, ook wel ‘De Villa’ genoemd, zijn grote open expositieruimtes aanwezig met beneden een inkomsthal/receptie, garderobe en toiletten.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

11

De begane grond is tevens te gebruiken als concert- en seminarlocatie, waar ook ruimte is voor een kleinschalige eet- en drinkgelegenheid (o.a. voor bezoekers / wandelaars van het landgoed). Het souterrain is niet voor publiek toegankelijk. Het souterrain wordt o.a. gebruikt voor kantoorfuncties en opslag. Ook is er een keuken aanwezig, evenals diverse technische ruimtes. De 2e verdieping (bovenste etage) van de villa is gedeeltelijk voor publiek toegankelijk, zo ook het dakterras aan de rechterzijde (zuidzijde) van het hoofdgebouw. Deze verdieping wordt ook gedeeltelijk gebruikt als woning (penthouse), welke niet voor publiek toegankelijk is. Zuidoostelijk van het landhuis is een vrijstaande woning aanwezig (Landgoed de Paltz nr. 1a), alsook een voormalige kapschuur (Landgoed de Paltz nr. 1b). Deze is verbouwd tot een zogenaamde landgoedtheater, waarbinnen kleinschalige concerten, (theater)voorstellingen en exposities gehouden worden. Tot slot is oostelijk van het theatergebouw nog een gebouw aanwezig dat wordt gebruikt voor de opslag van materiaal ten behoeve van het onderhoud van het landgoed. In figuur 4 is de ligging van de genoemde gebouwen in beeld gebracht. De redengevende monumentbeschrijving Zoals aangegeven is het landhuis De Paltz aangewezen als een rijksmonument. Dit geldt ook voor de parkaanleg, als onderdeel van het landgoed / buitenplaats De Paltz.

De redengevende monumentbeschrijving is in bijlage 1 van deze plantoelichting opgenomen. Bovendien maakt het Landgoed De Paltz deel uit van het gemeentelijk beschermde dorpsgezicht ‘De Paltas, de Kleine Paltz’. Bijgaande foto’s geven een impressie van de huidige situatie in het plangebied weer.

Figuur 5 – Foto ter hoogte van het toegangshek naar Landgoed De Paltz (de oprijlaan), bezien vanaf de Van Weerden Poelmanweg / N413 (bron: Google Streetview)

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

12

Figuur 6 – Foto van het noorlijk deel van het plangebied, met het terrein aan de ‘voorzijde’ van het landhuis De Paltz (bron: website hermanvanveenartscenter)

Figuur 7 – Foto ‘achterzijde’ landhuis De Paltz (bron: website opdeheuvelrug)

2.4

Nieuwe situatie

2.4.1 Het initiatief Vanuit het Herman van Veen Arts Center B.V. bestaat de wens om de bestaande horecafunctie uit te breiden en deze op een adequate wijze vast te leggen in een nieuwe planregeling, gebaseerd op de horeca-categorieën uit de gemeentelijke nota ‘Horecabeleid Buitengebied 2019-2029’ (zie ook paragraaf 3.5.2 van deze plantoelichting), zodat de huidige en gewenste activiteiten goed ten uitvoer gebracht kunnen worden. De culturele activiteiten staan en blijven centraal, waarin tegelijkertijd verschillende horeca-activiteiten mogelijk zijn, waaronder;

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

13

•

• •

Het aanbieden van zogenaamde theaterdiners en lunches aan mensen als deze bijvoorbeeld een concert of voorstelling bezoeken. Het betreft een arrangement, met de mogelijkheid voor een maaltijd en (alcoholisch) drankje, gekoppeld aan de culturele activiteit. Het betreft nadrukkelijk geen zelfstandig (à la carte) restaurant. De horecafunctie is hierin ondersteunend; Het aanbieden van een kop koffie/thee en lunch/tosti e.d. voor bezoekers aan gallery en beeldentuin/ wandelaars op Landgoed De Paltz; Zaalverhuur voor zakelijke bijeenkomsten, vergaderingen, bruiloften, etc.

Daarin wordt uitgegaan van maatwerk, aangezien er expliciet géén zelfstandig horecabedrijf wordt beoogd maar deze juist ten dienste staat van de genoemde culturele activiteiten op het terrein. Daarbij geldt dat uitsluitend een uitbreiding van de horecafunctie wordt voorzien, er vindt geen uitbreiding van gebouwen en/of een herinrichting van de buitenruimte en het landschap plaats. 2.4.2 Nieuwe planregeling Voor het plangebied geldt nu de bestemming ‘Cultuur en ontspanning - De Paltz’. Ook in de nieuwe planregeling wordt deze bestemming opgenomen, waarbij voor de indeling van horeca-activiteiten aansluiting wordt gezocht bij de verschillende categorieën zoals deze in de nota ‘Horecabeleid Buitengebied 2019-2029’ uiteen zijn gezet. In dit kader wordt ook verwezen naar paragraaf 3.5.2 van deze plantoelichting. Van belang daarbij is dat de nieuwe horeca-regeling voor het perceel Landgoed De Paltz 1 passend is voor en aansluit bij de culturele activiteiten van het Herman van Veen Arts Center B.V., alsook bij de extensieve dagrecreatie die momenteel op het landgoed plaatsvindt. Dit geldt ook voor de toegestane openingstijden en het maximum aantal dagen van de verschillende horecacategorieën. Hierbij is ook een relatie met het gemeentelijke horecabeleid én de bestaande afspraken met het Utrechts Landschap van belang.

De nieuwe regeling is dus een combinatie van wensen van het Herman van Veen Arts Center B.V., het horecabeleid en de reeds bestaande afspraken met het Utrechts Landschap. Het plan maakt daarmee uitsluitend de volgende categorieën horeca mogelijk: • Ondersteunende horeca in categorie B: een kleinschalige eet- en drinkgelegenheid. Dit maakt het aanbieden van een kop koffie/thee en lunch/tosti e.d. voor bezoekers aan gallery en beeldentuin/ wandelaars op het landgoed mogelijk. De openingstijden zijn beperkt van maandag tot en met zondag van 10.00 tot 18.00 uur en maximaal 12 dagen per jaar tot 20.00 uur (gezamenlijk met categorie C); • Ondersteunende horeca in categorie C: een niet-zelfstandig restaurant. Daarmee wordt een restuarant uitsluitend ten behoeve van bezoekers van de culturele activiteiten bedoeld. Dit maakt het aanbieden van zogenoemde theaterdiners en lunches mogelijk als mensen bijvoorbeeld een concert of voorstelling bezoeken. De openingstijden zijn beperkt van maandag tot en met zondag van 10.00 tot 18.00 uur en maximaal 12 dagen per jaar tot 22.00 uur (gezamenlijk met categorie B); • Horeca in categorie E: zaalverhuur. Dit maakt de verhuur van zaalruimte voor zakelijke bijeenkomsten, vergaderingen en trouwerijen/bruiloften

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

14

mogelijk. De openingstijden zijn beperkt van maandag tot en met zondag van 10.00 tot 18.00 uur en maximaal 6 dagen per jaar tot 20.00 uur. Voor de verschillende te onderscheiden horeca-categorieën is in het voorliggende bestemmingsplan in artikel 1 onder het begrip ‘horeca’ een definitie opgenomen. En om duidelijk te maken wat onder het begrip ‘ondersteunende horeca’ wordt verstaan, is hiervoor eveneens in artikel 1 een definitie opgenomen: “een niet zelfstandige horecafunctie welke ondergeschikt is aan en ten dienste staat van de hoofdfunctie, welke binnen de bestemming is toegestaan.” Zo is er ter plaatse geen zelfstandige eet- en drinkgelegenheid (categorie B) toegestaan, maar dient deze ten dienste te staan aan de culturele activiteiten en/of de extensieve dagrecreatie, gericht op de wandelaars en bezoekers van het landgoed. Ook is een zelfstandig (à la carte) restaurant (categorie C) niet toegestaan. De restaurantfunctie is uitsluitend voorbehouden aan de culturele activiteiten, voor bezoekers die bijvoorbeeld ook een concert of een theatervoorstelling bijwonen (zoals in de vorm van een theaterdiner). De openingstijden zijn hierop afgestemd en beperkt van maandag tot en met zondag van 10.00 tot 18.00 uur (voor categorie B én categorie C).

In aanvulling daarop bestaat er de mogelijkheid om maximaal 12 dagen per jaar tot uiterlijk 20.00 uur (voor categorie B) en uiterlijk 22.00 (voor categorie C) open te zijn. Belangrijk daarbij te vermelden is dat de opening na 18.00 uur voor beide categorieën gezamenlijk (B+C) niet vaker mag bedragen dan 12 dagen per jaar. Daarmee kan na 18.00 uur in totaal 12 keer per jaar horeca B ook gezamenlijk plaatsvinden met horeca C, maar dat hoeft niet. Als het wel gezamenlijk plaatsvindt geldt dat dus als 1 dag. Het verschil in openingstijden heeft te maken dat de theaterdiners in de regel vóór 20.00 uur zijn afgelopen, als de optredens beginnen. Maar daarbij is het wel de bedoeling dat mensen tijdens de pauze van een voorstelling en na afloop van een voorstelling een drankje kunnen nuttigen. Reden dat 22.00 uur voor horecacategorie C is aangehouden. De zaalverhuur (categorie E) ten behoeve van vergaderingen en feesten (bruiloften e.d.) staat niet ten dienste van de hoofdfunctie (culturele activiteiten). Tegelijkertijd is deze functie ook niet ‘zomaar’ en ‘voor iedereen’ beschikbaar. Dit is namelijk uitsluitend voorbehouden aan stoel-, pad of kabouterhuishouders, etc., en daarmee gelieerd aan het Arts Center. Maar aangezien deze activiteit op het landgoed plaatsvindt, zijn er (in aanscherping op het gemeentelijk horeca-beleid) wel openingstijden aan gekoppeld.

Ook voor horeca in categorie E geldt dat de openingstijden beperkt zijn van maandag tot en met zondag van 10.00 tot 18.00 uur. Voor maximaal 6 dagen per jaar is een uitzondering gemaakt, en mag deze horecafunctie tot uiterlijk 20.00 uur worden uitgeoefend. De benoemde openingstijden zullen overigens niet altijd (dagelijks) ten volle benut worden. Daarbij wordt opgemerkt dat zowel de frequentie van activiteiten alsook de tijden, in goed overleg met het Utrechts Landschap plaats zullen vinden, hetgeen nu ook gebeurt. Daarbij geldt dat genoemde horeca-activiteiten uitsluitend (mogen) plaatsvinden in de bestaande gebouwen en op bestaande terrassen. In figuur 8 is dat in beeld gebracht.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

15

Figuur 8 – Overzicht bestaande bestaande gebouwen (in rood) en bestaande terrassen (in geel) waar horeca-activiteiten plaats (mogen) vinden

Overigens zijn er als onderdeel van de culturele activiteiten ook evenementen (zoals activiteit met meer dan 80 personen, buitenconcerten / versterkt geluid in de buitenlucht) toegestaan. Deze zijn reeds mogelijk op grond van het geldende bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied’ (2013). Het nieuwe bestemmingsplan brengt hierin geen verandering. Ook deze activiteiten worden in goed overleg afgestemd met het Utrechts Landschap en indien nodig wordt er hiervoor bij de gemeente Soest een evenementenvergunning aangevraagd, hetgeen nu ook gebeurt. Tot slot is ook ondersteunende detailhandel mogelijk. Deze functie is al aanwezig in het plangebied, en blijft ook verbonden aan de reeds aanwezige gallery en exposities in het Herman van Veen Arts Center. Daarbij bestaat immers de mogelijkheid voor exposanten om ook stukken te (kunnen) verkopen.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

16

3 3.1

BELEIDSKADERS Inleiding

Op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau is veel beleid geformuleerd dat bij het opstellen van nieuwe bestemmingsplannen van belang is. De meest relevante beleidsaspecten die betrekking hebben op het plangebied worden in dit hoofdstuk uiteengezet. Onderscheid is aangebracht in rijksbeleid (paragraaf 3.2), provinciaal beleid (paragraaf 3.3), regionaal (en gemeentelijk beleid (paragraaf 3.4). 3.2

Rijksbeleid

3.2.1 Nationale omgevingsvisie De kaders van het rijksbeleid op het gebied van de fysieke leefomgeving zijn opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De NOVI is op 11 september 2020 vastgesteld en is vanaf 12 februari 2021 bindend voor het Rijk als geldende visie onder Wet ruimtelijke ordening. De NOVI vervangt daarmee de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR, 2012). Met de NOVI geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Nederland staat immers voor een aantal urgente opgaven, die zowel lokaal, nationaal als wereldwijd spelen. Het zijn grote en complexe opgaven op het gebied van klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw. Deze opgaven zullen Nederland flink veranderen. De toenemende druk op de fysieke leefomgeving vraagt daarbij om een actiever Rijksoverheid. De NOVI stelt een integrale aanpak voor: integraal, samen met andere overheden en maatschappelijke organisatie, en met meer regie vanuit het Rijk. Regie vanuit het Rijk betekent echter niet het centraliseren van taken en verantwoordelijkheden; wel het geven van richting op grote opgaven en regie op goed samenspel, zowel publiek als publiek/privaat.

In de NOVI zijn de genoemde opgaven samengevat in vier prioriteiten:  ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie;  een duurzaam en economisch groeipotentieel;  sterke en gezonde steden en regio's;  toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om dit te bereiken worden 21 nationale belangen benoemt in de NOVI waarop de nationale overheid zich richt. Deze hebben onder andere betrekking op het zorgdragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften, het waarborgen en realiseren van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem, het beperken van klimaatverandering, het waarborgen van de hoofdinfrastructuur voor transport van stoffen via (buis)leidingen, het behouden en versterken van cultureel erfgoed en landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten van (inter)nationaal belang en het verbeteren en beschermen van natuur en biodiversiteit. Deze 21 nationale belangen hebben ook een relatie met het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro), zie ook paragraaf 3.2.2.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

17

Relatie met het plangebied Met het voorliggende bestemmingsplan wordt de uitbreiding van de bestaande horecafunctie op het perceel Landgoed De Paltz 1 in Soest (als onderdeel van de culturele activiteiten van het Herman van Veen Arts Center B.V. die op dit perceel gevestigd is) beoogd. Hiertoe wordt de huidige bestemming ‘Cultuur en ontspanning – De Paltz’ aangepast en aangevuld. Met deze wijziging zijn geen nationale belangen in het geding. Hierdoor is geen sprake van een Rijksverantwoordelijkheid en hebben gemeente en provincie de eerste verantwoordelijkheid om de ruimtelijke aspecten in goede banen te leiden. Voorliggend bestemmingsplan dient hiertoe. 3.2.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Ten behoeve van de bescherming en de verwezenlijking van de nationale belangen, worden in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) algemene regels voorgeschreven die bindend zijn voor de lagere overheden als provincie en gemeente. Hoewel in het Barro de kaderstellende uitspraken uit de voorheen geldende SVIR werden bevestigd, blijven deze ook onder de NOVI gelden.

Het gaat hierbij in de regel om onderwerpen met een hoog abstractie- en schaalniveau, zoals: • Rijksvaarwegen; • Hoofdwegen en hoofdspoorwegen; • Elektriciteitsvoorziening; • Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen; • Natuur Netwerk Nederland (voorheen Ecologische hoofdstructuur); • Primaire waterkeringen buiten het kustfundament, en • IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte). Relatie met het plangebied Het Landgoed De Paltz, en daarmee ook het gehele plangebied in voorliggend bestemmingsplan, ligt binnen het Natuur Netwerk Nederland. Maar omdat het plangebied uitsluitend voorziet in een nieuwe planologische regeling om de (uitbreiding van de) bestaande horecafunctie op het perceel Landgoed De Paltz 1 adequaat te regelen en er geen uitbreiding van bebouwing en/of een herinrichting van de buitenruimte en het landschap plaatsvindt, worden er geen negatieve effecten op het NNN verwacht. In dit kader wordt ook verwezen naar paragraaf 3.3.2 en 4.8 van deze plantoelichting Overige gebieden, zoals hierboven genoemd, zijn niet van belang. Daarmee is het plan niet strijdig met het nationaal ruimtelijk belang, zoals neergelegd in het Barro. 3.2.3 Besluit ruimtelijke ordening In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) zijn regels opgenomen die eisen stellen aan de inhoud van een toelichting op een bestemmingsplan.

Een toelichting dient een verantwoording van de in het plan gemaakte keuzen te bevatten, net als een waterparagraaf, de uitkomsten van het vooroverleg, resultaten van eventueel verrichte onderzoeken, inzichten over de uitvoerbaarheid van het plan, etc. Deze toelichting voldoet daaraan. Verder dient een bestemmingsplan dat voorziet in nieuwe stedelijke ontwikkelingen een verantwoording te bevatten aan de hand van de zogenoemde 'Ladder voor duurzame verstedelijking' (hierna: de Ladder), die is vastgelegd in artikel 3.1.6, lid 2 van het Bro. Dit afwegingskader verplicht overheden tot het maken van een zorgvuldige ruimtelijke afweging bij het

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

18

mogelijk maken van nieuwe stedelijke ontwikkelingen in een bestemmingsplan. Het doel is om te komen tot zorgvuldig ruimtegebruik. De Ladder ziet erop toe dat de toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving bevat van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien, bevat de toelichting vervolgens een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Alvorens te toetsen aan de Ladder dient te worden vastgesteld of sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Dit begrip is in artikel 1.1.1 Bro gedefinieerd als een "ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen". Relatie met het plangebied Omdat de beoogde functiewijziging niet gepaard gaat met een vergroting van het aantal vierkante meters bebouwd oppervlak, betreft het ook geen nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van het Bro en is een nadere onderbouwing in het kader van de ladder voor duurzame verstedelijking niet nodig.

In dit kader wordt ook verwezen naar de uitspraak van de ABRvS op 20 april 2016 (zaaknummer 201503895/1/R2) waarin specifiek wordt geoordeeld dat: “Een bestemmingsplan dat ten opzichte van het voorheen geldende bestemmingsplan geen uitbreiding van de maximaal toegelaten oppervlakte aan bedrijfsbebouwing mogelijk maakt, maar alleen een planologische functiewijziging, voorziet in beginsel niet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 3.1.6, tweede lid, van het Bro, tenzij die planologische functiewijziging een zodanige aard en omvang heeft dat desalniettemin sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.” Op grond van bovenstaande motivering en uitspraken alsmede het gegeven dat het geldende bestemmingsplan al diverse vormen van horeca op Landgoed De Paltz mogelijk maakt, wordt geconcludeerd dat in voorliggend plan geen sprake is van een ‘ladderplichtige stedelijke ontwikkeling’. 3.2.4 Waterbeleid Een ander belangrijk onderwerp in het rijksbeleid is duurzaam waterbeheer. De Europese Kaderrichtlijn Water, die sinds 2000 van kracht is, speelt hierbij een belangrijke rol. De richtlijn moet er immers voor zorgen dat de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europa in 2015 op orde is. Dit betekent dat de rijksoverheid streeft naar een watersysteem dat zoveel mogelijk de natuurlijke situatie (zonder ingrepen van de mens) benadert.

Het streven is onder andere gericht op het behouden en vergroten van de ruimte voor water, waar mogelijk vasthouden van water en verbetering van de waterkwaliteit. De waterbeheerders spelen hierbij een belangrijke rol. In de ruimtelijke plannen, waaronder het bestemmingsplan, moet een Waterparagraaf worden opgenomen. In paragraaf 4.7 van deze plantoelichting wordt hier nader op ingegaan. 3.2.5 Overige wettelijke kaders Bij het opstellen van ruimtelijke plannen is diverse (milieu)wetgeving van toepassing, waaronder de Wet luchtkwaliteit, Erfgoedwet, Wet natuurbescherming, Wet geluidhinder, etc. Ook op deze aspecten zal in hoofdstuk 4 nader worden ingegaan.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

19

3.2.6 Conclusie rijksbeleid Het voorliggende bestemmingsplan is niet strijdig met het geldende Rijksbeleid. 3.3

Provinciaal beleid

3.3.1 Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht Op 10 maart 2021 hebben Provinciale Staten de Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht vastgesteld. De Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht (IOV) is vanaf 1 april 2021 in werking getreden en betreft een tijdelijke verordening die een looptijd zal hebben totdat de Omgevingswet van kracht is en de omgevingsverordening in werking treedt. De IOV is gebaseerd op een aantal wetten en AMvB’s, en bevat instructieregels over taken en bevoegdheden van gemeenten en waterschappen. Daarnaast bevat de IOV direct werkende regels (artikelen). Dit zijn regels die rechtstreeks gelden voor bedrijven, burgers en andere initiatiefnemers bij het uitvoeren van een activiteit. In relatie tot dit bestemmingsplan is vooral het thema “werken, recreatie, wonen”, als onderdeel van het ‘Landelijk gebied’ van belang. Maar ook de thema’s ‘Landschap’, ‘Natuur’ en ‘Water’ spelen een rol. Hierna wordt nader op deze thema’s ingegaan. Landelijk gebied Het plangebied is gelegen in het landelijk gebied.

In artikel 9.7 van de IOV (Instructieregel bestaande stedelijke functies, anders dan wonen) is aangegeven dat percelen die zijn bestemd voor specifieke stedelijke functies, een andere stedelijke functie krijgen indien dit niet leidt tot een toename van de invloed op de omgeving, dat bestaande cultuurhistorische en landschappelijke waarden worden behouden en dat omliggende agrarische bedrijven niet in hun bedrijfsvoering worden belemmerd. Zoals reeds in voorgaande paragraaf 3.2.1 (provinciale Omgevingsvisie) is aangeven, wordt als onderdeel van het voorliggende bestemmingsplan uitsluitend in een nieuwe planologische regeling voorzien om de (wijziging van de) bestaande horecafunctie op het perceel Landgoed De Paltz 1 adequaat te regelen. Het betreffende perceel heeft in het geldende bestemmingsplan de bestemming ‘Cultuur en ontspanning – De Paltz’ en ook in het voorliggende bestemmingsplan wordt deze bestemming weer opgenomen. De betreffende bestemming wordt uitsluitend aangepast en aangevuld op de aspecten die betrekking hebben op de horeca-activiteiten. Daarbij geldt dat de bestaande cultuurhistorische en landschappelijke waarden niet worden aangetast omdat de bestaande bebouwing maatgevend is en er geen uitbreiding van bebouwing en/of een herinrichting van de buitenruimte en het landschap plaatsvindt (zie ook hierna).

Bovendien draagt de wijziging van de horeca-functie bij aan het behoud van het landgoed, omdat een deel van de gelden aan het onderhoud kan worden besteed. Landschap Het plangebied maakt deel uit van het ‘Landschap Utrechtse Heuvelrug’ zodat artikel 7.9 (Instructieregel Landschap) van toepassing is. Dit betekent dat bestemmingen en regels ter bescherming en versterking van de in het plangebied voorkomende kernkwaliteiten opgenomen moeten worden.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

20

Tegelijkertijd wordt in de PRV aangegeven dat landschap geen statisch plaatje is, en altijd in ontwikkeling is. Dynamiek hoort daarin. Voor de Utrechtse Heuvelrug zijn de volgende kernkwaliteiten geformuleerd: - robuuste eenheid; - reliëfbeleving; - extreme historische gelaagdheid. Zoals genoemd in hoofdstuk 2 van deze plantoelichting maakt het plangebied deel uit van het Landgoed De Paltz. Als onderdeel van het voorliggende plan vindt er echter geen uitbreiding van bebouwing en/of een herinrichting van de buitenruimte en het landschap plaatsvindt. Een aantasting van de bestaande kwaliteiten van het gebied is dus niet aan de orde. Daarbij wordt opgemerkt dat behalve het landhuis De Paltz, ook de parkaanleg is aangewezen als een rijksmonument. De redengevende monumentbeschrijving hiervan is in bijlage 1 van deze plantoelichting opgenomen. NNN Het plangebied ligt geheel binnen het NNN. In artikel 6.3, lid 1 van de IOV is aangegeven dat een bestemmingsplan dat betrekking heeft op locaties binnen het natuurnetwerk Nederland geen nieuwe bestemmingen en regels bevat die ruimtelijke ontwikkelingen toestaan die nadelige gevolgen kunnen hebben voor de wezenlijke kenmerken en waarden van het natuurnetwerk Nederland. Onder wezenlijke kenmerken en waarden worden zowel actuele als potentiële waarden verstaan.

Bovendien mag het plan geen nieuwe bestemmingen en regels bevatten die kunnen leiden tot een vermindering van de kwaliteit, de oppervlakte of de samenhang van het NNN. Tegelijkertijd is in artikel 6.3, lid 2 van de IOV bepaald dat bestaande gebouwen en verharding niet tot de oppervlakte van het NNN behoren. Zoals reeds aangegeven voorziet met het voorliggende plan uitsluitend in een nieuwe planologische regeling om de (wijziging van de) horecafunctie op het perceel Landgoed De Paltz 1 adequaat te regelen, afgestemd op het nieuwe horecabeleid van de gemeente Soest. Er vindt geen uitbreiding van bebouwing en/of een herinrichting van de buitenruimte plaats. Bovendien is in het voorliggende plan vastgelegd dat de horecafuncties uitsluitend zijn toegestaan in bestaande gebouwen, onder bestaande overkappingen en op bestaande terrassen. Daarmee is specifiek voor dit plan artikel 6.3, lid 2 van de IOV van toepassing en wordt de oppervlakte, aaneengeslotenheid en robuustheid van het NNN niet aangetast. Voor een meer uitgebreide motivering wordt verwezen naar paragraaf 4.8 van deze plantoelichting. Overigens is er in het voorliggende bestemmingsplan ten behoeve van de instandhouding en ontwikkeling van landschaps- en natuurwaarden een dubbelbestemming ‘Waarde – Ecologie’ opgenomen, gelijk aan de regeling in het geldende bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied’.

Op grond van deze bestemming is een omgevingsvergunning nodig om diverse werken en werkzaamheden uit te oefenen. Water Het plangebied ligt gedeeltelijk binnen een gebied dat is aangeduid als ‘beschermingszone drinkwaterwinning’ (zie figuur 9). Dit in verband met de ligging binnen het 100-jaarsaandachtgebied van het waterwingebied

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

21

Soestduinen, zoals deze is opgenomen Provinciale Milieuverordening van de provincie Utrecht (PMV). Dit betekent dat het bestemmingsplan geen activiteiten toelaat en geen bestemmingen en regels bevat die een risico vormen voor de grond- en oppervlaktewaterwinning voor menselijke consumptie (Artikel 3.7 Instructieregel ruimtelijke bescherming grondwater). In dit kader wordt opgemerkt dat de voorgenomen ontwikkeling binnen het plangebied niet in functies en bebouwing voorziet die het grondwater zullen verontreinigen of het grondwaterpeil zullen aantasten. De bestemming ‘Cultuur en ontspanning – De Paltz’ zorgt bovendien ten opzichte van de huidige planregeling niet voor meer verontreinigingsrisico’s. Een nadere beschermingsregeling wordt dan ook niet nodig geacht.

Figuur 9 – Beschermingszone drinkwaterwinning in relatie tot het plangebied (rood) (bron: Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht)

3.3.2 Conclusie provinciaal Het voorliggende bestemmingsplan is niet strijdig met het geldende provinciale beleid. 3.4

Regionaal

3.4.1 Blauwe Omgevingsvisie 2050 De driedimensionale Blauwe Omgevingsvisie 2050 (BOVI) is de langetermijnvisie van het Waterschap Vallei en Veluwe. Met deze BOVI zet het waterschap op een geheel nieuwe wijze koers naar een duurzame en waterinclusieve leefomgeving. Daarbij kijkt het waterschap integraal, grensontkennend, over de grenzen van taken en gebieden heen en werkt vanuit de drie zogenoemde waterprincipes: • water is een ordenend principe in de ruimtelijke ordening;

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

22

• maximaal vasthouden en schoonhouden van water; • partnerschap als watermerk. Deze principes leiden tot één samenhangende weergave van water in het landschap van het waterschap: één kringloop van bron tot monding, door stedelijk en landelijk gebied en van boven- en ondergrond. 3.4.2 Blauw omgevingsprogramma 2022-2027 Het Blauw Omgevingsprogramma (BOP) is het waterbeheerprogramma van Waterschap Vallei en Veluwe voor de planperiode 2022-2027. Het gebied, de maatschappelijke thema's en samenwerking met partners zijn meer centraal gezet dan in voorgaande waterbeheerprogramma's. Het waterbeheerprogramma is een kerninstrument onder de in voorbereiding zijnde Omgevingswet en bevat naast de verplichte onderdelen van het programma (zoals Kader Richtlijn Water, KRW), ook een niet verplicht deel. Het BOP is daarmee het wettelijk instrument van het waterschap om de doelen voor de middellange termijn vast te leggen. In het BOP worden doelen uit de Blauwe Omgevingsvisie 2050 (BOVI2050) vertaald naar gebiedsgerichte doelen. Het betreft hoofdoelen op het gebied van waterveiligheid, watersystemen, wonen en zuiveren, circulaire economie en energietransitie. Zoals reeds aangegeven moet in ruimtelijke plannen, waaronder het bestemmingsplan, een waterparagraaf worden opgenomen waarin de belangrijkste wateraspecten in beeld worden gebracht en afgewogen.

In paragraaf 4.7 van deze plantoelichting wordt hier nader op ingegaan. 3.5

Gemeentelijk beleid

3.5.1 Structuurvisie Soest 2009-2030 De gemeenteraad van Soest heeft 29 oktober 2009 de 'Structuurvisie Soest 2009-2030' vastgesteld. In de Structuurvisie zijn op basis van maatschappelijke trends, de bestaande situatie en het vigerende beleid uitgangspunten geformuleerd voor toekomstige ontwikkelingen. Daarbij zijn verschillende waarden en belangen afgewogen. Zo mogelijk zijn belangen gezamenlijk ontwikkeld. De Structuurvisie geeft een streefbeeld voor de periode tot 2015 met een doorkijk naar 2030. Hierin doet de gemeenteraad uitspraken over alle onderwerpen die ruimtelijk relevant zijn. Op grond van de bijbehorende structuurvisiekaart maakt het plangebied deel uit van een zone die is aangeduid als ‘te behouden bos’. De locatie wordt verder niet specifiek benoemd in de visie. Er zijn derhalve ook geen nadere (ruimtelijke) randvoorwaarden van toepassing op het plangebied. 3.5.2 Horecabeleid Buitengebied 2019-2029 Op 10 oktober 2019 heeft de gemeenteraad van Soest nota ‘Horecabeleid Buitengebied 2019-2029’ vastgesteld. In deze nota zijn de ruimtelijke kaders vastgelegd voor het vestigen of uitbreiden van horeca in het buitengebied.

De belangrijkste doelstellingen van dit horecabeleid zijn: • zorgen voor een horecafunctie die integraal deel uitmaakt van de toeristisch/recreatieve functie van het buitengebied en daarmee bijdraagt aan de beleefbaarheid van het buitengebied; • ruimte bieden op de juiste locatie aan een diversiteit van horecaformules die momenteel vanuit de markt worden aangeboden;

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

23

• •

aansluiten op de gemeentelijke infrastructuur en bestaande recreatieve routes; zorg dragen voor een goed evenwicht tussen toeristisch-recreatieve aantrekkelijkheid en het behoud van omgevingswaarden; een aantrekkelijk klimaat voor bewoners, (horeca)ondernemers.

Om per gebied goed te bepalen welke horeca mogelijk wordt gemaakt, zijn in de nota diverse horecacategorieën onderscheiden. De nieuwe indeling bestaat daarbij uit 5 categorieën, A t/m E. Categorie A: Lichte horeca/dagzaken Categorie B: Kleinschalige eet- en drinkgelegenheid. Categorie C: Restaurants Categorie D: Hotels Categorie E: Zaalverhuur Voor nieuwvestiging of uitbreiding van horeca-activiteiten gelden de volgende algemene uitgangspunten voor een belangenafweging: • horeca activiteiten kunnen worden toegestaan op bestaande erven; • horeca in het landelijk gebied levert een bijdrage aan het versterken van de toeristische kwaliteiten van Soest en Soesterberg. Het gaat dan specifiek om horeca gekoppeld aan routestructuren (fietsers en wandelaars) die bijdragen aan de beleefbaarheid van het buitengebied. • horeca sluit aan bij ontwikkelingen in de omgeving en aanbod van horeca in de regio; • horeca sluit aan bij de vraag. Initiatieven moeten gericht zijn op de behoefte en vraag van recreanten (wandelaars, fietsers, omwonenden, besloten groepen); • het toestaan van nieuwe horeca is maatwerk.

Specifieke locaties moeten voldoen aan de voorwaarden vanuit dit horecabeleid en ook aan de voorwaarden van een goede ruimtelijke ordening; • horeca moet voldoen aan het parkeerbeleid: er moet worden voorzien in voldoende parkeergelegenheid conform de gemeentelijke parkeernorm; • nieuwe horeca-initiatieven leiden niet tot verkeersonveilige situaties; • nieuwe horeca-initiatieven mogen niet leiden tot een onevenredig grotere verkeersbelasting op aangrenzende wegen en paden. Naast deze algemene uitgangspunten worden er in de betreffende nota verschillende deelgebieden onderscheiden, waarin op basis van een zogenaamd ‘stoplichtmodel’ (rood, oranje, groen) geen of juist wel nieuwe horeca (onder voorwaarden) wordt toegestaan. Relatie met het plangebied Zoals uit figuur 10 blijkt, maakt het plangebied deel uit van deelgebied 7 (Soesterbergstraat / Soestduinen) waarvoor een oranje kleur geldt.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

24

Figuur 10 – Indeling gebieden horecabeleid, gebaseerd op het ‘stoplichtmodel’ in relatie tot het plangebied (blauw) (bron: Horecabeleid Buitengebied 2019-2029)

Dit gebied wordt als volgt omschreven: de Soesterbergsestraat is de entree tot het bosgebied; horeca vergroot de beleefbaarheid en aantrekkelijkheid. Er zijn ook al horeca-initiatieven. Het gebied maakt wel onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland. Dit betekent dat de natuurwaarden niet aangetast mogen worden. Nieuwe horeca is mogelijk, met een zorgvuldige afweging. Wat betreft het type horeca, zijn Categorie A, B, C en E toegestaan. Daarbij geldt dat zaalverhuur mogelijk is als nieuwe gebruiksfunctie indien dit binnen bestaande bebouwing plaatsvindt. Tot slot gelden er voor dit deelgebied nog een drietal aandachtspunten: • Horeca zo veel mogelijk koppelen aan entrees tot het bosgebied; • Natuurwaarden en natuurbeleving staan voorop; • Ontsluiting op en verkeersveiligheid van de Soesterbergsestraat / N413. Het plangebied heeft in het bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied’ in het geheel de bestemming ‘Cultuur en ontspanning - De Paltz’ en kan daarmee worden getypeerd als een bestaand erf. Met het voorliggende bestemmingsplan wordt voor het perceel Landgoed De Paltz 1 voorzien in een aanpassing van de huidige horeca-regeling die meer passend is voor en aansluit bij de culturele activiteiten van het Herman van Veen Arts Center B.V., die ter plaatse gevestigd is.

Het betreft in dit kader ondersteunende horeca in categorie B (een kleinschalige eet- en drinkgelegenheid), ondersteunende horeca in categorie C (een nietzelfstandig restaurant), en horeca in categorie E (zaalverhuur). Daarbij geldt dat deze horeca-activiteiten uitsluitend plaatsvinden in de bestaande gebouwen (en op bestaande terrassen) die momenteel ook al aanwezig zijn. Er wordt dus geen nieuwe bebouwing toegevoegd. Ook vindt er geen herinrichting van de buitenruimte van het perceel en/of het landschap plaats. Daarmee worden er geen negatieve effecten van het NNN verwacht (zie ook paragraaf 3.3.2 en 4.8). Bovendien leidt het plan niet tot (extra) verkeer op

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

25

het landgoed. In dit kader wordt ook verwezen naar paragraaf 4.11 van deze plantoelichting 3.5.3 Nota Parkeernormen auto en fiets (4e herziening, 2021) Een ontwikkeling, een bouwactiviteit en/of wijziging van gebruik, kan tot gevolg hebben dat er (meer) ruimte nodig is voor het parkeren van auto’s en het stallen van fietsen. Bij nieuwe ontwikkelingen in de gemeente Soest wordt het parkeren en stallen beoordeeld op basis van de Nota Parkeernormen auto en fiets (4 e herziening, vastgesteld door de gemeenteraad op 14 oktober 2021), waarin o.a. de normen voor het aantal parkeerplaatsen en fietsparkeerplekken zijn vastgelegd. Daarnaast is opgenomen hoe op basis van deze normen de gemeentelijke parkeereis bij ontwikkelingen moet worden berekend. Deze nota is ook planologisch vastgelegd middels het vaststellen van het bestemmingsplan “Parapluplan omissies en Nota parkeernormen auto en fiets, 4e herziening”. In paragraaf 4.11 van deze plantoelichting is het onderdeel parkeren in relatie tot de beoogde planontwikkeling nader toegelicht. 3.5.4 Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan (GWRP) Soest-Baarn 2018-2022 In het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan (GWRP) Soest-Baarn 2018-2022 wordt aangegeven dat bij nieuwbouw regenwater en afvalwater gescheiden moeten worden aangelegd.

Hemelwater afkomstig van nieuwbouw en uitbreidingen mag niet op het afval/vuilwaterriool worden aangesloten, maar moet worden aangesloten op het hemelwaterriool of waar mogelijk op eigen terrein de bodem infiltreren. Op deze manier wordt niet onnodig veel hemelwater afgevoerd en wordt het rioolstelsel en de rioolwaterzuivering niet onnodig belast. In het onderhavige bestemmingsplan wordt een passende regeling voor de huidige activiteiten van het Herman van Veen arts Center op Landgoed De Paltz 1 in Soest mogelijk gemaakt. Er worden geen nieuwe gebouwen toegevoegd. Ook vindt er geen uitbreiding van de bestaande gebouwen plaats. De bestaande wijze van vuilwaterafvoer in het plangebied (middels een drukriool) wijzigt daarmee ook niet. En omdat er geen extra belasting van het rioolstelsel is (er wordt immers uitsluitend een functiewijziging mogelijk gemaakt die de feitelijke situatie vastlegt) en in de praktijk is gebleken dat de capaciteit van de riolering al meer dan 10 jaar voldoende is, worden er ook geen problemen verwacht. Aanpassingen aan het rioolstelsel zijn dan ook niet nodig. 3.5.5 De groene kernkwaliteit van Soest Het groenbeleid is vastgelegd in de nota ‘De groene kernkwaliteit van Soest’ (2014). Deze nota wordt ook wel het groenstructuurplan genoemd.

Het groenstructuurplan beschrijft de belangrijkste groenstructuren op dorps- en wijkniveau van Soest en Soesterberg, waarbij bomen de belangrijkste dragers van het groene karakter van de gemeente zijn. De bos- en natuurgebieden zijn daarbij niet meegenomen. De gemeente Soest heeft een uitgebreide groenstructuur zowel binnen de bebouwde kom als in het groene buitengebied. Daarbij zijn nog veel landschappelijke cultuurhistorische elementen aanwezig. De kernkwaliteit van het groen in Soest bestaat uit een combinatie van visueel-ruimtelijke, functioneel-ruimtelijke en economische kwaliteiten. Het groen op dorps- en wijkniveau draagt bij aan de collectieve beleving van de groene kernkwaliteit,

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

26

waarbij bomen de belangrijkste groenelementen zijn. Het groen dat bepalend is voor de groene kernkwaliteit is vastgelegd op de groenstructuurkaart (zie ook navolgende paragraaf 3.5.6). Zoals reeds in paragraaf 2.2 van deze plantoelichting is aangegeven maakt het plangebied deel uit van een bos- en heidecorridor dat van de Leusderheide tot en met het ecoduct over het spoor bij Den Dolder loopt. De historische buitenplaats De Paltz ligt hierin als bijzonder ontworpen element en heeft de status van een beschermd rijksmonument. Omdat het voorliggende plan uitsluitend voorziet in een nieuwe planologische regeling om de (uitbreiding van de) bestaande horecafunctie op het terrein adequaat te regelen en er geen uitbreiding van bebouwing en/of een herinrichting van de buitenruimte en het landschap plaatsvindt, worden er geen wijzigingen in de bestaande groenstructuur aangebracht. 3.5.6 Bescherming en kap van bomen 2012 In de nota ”Bescherming en kap van bomen” (2012) is het beleid rondom het duurzaam beschermen van bomen en de regels voor het kappen vastgelegd. De te beschermen bomen zijn onderverdeeld in 5 categorieën: 1. Bomenstructuren zoals vastgelegd op de groenstructuurkaart / bomenkaart, en de parkwijken; 2. Monumentale bomen (particulier en gemeentelijk); 3. Waardevolle bomen (gemeentelijk); 4. Toekomstig monumentale en particuliere bomen op percelen meer dan 175 m2; 5.

Overige openbare bomen. De beschermwaardige bomen van categorieën 1 t/m 3 zijn vastgelegd op de zogenaamde ‘Bomenkaart’ van Soest. Voor deze bomen geldt een concreet verbod op het vellen. Er wordt géén vergunning verleend voor kap tenzij sprake is van een zwaarwegend verwijderingsbelang. Daarbij wordt altijd een herplantplicht opgelegd. Voor de bomen in categorie 4 en 5 geldt een vergunningplicht voor particuliere bomen met een stamomtrek van minimaal 80 cm (gemeten op 1.30 meter boven maaiveld). De vergunning wordt verleend mits er geen sprake is van een weigeringsgrond. Daarbij kan een herplantplicht worden opgelegd. Bij ruimtelijke ontwikkelingen spelen aanwezige bomen een belangrijke rol. Aan de hand van een bomeninventarisatie in de oriëntatiefase wordt bepaald welke bomen behouden moeten blijven en worden randvoorwaarden omtrent de bomen opgesteld.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

27

Figuur 11 – Uitsnede bomenkaart in relatie tot het plangebied (bron: Bomenkaart, 25 november 2014)

Zoals uit figuur 11 blijkt maakt het plangebied geen deel uit van een van de voornoemde gebieden of locaties. Er zijn op grond van de bomenkaart dus geen beschermwaardige bomen (ca. 1,2 of 3) aanwezig. En omdat het voorliggende plan uitsluitend voorziet in een nieuwe planologische regeling om de (uitbreiding van de) bestaande horecafunctie op het terrein adequaat te regelen en er geen uitbreiding van bebouwing en/of een herinrichting van de buitenruimte en het landschap plaatsvindt, en dus ook geen effect heeft op de aanwezige bomen binnen het plangebied, is aan nadere afweging niet nodig. 3.5.7 Conclusie gemeentelijk beleid Het voorliggende bestemmingsplan is niet strijdig met het geldende gemeentelijk beleid.

Ontwerp, Toelichting bestemmingsplan De Paltz / v7 / juli 2023

28

4 4.1

MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN Inleiding

In dit hoofdstuk wordt een aantal milieu- en omgevingsaspecten toegelicht die bij een ruimtelijk plan in beschouwing moeten worden genomen. Na een algemene beschrijving, gebaseerd op beleid en regelgeving, wordt voor elk onderdeel ingegaan op de relatie met het plangebied. 4.2

Bodem

4.2.1 Beleid en regelgeving In het kader van een ruimtelijk plan moet aangetoond worden dat de kwaliteit van de bodem en het grondwater in het plangebied in overeenstemming zijn met het beoogde gebruik. Dit is geregeld in de Wet Bodembescherming. De bodemkwaliteit kan namelijk van invloed zijn op de beoogde functie van het plangebied. Indien sprake is van een functiewijziging zal er in veel gevallen een bodemonderzoek moeten worden uitgevoerd op de planlocatie. Middels dit onderzoek (conform NEN 5740) kan in beeld worden gebracht of de bodemkwaliteit en de beoogde functie van het plangebied bij elkaar passen. 4.2.2 Situatie in het plangebied In het kader van de beoogde uitbreiding van de bestaande horecafunctie op het perceel Landgoed De Paltz 1 in Soest (als onderdeel van de culturele activiteiten van het Herman van Veen Arts Center B.V. die op dit perceel gevestigd is), wordt de huidige bestemming ‘Cultuur en ontspanning – De Paltz’ aangepast en aangevuld. In dit kader vinden er geen bouwactiviteiten plaats. Ook wordt er geen herinrichting van de buitenruimte op het terrein voorzien. Er is alleen sprake van een gebruikswijziging. Bovendien zijn er binnen de gemeente Soest geen gegevens bekend waaruit blijkt dat de bodem ter plaatse verontreinigd is. Dit blijkt ook uit de gegevens van het digitale bodemloket (www.bodemloket.nl).