2. Bijlage 1 Kadernota 2024 definitief

Kadernota 2024

Kadernota 2024 Richtinggevend voorstel voor het beleid en de financiële kaders van de begroting 2024

Inclusief actualisatie Meerjarenperspectief 2024-2027

Pagina 1 van 46

Kadernota 2024

Inhoudsopgave Leeswijzer ............................................................................................... 3 Hoofdstuk 1 – Bestuurlijke inleiding ....................................................... 4 Hoofdstuk 2 – Richtinggevende voorstellen en ontwikkelingen per deelprogramma ....................................................................................... 7 2.1 - Programma 1 – Bestuurlijke omgeving ........................................... 7 2.2 - Programma 2 – Fysieke leefomgeving........................................... 11 2.3 - Programma 3 – Sociale leefomgeving ........................................... 22 2.4 – Overhead ...................................................................................... 31 2.5 - Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................ 33 Hoofdstuk 3 – Financiële hoofdlijnen .................................................... 34 3.1 – Uitgangspunten ramingen programmabegroting 2024-2027 ........ 34 3.2 – Verkenning financieel meerjarenperspectief 2024-2027 .............. 36 3.3 – Overzicht richtinggevende voorstellen ......................................... 38 3.4 – Een op termijn sluitende meerjarenbegroting .............................. 40 Hoofdstuk 4 – Kapitaalgoederen en meerjarig investeringsplan ...........

42 4.1 - Inleiding ....................................................................................... 42 4.2 – Meerjarig investeringsplan per categorie kapitaalgoederen ......... 42 4.3 – Verwerking in begroting ............................................................... 46

Pagina 2 van 46

Kadernota 2024

Leeswijzer Hoofdstuk 1 bestaat uit de bestuurlijke inleiding met de bestuurlijke boodschap: hoe dragen de geïnventariseerde richtinggevende beleidsvoorstellen bij aan de nadere invulling van het coalitieakkoord 2022-2026 en hoe past dit binnen de financiële kaders. Hoofdstuk 2 richtinggevende voorstellen en ontwikkelingen per deelprogramma Hier worden de richtinggevende voorstellen en ontwikkelingen per deelprogramma beschreven en de relatie gelegd met het geldende coalitieakkoord en de begroting 2023-2026. Hoofdstuk 3 financiële hoofdlijnen Dit hoofdstuk schetst de financiële uitgangspunten voor de ramingen van de begroting 2024-2027. Verder wordt in kaart gebracht welke (financiële) ontwikkelingen op ons afkomen (verkenning meerjarenperspectief). Daarnaast worden de richtinggevende voorstellen in dit hoofdstuk samenvattend weergegeven en wordt de richting aangegeven om te komen tot een op termijn sluitende begroting 2024-2027. In hoofdstuk 4 worden kapitaalgoederen in relatie tot het meerjarig investeringsplan nader toegelicht.

Pagina 3 van 46

Kadernota 2024

Hoofdstuk 1 – Bestuurlijke inleiding Met deze kadernota 2024 willen we verder richting geven aan de uitvoering van het coalitieakkoord ‘Bouwen aan de toekomst, samen aan de slag!’. In dit akkoord stelden we al vast dat we voor grote opgaven staan, met een horizon tot ver voorbij deze raadsperiode. Om deze opgaven waar te kunnen maken, gaven we ook hierbij twee belangrijke randvoorwaarden aan: breng de ambtelijke organisatie kwalitatief en kwantitatief op orde en actualiseer de veelal verouderde beleidsmatige kaders. In het afgelopen jaar hebben we al belangrijke stappen gezet. We zijn gestart met de uitvoering van ons programma Bouwen aan vertrouwen. Met als belangrijke thema’s: opgavegericht werken en besturen, een sterk bestuurlijk-ambtelijk samenspel en een organisatie die op sterkte is en bovendien in control. We zijn al vergevorderd met het traject om te komen tot een nieuwe visie op ons sociaal domein. Samen met de nieuwe sportnota en cultuurnota liggen daarmee, snel na het zomerreces, belangrijke kaders ter besluitvorming aan uw raad voor. We zijn ook gestart met het participatietraject en onderzoek voor een zestal omgevingsprogramma’s binnen het fysiek domein: wonen, mobiliteit, werken, water, energie en groen. Dit jaar werken wij de thema's uit in waardenkaarten.

Na vaststelling van het afwegingskader hiervoor zullen de programma's de eerste helft van 2024 beschikbaar zijn. Bij de uitwerking van de plannen streven we naar samenhang en afstemming tussen het fysiek en het sociaal domein. Deze zijn immers onlosmakelijk met elkaar verbonden. Overigens merken we hierbij op dat we in de begroting nog geen middelen hebben geraamd voor de uitvoering van beleidswijzigingen of -intensiveringen die uit de nieuwe plannen en visies zullen voortvloeien. Hier ligt een financiële opgave, waarvan de omvang afhankelijk is van nog te maken keuzes. Daar komen we in deze bestuurlijke inleiding nog op terug. Belangrijke pijlers in het coalitieakkoord zijn (de versnelling van de) woningbouw, het sociaal domein en de energietransitie. Deze thema’s zullen ook het komende begrotingsjaar kleuren. Een thema dat nog niet het coalitieakkoord werd genoemd is het vluchtelingenvraagstuk. Op dit moment moeten we er van uitgaan dat dit vraagstuk voorlopig hoog op de agenda blijft staan. Zowel de opvang van Oekraïners als de opvang van asielzoekers en statushouders leggen een relatief groot beslag op ambtelijke, maar ook op de ruimtelijke capaciteit. In Soesterberg staan grote ontwikkelingen op stapel. Nu de gebiedsvisie Soesterberg Noord ter besluitvorming aan uw raad is voorgelegd, is de volgende stap het vaststellen van een ontwikkelstrategie.

En ook hier dient zich een financiële opgave aan, waarvan de omvang afhankelijk is van nog te maken keuzes. Als we een actieve versnelling van de woningbouw willen realiseren, is een sluitende grondexploitatie niet realistisch, zo blijkt uit eerste berekeningen. Zelfs als we ons beperken tot de ontwikkeling van kamer 2 moeten we rekening houden met een verliesgevende grondexploitatie. In de begroting 2023 maakten we melding van grootschalige opgave van Defensie in onze regio. Inmiddels is een brede samenwerking van partijen tot stand gekomen: het gebiedsprogramma van A(mersfoort) tot Z(eist). Pagina 4 van 46

Kadernota 2024

Hierin wordt samengewerkt in ruimtelijke én maatschappelijke opgaven, gebundeld in de samenbindende opgave ‘Centraliseren, Verduurzamen en Vernieuwen’. Momenteel wordt gewekt aan het opstellen van een samenwerkingsovereenkomst, die mogelijk in de loop van dit jaar nog kan worden afgesloten. We verwachten dan ook meer duidelijkheid te kunnen geven ten aanzien van de vraag wat de financiële en formatieve consequenties zullen zijn voor de komende jaren. In september 2023 leggen we u de nieuwe visie op het sociaal domein voor, in samenhang met de nieuwe sportnota en cultuurnota. In deze kadernota lopen we niet op de besluitvorming vooruit. Wel leggen we u nu een aantal voorstellen voor die niet zozeer afhankelijk zijn van de door uw raad vast te stellen visie, maar samenhangen met demografische, landelijke en regionale ontwikkelingen. In regionaal verband zijn afspraken gemaakt om de kosten van specialistische hulp (jeugd en WMO) te verlagen. Dat willen we doen door substantieel te investeren in de eigen lokale teams. Als we deze ambitie kunnen waarmaken dan zullen ook de geraamde lasten navenant dalen. Uit een oogpunt van voorzichtig financieel beleid stellen we echter voor om daarmee in de begroting vooralsnog slechts beperkt rekening te houden en eerst de concrete resultaten af te wachten.

Mede door de energiecrisis is de verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen pregnanter op de agenda gezet. We hebben de ambitie uitgesproken om de eerder door uw raad vastgestelde routekaart versneld uit te voeren. Naast de wens tot verduurzaming zien we echter ook de noodzaak om een aantal gebouwen te renoveren (waarvoor nog geen middelen in de begroting zijn geraamd). Dit vergt een samenhangende aanpak. In deze kadernota treft u hiervoor een voorstel aan. Zoals uit het vorengaande blijkt, hebben we al veel werk in de steigers gezet, maar we zijn nog niet in alle gevallen klaar voor de uitvoering. We verwachten dat een aantal door uw raad nog vast te stellen nieuwe visies, plannen en beleidskaders zal leiden tot een budgetclaim om de uitvoering ervan mogelijk te maken. Daarvoor zal nog dekking moeten worden gevonden. Omdat we in dit stadium nog geen raming kunnen voorleggen van de financiële consequenties per afzonderlijk onderwerp, zullen we moeten volstaan met een indicatieve raming voor het geheel. In deze kadernota houden we rekening met een stelpost: van € 0,75 miljoen in 2024 en € 1,5 miljoen vanaf 2025. Soest is een financieel gezonde gemeente. Het financiële meerjarenperspectief laat de eerste jaren nog steeds een ruim overschot zien. Voor de laatste begrotingsjaren zien we echter een duidelijk minder gunstig beeld.

Dit is het gevolg van aanzienlijke lagere uitkeringen uit het Gemeentefonds. Hoewel niet kan worden uitgesloten dat het Rijk nog met een zekere compensatie komt, kunnen we daar nu niet van uitgaan. Ook de verwachtingen ten aanzien van de meicirculaire 2023 zijn niet hoopvol. Daar komt nog bij dat ook de investeringsopgave voor de komende jaren zal toenemen. Mede dankzij het forse overschot op de jaarrekening 2022 beschikt Soest over een ruime algemene reserve: € 23 miljoen, ruim boven het afgesproken minimumniveau van € 7 miljoen. Het surplus is beschikbaar om in te zetten voor in beginsel incidentele uitgaven. Hierbij is te denken aan investeringen, de dekking van incidentele begrotingstekorten of aan de dekking van het eerder genoemde (mogelijke) exploitatietekort voortvloeiende uit de nog vast te stellen ontwikkelstrategie Soesterberg Noord. Pagina 5 van 46

Kadernota 2024

Wij kunnen in dit stadium nog geen concreet voorstel aan u voorleggen. Wel vragen we uw instemming om uw raad bij de begroting 2024 een nader voorstel voor te leggen over een financieel verantwoorde aanwending van het surplus (of een deel daarvan) binnen de algemene reserve. Proces tussen kadernota en begroting De kadernota is het richtinggevende document voor de begroting 2024. We houden koers door ons te blijven richten op de uitvoering van het coalitieakkoord en de daarin geprioriteerde thema’s. Wij verzoeken u ons college het mandaat te verstrekken om de richting van de kadernota 2024 met inachtneming van de kaderstellende uitspraken van uw raad, verder uit te werken in de begroting 2024-2027. Bij de uitwerking betrekken we ook de uitkomsten van de meicirculaire 2023. Daarbij merken we nog op dat de voorstellen die we in deze kadernota aan u voorleggen niet het karakter dragen van formele begrotingsvoorstellen, maar een richting aangeven. Zoals de tabellen uit hoofdstuk 3 laten zien, leidt het geheel van voorstellen – op basis van het nu voorziene, maar onzekere financieel perspectief – tot aanmerkelijke begrotingstekorten vanaf 2026. We zullen daarom binnen de vastgelegde beleidsmatige kaders wellicht nadere keuzes moeten maken. Ook zullen we voorstellen nog nader moeten uitwerken en waar mogelijk voorzien van smart geformuleerde doelstellingen.

Voor het budgettaire begrotingskader gaan we uit van de volgende randvoorwaarden: een sluitend eerste begrotingsjaar (conform de eisen vanuit het provinciaal toezicht) en een perspectief op een op termijn sluitende meerjarenbegroting. Dat betekent dat we ons nu niet willen vastleggen op een begroting die voor alle begrotingsjaren sluitend is. De door het Rijk gecreëerde financiële onzekerheid rondom de begrotingsjaren vanaf 2026 vormt hiervoor een belangrijke aanleiding. Tegelijkertijd biedt onze reservepositie, zoals al genoemd, voldoende mogelijkheden om zo nodig incidentele begrotingstekorten op te vangen. Zoals we hebben toegezegd (zie ook de presentatie aan uw raad op 1 februari 2023) willen we de begroting 2024 ‘smarter’ maken, onder meer door concrete doelstellingen te formuleren, de relatie doelstelling-activiteiten-middelen meer zichtbaar te maken en relevante indicatoren toe te voegen. Daarnaast willen we de doelstellingen ook meer relateren aan de global goals, de duurzame ontwikkelingsdoelen. In de voorliggende kadernota hebben we hiermee een start gemaakt door bij de voornemens aan te geven welke bijdrage wordt geleverd aan welke global goal(s).

Het college van burgemeester en wethouders

Soest, 1 juni 2023

Pagina 6 van 46

Kadernota 2024

Hoofdstuk 2 – Richtinggevende voorstellen en ontwikkelingen per deelprogramma 2.1 - Programma 1 – Bestuurlijke omgeving Tot het programma Bestuurlijke omgeving behoren de volgende deelprogramma’s: 1.1 Bestuur 1.2 Dienstverlening 1.3 Veiligheid 1.4 Accommodatiebeleid en gemeentelijke eigendommen In dit programma belichten we ontwikkelingen en/of leggen uw voorstellen voor ten aanzien van de volgende onderwerpen: • • • • • •

Participatie Opvang vluchtelingen Versterking regio Versterking dienstverlening Ondermijning en handhaving Versterking assetmanagement voor ons gemeentelijk vastgoed en overige kapitaalgoederen

Deelprogramma 1.1 Bestuur Participatie op een hoger niveau In de begroting 2023 hebben we ons tot doel gesteld de participatie van de samenleving op een hoger niveau te brengen. Hiervoor stellen we, met externe begeleiding, een nieuwe visie en een uitvoeringsprogramma op. De implementatie volgt dan vanaf 2024. De visie vormt ook de basis voor de nieuwe participatieverordening die we nodig hebben als de Wet versterking participatie op decentraal niveau in werking treedt (de datum is nog niet bekend). Vluchtelingenvraagstuk blijft hoog op de agenda We verwachten in 2024 wederom een forse opgave in de opvang Oekraïners, asielzoekers en statushouders op basis van de (Nieuwe wet) inburgering en wetgeving op het gebied van asiel. De taakstellingen in 2023 zijn hoger dan eerdere jaren en mogelijk kunnen deze nog verder stijgen. Momenteel wordt dit gerealiseerd uit de huidige formatie, behalve de projectleider Oekraïne. Aangezien de verwachting is dat de huidige opgaves op het gebied van asiel in de komende jaren zullen blijven, is het aan te bevelen om hiervoor meerjarig formatie te regelen. Overigens verwachten wij dat het Rijk deze extra kosten zal vergoeden.

Pagina 7 van 46

Kadernota 2024

Voorstellen: Versterking capaciteit Bureau Regio Amersfoort structurele lasten € 115.000 Binnen Nederland wordt steeds meer ingezet op regionale of bovenregionale samenwerking. En steeds vaker worden vraagstukken regionaal opgepakt, omdat de opgaven bovenlokaal zijn en/of om meer volume vragen (denk aan Ontwikkelbeeld en Woondeal). Stimulerings- en subsidietrajecten, nationaal en internationaal, vinden vaak alleen gehoor op ten minste regionale schaal. Om hier op een effectieve manier op in te kunnen spelen en om de kansen voor de regio optimaal te benutten, is – naast een investering in de eigen organisatie (deze is in de begroting verwerkt) - een substantiële versterking van de capaciteit van het Bureau Regio Amersfoort noodzakelijk. In de begroting 2023 hebben we de noodzaak al beschreven en aangekondigd dat er in de loop van 2023 een voorstel vanuit de regio zou volgen. Inmiddels is het voorstel gereed en ter besluitvorming aangeboden aan de deelnemende gemeenten. De versterking van de basisformatie bij de regio leidt voor Soest tot een hogere bijdrage van € 115.000. Bijdrage global goals: Een sterk lokaal en regionaal bestuur draagt bij aan de volgende global goals: - 11. Maak steden veilig, veerkrachtig en duurzaam; - 16. Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen.

Deelprogramma 1.2 Dienstverlening Versterking gemeentelijke dienstverlening Naar aanleiding van het onderzoek van de rekenkamercommissie naar de ‘toegankelijkheid van de digitale dienstverlening’ in 2022 zijn en worden structureel verbeteringen in onze dienstverlening doorgevoerd. Het gaat hierbij over inhoudelijke verbeteringen aan de website, zodat producten beter vindbaar zijn. En over de verbetering van de toegankelijkheid van de digitale dienstverlening, ook voor inwoners met een beperking en digitaal minder vaardige inwoners. Daarnaast werken we aan een dienstverleningsconcept, mede op basis van de bevindingen van de rekenkamercommissie. Hierover is de raad op 11 mei (tussentijds) geïnformeerd. We werken hierbij onder andere aan een verbetering van deze interne processen, zodat de dienstverlening (bereikbaarheid, reactie snelheid) verbetert. Zoals toegezegd tijdens de informatieavond op 11 mei gaan we de raad via de p&c-cyclus informeren over (de verbeteringen in de) dienstverlening. In de begroting 2023 is uitdrukkelijk aandacht besteed aan doelen om daarmee de ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen.

Pagina 8 van 46

Kadernota 2024

Dankzij het beschikbaar stellen van aanvullende middelen lukt het vanaf medio 2023 om meer energie te kunnen stoppen in het ondernemersloket, de plek waar de ondernemers terechtkunnen met hun vragen.

Deelprogramma 1.3 Veiligheid Voorstellen: Ondermijning en versterking cluster handhaving

structurele lasten € 145.000

Ondermijning: In het coalitieakkoord staat dat prioriteit wordt gelegd bij ondermijning. En in 2023 wordt het nieuwe Integraal Veiligheidsplan (IVP) vastgesteld. De aanpak van ondermijning is één van de speerpunten in het IVP. Aangezien zowel het coalitieakkoord en het IVP prioriteit leggen bij de aanpak van ondermijning, betekent dit dat hier ook uitvoering aan moet worden gegeven, zodat er een gelijkwaardig speelveld ontstaat. Dat betekent dat in beeld moet worden gebracht en gemonitord wat het ondermijningsbeeld in Soest is. Ook het signaleren en bestrijden van uitbuiting en mensenhandel is grotendeels belegd bij de boa’s. Dit geldt zowel voor de boa’s die in het binnenstedelijk gebied werken, als die in het buitengebied werken. Omdat deze werkzaamheden boven op de bestaande werkzaamheden komen, is er uitbreiding nodig van het huidige boateam. Om dit werk goed te kunnen uitvoeren, is er ook uitbreiding nodig van de ondersteunende middelen om het werk goed te kunnen vastleggen. Buitengebied: Zoals hierboven vermeld, worden de boa’s ook ingezet voor het uitvoeren van controles op ondermijning in het buitengebied. Daarbij willen we in het buitengebied structureel meer in gaan zetten op gastheerschap en toezicht. Door meer aanwezig te zijn in de buitengebieden komt de balans tussen natuur en recreatie meer in evenwicht.

Daarmee wordt beter uitvoering gegeven aan het Landschaps- en Natuurontwikkelingsplan (LOP) van de gemeente Soest. Als controles op ondermijning structureel worden uitgevoerd, komt er veel meer werk voor de handhavingsjuristen. Als er meer toezichthouders /boa’s buiten op straat lopen, worden er meer overtredingen geconstateerd. Om dan serieus door te pakken komt er ook meer werk naar binnen dat moet worden opgepakt. Er is voor de gevraagde uitbreiding beperkt ruimte in de bestaande middelen. Vandaar dat hiervoor structureel extra budget nodig is. Bijdrage global goals: De aanpak van ondermijning draagt bij aan de volgende global goals: 8. Eerlijk werk en economische groei; - 15. Leven op het land; - 16. Vrede, justitie en sterke publieke diensten.

Pagina 9 van 46

Kadernota 2024

Deelprogramma 1.4 Accommodatiebeleid en eigendommen We hebben de afgelopen jaren onze visie op het vastgoed (onderwijsgebouwen en gemeentelijke accommodaties) voor de komende jaren vertaald in verschillende beleidsdocumenten. De uitgangspunten en voorwaarden zijn gericht op het behalen van een optimaal rendement (financieel en maatschappelijk), het realiseren van waardeontwikkeling en de invulling van de overige doelstellingen. We realiseren deze doelstellingen door het uitvoeren van taken en besteden van het budget in het deelprogramma accommodatiebeleid en eigendommen. Vastgoedmanagement kan verdeeld worden in drie niveaus: strategisch, tactisch en operationeel. Afgelopen jaar is een vastgoedmanager gestart die op strategisch niveau betrokken is bij het behalen van bovengenoemde doelstellingen. Echter, bij de uitvoering van taken op tactisch niveau lopen we tegen beperkingen aan. We houden gebouwen in stand, terwijl de noodzaak van renovatie en vervanging zich meer en meer laat gelden. Een samenhangende benadering wordt steeds belangrijker in het beheer van onze kapitaalgoederen in combinatie met de opgaves die wij als organisatie hebben. Op dit moment ontbreekt het de organisatie aan expertise en capaciteit om deze vraagstukken structureel in samenhang in beeld te brengen en hier voldoende uitvoering aan te geven.

Assetmanagement structurele lasten € 100.000 Gezien de totale opgave op het gebied van onze kapitaalgoederen de komende jaren zeer omvangrijk is, stellen wij voor om het vastgoedmanagement (strategisch) structureel te versterken met een assetmanager (tactisch). Door middel van assetmanagement kan er een betere balans gecreëerd worden in de doelmatigheid, prestaties, risico’s en totale kosten en baten van onze kapitaalgoederen. De eerste jaren zal de focus voornamelijk op het maatschappelijk vastgoed gericht zijn (met name het versnellen van de verduurzaming van ons vastgoed en het opstellen van meerjarige beheer-, onderhouds- en exploitatieplannen). Maar daarna willen we een verbreding bewerkstelligen richting al onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte, zodat assetmanagement organisatiebreed doorgevoerd wordt. Zie hiervoor ook hoofdstuk 4, waarin we nader ingaan op onze kapitaalgoederen. Vervangende nieuwbouw Griftland College

structurele lasten vanaf 2027: € 350.000 (extra investering € 10.000.000) In het raadsvoorstel over de vervangende nieuwbouw voor het Griftlandcollege dat op 8 juni ter besluitvorming voorligt, wordt de raad gevraagd om een voorbereidingskrediet ter beschikking te stellen voor de vervangende nieuwbouw van het Griftland College. Ook wordt de raad gevraagd om in te stemmen met enkele gewijzigde ruimtelijke uitgangspunten. De intentie is om de nieuwbouw op de huidige locatie te realiseren en deels op het naastgelegen perceel. Gestreefd wordt naar oplevering in 2026. In het voorstel wordt aangegeven dat het totale investeringsbedrag aanzienlijk hoger zal uitvallen dan waarmee in het huidige huisvestingsplan rekening is gehouden. De daaruit voortvloeiende hogere kapitaallasten bedragen € 350.000 per jaar vanaf 2027.

Pagina 10 van 46

Kadernota 2024

2.2 - Programma 2 – Fysieke leefomgeving Tot het programma Fysieke leefomgeving behoren de volgende deelprogramma’s: 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Wonen Klimaat Economie Mobiliteit en infrastructuur Natuur en landschap

Voor dit programma zullen de zes omgevingsprogramma’s voor de fysieke leefomgeving, die dit jaar in samenhang met elkaar worden uitgewerkt, richtinggevend zijn. De programma’s zullen naar verwachting in het eerste halfjaar 2024 kunnen worden vastgesteld. Daarmee zetten we een fundamentele stap in het proces van herijking van onze beleidskaders, een van de randvoorwaardelijke pijlers in het coalitieakkoord. Grote thema’s in dit programma zijn daarnaast de gebiedsontwikkeling in SoesterbergNoord en de na het zomerreces vast te stellen ontwikkelstrategie, het gebiedsprogramma van A(mersfoort) tot Z(eist), de versnelling van de woningbouw gemeentebreed, de energietransitie, de rioleringsopgave voor Soesterberg en de verkeersveiligheid. Omgevingsprogramma’s voor de fysieke leefomgeving: In 2023 stellen we zes omgevingsprogramma’s voor de fysieke leefomgeving op. Het gaat om de thema’s Wonen, Werken, Mobiliteit, Energie, Water en Groen. Dit zijn programma’s voor de lange termijn, tot 2040. In de programma’s gaan we in op de Global Goals, zoals we die ook hebben opgenomen in de startnotities. We verwachten dat we straks extra geld nodig hebben voor het uitvoeren van projecten en/of maatregelen die voortvloeien uit de programma’s. Voor een aantal thema’s hebben we op dit moment geen budget beschikbaar.

Voor andere thema’s verwachten we straks onvoldoende budget te hebben om uitvoering te geven aan onze ambities. Voor de uitvoering van de plannen hebben we financiële middelen nodig. Hoeveel we concreet nodig hebben, wordt in de eerste helft van 2024 duidelijk bij het vaststellen van de programma’s. Dit betreft zowel incidentele - als structurele kosten waar we vervolgens meerjarig in de begroting rekening mee moeten houden. Vooruitlopend hierop zullen we in de begroting 2024 voor de omgevingsprogramma’s wel een indicatie opnemen van deze extra benodigde budgetten en waar mogelijk stelposten opnemen. In het coalitieakkoord hebben we al opgenomen dat we verwachten extra middelen nodig te hebben voor het uitvoeringsprogramma mobiliteit. Ook is voor het vergroten van de biodiversiteit in het stedelijk groen op dit moment geen budget beschikbaar. Bij het thema werken verwachten we kostenposten rond het intensiveren van de inzet van een centrummanager, het verbeteren van de winkelgebieden, het begeleiden van verduurzamingsopgaven op bedrijventerreinen en kantoren, het intensiveren en vernieuwen van bedrijventerreinen en het verbeteren van communicatie rondom recreatie en toerisme. Bijdrage aan global goals: De omgevingsprogramma’s dragen bij aan meerdere volgende global goals, zoals: 6. Schoon water; 7. Betaalbare en duurzame energie; 8. Eerlijk werk en economische groei; - 11.

Duurzame steden en gemeenschappen; Pagina 11 van 46

Kadernota 2024

-

13. Klimaatactie; 15. Leven op het land.

Gebiedssamenwerking A tot Z Het gebiedsprogramma van A(mersfoort) tot Z(eist) is een samenwerking tussen de regiopartijen Soest, Zeist, Amersfoort, Leusden, Provincie Utrecht, Waterschap Vallei en Veluwe, De Stichtse Rijnlanden en het ministerie van Defensie. Hierbij werken we samen in een gebiedsgerichte aanpak, waarbij wordt toegewerkt naar een oplossing voor de verschillende ruimtelijke en maatschappelijke opgaven in de regio. Eén en ander mede in relatie tot de Defensieopgaven in het gebied waarbij er op verschillende defensieterreinen ontwikkelingen worden voorzien waaronder de opgave ‘Centraliseren, Verduurzamen en Vernieuwen’. In de begroting voor dit jaar (2023) zijn middelen voor een kwartiermaker vanuit de gemeente beschikbaar gesteld. Deze kwartiermaker is inmiddels aan de slag. Op 31 maart hebben de gebiedspartijen een alliantieverklaring ondertekend. In de samenwerking met de andere overheden is momenteel een gebiedsmanager ingehuurd en is een bureau bezig een gebiedskompas op te stellen waarin de inhoudelijke opgaven in het gebied worden samengebracht. Voor de periode na 2023 gaan we een samenwerkingsovereenkomst aan. Hierover informeren we uw raad nog nader in 2023. De consequenties die voortvloeien uit de samenwerkingsovereenkomst, zijn nog niet te kwantificeren.

Bijdrage aan global goals: Met dit programma zien we ook kansen om aan te sluiten bij meerdere ‘global goals’: 4. Kwaliteitsonderwijs; 6. Schoon water en sanitair; 7. Betaalbare en duurzame energie; 8. Eerlijk werk en economische groei; - 11. Duurzame steden en gemeenschappen; - 15. Leven op het land; - 17. Partnerschap om doelen te bereiken.

Pagina 12 van 46

Kadernota 2024

Ontwikkelstrategie Soesterberg (Noord) Nu de gebiedsvisie Soesterberg Noord ter besluitvorming aan uw raad is voorgelegd, is de volgende stap het vaststellen van een ontwikkelstrategie. Die bieden wij u snel na het zomerreces aan. Als we een actieve versnelling van de woningbouw willen realiseren is een sluitende exploitatie niet realistisch, zo blijkt uit eerste berekeningen. Zelfs als we ons beperken tot de ontwikkeling van kamer 2 moeten we rekening houden met een verliesgevende grondexploitatie. Inwerkingtreding Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouwen per 1 januari 2024 Het is definitief, per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet (Ow) in werking. Samen met deze wet treedt ook de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) in werking. Verwachting is dat dit jaar de minister bekendmaakt (toezegging minister in de Eerste Kamer*) of/hoeveel budget de eerste jaren ‘structureel‘ wordt toegekend aan gemeenten vanuit het Rijk in verband met de overgangsperiode. In de praktijk moet blijken wat het effect van het werken onder de Ow en Wkb voor organisatorische en daarmee ook financiële effecten heeft. Hiertoe behoren onder meer de kosten voor de invulling van het adviesrecht voor de gemeenteraad in het kader van de Omgevingswet.

De omvang van deze kosten kunnen we nu echter nog niet voorzien: veel is nog onbekend en we hebben geen ervaring met het aantal aanvragen dat de gemeente jaarlijks zal ontvangen. Voor onderdelen die wij al wel voorzien of reeds ingericht hebben zijn financiële consequenties reeds afgedekt. Denk daarbij bijv. aan aanschaf van software, aangepaste legestarieven voor het behandelen van initiatieven en aanvragen (de Omgevingstafel) of nieuwe afspraken met onze uitvoeringsdienst (RUD). *De motie-Kluit c.s. verzoekt de regering om voor 1 juli 2023 een integraal, financieel beeld te maken voor gemeenten, provincies en omgevingsdiensten, en de Kamer voor de zomer te informeren over hoe deze kosten komende jaren gedekt worden (https://www.eerstekamer.nl/motiedossier/33118_34986_ey_motie_kluit).

Pagina 13 van 46

Kadernota 2024

Bijdrage aan global goals De Omgevingswet sluit aan bij de global goal: - 11. Duurzame steden en gemeenschappen.

Deelprogramma 2.1 Wonen Voorstellen: Versnellen woningbouw structurele lasten € 50.000 In het coalitieakkoord is afgesproken dat wij actief een bijdrage willen leveren aan het verminderen van de woningnood. Wij constateren dat het aantal mensen dat een betaalbare woning zoekt de afgelopen jaren harder stijgt dan er woningen aan de voorraad worden toegevoegd. We versnellen woningbouw (en verminderen woningnood) door, zoals in het coalitieakkoord vermeld, met prioriteit te werken aan een aantal grote projecten, bouwplannen met een woningbouwpotentie van minimaal 12 woningen. Daarnaast geven we een impuls aan de plannen van woningcorporaties, om hen in positie te brengen sneller betaalbare woningbouw te realiseren. We stellen hiervoor een vast aanspreekpunt voor de corporaties aan. Hiermee krijgen we grip op de voortgang van corporatieplannen. Daarnaast kan het aanspreekpunt een brugfunctie vervullen tussen de woningcorporaties en particuliere ontwikkelaars, aangezien de gemeente het overzicht heeft over alle woningbouwontwikkelingen die op stapel staan. Door daarnaast zelf actief op zoek te gaan naar locaties voor tijdelijke woningen op korte termijn dragen wij actief bij aan het verminderen van de woningnood. In het coalitieakkoord hebben wij afgesproken actief bij te dragen aan het verminderen van de woningnood.

Wij nemen onze verantwoordelijkheid en wachten niet op marktpartijen. Door op korte termijn tijdelijke woningen te realiseren wordt de druk verlaagd en is er tijd om de komende jaren in te zetten op permanente betaalbare woningbouw Daarnaast werken we in het omgevingsprogramma Wonen, op basis van de aan u voorgelegde startnotitie, uit hoe we de woningmarkt voor iedereen bereikbaar houden. De visie op Wonen met Zorg zal deel uitmaken van het omgevingsprogramma Wonen. Bijdrage aan global goals: Dit onderwerp heeft relatie met onderstaande global goals: - 11: Duurzame steden en gemeenschappen.

Pagina 14 van 46

Kadernota 2024

Verkamering lasten 2024: € 25.000 Door intensieve kamerbewoning staat de leefbaarheid van met name de wijk Smitsveen onder druk. Voor verschillende vormen van overlast worden regelmatig klachten en handhavingsverzoeken ingediend. Deze kunnen nu niet kunnen worden opgepakt, omdat het bestemmingsplan deze vorm van bewoning niet verbiedt. Om deze problematiek op te lossen willen we een paraplu-bestemmingsplan opstellen en een risicoanalyse op planschade uitvoeren. Dit laatste is nodig omdat door het vervallen van de mogelijkheid van kamerbewoning er mogelijk sprake zal zijn van planschade voor woningeigenaren. Voor het opstellen van de risicoanalyse en een paraplu-bestemmingsplan is een budget van € 25.000 nodig. Bijdrage aan global goals: Dit onderwerp heeft relatie met onderstaande global goals: - 11. Duurzame steden en gemeenschappen.

Deelprogramma 2.2 Klimaat Energieprogramma op weg naar 2030 en 2050 Het bestaande energieprogramma loopt sinds 2020. Dat lijkt nog maar kortgeleden maar ondertussen is de (energie)wereld flink veranderd. We werken daarom aan een actualisatie van het programma, als onderdeel van het omgevingsprogramma Energie en in samenhang met de overige omgevingsprogrammma’s. Relevante ontwikkelingen zijn onder meer de netcongestie, de impact van de oorlog in Oekraïne, de vaststelling van de RES, een nieuw kabinet met ambitie om meer CO2 te reduceren voor 2030, inclusief een rijksbijdrage voor gemeentelijke inzet en bovenal een breed gevoeld besef dat deze transitie wat van iedereen vraagt. En dat geldt niet alleen voor energie, maar ook voor onze circulaire opgave. Die nemen we mee in de actualisatie, want ze gaan immers hand in hand. Overal zien we mensen initiatief nemen om in hun eigen omgeving de transitie vorm te geven. En dat wordt de komende jaren alleen maar meer; als de warmtetransitie op stoom komt en we voor onze doelen de versnelling in moeten zetten. Onze rol als gemeente wordt daardoor steeds duidelijker; we zorgen dat iedereen mee kan doen, we faciliteren initiatieven, verbinden en creëren overzicht en samenhang en moeten meer aandacht besteden aan naleving van bestaande en nieuwe eisen.

De doelen voor 2030 en 2050 blijven hetzelfde, maar deze ontwikkelingen zorgen wel voor nieuwe accenten in het programma. Op dit moment brengen we in beeld wat we willen doen en wat we daarvoor nodig hebben.

Pagina 15 van 46

Kadernota 2024

Verkennen rioleringsproblematiek Soesterberg Het onderzoek naar de rioleringsproblematiek in Soesterberg is nog in volle gang. We verwachten het onderzoeksrapport met resultaten in 2023. We weten al dat ons rioolsysteem tegen de maximale capaciteit aanloopt terwijl er grote nieuwbouwplannen op stapel staan. We voeren hierover gesprekken met de verschillende partijen. Ondertussen moeten we ook vaart maken met het afkoppelen van regenwater van de riolering. Zie ook ons voorstel tot uitbreiding van de formatieve capaciteit. Verzoek Stedin om aandeelhouder te worden Stedin heeft in het voorjaar 2022 aangegeven dat het eigen vermogen dient te worden versterkt. Dit is nodig omdat Stedin in totaal € 8 miljard aan investeringen moet doen in uitbreidingen van het regionale elektriciteitsnetwerk, onder andere vanwege de netcongestie. Om dit te bereiken verzoekt Stedin provincies en gemeenten die gelegen zijn binnen het werkterrein van Stedin maar die nu nog geen aandeelhouder zijn, aandeelhouder te worden en een storting te doen in het aandelenkapitaal. Soest is een van deze gemeenten. De bestuurlijke en ambtelijke gesprekken met Stedin vinden plaats met de provincies Utrecht, Zeeland, Zuid-Holland en de gemeenten Amersfoort en Utrecht. We stellen voor om de uitkomsten hiervan af te wachten.

Belangrijke afwegingscriteria hierbij zijn: • de vraag of we als gemeente hierin überhaupt een rol zien; • het maatschappelijk belang (energietransitie); • het financieel belang (financieel rendement). Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeverschap en Inkopen (MVOI) De gemeente heeft verschillende ambities op het gebied van klimaat. Onder andere gericht op de circulaire economie, duurzaam bouwen, verduurzaming van het vastgoed en de energietransitie. Door duurzaam in te kopen kunnen we bijdragen aan het realiseren van deze ambities. Daarom stellen we een Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeverschap en Inkoop op, als addendum bij ons inkoopbeleid. In dit Actieplan leggen we onze ambities vast voor het maatschappelijk verantwoord inkopen. Hiermee dragen we bij aan onze maatschappelijke ambities, het verkleinen van onze voetafdruk en geven we het goede voorbeeld. Daarnaast worden marktpartijen hierdoor gestimuleerd om steeds meer duurzame en sociale producten en diensten te ontwikkelen en te leveren. Het inkoopbeleid, inclusief addendum, wordt in het tweede halfjaar 2023 aan de raad voorgelegd. Afhankelijk van het ambitieniveau is (extra) inspanning nodig, met bijbehorende kosten. Daarnaast kan onze inkoop duurder worden door de eisen en gunningscriteria die we hanteren bij onze inkoop.

De consequenties hiervan worden, voor zover mogelijk, in de begroting 2024 verwerkt.

Voorstellen: (Sociale) energie in de wijken

structurele lasten € 45.000

De werkwijze ‘(Sociale) Energie in wijken’ geeft uitvoering aan een aantal afspraken in het coalitieakkoord 2022-2026: • Samen met inwoners in wijken en ruimte geven aan initiatieven; • Werken aan vertrouwen van inwoners in de gemeente; • Vergroten van de sociale cohesie in wijken en buurten;

Pagina 16 van 46

Kadernota 2024

• • • •

Versterken van eigenaarschap van een groep inwoners, betreft hun eigen leef- en woonomgeving; Versterken van en investeren in lokale organisatiekracht; Sociaal en Fysiek domein (intern, maar ook de lokale instellingen en organisaties) verbinden en integraal opgave- en gebiedsgericht werken; Gebruik maken van ervaringen van het project Smitsveen (Energie in Smitsveen is een onderdeel).

Ook vanaf 1 januari 2024 willen alle samenwerkende organisaties van Energie in Smitsveen, waaronder ook de gemeente zelf, door met deze werkwijze. Het leidt tot versterking van wijken en buurten, in eerste instantie daar waar het hard nodig is. De werkwijze versterkt lokale organisatiekracht, sociale cohesie en inwonerkracht (waaronder zelfredzaamheid). In 2023 is Energie in wijken ook gestart in de wijk de Eng. Na de Eng gaan de ondersteunende organisaties ook in Soesterberg starten met deze werkwijze. Initiatieven in de wijken die al zijn gestart, blijven ondersteund worden. Deze werkwijze wordt ingezet in wijken waar sociale problematiek meer speelt dan in andere wijken en het percentage inwoners met een laag inkomen hoger is. Resultaten van de werkwijze liggen vooral op het vlak van verlagen energieverbruik, schoon, heel en veilig, accepteren en omgaan met cultuurverschillen, zelfredzaamheid, gezondheid, fijn en mooi wonen. Totaal kost het project ‘(Sociale) energie in wijken’ € 110.000 per jaar. € 65.000 is al gedekt. Dit wordt ingebracht door de overige samenwerkende organisaties in het project en door fondswerving. Het resterende deel € 45.000 per jaar moet in de gemeentelijke begroting nog een plaats krijgen. In 2025 wordt de werkwijze geëvalueerd. Dan wordt gekeken of de structurele bijdrage volstaat voor meer wijken en buurten in de gemeente.

Bijdrage aan global goals: Met de werkwijze “Energie in….” werken inwoners in buurten en wijken van Soest, ondersteund door organisaties en instellingen, aan de volgende global goals: 1. Geen armoede; 3. Goede gezondheid en welzijn; 7. Betaalbare en duurzame energie; - 10. Ongelijkheid verminderen; - 11. Duurzame steden en gemeenschappen; - 12. Verantwoorde consumptie en productie.

Pagina 17 van 46

Kadernota 2024

Uitbreiding capaciteit riolering

structurele lasten € 100.000 dekking via rioolheffing We vragen structureel 1 fte voor beheer riolering. Drie jaar geleden is er een toezichthouder riolering en een projectleider integrale projecten aangetrokken. Er is toen bewust voor gekozen geen uitbreiding op beheertaken te doen om eerst ruimte te creëren op de uitvoering. Onze ervaring blijft dat we een tekort hebben aan formatie op riolering. Daarom hebben we een formatiescan gemeentelijke watertaken gemaakt via de kennisbank van Stichting Rioned. Dit onderzoek bevestigt ons gevoel. Uit de formatiescan blijkt dat de functie beheerder achterblijft bij de capaciteitsbehoefte om de taken uit te voeren. Daarom wordt er structureel 1 fte gevraagd voor een bedrag van € 100.000. Dit wordt structureel gedekt via de rioolheffing. Bijdrage aan global goal: Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan global goal 6. Schoon water.

Deelprogramma 2.3 Economie Zie voor de ondersteuning aan ondernemers en het ondernemersloket deelprogramma 1.2 Dienstverlening. Voor het omgevingsprogramma Werken: zie bij programma 2 Fysieke leefomgeving.

Deelprogramma 2.4 Mobiliteit en Infrastructuur Voorstellen: Doorfietsroute Amersfoort-Hilversum

cumulatieve lasten vanaf 2025: € 8.000 (investering 4 x € 125.000)

In het coalitieakkoord onderschrijven we het belang om verder uitvoering te geven aan het Regionaal Fietsplan Soest en de daarin opgenomen fietsverbindingen. Ons Regionaal Fietsplan kwam tot stand in samenhang met andere regionale fietsverbindingen die momenteel in voorbereiding zijn. De provincie Utrecht stelde een plan op om de regionale bereikbaarheid te verbeteren door de aanleg van doorfietsroutes. Eén daarvan is de doorfietsroute Amersfoort – Hilversum, waarvan de route in Soest op de A.P. Hilhorstweg en Bremeentje komt te liggen. De uitvoering start in 2024. De werkzaamheden vinden in verschillende gemeenten plaats en gebeuren in fasen. Er is nog geen exacte planning bekend voor de werkzaamheden in Soest.

Pagina 18 van 46

Kadernota 2024

Maar de verwachting is dat deze verspreid over 4 jaar (t/m 2027) plaatsvinden. Het betreft de volgende aanpassingen: - Verbreden Bremeentje; - Aanleg drempels en passeerstroken op / langs Bremeentje en A.P. Hilhorstweg; - Aanbrengen reflecterende / oplichtende markering op Bremeentje en A.P. Hilhorstweg; - Optioneel: openbare verlichting – indien inpasbaar in relatie tot natuurbelangen.` De totale raming van de investeringen voor alle maatregelen op het grondgebied van Soest bedraagt € 1.500.000 in de periode 2024 t/m 2027. De bijdrage namens de provincie bedraagt € 1.000.000. De vaste verdeelsleutel voor deze kosten is 65% voor de provincie Utrecht en 35% voor de gemeente Soest. De totale netto investering voor de Gemeente Soest bedraagt daarmee € 500.000, te verdelen over vier jaar. Per saldo bedragen de netto investeringen voor de jaren 2024 t/m 2027 voor Soest € 125.000 per jaar. De bijbehorende kapitaallasten bedragen cumulatief € 7.500 vanaf 2025. In 2023 wordt een overeenkomst getekend met de definitieve afspraken inzake de bijdrage van de diverse partijen (Provincie Utrecht (trekker), gemeente Amersfoort, Baarn, Hilversum en Soest. Bijdrage aan global goals: Het stimuleren van fietsgebruik en de aanleg of verbetering van (directe) fietsverbindingen levert een bijdrage aan de global goal 11. Duurzame steden en gemeenschappen.

Deze richt zich onder andere op een verbetering van verkeersveiligheid en bereikbaarheid en het aanmoedigen van fietsgebruik via het doen van investeringen in de infrastructuur.

Aanpak boomwortelopdruk

lasten 2024: € 20.000

In het Wegenbeheerplan 2015-2019 was het percentage ernstige schades veroorzaakt door boomwortelopdruk opvallend hoog. Vanaf 2019 zijn we gestart met de herstelwerkzaamheden. Waar mogelijk hebben we wortels verwijderd en verhardingen hersteld. Bij een aantal van deze locaties (circa 2 %) is herstel niet mogelijk, door de omvang van de boom en/of de korte afstand van de verharding tot de boom. Bomen en wortels blijven groeien, op veel locaties komt de boomwortelopdruk weer terug en er ontstaan nieuwe locaties met boomwortelopdruk. De huidige klimaatproblematiek, onder andere de droogte versnelt dit probleem. In het nieuwe wegenbeheerplan schrijven we dat we boomwortelopdruk nader moeten onderzoeken om over een aanpak te kunnen adviseren. We willen dit onderzoek doen en een plan van aanpak maken met als doel dit probleem effectief aan te pakken. Hierin brengen we de structurele financiële gevolgen in beeld.

Pagina 19 van 46

Kadernota 2024

Bijdrage aan global goals: Hiermee werken we aan global goals: - 11. Duurzame steden en gemeenschappen; - 13. Klimaatactie.

Dynamische ledverlichting rotonde Koningsweg-Pimpelmees

structurele lasten € 6.000 (investering € 100.000) In het coalitieakkoord benoemt het college als belangrijk speerpunt de verkeersveiligheid en dan met name de kwetsbare verkeersdeelnemers (fietsers, voetgangers). Daarbij wil men ander andere prioriteit geven aan de veiligheid op en bij rotondes door het aanbrengen van waarschuwingsverlichting. Momenteel onderzoeken wij welke rotondes hiervoor geschikt zijn, of zijn te maken. Voor een dergelijke maatregel zijn nu nog geen middelen uitgetrokken. Op basis van de uitkomsten doen wij hiervoor een voorstel in een nog op te stellen uitvoeringsprogramma, als onderdeel van het Omgevingsprogramma Mobiliteit. In het Verkeerplan Soest-Zuid is onder andere de aanleg opgenomen van een rotonde op de aansluiting Koningsweg-Pimpelmees. Deze richten wij zo in dat deze geschikt is voor de aanleg van een systeem met dynamische ledverlichting. In het Verkeersplan Soest-Zuid is echter geen budget voor beschikbaar voor de aanleg van dit systeem. De uitvoering staat gepland voor 2024. We willen graag werk met werk maken. Dit betekent dat we niet alleen volgend op de aanleg dit systeem willen aanleggen, maar dat we ook tijdens de aanleg al maatregelen moeten treffen – met name ondergronds – om de aanleg van dit systeem mogelijk te kunnen maken.

We kunnen daarom niet wachten op de uitkomsten van het onderzoek en de vaststelling van het uitvoeringsprogramma. De uitvoering/afronding van de rotonde is voorzien 2024. Voor de aanleg van het systeem met dynamische ledverlichting leggen we ondergronds voorzieningen aan, gevolgd door het aanbrengen van de verlichting in het wegdek en het plaatsen van het detectiesysteem. De aanbesteding moet nog worden opgestart. Op basis van het eerder aangelegde systeem op rotonde Koningsweg-Dalweg en rekening houdend met indexering schatten we de investering voor aanleg op € 100.000. De bijbehorende kapitaallasten bedragen € 6.000 per jaar. Bijdrage aan global goals: Het aanleggen of verbeteren van fietsvoorzieningen maakt de global goal 11. Duurzame steden en gemeenschappen. Deze richt zich onder andere op een verbetering van verkeersveiligheid en bereikbaarheid en het aanmoedigen van fietsgebruik via het doen van investeringen in de infrastructuur.

Pagina 20 van 46

Kadernota 2024

Deelprogramma 2.5 Natuur en landschap Actualiseren beheerplan begraafplaatsen Het huidige beheerplan begraafplaatsen dateert uit 2006 en is dus erg verouderd. We hebben behoefte aan een bredere, integrale blik op diverse vraagstukken omtrent de begraafplaatsen. Dit betreft onder andere het opstellen van een visie ten aanzien van begraafplaats Soesterberg, de benodigde formatie voor het begraafplaatsbeheer, de organisatie hiervan en continuïteit hierin. Daarnaast is het voor de gemeente van belang om te bepalen welke trends relevant zijn voor de begraafplaatsen en op welke wijze hierop kan worden ingespeeld. Het beheerplan voorzien we van een concreet actieplan met maatregelen en voorstellen voor een toekomstgericht begraafplaatsbeheer inclusief structurele financiële consequenties. We zijn dit voorjaar gestart en het beheerplan is naar verwachting eind 2023 gereed. Voorstellen: Meeliften investeringen groen bij integrale projecten

cumulatieve lasten vanaf 2025: € 4.000 (investering 4 x € 100.000)

Vanuit het Wegenbeheerplan, het Groenrenovatieplan en het Gemeentelijk rioleringsplan volgen renovaties. Bij voorkeur maken wij werk met werk en pakken wij renovaties integraal en projectmatig op. Door een intensieve samenwerking van de verschillende disciplines zorgen we voor een hogere kwaliteit van de openbare ruimte en voor meer draagvlak bij en minder overlast voor inwoners. In het Groenrenovatieplan zijn de benodigde groenrenovaties in het stedelijk gebied in beeld gebracht. Bij de vaststelling zijn ook de financiële middelen geregeld en opgenomen in het investeringsoverzicht. De leeftijd en de conditie van het groen bepaalt wanneer het groen vervangen moet worden. Wanneer het groen in een voorgenomen civiel project nog niet aan het einde van de levensduur is, is er vanuit het Groenrenovatieplan geen budget beschikbaar om het groen te vervangen. Toch kunnen er goede argumenten zijn voor een integraal project: minder overlast voor bewoners, meer draagvlak, hogere beeldkwaliteit, lagere beheerkosten, etc. Binnen de integrale aanpak kijken we naar koppelkansen binnen het bestaande beleid. Gemiddeld gaat het om twee grote of drie kleine projecten (straten) per jaar. Voor deze projecten houden wij rekening met een jaarlijkse investering tot en met 2027. De daaruit voortvloeiende kapitaallasten bedragen cumulatief € 4.000 per jaar vanaf 2025.

Bijdrage aan global goals: Het vergroenen levert een bijdrage aan de volgende global goals: - 11. Duurzame steden en gemeenschappen.

Pagina 21 van 46

Kadernota 2024

2.3 - Programma 3 – Sociale leefomgeving Tot het programma Fysieke leefomgeving behoren de volgende deelprogramma’s: 3.1 3.2 3.3

Sociaal domein Onderwijs Sport, kunst en cultuur

Voor het sociaal domein, de sport en de cultuursector leggen we uw raad dit jaar nieuwe plannen en visies voor. Deze vernieuwde kaders zullen tot uitvoering komen in 2024 en verder. Voor het sociaal domein hebben we gekozen voor een andere wijze van werken. We willen meer investeren in lokale teams, met het doel de kosten van specialistische hulp (jeugd en Wmo) te verminderen. Voor het onderwijs willen we de capaciteit voor het onderwijsachterstandenbeleid versterken.

Deelprogramma 3.1 Sociaal Domein We willen er zijn voor mensen die ons nodig hebben. Voor mensen die niet zelfstandig in de samenleving kunnen meedoen, voor kortere of voor langere tijd. In het sociaal domein zitten we in een langdurig proces van transformeren, een verandering in denken en doen. Samen met onze maatschappelijke partners bieden wij onze inwoners perspectief. Afgelopen jaren hebben wij geïnvesteerd in meer samenwerking met onze maatschappelijke partners, huisartsen en scholen, de sociale basis, en doen we steeds meer aan preventie en vroegsignalering. De transformatie gaat onverminderd door, waarbij we steeds beter weten wat werkt. Het is daarom tijd om meer focus aan te brengen. Daarnaast zijn we ook met inwoners in gesprek over de vraag wat voor gemeente willen we zijn als het gaat om zorgen voor elkaar. Met inwoners zijn we in gesprek over de vraag wat voor gemeente willen we zijn als het gaat om zorgen voor elkaar. De raad zal daarbij keuzes moeten maken.

Willen we de huidige lijn vasthouden waarbij we meer inzetten op preventie en onze sociale basis? Of gaan we ons alleen richten op wettelijke taken? Wat zien we als speerpunten waar we nu mee aan de slag moeten? En wat zijn zaken die misschien nog iets vooruit geschoven kunnen worden? Samenhang lokale en regionale visies De voorstellen die gedaan worden in deze kadernota komen voort uit wettelijke taken of (demografische) ontwikkelingen en onze huidige transformatieopgave binnen het sociaal domein. Daarnaast spelen er landelijke en regionale ontwikkelingen die ons beleid beïnvloeden, zoals de regiovisie jeugd, regiovisie ‘voor een veilig thuis’ en de regiovisie samen in de wijk. Tevens zijn er ontwikkelingen rondom het gezondheidsbeleid, waarin preventie een belangrijke rol speelt. Het gezondheidsbeleid wordt onder andere vormgegeven door het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de brede specifieke uitkering (SPUK) voor een Gezond en Actief leven waarvoor samenwerking met de regio noodzakelijk is. Bijdrage aan global Goals: Hiermee leveren we een bijdrage aan de volgende global goals: 1. Geen armoede; 3. Goede gezondheid en welzijn; 4. Kwaliteitsonderwijs; Pagina 22 van 46

Kadernota 2024

-

5. Gendergelijkheid; 8. Eerlijk werk en economische groei; 10. Ongelijkheid verminderen; 16. Vrede, justitie en sterke publieke diensten.

Regionale inkoop Jeugd en Wmo Inkoop Jeugd Op 1 juni 2023 is de uitkomst van de aanbesteding jeugdhulp bekend geworden. Het consortium start per 1 januari 2024. Gezamenlijk met het consortium zullen we verder gaan transformeren aan de hand van de vastgestelde regiovisie. Hierbij is het uitgangspunt dat er minder inwoners zorg gaan krijgen van het consortium (specialistische zorgaanbieders) en in plaats daarvan inzetten op meer eigen begeleiding van het jeugdteam en de SBI (Sociale Basis Infrastructuur). Hiertoe is het noodzakelijk onze lokale teams uit te breiden. Alleen zo kunnen we inzetten op de ambitie meer lichtere zorg en minder beroep op zwaardere, specialistische zorg. De kosten gaan hier voor de baten uit. Inkoop WMO De inkoop voor de percelen ‘beschermd wonen en ambulante begeleiding’ en ‘maatschappelijke opvang en vrouwenopvang’ is uitgesteld. In de komende tijd zal helder worden hoe de inkoop van deze zorg verder wordt vormgegeven. Uitgangspunt blijft om te werken aan zorg dichtbij, verbeterde samenwerking en minder bureaucratie. Tevens is het uitgangspunt dat er in de toekomst minder inwoners zorg gaan krijgen van deze vormen van zorg, maar meer via eigen begeleiding van het sociaal team en de SBI.

Vanuit de gedachte dat inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen vraagt dit aandacht voor een sterke SBI, het voorkomen van dakloosheid en laagdrempelige financiële ondersteuning. Tevens wordt er in regionaal verband het Herstelnetwerk ontwikkeld, waarbij inwoners met een psychische kwetsbaarheid gebruik kunnen maken van herstelactiviteiten. Financiering hiervan is (voorlopig) voorzien in het Integraal Zorgakkoord en vraagt mogelijk ook lokaal investeringen.

Pagina 23 van 46

Kadernota 2024

Nieuwe meerjarige Integrale Visie Sociaal Domein en Uitvoeringsagenda In 2023 willen we een nieuwe Integrale Visie Sociaal Domein aan de raad ter besluitvorming voorleggen. Uit deze nieuwe visie vloeit een nieuwe uitvoeringsagenda voort. Daarnaast zal dit ook leiden tot een herijking van subsidies/subsidiesystematiek (2024). Voor de uitvoeringsagenda die voortvloeit uit de nieuwe visie is naar verwachting onvoldoende budget binnen de huidige financiën van het sociaal domein beschikbaar. Het gaat dan met name om investeringen op thema’s als gezondheid, inclusie en kansengelijkheid. Voorstellen: Inclusie structurele lasten € 45.000 In het coalitieakkoord is opgenomen om uitvoering te geven aan het regenboogstembusakkoord. In de begroting voor 2023 is een extra (eenmalig) bedrag opgenomen voor de antidiscriminatievoorziening. We stellen voor het voor om het bedrag voor de antidiscriminatievoorziening structureel te maken (€ 45.000) voor activiteiten rondom inclusie, bestaand uit: de inclusieve samenleving, antidiscriminatie, VN verdrag handicap en lhbtiq+. De financiering van de antidiscriminatievoorziening wordt momenteel landelijk onderzocht. Mogelijk komen er in de toekomst veranderen in de financiering van de antidiscriminatievoorziening. Exacte activiteiten en aandachtspunten hiervoor worden onderzocht tijdens het traject visie sociaal domein.

In de begroting voor 2024 komen we hier op terug. Verbeteren gezondheid van inwoners Gezonde leefomgeving kinderen en jongeren: JOGG aanpak structurele lasten € 55.000 In de begroting geven we aan integraler te gaan werken aan preventie en gezondheid o.a. via inhoudelijke verbinding van de doelen in het gezondheidsbeleid, sportakkoord en preventieakkoord. Hierin is een van de speerpunten dat kinderen gezond opgroeien in Soest en dat we integraal een bijdrage leveren aan de leefstijltransitie van ongezond naar gezond leven. Eén van de meerjarendoelen van het lokaal gezondheidsbeleid is het verkleinen van gezondheidsverschillen. Daarvan afgeleid doel in zowel het lokaal preventieakkoord en het lokaal sportakkoord is dat kinderen en jongeren in onze gemeente duurzaam gezond opgroeien. Dit bereiken we o.a. door de leefomgeving van kinderen en jongeren gezonder te maken. Dit gaat dan om gezonder eten, meer bewegen en voldoende slaap in de leefomgeving thuis, de buurt, school, vrije tijd, sport, werk en media*. Om dit te bereiken sluiten we ons als gemeente aan bij de JOGG aanpak en werken we in een lokaal JOGG-netwerk samen met publieke -, maatschappelijke -, zorg - en private partners, buurtbewoners, ouders en kinderen. Deze samenwerking is een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van een duurzame gezonde leefomgeving van kinderen en jongeren.

Om een lokaal JOGG-netwerk op te zetten, dit te coördineren en de regie te voeren op de implementatie van de JOGG- aanpak is het nodig een JOGG-regisseur aan te stellen. De kosten van deze structurele inzet bedragen € 55.000.

Pagina 24 van 46

Kadernota 2024

Overig/landelijke ontwikkelingen/wetswijzigingen Woonplaatsbeginsel beschermd wonen Begin januari 2023 heeft de staatssecretaris voor VWS de invoering van het woonplaatsbeginsel en nieuw verdeelmodel voor de middelen voor gemeenten voor beschermd wonen aangekondigd. Deze zorgen ervoor dat elke gemeente voortaan verantwoordelijk is voor de ondersteuning van de eigen inwoners. En dat elke gemeente ook passende middelen ontvangt om te zorgen voor beschermd thuis en beschermd wonen voor haar inwoners. De voorgenomen invoeringsdatum van beide maatregelen was 1 januari 2024, maar is omdat het tijdpad te krap is gebleken, uitgesteld naar de nieuwe streefdatum 1 januari 2025. In 2024 bereiden we ons hierop voor. Dienstverlening SWOS Het is de ambitie van de gemeente Soest om inwoners langer zelfstandig thuis te laten wonen en zelfredzamer maken. Hierbij worden wij ondersteund door verschillende (welzijns-) organisaties, waaronder de SWOS. Landelijk neemt de druk op de zorg toe. Er zijn toenemende wachtlijsten in de zorg, bij huisartsen, casemanagers en sociale teams. Hierdoor neemt het aantal hulpvragen toe in het welzijnswerk en zijn de vragen complexer geworden. De verwachting is dat deze druk zal blijven toenemen. Ten eerste omdat er landelijk wordt gesproken om meer zorgtaken naar het voorliggende veld te verplaatsen. Met als doel om de zorg betaalbaar te houden.

Ten tweede wonen er veel ouderen in onze gemeente. Om deze druk op te vangen willen we de dienstverlening van de SWOS versterken op drie onderdelen: 1. Verdere professionalisering dienstverlening; 2. Vrijwilligersmakelaar; 3. Ouderenadvies. We willen bij de besluitvorming rondom de nieuwe integrale visie op het sociaal domein bezien of we een nader begrotingsvoorstel aan uw raad zullen voorleggen. Bijdrage aan global goals: Deze ambitie draagt bij aan de global goal: 3. Goede gezondheid en welzijn.

Pagina 25 van 46

Kadernota 2024

Voorstellen: Flexibele schil Sociaal Domein structurele lasten € 245.000 De ontwikkelingen in de samenleving zijn grillig. De energiecrisis, maar ook de toestroom van ontheemden en vluchtelingen zijn voorbeelden waarbij acuut de inzet van beleid en/of projectcapaciteit vanuit het sociaal domein wordt gevraagd. Deze capaciteit is er niet, waardoor er een beroep wordt gedaan op bestaande formatie. Consequentie hiervan is dat medewerkers te veel taken krijgen. Dit gaat ten koste van het welzijn van medewerkers (binden en boeien), maar ook ten koste van de planning en kwaliteit van de bestaande onderwerpen. Denk hierbij aan: • de visie sociaal domein; • uitvoering geven aan brede SPUK-aanvraag; • de verzuimaanpak (thuiszitters); • projecten op het snijvlak van het fysieke en het sociaal domein zoals: o preventie jeugdcriminaliteit; o toekomstbestendig inrichten van de openbare ruimte. Door een flexibel budget van € 245.000 zijn wij in staat te anticiperen op dergelijke ontwikkelingen en zijn wij beter in staat om de kwaliteit en voortgang van ontwikkelingen te waarborgen. Alternatieve jeugdhulp Balans structurele lasten € 35.000 Sinds 2020 wordt de businesscase (hierna: BC) Alternatieve Jeugdhulp uitgevoerd voor Stichting Balans. Dit is een van de 4 BC’s die destijds via Bureau Nautus zijn goedgekeurd. Deze BC wordt momenteel beschouwd als duurzaam beleid voor de komende jaren.

Momenteel hebben we te maken met een budget van slechts € 22.500. Dit budget was al vanaf de start onvoldoende om deze BC kostendekkend te hebben. Bij de start van deze BC konden 6 jeugdigen gebruikmaken van deze trajecten. Dit liep dusdanig goed dat in 2021 is besloten het aantal jeugdigen dat een traject kan krijgen uit te breiden naar 10. Deze BC draagt bij aan passende hulp, laagdrempelig ondersteuning en het voorkomen van specialistische jeugdhulp. Eind 2022 is het succes van deze BC besproken met de gemeenteraad. Zie ook het eerder verstuurde factsheet met feiten en cijfers over deze BC. Momenteel is er € 22.500 beschikbaar. Voor het begeleiden van10 kinderen op de Veenweide is een totaalbudget van € 58.000 noodzakelijk. Daarom is structureel extra € 35.000 nodig om de kosten te dekken.