Bijlage - Bestuursrapportage 1 2024
Tekst van het document
Bestuursrapportage 1 -2024
Gemeente Smallingerland Juni 2024
Smallingerland
Bezoekadres Gauke Boelensstraat 2 9203 RM Drachten Postadres Postbus 10.000 9200 HA Drachten
Telefoon 0512 – 58 12 34 Internet www.smallingerland.nl e-mail gemeente@smallingerland.nl
Bestuursrapportage 1 - 2024
Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................... 3 Resultaat ............................................................................................................................................. 4 Programma Dienstverlening ............................................................................................................... 6 Programma Sociaal domein .............................................................................................................. 10 Programma Fysiek domein ............................................................................................................... 25 Programma Economie....................................................................................................................... 36 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................. 39 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................ 45 Overhead...........................................................................................................................................
46 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................... 47 Onvoorzien ........................................................................................................................................ 48 Investeringskredieten ....................................................................................................................... 49 Bijlage 1: Baten en lasten.................................................................................................................. 52
2
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Inleiding In deze bestuursrapportage geven wij een inhoudelijke toelichting op de verschillende afwijkingen in het beleid ten opzichte van de begroting 2024. Ook geven we aan welke aanpassingen in de begroting noodzakelijk zijn als gevolg van deze afwijkingen. De bestuursrapportage is hiermee het eerste peilmoment van het realiseren van de doelstellingen die opgenomen zijn in de begroting 2024. Deze bestuursrapportage bevat onvermijdelijke ontwikkelingen en administratief noodzakelijke aanpassingen die voortkomen uit afwijkingen in het bestaand beleid en niet passen binnen de financiële programmakaders. Het voornaamste doel van de bestuursrapportage is dan ook bijstelling door de raad van de budgetten per programma. Aanpassingen van de begroting in de bestuursrapportage worden uitsluitend eenmalig verwerkt in het lopende begrotingsjaar 2024. Voor zover onderdelen structureel doorwerken, worden deze vertaald in de begroting 2025. In deze bestuursrapportage vragen wij ten slotte goedkeuring voor een aantal investeringskredieten waarvan de dekking al is opgenomen in de begroting 2024 of een onvermijdelijk karakter hebben en voortkomen uit bestaand beleid. Het gaat om een totaal bedrag van € 0,62 miljoen. Afwijkingen op beleidsinhoudelijke doelen In begroting 2024 zijn verschillende beleidsdoelen per opgave vastgesteld.
In deze bestuursrapportage wordt voor het eerst gerapporteerd op deze doelen. Dit is een groeimodel wat we in de toekomst verder willen optimaliseren. De doelen zijn onderverdeeld in actiepunten. Elke actiepunt is op de voortgang beoordeeld. De voortgang van de actiepunten wordt beoordeeld volgens de kleuren van een stoplicht
Actiepunt ligt op koers Actiepunt is afgerond Verwachting dat het actiepunt niet gerealiseerd kan worden Realisatie van het actiepunt loopt vertraging op en/of bijsturen is nodig Indien de status op rood of oranje staat is een toelichting opgenomen in deze bestuursrapportage.
Gemeente Smallingerland
3
Bestuursrapportage 1 - 2024
Resultaat De bestuursrapportage sluit na verrekening met reserves met een negatief resultaat van € 2,73 miljoen. Dit bedrag gaat ten laste van de vrije begrotingsruimte in de begroting 2024. Deze daalt hierdoor van € 5,2 miljoen naar afgerond € 2,5 miljoen. De structurele effecten van deze bestuursrapportage bedragen € 4,08 miljoen negatief en worden verwerkt in de kadernota van 2025. De onderstaande tabel toont het overzicht van het saldo, som van de voor- en nadelen, van de bijstellingen per programma/ onderdeel. In de toelichtende tabellen daaronder worden de volgende zaken nog eens specifiek belicht: - Het resultaat van deze bestuursrapportage; - De ontwikkelingen naar hun aard.
Resultaat bestuursrapportage bedragen * €1.000
Programma/onderdeel
Lasten
Baten
Dienstverlening Sociaal domein Fysiek domein Economie Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffings vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal
-€403 -€24.712 -€4.285 €4 -€33
€359 €21.907 €3.851
-€456
-€29.885
Reserves toevoeging
Reserves onttrekking
Saldo
€230
-€44 -€2.805 -€205 €4 €720
-€33
€90
-€399
€26.837
€320
-€2.729
€753
Totaal resultaat bestuursrapportage bedragen * €1.000
Resultaat in deze concernrapportage Mutatie in de lasten Mutatie in de baten Totaal Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Netto resultaat (wordt verrekend met de vrije begrotingsruimte)
4
Totaal -€29.885 €26.837 -€3.048 € €320 -€2.729
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024 Bedragen * €1.000
Ontwikkelingen naar hun aard 1 Ontwikkelingen in de exploitatie 2 Administratieve wijzigingen
Lasten
Baten
Saldo
Reserves toevoeging
Reserves onttrekking
€16.738
€14.009
-€2.729
€13.147
€12.828
-€320
€320
€29.885
€26.837
-€3.048
€320
Resultaat -€2.729
-€2.729
Ontwikkelingen in de exploitatie zijn begrotingswijzigingen die ten laste komen van de vrije begrotingsruimte. Onder administratieve wijzigingen vallen posten die geen invloed hebben op de vrije begrotingsruimte. Denk hierbij aan verschuivingen tussen programma's, lasten waar voor hetzelfde bedrag een baat tegenover staat of onttrekking uit de reserve.
Gemeente Smallingerland
5
Bestuursrapportage 1 - 2024
Programma Dienstverlening Algemene toelichting In onze gemeente Smallingerland staat de kracht van de samenleving voorop. Met die kracht willen we werken aan een sociale en welvarende toekomst. In alle wijken en dorpen. Voor alle inwoners, ondernemers. We vinden het belangrijk om met elkaar te werken aan oplossingen voor de uitdagingen die we zien Dit doen we vanuit vertrouwen en daarbij vinden we het belangrijk dat de behoefte voorop staat en niet de regels. We gaan werken vanuit de kernwaarden persoonlijk, samen en doen. Ze zijn de basis voor onze manier van samen leven, samen werken en samen leren. Ze vertegenwoordigen de kracht van Smallingerland. Wij zijn een betrouwbare overheid en we gaan ook van vertrouwen uit. Alhoewel regels zekerheid bieden voor onze inwoners, bedrijven en instellingen, waken we in Smallingerland voor onwenselijke bureaucratie. Het is ons vak en onze verantwoordelijkheid om algemene en individuele belangen voortdurend tegen elkaar af te wegen. Onze inwoners staan voorop. Het draait om hen. Wij denken met hen mee en zijn duidelijk over wat ze van ons mogen verwachten. Als gemeente willen we niet alles zelf regelen. Daarom geven we ruimte aan en staan we open voor maatschappelijk initiatief en betrokkenheid. De basisgedachte bij de uitvoering van beleid is denken vanuit de inwoner.
De belangrijkste voorwaarde in het nemen van beslissingen is het betrekken van onze inwoners en ondernemers. De kennis en ervaringen van onze inwoners en ondernemers gebruiken we om logische en effectieve beslissingen te kunnen nemen. We zien dat de informatiesamenleving en toegenomen digitalisering kansen bieden, maar tegelijk ook nieuwe vraagstukken opwerpen. Dankzij digitaal werken hebben we informatie beter en sneller beschikbaar, zodat de dienstverlening verbetert. En omdat we meer data beschikbaar hebben, kunnen we beter onderbouwd beleid maken en achteraf ook evalueren. Aan de andere kant doen zich vraagstukken voor rond privacy en informatiebeveiliging. Om de gemeente te zijn waar iedereen zich prettig voelt, waar ondernemers zich graag willen vestigen en waar je aangenaam kunt wonen, werken en recreëren, is veiligheid een noodzakelijke randvoorwaarde. Dit betekent dat mensen zich veilig moeten voelen en dat de aandacht voor veiligheid, voor criminaliteit, overlast, leefbaarheid, in verhouding moet staan tot de omvang en de aard van problemen, of wat inwoners als problemen ervaren.
Financiële afwijkingen De onderstaande tabel toont de voorgestelde begrotingswijziging Naam Overige mutaties kleiner dan € 50.000 structureel Overige mutaties kleiner dan € 50.000 incidenteel Bijstelling leges burgerzaken Totaal Dienstverlening
6
Lasten
Baten
-€93.250
Effect op de Voordeel/ begroting Nadeel -€93.250 Nadeel
-€121.000
€44.000
-€77.000
Nadeel
-€189.000 -€403.250
€315.000 €359.000
€126.000 -€44.250
Voordeel Nadeel
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Toelichting op de verschillen Overige mutaties kleiner dan € 50.000 structureel Totaal overige mutaties kleiner dan € 50.000. Lasten -€93.250 Effect op de begroting -€93.250 Nadeel Structureel
Overige mutaties kleiner dan € 50.000 incidenteel Totaal overige mutaties kleiner dan € 50.000. Lasten -€121.000 Baten €44.000 Effect op de begroting -€77.000 Voordeel Nadeel Nadeel Incidenteel
Bijstelling leges burgerzaken In 2014 is de geldigheidsduur van paspoorten en identiteitskaarten voor volwassenen aangepast van vijf naar tien jaar. Dit zorgde ervoor dat er tussen 2019 en 2024 minder aanvragen zijn gedaan en dat 2024 het eerste jaar is van een (vervangings-)piek aan reisdocumenten, die een aantal jaren aanhoudt. In 2024 zullen er circa 8.000 aanvragen worden gedaan ten opzichte van circa 5.000 in 2023. Dit levert aan de ene kant een hogere legesopbrengst op. Aan de andere kant nemen de lasten toe als gevolg van een hogere afdracht van de legesopbrengsten richting het Rijk. Daarnaast is er extra formatie nodig om deze aanvragen tijdig te kunnen afhandelen, wat ook extra lasten met zich meebrengt. De begroting wordt hier nu op aangepast. Lasten -€189.000 Baten €315.000 Effect op de begroting €126.000 Voordeel Structureel
Gemeente Smallingerland
7
Bestuursrapportage 1 - 2024
1.1 Publieke dienstverlening Wat willen we bereiken? Afgelopen jaren is er een flinke ontwikkeling geweest in onze publieke dienstverlening. We werken als organisatie doorlopend aan het verbeteren van de publieke dienstverlening. In 2022 is het programma GOED opgestart. Dit programma heeft een looptijd van drie jaar. Ons doel is daarbij: Onze dienstverlening is GOED; Gastvrij, Ondernemend, Eenvoudig en Deskundig, daar zetten wij op in de komende jaren. Om dat te realiseren is onze organisatieontwikkeling gericht op eigenaarschap, samenwerken, waarmaken en werken vanuit de bedoeling. Het is van belang dat we hier op kunnen sturen, en blijvend werken aan het verbeteren van onze dienstverlening. Een van de speerpunten voor de komende jaren is daarom dat we onze dienstverlening (meer) meetbaar maken. Wat gaan we daar voor doen? Inwoners en ondernemers moeten goed en tijdig te woord worden gestaan. We maken daarom afspraken over de kwaliteit van onze dienstverlening en de bijbehorende servicenormen. Door heldere en duidelijke servicenormen weten ondernemers en inwoners wat zij van ons mogen verwachten en wat zij zelf kunnen doen om snel en goed geholpen te worden. 2024 wordt het eerste volledige jaar waarin we werken met de servicenormen die eind 2023 zijn vastgesteld. We werken aan de geïdentificeerde verbeterpunten en monitoren deze nauwkeurig.
Zo werken we aan steeds betere dienstverlening richting onze inwoners en ondernemers. We doen dit op een zichtbare en meetbare manier zodat hier, na de eerste uitkomsten, effectief op gestuurd kan worden. Op deze wijze kunnen we effectiever sturen op het verbeteren van onze dienstverlening. Ook geeft ons dit de informatie om in de begroting 2025, door de opgedane ervaring, concrete doelen stellen op het gebied van deze servicenormen in onze dienstverlening.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
1.2 Digitale en datagedreven samenleving Wat willen we bereiken? • • •
We willen waarde creëren voor de samenleving met behulp van data en informatie. We willen voor onze klanten op verschillende manieren toegankelijk zijn, waarbij klanten het communicatiekanaal voor hun voorkeur kunnen kiezen. Het realiseren van een digitaal platform.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
1.3 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? We willen de veiligheid en de veiligheidsbeleving verbeteren en borgen. Als mensen zich veilig 8
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024 voelen en vertrouwen hebben, betekent dit meer woon- en leefplezier. Om dit te bereiken werken we nauw samen met onze partners, zowel preventief als bij de handhaving. In 2024 en verder wordt extra geld uitgetrokken om de veiligheid en veiligheidsbeleving te verbeteren en te borgen. In het geactualiseerde Kernbeleid veiligheid 2023-2026, wat door de raad is vastgesteld, geven we invulling aan het coalitieakkoord en werken we onze doelen nader uit. We werken verder aan de prioriteiten en strategische thema's die we eerder formuleerden en nog steeds aandacht behoeven: •
Prioriteiten: sociale overlast, jeugd(groepen)overlast, ondermijnende criminaliteit met speciale aandacht voor cyberveiligheid; • Strategische thema’s: woninginbraken, veilige evenementen, jeugd, alcohol en drugs, rampen/crisisbeheersing, ambtelijke en bestuurlijke integriteit. In 2024 en daarna willen we specifiek de volgende doelen bereiken: • • • •
We willen de bewustwording voor cyberveiligheid en het risico van ondermijning vergroten en inzetten op de verbinding met de interne en externe partijen. We willen de kennis over en de alertheid in het herkennen van signalen van radicalisering of mensenhandel vergroten en de samenwerking verstevigen, intern en extern, bijvoorbeeld met de veiligheidsketen. We willen we inzetten op minder jeugdoverlast en (digitale)jeugdcriminaliteit. Wij willen handhaving in het publieke domein verder ontwikkelen.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
1.4 Gemeenteraad Wat willen we bereiken? De gemeenteraad van Smallingerland wil ook in 2024 verder werken aan het versterken van de drie belangrijkste rollen van de gemeenteraad. Te weten de volksvertegenwoordigende rol, de kaderstellende rol en de controlerende rol.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
Gemeente Smallingerland
9
Bestuursrapportage 1 - 2024
Programma Sociaal domein Algemene toelichting In juni 2021 heeft de gemeenteraad de visie op het Sociaal Domein 'De Kracht van Smallingerland – onze Sociale Koers' vastgesteld. Dit is een gezamenlijke visie op de toekomst, mede gedragen door onze maatschappelijke partners, waarin we beleid en uitvoering binnen en buiten de organisatie met elkaar verbinden. Deze dient als paraplu voor de activiteiten en inspanningen die de benodigde transformatie binnen het sociaal domein met zich meebrengt. In onze Sociale Koers zijn vier ambities opgenomen: zeker bestaan, ertoe doen, goed voelen en erbij horen. De ambities zijn met inwoners, ondernemers, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en de gemeente verder uitgewerkt zijn in het koersplan.
In het Koersplan (in oktober 2022 vastgesteld door de gemeenteraad) zijn de vier ambities van de Sociale Koers geconcretiseerd en vertaald naar maatschappelijke resultaten. Per ambitie zijn twee thema's gekoppeld: · Zeker bestaan >
rondkomen en wonen
· Ertoe doen
opgroeien & ontwikkelen en werk & maatschappelijke participatie
>
· Goed voelen >
veilige & gezonde leefomgeving en gezonde leefstijl
· Erbij horen
samen leven en inclusie
>
Met deze visie en de nadere uitwerking in het Koersplan wordt de samenhang in beleid gewaarborgd, ontstaat er financiële grip en beheersbaarheid en kan er gerichter gestuurd worden op effectiviteit en efficiëntie. De ambitie is het aanpakken van de onderliggende oorzaken van problematiek, waarbij het helpt om prioritering en samenhang aan te brengen in de aanpak van de belangrijke maatschappelijke en wettelijke taken die er zijn: bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en gezond leven gemakkelijker maken. Het programma Sociale Koers wordt binnen het gemeentelijk sociaal domein opgepakt in vier opgaveteams, waarbij elk opgaveteam is verbonden aan een van de vier ambities. Er wordt gewerkt vanuit het nog in 2023 vast te stellen Uitvoeringsprogramma Sociale Koers, waarin de geprioriteerde activiteiten, projecten en (beleids)ontwikkelingen die bijdragen aan de maatschappelijke resultaten zijn opgenomen. Het begrotingsprogramma Sociaal Domein is opgesteld aan de hand van de vier ambities van de Sociale Koers. Voor een aantal onderdelen geldt dat er een sterke samenhang is met andere begrotingsprogramma's. Waar dat van toepassing is, wordt dit benoemd. Ook de taakvelden Cultuur, Sport (met uitzondering van de sportaccommodaties) en Onderwijs maken deel uit van het begrotingsprogramma Sociaal Domein.
10
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Financiële afwijkingen De onderstaande tabel toont de voorgestelde begrotingswijziging Naam SPUK Integraal Zorgakkoord IZA Hersteloperatie kinderopvangtoeslag (KOT) Wet Inburgering
Lasten
Baten
-€5.700.000
€5.700.000
Effect op de Voordeel/ begroting Nadeel Budgetneutraal
-€400.000
€400.000
-€1.164.000
€1.164.000
Budgetneutraal Budgetneutraal
Aanpak energiearmoede
-€1.348.000
€1.348.000
-€125.000
€125.000
Budgetneutraal Onderwijsroute Jeugdhulp Gezinshulp Leerlingenvervoer Carins Overige mutaties kleiner dan € 50.000 structureel Formatie verhaal en terugvordering Herwaardering backoffice Wmo & Jeugd en cliëntenadministratie Gym- en zwemvervoer Overige mutaties kleiner dan € 50.000 incidenteel Hoofdlijnenakkoord GGZ
-€5.523.000 -€200.000 -€100.000 -€100.000 -€99.400
-€5.523.000 -€200.000 -€100.000 -€100.000 -€99.400
Budgetneutraal Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel
-€96.000
-€96.000
Nadeel
-€95.000
-€95.000
Nadeel
-€50.000
-€50.000 -€44.290
Nadeel Nadeel
€240.000
€
Tarieven DVO Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Vluchtelingen Oekraïne Bijstellen BUIG Totaal
€473.000
Gemeente Smallingerland
-€44.290 -€240.000
-€7.700.000 -€2.250.000 -€24.711.690
€9.700.000 €3.280.000 €21.906.910
€473.000
Budgetneutraal Voordeel
€2.000.000 €1.030.000 -2.804.690
Voordeel Voordeel Nadeel
11
Bestuursrapportage 1 - 2024
Toelichting op de verschillen SPUK Integraal Zorgakkoord IZA Op 19 december 2023 heeft u een specifieke uitkering aangevraagd in het kader van de Regeling specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 (SPUK-IZA) over de periode van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2026. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 wordt een specifieke uitkering van max. € 17.100.000. verstrekt. Dit bestaat uit de volgende maximale bedragen per jaar van € 5.700.000. Het verleende uitkeringsbedrag voor de jaren 2024, 2025 en 2026 is gebaseerd op de door u ingediende aanvraag, rekening houdend met de maximale uitkeringsbedragen per jaar voor uw samenwerkingsregio. De uitkering is bestemd voor activiteiten in het kader van de ambities en doelen zoals gesteld in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Lasten -€5.700.000 Baten €5.700.000 Budgetneutraal Incidenteel
Hersteloperatie kinderopvangtoeslag (KOT) Hersteloperatie kinderopvangtoeslag (KOT) (budgetneutraal) Het Rijk heeft voor de uitvoering van de hersteloperatie kinderopvangtoeslag (KOT) een specifieke uitkering ter beschikking gesteld aan gemeenten. Voor 2024 verwachten wij voor de KOT € 400.000 aan kosten te maken. Vooralsnog is de verwachting dat op basis van de beschikbare normbedragen gemeenten volledig gecompenseerd worden door het Rijk en wordt dit budgetneutraal opgenomen in de begroting. Hierin zit een financieel risico, omdat achteraf pas zal blijken of het normbedrag daadwerkelijk toereikend is om alle gemaakte kosten te dekken. Afgelopen jaren bleek het normbedrag voldoende voor het dekken van de kosten. Lasten -€400.000 Baten €400.000 Budgetneutraal Incidenteel
12
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Wet Inburgering Wet Inburgering (budgetneutraal) Het Rijk heeft voor 2024 een specifieke uitkering van € 1.164.000 toegekend voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021. Deze uitkering is bedoeld ter dekking van de kosten voor het beschikbaar stellen van voorzieningen aan inburgeringsplichtigen die bijdragen aan het voldoen aan de inburgeringsplicht. De specifieke uitkering is opgebouwd uit een vast bedrag per inburgeraar, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen statushouders en gezinsmigranten. De verwachting is dat de toegekende Rijksbijdrage voor 2024 volledig besteed wordt. Lasten -€1.164.000 Baten €1.164.000 Budgetneutraal Incidenteel
Aanpak energiearmoede Aanpak energiearmoede (budgetneutraal) In 2022 is gestart met een aanpak om de gevolgen van energiearmoede te bestrijden, welke wordt voorgezet in 2024. Het Rijk heeft via een specifieke uitkering middelen beschikbaar gesteld om hiervoor maatregelen te treffen. Het gaat in totaal om een bedrag van € 2.285.647 te besteden tot 1 januari 2026. Dit jaar wordt er een voucher aan de regeling toegevoegd voor huizenbezitters voor het isoleren van de woning. De waarde van deze voucher ligt hoger dan de andere vouchers. Verwacht wordt dat hier veel animo voor is, ook omdat deze regeling gecombineerd kan worden met de NIP regeling en hier dus in de communicatie ook veel aandacht voor zal zijn. De verwachting is dat het aantal aanvragen voor deze regeling zal toenemen. Voor 2024 verwachten wij circa € 1.348.000 uit te geven en voor 2025 circa € 500.000. Lasten -€1.348.000 Baten €1.348.000 Budgetneutraal Incidenteel
Onderwijsroute Onderwijsroute (budgetneutraal) In de Wet Inburgering is uitgegaan van € 10.000 per inburgeraar per leerroute. Het is gebleken dat dit bedrag ontoereikend is voor de Onderwijsroute. Om gemeenten hierin tegemoet te komen is er door het Rijk een aanvullende specifieke uitkering voor de Onderwijsroute toegekend. Deze aanvullende financiering loopt in ieder geval tot 2029. Voor 2024 verwachten we de aanvullende uitkering voor de Onderwijsroute van € 125.000 volledig te benutten. De resterende kosten komen vervolgens ten laste van de Wet Inburgering. Lasten -€125.000 Baten €125.000 Budgetneutraal Incidenteel
Gemeente Smallingerland
13
Bestuursrapportage 1 - 2024
Jeugdhulp Jeugdhulp (nadeel € 5.523.000) Zoals vermeld in de voorgaande bestuursrapportages stijgen de kosten voor jeugdzorg in onze gemeente. Deze stijgende kosten zijn enerzijds te verklaren door autonome ontwikkelingen zoals prijsstijgingen in tarieven en de impact van nieuwe aanbesteding jeugdhulp per 1-1-2024. Anderzijds zien we een toename in duurdere zorgtrajecten. Deze toename wordt niet verklaard door een toename van jongeren die zorg gebruiken, het aantal jongeren met jeugdhulp is de afgelopen jaren relatief stabiel. In afwachting van het (financiële) effect van de nieuwe aanbesteding jeugdhulp per 1-1-2024, is bij voorgaande bestuursrapportages de overschrijding incidenteel ontoereikend bijgeraamd. In het verleden bij de begroting had dit jaarlijks structureel in stappen bijgeraamd moeten worden, dit heeft niet plaats gevonden. Middels deze aanpassing wordt voorgaande gecorrigeerd. In het plan van aanpak Verbeteringen Jeugdhulp en Financiële houdbaarheid in Smallingerland wordt er gewerkt om de ondersteuning voor jeugdigen in de gemeente Smallingerland (financieel) toekomstbestendig te maken. Lasten -€5.523.000 Effect op de begroting -€5.523.000 Nadeel Structureel
Bijstellen BUIG Bijstellen rijksbijdrage BUIG (voordeel € 3.280.000) Aan de hand van de voorlopige beschikking BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) wordt de Rijksbijdrage met € 3.280.000 bijgesteld. Bijstelling lasten BUIG (nadeel € 2.250.000) De verwachting is dat de uitkeringslasten in 2024 niet lager zullen zijn dan in 2023. Daarom wordt de begroting voor de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) voor dit jaar met € 2.250.000 bijgesteld op basis van de realisatie van vorig jaar. Lasten -€2.250.000 Baten €3.280.000 Effect op de begroting €1.030.000 Voordeel Structureel
14
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Gezinshulp Gezinshulp (nadeel € 200.00) Zoals in de begroting 2024 onder Ertoe Doen is opgenomen, is er gestart met Gezinshulp in 2024. Het financiële uitgangspunt van de pilot Gezinshulp is budgetneutraliteit geweest. Echter zijn bij de opstart middelen nodig om het team op te richten en een goede start te kunnen geven. De zorgverzekeraar heeft hiervoor €200.000 beschikbaar voorgesteld, met als voorwaarde dat de gemeente Smallingerland deze middelen ook beschikbaar stelt. Lasten -€200.000 Effect op de begroting -€200.000 Nadeel Incidenteel
Gemeente Smallingerland
15
Bestuursrapportage 1 - 2024
Leerlingenvervoer Ten aanzien van het gerealiseerde bedrag van 2023 is er € 73.000,- minder in de begroting opgenomen. Tevens wordt er jaarlijks geïndexeerd middels de NEA-indexatie. Deze verhoging was 2023 extreem, namelijk bijna 14% (in plaats van gemiddeld 3%). N.a.v. het bovenstaande de begroting 2024 aanpassen van € 725.000 naar € 825.000. Lasten -€100.000 Effect op de begroting -€100.000 Nadeel Structureel
Carins Carins (nadeel € 100.000) De begroting van de gemeente wordt afgestemd op de voorlopige begroting van Carins, waarvan de definitieve versie pas beschikbaar is nadat de gemeentebegroting al is vastgesteld. Via de bestuursrapportage wordt de gemeentebegroting jaarlijks bijgesteld. Door o.a. een cao-verhogingen komt dat voor dit jaar neer op een bijstelling van € 100.000. Lasten -€100.000 Effect op de begroting -€100.000 Nadeel Structureel
Overige mutaties kleiner dan € 50.000 structureel Totaal overige mutaties kleiner dan € 50.000. Lasten -€99.400 Effect op de begroting -€99.400 Nadeel Structureel
16
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Formatie verhaal en terugvordering Formatie verhaal en terugvordering (nadeel € 96.000) De gemeente Smallingerland wil de inspanningen rondom verhaal en terugvordering enerzijds inzetten als instrument om onze inwoner beter in beeld te krijgen en het als instrument meer preventief inzetten. Dus als mogelijkheid om de inwoner in beeld te krijgen en te ondersteunen in diens hulpvraag. Anderzijds wil de gemeente Smallingerland door een steviger inzet op dit taakveld zorgen dat wanneer er sprake is van verhaal en terugvordering en na inzet van de preventieve aanpak het toch noodzakelijk is om een traject door te zetten, dat dit traject ook daadwerkelijk resultaat oplevert. Om die slag te maken is extra inzet nodig, de kosten bedragen € 96.000. Lasten -€96.000 Effect op de begroting -€96.000 Nadeel Incidenteel
Herwaardering backoffice Wmo & Jeugd en cliëntenadministratie Herwaardering backoffice Wmo & Jeugd en cliëntenadministratie (nadeel € 95.000) Na de reorganisatie is het takenpakket op zowel de backoffice Wmo & Jeugd als de cliëntenadministratie uitgebreid. Voorheen waren deze afdelingen voornamelijk uitvoerend, maar nu wordt er meer zelfstandigheid en een breder scala aan taken verwacht. De uitbreiding vereist een breder kennisniveau. Beide functies zijn opnieuw gewaardeerd, wat resulteert in een extra last van € 95.000. Lasten -€95.000 Effect op de begroting -€95.000 Nadeel Structureel
Gym- en zwemvervoer Eind 2023 is de eigen bijdrage voor ouder(s) en verzorger(s) met terugwerkende kracht voor het vervoer van schooljaar 2022 – 2023 afgeschaft. De begrootte inkomsten voor 2023 komen daardoor in z'n geheel te vervallen. N.a.v. het bovenstaande de begroting 2024 aanpassen van € 50.000 naar € 0. Baten -€50.000 Effect op de begroting -€50.000 Nadeel Structureel
Gemeente Smallingerland
17
Bestuursrapportage 1 - 2024
Overige mutaties kleiner dan € 50.000 incidenteel Totaal overige mutaties kleiner dan € 50.000. Lasten -€44.290 Effect op de begroting -€44.290 Nadeel Incidenteel
Hoofdlijnenakkoord GGZ Hoofdlijnenakkoord GGZ (budgetneutraal) Een van de ambities waar partijen zich in de Friese Samenwerkingsagenda tussen zorgverzekeraar en Friese gemeenten aan hebben gecommitteerd is dat iedere Friese gemeente een integrale (sociaal én medisch domein) herstelgerichte aanpak biedt aan burgers met een Ernstige Psychiatrische Aandoening (EPA). De gemeente Smallingerland heeft een onderzoek uit laten voeren naar de mogelijkheid om een gezamenlijk team van Carins medewerkers en GGZ FACT medewerkers op te zetten rondom de EPA doelgroep. Hierbij is aandacht besteed aan de organisatie van Carins en de positie van het bestaande OGGZ team. De kosten voor de EPA aanpak liggen vooral bij de extra formatie die nodig is bij Carins en worden geschat op € 240.000. De gelden voor het hoofdlijnenakkoord GGZ ontvangt de gemeente Smallingerland via de gemeente Leeuwarden (als centrumgemeente zijnde). Lasten -€240.000 Baten €240.000 Effect op de begroting €0 Budgetneutraal Structureel
Tarieven DVO Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Tarieven DVO Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) (voordeel € 473.000) Bij het opstellen van de begroting 2024 is het budget van de WSW verhoogt met de extra ontvangen Rijksbijdrage (vanuit de meicirculaire) omdat op dat moment de CAO ontwikkeling van Caparis nog niet bekend was. Nu er een nieuwe CAO is afgesloten, kan het budget bijgesteld worden naar de werkelijke kosten 2024. Dit levert een structureel voordeel op van afgerond € 473.000. Lasten €473.000 Effect op de begroting €473.000 Voordeel Structureel
18
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Vluchtelingen Oekraïne Financieel gezien wordt 2024 een ander jaar dan 2023 voor de Oekraïense opvang. De organisatie verandert steeds meer in een beheersorganisatie met bijbehorende beheerstaken, zoals het gaan innen van eigen bijdragen voor wonen, gas, water en licht, ziektekosten e.d. Deze werkzaamheden zullen waarschijnlijk ook meer van de reguliere organisatie van de gemeente gaan vragen. Voor 2024 is de verwachting dat de druk op de Oekraïense opvang verder zal toenemen. Met het in gebruik nemen van de locatie aan de Ringweg 7A-7B is er een langdurige optie voor opvang gecreëerd. De uitdaging om opvangplekken te vinden blijft in 2024 onverminderd van kracht. Met het sluiten van de Wetterwille, in maart 2025, als grootste opvang locatie voor Oekraïense ontheemden moet er gedurende dit jaar een alternatieve plek gevonden worden voor 178 mensen. De totale kosten voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen voor 2024 worden op € 7.700.000 geraamd. De belangrijkste kostenposten zijn uitgaven voor beveiliging, leefgelden, huur, schoonmaak en energie van de locaties. Verder wordt divers extern personeel ingehuurd als locatiemanagers, woonbegeleiders en projectondersteuning. Ook de interne personele inzet wordt toegerekend aan het project.
Vanuit het Rijk ontvangen we per gerealiseerde opvangplek een normbedrag van € 70 per dag, dat meer dan toereikend is om onze kosten te dekken. De voorlopige vergoeding voor 2024 is geraamd op € 9.700.000, zodat de gemeente op de opvang een eenmalig voordeel verwacht van € 2.000.000. Lasten -€7.700.000 Baten €9.700.000 Effect op de begroting €2.000.000 Voordeel Incidenteel
Bijstellen rijksbijdrage BUIG Bijstellen rijksbijdrage BUIG (voordeel € 3.280.000) Aan de hand van de voorlopige beschikking BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) wordt de Rijksbijdrage met € 3.280.000 bijgesteld. Lasten €3.279.910 Effect op de begroting €3.279.910 Voordeel Structureel
Gemeente Smallingerland
19
Bestuursrapportage 1 - 2024
2.1 Zeker bestaan De ambitie is dat inwoners van Smallingerland zich geen zorgen maken over hun bestaan; ze hebben een dak boven hun hoofd, brood op de plank, ze voelen zich veilig en kunnen goed rondkomen. Wat willen we bereiken? Deze ambitie wordt ingevuld vanuit de twee beleidsthema's Rondkomen en Wonen. Rondkomen In Smallingerland wordt al enkele jaren gewerkt om de gevolgen van armoede zoveel mogelijk te beperken en zo veel mogelijk inwoners met schulden zo vroeg mogelijk te helpen. Deze lijn wordt de komende jaren voortgezet, waarbij er nog meer ingezet wordt op preventie, met name door het vergroten van de financiële vaardigheden. De hoogte van het inkomen heeft direct invloed op het vermogen om rond te komen. Tevens wordt er ingezet op het verhogen van het gemiddelde inkomensniveau van de inwoners. Wonen Er wordt ingezet op versnelde woningbouw om het aanbod van woningen te verhogen. Tevens wordt het toevoegen van levensloopgeschikte woningen en woonvormen ‘tussen thuis en tehuis’ gestimuleerd; bijvoorbeeld hofjes, patio’s en andere woonvormen met een mix van jong en oud. Ook nieuwe, flexibele woningen geschikt voor meerdere doelgroepen worden als mogelijkheid gezien. In de woonvisie (onderdeel van de omgevingsvisie) staat uitgewerkt hoe dat gedaan gaat worden.
Vanuit de Omgevingsvisie en vanuit de Sociale Koers wordt er gezamenlijk gewerkt aan deze opgave (in de omgevingsvisie is dit opgave 3 Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen). Daarnaast is het belangrijk dat inwoners de mogelijkheid krijgen om hun eigen woning aan te passen aan hun woonbehoeften. Hierin worden inwoners ondersteund en wordt er daarbij gekeken naar mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden. In Smallingerland wordt al langere tijd ingezet op het voorkomen van dakloosheid en het doel is om het aantal dakloze jongeren terug te brengen naar nul.
Inhoudelijke afwijkingen Invoeren Wet vereenvoudigde beslagvrije voet en Wetsvoorstel Handhaving Sociale zekerheid Invoeren Wet vereenvoudigde beslagvrije voet en Wetsvoorstel Handhaving Sociale zekerheid.
Toelichting op voortgang Dit actiepunt bestaat uit twee onderdelen. Voor wat betreft de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet liggen we op koers. Wij hanteren de beslagvrije voet bij beslaglegging op de bijstandsuitkering. Dit om te voorkomen dat een schuldenaar door beslag op de uitkering onder het absolute bestaansminimum terecht komt. Het wetsvoorstel Handhaving Sociale Zekerheid is nog niet behandeld door de Tweede Kamer. Het is daarom nog niet mogelijk om dit wetsvoorstel in te voeren. Bij dit wetsvoorstel gaat het om een uniform handhavingskader voor alle sociale zekerheidswetten. Passend sanctioneren staat hierbij centraal. Er komt een gereedschapskist met verschillende instrumenten. Dit om te voorkomen dat kwetsbare burgers onevenredig hard worden geraakt. Een van de instrumenten is de vrijheid om in bepaalde situaties geen sanctie op te leggen.
20
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Verbeteren Beschermd wonen Wat gaan we daarvoor doen? Voorbereiding van de implementatie van de doordecentralisatie Beschermd wonen (invoering per 1 januari 2025). In de regio worden afspraken gemaakt over de samenwerking en inkoop van lokale of regionale onderdelen.
Toelichting op voortgang Het ziet er naar uit dat de implementatie van de doordecentralisatie Beschermd wonen niet per 1 januari 2025 wordt gerealiseerd. De doordecentralisatie is controversieel verklaard en wordt dus niet meer door het demissionaire kabinet behandeld. Omdat er ook nog geen nieuw kabinet is en nog niet duidelijk is wat het nieuwe standpunt wordt van het kabinet, ligt invoering per 1 januari 2025 niet meer voor de hand.
Pilot onconventioneel wonen: voorkomen dakloosheid Wat gaan we daarvoor doen? In Smallingerland zetten we in op het voorkomen van dakloosheid. Dit geldt voor alle inwoners van Smallingerland. Voor een kleine groep inwoners is het wonen in een reguliere woonomgeving niet haalbaar. Voortkomend uit het door gezamenlijke gemeenten en ketenpartners in 2017 opgestelde "Plan van Aanpak provinciale voorzieningen voor Personen met Verward gedrag" en vooruitlopend op de Woonzorgvisie heeft gemeente Smallingerland de intentie uitgesproken een pilot Onconventioneel wonen te starten.
Toelichting op voortgang De wens om pilot voor Onconventioneel Wonen op te zetten loopt al even. Gepland was eind 2024 draaiende te zijn. Deze tijdsplanning is niet haalbaar. Voorbereiding hiervoor is wel in volle gang. Afgelopen maanden zijn er verdere stappen gezet om de pilot te realiseren. Zo is er uitgebreid onderzoek gedaan naar een mogelijke locatie. Ook wordt een communicatie- participatieplan opgesteld om inwoners te betrekken bij de totstandkoming van de pilot. Zowel het locatieonderzoek als het communicatie- participatieplan zullen (voor of na de zomer) aan het college worden voorgelegd.
Gemeente Smallingerland
21
Bestuursrapportage 1 - 2024
voortzetten project "Taakstelling Huisvesting statushouders" Wat gaan we daarvoor doen? Continueren van het in 2023 gestarte project 'Taakstelling Huisvesting statushouders'.
Toelichting op voortgang Voor de eerste helft van 2024 is de taakstelling voor het huisvesten van statushouders 81. Dit is inclusief de achterstand van 22 in 2023. Op dit moment liggen we hier qua aantallen op achter. Deze achterstand is ontstaan omdat de woningcorporatie niet voldoende huizen kon aanbieden. We hebben nu de afspraak gemaakt dat de woningcorporatie en het team Opvang beide 50% van het woonaanbod realiseren. Hierdoor verwachten we de opgelopen achterstand in de tweede helft van 2024 in te halen.
2.2 Ertoe doen De ambitie is dat inwoners allemaal een unieke bijdrage leveren aan de maatschappij. Ze hebben een doel in hun leven of leveren een bijdrage aan iets dat belangrijk voor hen is. Ze ontwikkelen talenten en benutten die. Dit doen ze op verschillende manieren: door werk, vrijwilligerswerk, ouderschap of de zorg voor een naaste. Datgene wat inwoners doen, maakt een verschil en is van waarde voor henzelf en/of voor de mensen om hen heen. De gemeente stimuleert en faciliteert dit. Wat willen we bereiken? Deze ambitie wordt ingevuld vanuit de twee beleidsthema's Ontwikkelen en opgroeien en Werk en maatschappelijke participatie. Ontwikkelen en opgroeien Onze jeugd is onze toekomst. Het is belangrijk dat alle kinderen zich kunnen ontwikkelen tot evenwichtige volwassenen. Daarom willen we kinderen op laten groeien in een veilige omgeving en ze gelijke kansen bieden. We zetten meer in op het veranderen van de contextfactoren zodat voorkomen wordt dat jeugdigen jeugdhulp nodig hebben. Hiermee wordt voorkomen dat individuele zorg ingezet wordt wanneer de benodigde ondersteuning ook in groepsverband en/of vanuit het eigen netwerk kan worden geboden. Werk en maatschappelijke participatie Alle inwoners moeten het gevoel hebben dat ze een bijdrage aan onze samenleving kunnen leveren, juist ook als werk (nog) niet tot de mogelijkheden behoort.
De wens is dat iedereen die kan werken ook gaat werken en hierbij ondersteuning op maat krijgt. Hierbij wordt ingezet op een nog betere samenwerking tussen gemeente, onderwijs en lokale arbeidsmarkt. Tevens wordt er gewerkt aan een betere aansluiting tussen enerzijds de opleiding en vaardigheden van de inwoners en anderzijds de werkgelegenheid in Smallingerland. Daarmee wordt ernaar gestreefd om het gemiddelde inkomen van de inwoners te laten stijgen. Vanuit de Economische agenda en vanuit de Sociale Koers wordt gezamenlijk gewerkt aan deze opgave.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
22
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
2.3 Goed voelen De ambitie is dat inwoners 'goed in hun vel' zitten en zich vitaal voelen. Fysiek en mentaal. Ze zijn mobiel en fysieke beperkingen vormen geen belemmering om mee te kunnen doen. Inwoners ervaren regie over hun eigen leven. Wat willen we bereiken? Deze ambitie wordt ingevuld vanuit de twee beleidsthema's Veilige en gezonde leefomgeving en Gezonde leefstijl. Veilige en gezonde leefomgeving Het is belangrijk dat de inwoners een veilige en gezonde leefomgeving wordt geboden. Er wordt gestreefd naar een het creëren van een leefomgeving die aan de criteria van de RIVM voldoet. Een belangrijk criterium is dat de omgeving uitnodigt tot gezond gedrag. Dit is opgave 3 (Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen) van de Omgevingsvisie. Vanuit de Omgevingsvisie en vanuit de Sociale Koers wordt samen aan deze opgave gewerkt. Tevens wordt ingezet op het vergroten van het veiligheidsgevoel van de inwoners in wijken waar dat onvoldoende aanwezig is en op een daling van het aantal gebieden met een laag sociaal economische status. Gezonde leefstijl De inwoners moeten zo lang mogelijk in goede mentale en fysieke gezondheid kunnen meedoen in de samenleving.
Omdat ‘voorkomen beter dan genezen’ is, wordt gekozen voor een preventieve aanpak gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor alle inwoners van Smallingerland in het algemeen en inwoners met een gezondheidsachterstand in het bijzonder. Grote gezondheidsverschillen zijn onacceptabel en het doel is om dit het verkleinen. Deze beleidsthema's hebben een sterke verbinding met de begrotingsprogramma's Fysiek Domein en Dienstverlening. Daarom vindt u activiteiten en resultaten die toegelicht worden voor 2024 voor een deel bij die twee begrotingsprogramma's.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
2.4 Erbij horen De ambitie is dat iedereen in Smallingerland uniek is, er mag zijn en erbij hoort. Inwoners zijn betrokken bij elkaar en staan voor elkaar klaar. Voor gezelligheid, maar ook voor een luisterend oor of voor het bieden van hulp als het minder goed gaat. Inwoners voelen zich verantwoordelijk voor zichzelf en voelen zich verbonden met anderen om zich heen. Wat willen we bereiken? Deze ambitie wordt ingevuld vanuit de twee beleidsthema's Samen leven en Inclusie. Samen leven In de wijken en dorpen moet een sterke sociale verbondenheid aanwezig zijn. Daarom wordt de komende jaren ingezet op het vergroten van de betrokkenheid bij de eigen wijk/het eigen dorp en het vergroten van mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en te recreëren. Dit is opgave 3 (Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen) van de Omgevingsvisie. Vanuit de Omgevingsvisie en vanuit de Sociale Koers wordt gezamenlijk aan deze opgave gewerkt. Inclusie Iedereen in Smallingerland moet zich geaccepteerd voelen en het gevoel hebben onderdeel te zijn
Gemeente Smallingerland
23
Bestuursrapportage 1 - 2024 van de eigen wijk of dorp. De komende jaren wordt daarom nog meer ingezet op het vergroten van de acceptatie van specifieke doelgroepen en het wegnemen van ervaren belemmeringen om mee te doen in de samenleving. Om dit te bereiken wordt verbinding gemaakt met de Omgevingsvisie, zodat vanuit de Omgevingsvisie en de Sociale Koers gezamenlijk wordt gewerkt aan een inclusieve samenleving. De komende jaren wordt ook verder invulling gegeven aan Smallingerland als Regenbooggemeente.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
24
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Programma Fysiek domein Algemene toelichting Binnen het Fysiek Domein worden projecten en activiteiten uitgevoerd die bijdragen aan de gewenste ontwikkelingen zoals vastgesteld in de omgevingsvisie Smallingerland. Deze visie is gericht op de fysieke leefomgeving. Omgevingsvisie De omgevingsvisie is in maart 2022 door de raad vastgesteld. Het is een overkoepelende visie op de fysieke leefomgeving van Smallingerland. De visie is opgesteld vanuit brede maatschappelijke vraagstukken op het gebied van economie, wonen, duurzaamheid, voorzieningen, mobiliteit, landschap, gezondheid en inclusiviteit. De omgevingsvisie is het kompas voor de gemeentelijke inzet van de komende jaren. En belangrijk voor de afweging van plannen vanuit de samenleving. Met de omgevingsvisie streven we naar een gezonde, veilige, aantrekkelijke en economisch vitale gemeente. Stip op de horizon is dat Smallingerland in 2040 een gemeente is waar inwoners gezond kunnen leven en zich veilig kunnen voelen. Dat Smallingerland een aantrekkelijke gemeente is waar voldoende werk is voor iedereen. Om dit te bereiken sturen we binnen het Fysiek Domein, met het programma Omgeving, op integrale en doelgerichte samenhang van verschillende projecten, visies en activiteiten. Uitgangspunt hierbij zijn de opgaven, met visies en doelen, uit de omgevingsvisie.
De programmabegroting Fysiek Domein is daarom ingedeeld op basis van de vier opgaven, de verbindende opgave van bereikbaarheid en het leidende principe van duurzaamheid. De omgevingsvisie is een kerninstrument uit de Omgevingswet. De inwerkingtreding van deze wet is nu vastgesteld op 1 januari 2024. Leidende principes In de omgevingsvisie staan drie leidende principes. Die dienen als leidraad bij alle ontwikkelingen binnen het Fysiek Domein. De leidende principes zijn: -Duurzaam Smallingerland Dit werken we uit in de paragraaf duurzaamheid van het programma Fysiek Domein. -Inclusief Smallingerland Dit werken we uit in het programma Sociaal Domein. -Eigen identiteit Smallingerland In Smallingerland nemen we onze identiteit mee bij alle ontwikkelingen en bij het beheer van de leefomgeving. Het gaat bij die identiteit om kenmerken van het landschap, cultuurhistorische kenmerken en sociaal-culturele aspecten. Denk bijvoorbeeld aan landschapsstructuren, groen- en waterstructuren en historische bebouwing. Maar ook aan het feit dat er in Smallingerland naar verhouding veel ruimte is om te leven. Dit aspect is bijvoorbeeld ook verwerkt in de Sociale Koers. Opgaven Aan de hand van de leidende principes zijn in de omgevingsvisie de volgende opgaven vastgesteld: • • •
van de positie van Drachten als regionaal verzorgingsgebied; van Drachten als stad voor innovatieve maakindustrie; van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen;
Gemeente Smallingerland
25
Bestuursrapportage 1 - 2024 • •
van de kwaliteit van het buitengebied; opgave van bereikbaarheid.
Financiële afwijkingen De onderstaande tabel toont de voorgestelde begrotingswijziging Naam
SISA Regiodeal Projectopdracht Duurzaamheid (Samen doen geeft energie) SISA Uitkering lokale aanpak NIP SISA Tijdelijke Regeling klimaat- en energiebeleid Onderzoek riolering
Lasten
Baten
-€312.000
€312.000
Onttrekki ng reserve
Effect op Voordeel/ de Nadeel begroting Budgetneutraal
-€700.000
€700.000 Budgetneutraal
-€1.495.000
€1.495.000 Budgetneutraal
-€230.000
€230.000 Budgetneutraal
Begroten SISA verkeersmaatregelen 2022-2023 Begroten SISA Woningbouwimpuls Vergoedingen zwerfafval Overige verschillen kleiner dan 50.000 structureel Personeel toezicht en handhaving Industriehaven Overige verschillen kleiner dan 50.000 incidenteel Bijstellen budget FUMO Speeltuinwerk en speelvoorzieningen Totaal
26
-€97.000
€97.000 Budgetneutraal
-€682.000
€682.000 Budgetneutraal
-€467.000
€467.000
-€139.640
€32.370
Budgetneutraal
-€73.000
-€135.620
€65.150
-€34.560 €81.000 -€4.284.820
€3.850.520
€230.000
-€107.270
Nadeel
-€73.000
Nadeel
-€70.470
Nadeel
-€34.560 €81.000
Nadeel Voordeel
-€204.300
Nadeel
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Toelichting op de verschillen SISA Regiodeal Projectopdracht Duurzaamheid (Samen doen geeft energie) In 2022 is subsidie aangevraagd voor het project Samen doen geeft energie. Hier staan kosten tegenover. Per saldo budgettair neutraal. Lasten -€312.000 Baten €312.000 Budgetneutraal Incidenteel
SISA Uitkering lokale aanpak NIP In 2023 is subsidie aangevraagd voor het project lokale aanpak van NIP (Nationaal Isolatie Programma). We gaan dit geld betalen aan een derde partij voor de uitvoering van de regeling. De regeling loopt tot eind 2026. Per saldo budgettair neutraal. Lasten -€700.000 Baten €700.000 Budgetneutraal Incidenteel
SISA Tijdelijke Regeling klimaat- en energiebeleid In 2023 is subsidie aangevraagd voor het project voor Tijdelijke Regeling klimaat- en energiebeleid. Dit geld moet uiterlijk eind 2027 zijn besteed. Per saldo budgetneutraal. Lasten -€1.495.000 Baten €1.495.000 Budgetneutraal Incidenteel
Onderzoek riolering Om de komende rioleringsopgave op de juiste manier te kunnen invullen is het van cruciaal belang dat de gemeente intern, integraal en dynamisch, invulling kan geven aan rioleringsvraagstukken. Het is hierbij onvermijdelijk de werkelijke geometrische data van hoofdstructuren en bijzondere rioleringsobjecten in kaart te brengen en in eigen beheer te nemen. Dit komt in de plaats van planvormingskosten voor rioolontwerpen die door derden worden uitgevoerd en beheerd. De geraamde kosten zijn € 230.000, welke gedekt worden uit de reserve riolering. Lasten -€230.000 Onttrekking reserve € -230.000 Budgetneutraal Incidenteel
Gemeente Smallingerland
27
Bestuursrapportage 1 - 2024
Begroten SISA verkeersmaatregelen 2022-2023 In 2022 is subsidie aangevraagd voor vrij liggende fietspaden op de Lange West en Berglaan. De aanleg van de fietspaden hangt samen met het vervangen van de riolering. Daarnaast is subsidie toegekend voor de aanleg van plateaus op 6 kruispunten op de Houtlaan (Drachten) en Ds. Visscherwei (Houtigehage). De verwachte kosten en opbrengsten voor 2024 zijn geraamd. Per saldo budgetneutraal. Lasten -€97.000 Baten €97.000 Budgetneutraal Incidenteel
Begroten SISA Woningbouwimpuls In 2023 is subsidie aangevraagd voor de woningbouwimpuls met een looptijd tot en met 2033. Met de woningbouwimpuls wordt de gemeente in staat gesteld om een bijdrage te leveren aan het inlopen van het woningtekort en het meerjarig hoog houden van de bouwproductie. De verwachte kosten en opbrengsten voor 2024 zijn geraamd. Per saldo budgetneutraal. Lasten -€682.000 Baten €682.000 Budgetneutraal Incidenteel
28
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Vergoedingen zwerfafval We ontvangen vergoedingen voor het opruimen van zwerfafval, hier staan kosten tegenover. Per saldo budgettair neutraal. Lasten -€467.000 Baten €467.000 Budgetneutraal Incidenteel
Overige verschillen kleiner dan 50.000 structureel Totaal overige mutaties kleiner dan € 50.000. Lasten -€139.640 Baten €32.370 Effect op de begroting -€107.270 Nadeel Structureel
Personeel toezicht en handhaving Industriehaven Sinds vaststelling van de havenverordening ontvangen we inkomsten, dit levert ongeveer € 150.000 per jaar op. Hiervan betalen we de de inzet van personeel zoals toezicht en handhaving vanuit de havenmeester en BOA. Lasten -€73.000 Effect op de begroting -€73.000 Nadeel Structureel
Overige verschillen kleiner dan 50.000 incidenteel Totaal overige mutaties kleiner dan € 50.000. Lasten -€135.620 Baten €65.150 Effect op de begroting -€70.470 Nadeel Incidenteel
Gemeente Smallingerland
29
Bestuursrapportage 1 - 2024
Bijstellen budget FUMO N.a.v. de begroting 2025 van de FUMO blijkt het huidige budget voor de FUMO ontoereikend te zijn. Daarom het verzoek om het budget voor de FUMO te verhogen met € 34.560 Lasten -€34.560 Baten Effect op de begroting -€34.560 Nadeel Structureel
Speeltuinwerk en speelvoorzieningen Het exploitatiebudget voor de speeltuin en speeltuinvoorzieningen zijn komen te vervallen omdat hier investeringskredieten voor in de plaats zijn gekomen. Lasten €81.000 Effect op de begroting €81.000 Voordeel Structureel
30
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
3.1 Stad Drachten Wat willen we bereiken? Drachten speelt op veel vlakken mee op het podium van het grootstedelijk netwerk in het Noorden. Dankzij krachtige regionale voorzieningen of bedrijvigheid. Op andere vlakken is de betekenis veel bescheidener. Dit kan wat de gemeente betreft beter zodat er meer samenhang ontstaat en verschillende voorzieningen en bedrijvigheid elkaar versterken. Onze ambitie is dat Drachten zich binnen het stedelijk netwerk van Noord-Nederland meer als stad ontwikkelt. De woon- en werklocaties en voorzieningen in Smallingerland dragen bij aan de versterking van het regionale verzorgingsgebied en de positie in dit deel van het land.
Inhoudelijke afwijkingen Herinrichten van het centrum Wat gaan we daarvoor doen? Bij het vaststellen van de centrumvisie was duidelijk dat de transformatie naar een eindbeeld geleidelijk gaat plaatsvinden. Veel partijen, vastgoedeigenaren, ondernemers en projectontwikkelaars hebben hier hun rol in. De gemeente heeft een aanjagende, stimulerende, ondersteunende en regisserende rol. Basis voor de verdere uitwerking is een projectenboek. Dit wordt in het vierde kwartaal van 2023 aan de raad aangeboden voor vaststelling. Op basis van dit projectenboek wordt besloten welke zaken worden uitgewerkt in 2024. In 2023 vond de Inspiratie en inventarisatie plaats voor het Raadhuisplein. Hiermee is een Programma van Eisen opgesteld voor de herinrichting van dit deel van het centrum. Het biedt ook inspiratie voor ontwerpbureaus. De afronding vindt plaats in het eerste kwartaal van 2024. Inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden worden betrokken bij hoe het Raadhuisplein er uit komt te zien. Verder wordt gewerkt aan de gebiedsontwikkelingen Vogelzang, Sander Israëlsplein en Laweiplein.
Toelichting op voortgang Actieve sturing is gewenst omdat uit de afgelopen jaren blijkt dat er weinig beweging is te constateren vanuit de markt. Daarom zal de gemeente de komende tijd meer tijd en energie moeten steken in: - Verwerven van strategische locaties om herontwikkeling mogelijk te maken waar de markt dit niet zelfstandig oppakt. - Intensieve samenwerking met ontwikkelaars, vastgoedeigenaren en andere belanghebbenden om projecten vlot te trekken en draagvlak te creëren. - Flexibele ontwikkelingsplannen opstellen, die ruimte laten voor aanpassingen op basis van marktontwikkelingen en behoeften van belanghebbenden.
Gemeente Smallingerland
31
Bestuursrapportage 1 - 2024
3.2 Maakindustrie Wat willen we bereiken? De hoogwaardige technische industrie is een belangrijke motor voor de werkgelegenheid en de economie in Smallingerland. In toenemende mate wordt deze positie erkend in heel NoordNederland. We hechten er belang aan dat we de positie van Drachten in dit noordelijk netwerk vasthouden en de komende jaren verder uitbouwen. Zodanig dat Drachten het centrum blijft van dit netwerk. Wanneer door het 'vliegwiel'-effect de ontwikkeling van deze sector succesvol verder op gang wordt gebracht, geeft dit een stimulans aan de leefomgeving van de inwoners van Drachten en de dorpen van Smallingerland. Niet alleen in termen van werkgelegenheid, maar bijvoorbeeld ook op het gebied van voorzieningen, onderwijs, woningen en vervoer. Deze opgave uit de omgevingsvisie wordt uitgevoerd vanuit het programma Economie en de actieagenda economie.
Inhoudelijke afwijkingen Voor deze opgave zijn geen beleidsinhoudelijke afwijkingen
3.3 Wijken en dorpen Wat willen we bereiken? De woningmarkt staat onder druk en de woningnood is hoog. De gemeente werkt daarom aan uitbreiding van het aantal woningen. Het doel is een divers woningaanbod te creëren, dat past bij de behoefte van zoveel mogelijk doelgroepen. Kortom: een passende en prettige woning voor iedereen. In Smallingerland zet de gemeente volop in op behoud en versterking van de leefbaarheid van dorpen en wijken. Die moeten levendig, gezond, veilig en aantrekkelijk zijn. Vanuit de omgevingsvisie werkt de gemeente aan deze opgave aan de hand van zeven lijnen of strategieën. Woningbouw is daar één van. De andere strategieën zijn gericht op overige aspecten van
3.4 Buitengebied Wat willen we bereiken? Ons goud is ons buitengebied. Een landschap waarin de geschiedenis afleesbaar is. Het buitengebied van Smallingerland speelt een grote rol in de aantrekkingskracht van de gemeente om te wonen, werken en te recreëren. We merken dat door intensief gebruik van ons buitengebied de waarden onder druk staan. We zien dat aan de bodem, de lucht, de biodiversiteit en aan het landschap. Zo zijn in het oosten van de gemeente veel boomsingels verdwenen of in waarde achteruitgegaan. In het westen van de gemeente zijn problemen als bodemdaling en het langzaam verdwijnen van het veen. Ook de stikstofopgave, de veenweideproblematiek, klimaatadaptatie en de energietransitie hebben grote impact op het landschap. Er is sprake van concurrerende ruimteclaims. Hierover gaan we graag in gesprek met de raad. In Smallingerland zetten we in op een gezond, aantrekkelijk, veilig en economisch vitaal buitengebied met ruimte voor ondernemen in onder meer de agrarische en recreatieve sector. Dat betekent een gezonde bodem, gezonde lucht, een gezonde waterkwaliteit, dierenwelzijn en aandacht voor biodiversiteit. En dat in een afwisselend en toegankelijk landschap.
32
Gemeente Smallingerland
Bestuursrapportage 1 - 2024
Inhoudelijke afwijkingen Verbeteren van het gebied de Hegewarren Wat gaan we daarvoor doen? De uitwerking van de variant 'Open en natuurlijk' versterkt nadrukkelijk de verbinding van Drachten met de Friese Meren. De gemeente neemt proactief deel aan de voorbereidingen voor de gebiedsontwikkeling Hegewarren en ziet hierin kansen voor Smallingerland. Ongeveer de helft van het gebied is aangekocht. We blijven in gesprek met de overige eigenaren over de aankoop of verplaatsing van hun bedrijf en gronden. We laten een nadere analyse uitvoeren om inzicht te krijgen in de potentiële effecten van de beoogde maatregelen op de kwaliteit van het water, de bodem en de natuur. Ook stellen we een recreatievisie op om te kijken welke recreatieve functies passen bij het gebied (o.a. het aantal recreatiewoningen). Verder onderzoeken we hoe we het stukje blauwgrasland kunnen behouden. De keuzes die hieruit voortvloeien, vertalen wij naar een programma inclusief financiële onderbouwing. We betrekken de omgeving en omwonenden bij de uitwerking van het plan. Na de planuitwerking leggen wij het plan/schetsontwerp voor aan de drie overheden voor een go/no-go besluit.
Toelichting op voortgang Er is aangegeven dat eind 2024 een definitieve keuze wordt voorgelegd als resultaat van de planuitwerking. Hoewel we mooie stappen zetten, komt dit moment waarschijnlijk te vroeg. Dat is o.a. omdat we in afwachting zijn van de definitieve doelstellingen vanuit het FPLG. De afgelopen periode hebben we diverse vraagstukken opgepakt om de haalbaarheid van ‘Open en Natuurlijk’ te onderzoeken. Zo is gestart met archeologisch vooronderzoek en onderzoeken naar het behoud van het blauwgrasland en weidevogelcompensatie. In 2023 is een aanbesteding gestart voor het uitvoeren van een Landschapsecologische Systeem Analyse (LESA) die meer inzicht moet geven in de werking van het watersysteem, de bodem, natuur en de haalbaarheid. Op dit moment is iets meer dan de helft van het gebied door de provincie aangekocht, circa 194 hectare. Er is gestart met het telen van lisdodde en een natuurinclusief veebedrijf. Ook zijn verregaande voorbereidingen getroffen voor een veen-waterinnovatiebedrijf.
Gemeente Smallingerland
33
Bestuursrapportage 1 - 2024
3.5 Verbindende opgave van bereikbaarheid De ontwikkelingen bevorderen een grotere verkeersveiligheid, goede bereikbaarheid en verduurzaming van de mobiliteit. Ze dragen bij aan alle vier opgaven uit de omgevingsvisie. Wat willen we bereiken? De verwachting is dat de behoefte aan verplaatsingen van personen, goederen of berichten toeneemt. Meer stad en ontwikkeling van wonen en bedrijvigheid in de stad betekent logischerwijs meer behoefte aan vervoer. Daarnaast is er met het oog op duurzaamheid en gezondheid een belangrijke reden voor verandering van de bestaande vervoerssystemen. Denk hierbij aan meer fietsen en wandelen, collectief vervoer, elektrisch vervoer en verschillende deelsystemen voor motorvoertuigen. In Smallingerland zetten we in op goede fysieke en digitale verbindingen. Daarbij richten we ons allereerst op stimulering van het langzaam verkeer en slimme, duurzame vormen van vervoer. We spelen in op de mogelijkheid om bedrijven via het water te bereiken. En we verbeteren waar dat nodig is de bestaande netwerken. Stad, dorpen en buitengebied zijn al digitaal ontsloten. De kwaliteit en snelheid van het internet blijft om aandacht vragen. Meegaan met de tijd is nodig om de aantrekkelijkheid van de gemeente Smallingerland voor wonen en werken hoog te houden.