Bijlage - Bestuursrapportage 1 2022

2022

Bestuursrapportage I MEI 2022

1

Smallingerland

bezoekadres Gauke Boelensstraat 2 9203 RM Drachten postadres Postbus 10.000 9200 HA Drachten

telefoon 0512 – 58 12 34 internet www.smallingerland.nl e-mail Gemeente@smallingerland.nl

2

Aan de gemeenteraad Hierbij bieden wij u de eerste bestuursrapportage 2022 aan. Inleiding In deze bestuursrapportage geven wij een inhoudelijke toelichting op de verschillende afwijkingen in het beleid ten opzichte van de begroting 2022. Ook geven we aan welke aanpassingen in de begroting noodzakelijk zijn als gevolg van deze afwijkingen. Feitelijk is deze rapportage daarmee het eerste peilmoment van de realisatie van de doelstellingen. De begroting 2022 is op 2 november 2021 door de raad vastgesteld gevolgd door het raadsbesluit over de meerjarenraming 2022-2025 op 25 januari 2022. Daarnaast is nog een begrotingswijziging met betrekking tot digitalisering bouw- milieu- en bodemdossiers vastgesteld op 11 januari 2022. Deze bestuursrapportage bevat onvermijdelijke ontwikkelingen en administratief noodzakelijke aanpassingen die voortkomen uit afwijkingen in het bestaand beleid en niet passen binnen de financiële programmakaders. Het voornaamste doel van de bestuursrapportage is dan ook bijstelling door de raad van de budgetten per programma. Aanpassingen van de begroting in de bestuursrapportage worden uitsluitend eenmalig verwerkt in het lopende begrotingsjaar 2022. Voor zover onderdelen structureel doorwerken, wordt dit meegenomen in de kadernota 2023-2026.

Aanvullend is een overzicht toegevoegd van een aantal taken waarvoor in 2022 incidentele middelen wordt gevraagd en voor een volledige uitvoering ook incidentele middelen in 2023 nodig zijn. Deze middelen worden verwerkt in de kadernota 2023-2026. In deze bestuursrapportage vragen wij ten slotte goedkeuring voor een aantal investeringskredieten waarvan de dekking al is opgenomen in de begroting 2022 of een onvermijdelijk karakter hebben en voortkomen uit bestaand beleid. Het gaat om een totaal bedrag van € 2,13 miljoen. Resultaat De bestuursrapportage sluit na verrekening met reserves met een negatief resultaat van € 2,82 miljoen. Dit bedrag wordt verrekend met de vrije begrotingsruimte in de begroting 2022. Deze daalt hierdoor van € 7,82 miljoen positief naar afgerond € 5,0 miljoen positief. De structurele effecten in deze bestuursrapportage bedragen per saldo € 51.000 negatief en worden verwerkt in de kadernota 2023-2026. In onderstaande tabel zijn de afwijkingen met een budgettair effect groter dan € 100.000 opgenomen. Budgetneutrale wijzigingen zijn geen onderdeel van deze opsomming. Voor een toelichting op de afwijkingen verwijzen wij u naar het bijbehorende programma.

Omschrijving Tijdelijke uitbreiding capaciteit Carins Gezond in de Stad 2022 (GIDS) Afrekening Veiligheidsregio Fryslân 2021 Afkoopsom beheer/onderhoud geluidswal Drachtstervaart Parkeeropbrengsten Programma klaar voor de toekomst Aanvullend dividend over 2021 Overige kleinere aanpassingen Totaal

3

Programma Sociaal Domein Sociaal Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Diverse Dekkingsmiddelen Diverse

Bedrag -130 -129 102 -600 -640 -1.030 120 -515 -2.822

Bijzonderheden Corona In de resultaatbestemming van de jaarstukken 2021 wordt voorgesteld een bestemmingsreserve corona te vormen. Als de Raad hiermee instemt dan kunnen alle financiële gevolgen van de coronamaatregelen in dit begrotingsjaar aan deze reserve worden onttrokken. In deze bestuursrapportage worden alle coronagerelateerde posten in eerste instantie gedekt uit de vrije begrotingsruimte. In de 2e bestuursrapportage kunnen deze lasten alsnog aan de reserve corona worden onttrokken. Programma's Klaar voor de Toekomst en GOED In onze brief van 15 maart 2022 en in de nadere toelichting op 19 april 2022 hebben we aangegeven dat het verbeteren van de externe dienstverlening en de organisatieontwikkeling achterblijft op de verwachting. We willen dit de komende periode beter doen. Dit doen we onder leiding van twee programmamanagers met de programma's Klaar voor de Toekomst en GOED!1. Op deze manier kunnen we organisatiebreed de voortgang bewaken en monitoren en zorgen we voor een heldere en gezamenlijke aanpak die versterkend werkt voor de dienstverlening. Onder de noemer van het programma Klaar voor de Toekomst wordt gewerkt aan de verschillende onderdelen die zijn genoemd in de Notitie Verbetering sturing en beheersing.

Daarnaast heeft dit programma betrekking op het wegwerken van achterstanden en het investeren in organisatieontwikkeling en specifiek in te zetten op extra ontwikkeling van de medewerkers. In de notitie Verbetering sturing en beheersing is aangegeven dat er incidenteel € 700.000 tot € 900.000 nodig is voor het uitvoeren van de verschillende verbeteracties. In deze bestuursrapportage wordt daar € 477.000 van gevraagd voor 2022. Aanvullend is er € 553.000 nodig ten behoeve van het wegwerken van achterstanden en het investeren in medewerkers. Ook voor 2023 zijn incidentele middelen nodig om de doelen te behalen, de benodigde middelen zijn opgenomen in onderstaande tabel. Bedragen in € 1.000 Omschrijving

2022

2023

Totaal

Notitie verbetering sturing en beheersing Wegwerken van achterstanden Investeringen in medewerkers Totaal

477 461 92 1.030

345 351 160 856

822 812 252 1.886

De toelichting op de gevraagde middelen en de bijbehorende begrotingswijzigingen zijn opgenomen in het programma of onderdeel waar de middelen beschikbaar worden gesteld, dit is grotendeels bij het onderdeel Overhead het geval. Strategische Personeelsplanning De raad heeft in een motie aangegeven verdere structurele uitbreidingen in de organisatie alleen te willen doen op basis van een strategisch personeelsplan. In het strategisch personeelsplan worden onze gemeentelijke doelstellingen vertaald naar het personeelsbeleid en de behoefte aan personeel (zowel kwantitatief als kwalitatief) voor de komende jaren. Wat er structureel nodig is kan goed beoordeeld worden als de bedrijfsvoering op niveau is en achterstanden zijn weggewerkt. Hiervoor is bij de Meerjarenbegroting 2022-2025 voor de jaren 2022 en 2023 2 x € 500.000 incidenteel beschikbaar gesteld voor het professionaliseren van de financiele functie. Daarnaast is € 700.000 structureel beschikbaar gesteld in verband met de grootste knelpunten die in de 1 Onze dienstverlening is GOED! We werken Gastvrij, Ondernemend, Eenvoudig en Deskundig

4

organisatie geconstateerd zijn. In 2023 verwachten we de eerste uitkomsten van het strategisch personeelsplan, waarbij de effecten vervolgens meegenomen worden bij de Kadernota 2024, zodat de verwerking in de begroting 2024 kan plaatsvinden. Onzekerheden Er zijn verschillende ontwikkelingen gaande die onzekerheden met zich meebrengen. De gevolgen van de inflatie, stijgende grondstofprijzen en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zorgen daarbij voor de nodige risico's. Daarnaast is er organisatiebreed beperkt ruimte voor het opvangen van frictie en is er een aantoonbaar langdurig hoge werkdruk. Hierdoor is sprake van een hoog ziekteverzuim waardoor ingehuurd moet worden. Op dit moment is nog geen goede prognose te maken van de financiele gevolgen van deze risico's. De komende maanden worden de knelpunten in kaart gebracht en wordt hierover bij de 2e bestuursrapportage gerapporteerd.

Drachten, juni 2022

secretaris S. van der Berg

burgemeester J. Rijpstra

5

Inhoudsopgave Resultaat Bestuursrapportage 2022-I .................................................................................... 7 1.

Programma Dienstverlening ........................................................................................... 8

2.

Programma Sociaal domein ..........................................................................................10

3.

Programma Fysiek domein ............................................................................................15

4.

Programma Economie ...................................................................................................18

Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................19 Overhead .............................................................................................................................21 Heffing vennootschapsbelasting ...........................................................................................26 Onvoorzien ...........................................................................................................................27 Incidentele middelen 2023 ....................................................................................................28 Investeringskredieten ...........................................................................................................29 Bijlage 1: Ontwikkeling baten en lasten per programma/ onderdeel......................................30

6

Resultaat Bestuursrapportage 2022-I De onderstaande tabel toont het overzicht van het saldo, som van de voor- en nadelen, van de bijstellingen per programma/ onderdeel. In de toelichtende tabellen daaronder worden de volgende zaken nog eens specifiek belicht: - Het eenmalig en structureel resultaat van deze bestuursrapportage; - De ontwikkelingen naar hun aard. Bedragen in € 1.000 Mutaties per programma/ Structurele Structurele Eenmalige Eenmalige Reserves Reserves onderdeel lasten baten lasten baten toevoeging onttrekking Programma 1 Dienstverlening 4.554 0 -20 0 0 0 2 Sociaal domein 208 0 4.092 1.193 0 0 3 Fysiek domein -4.065 469 698 -631 0 0 4 Economie 0 0 20 0 0 0 Onderdeel a Algemene dekkingsmid. -97 0 70 2.386 0 0 b Overhead -99 -19 867 0 0 0 c Heffing VPB 0 0 0 0 0 0 d Onvoorzien 0 0 -9 0 0 0 Totaal 502 451 5.718 2.948 0 0 Totaal saldo wijzigingen

Saldo -4.534 -3.108 3.205 -20 2.413 -787 0 9 -2.822 -2.822

Toelichting: Bedragen in € 1.000 Resultaat in deze bestuursrapportage mutatie in de lasten mutatie in de baten

structureel 502 451 -51

toevoeging aan reserves onttrekking aan reserves

(- = nadeel) eenmalig totaal 5.718 6.220 2.948 3.398 -2.771 -2.822 0 0

Netto resultaat (wordt verrekend met de vrije begrotingsruimte) Bedragen in € 1.000 Ontwikkelingen naar hun aard 1 Ontwikkelingen in de exploitatie 2 Administratieve wijzigingen Totaal

-2.822

Lasten 2.291 3.929

Baten -531 3.929

Reserves Reserves Saldo toevoeging onttrekking Resultaat -2.822 0 0 -2.822 0 0 0 0

6.220

3.398

-2.822

7

-

-

-2.822

1. Programma Dienstverlening Algemene toelichting op het programma De gemeente Smallingerland is een gemeente waar we mensen voorop stellen. We staan voor eigentijdse dienstverlening, denken vanuit mogelijkheden, waarbij samenwerken voorop staat. Een gemeente dus, waar we maatschappelijke opgaven met elkaar oppakken. Waar ruimte is om te innoveren, te experimenteren en te leren. Waar we met plezier wonen, werken, ondernemen, ontwikkelen en recreëren, in een groene en aantrekkelijke omgeving. Waar we bovenal veilig en gezond leven en met elkaar in verbinding staan. Als gemeente kunnen we op verschillende manieren bijdragen aan vragen, wensen, zorgen en ambities vanuit de samenleving. We zijn soms de presterende gemeente, waarbij we het initiatief nemen en resultaatgericht zijn. Of we zijn de samenwerkende gemeente, waarbij we gaan voor co-creatie en verbinding. We zijn de rechtmatige gemeente. Daarbij is vertrouwen het uitgangspunt, met gerichte controle waar nodig. We hanteren procedures en regels die begrijpelijk zijn en schrappen overbodige regels. Ten slotte zijn we een responsieve gemeente, door ruimte te geven en te faciliteren. Welke rol we ook op ons nemen, we zijn altijd open over wat die rol op dat moment is - en vooral wat daarbij van ons verwacht kan worden.

We zien dat de informatiesamenleving en toegenomen digitalisering kansen bieden, maar tegelijk ook nieuwe vraagstukken opwerpen. Dankzij digitaal werken hebben we informatie beter en sneller beschikbaar, zodat de dienstverlening verbetert. En omdat we meer data beschikbaar hebben, kunnen we beter onderbouwd beleid maken en achteraf ook evalueren. Aan de andere kant doen zich vraagstukken voor rond privacy en informatiebeveiliging. Om de gemeente te zijn waar iedereen zich prettig voelt, waar ondernemers zich graag willen vestigen en waar je aangenaam kunt wonen, werken en recreëren, is veiligheid een noodzakelijke randvoorwaarde. Dit betekent dat mensen zich veilig moeten voelen en dat de aandacht voor veiligheid, voor criminaliteit, overlast, leefbaarheid, in verhouding moet staan tot de omvang en de aard van problemen, of wat inwoners als problemen ervaren. De raad wil ook in 2022 verder werken aan het versterken van de verschillende rollen: de volksvertegenwoordigende rol, de kaderstellende rol en de controlerende rol. Afwijkingen Herstelplan Corona De landelijke coronamaatregelen zijn inmiddels vrijwel volledig afgeschaft. De effecten van corona in de samenleving zijn echter nog niet achter de rug. Voor 2022 ligt de focus op het afbouwen van de organisatie inspanningen, de overdracht naar de staande organisatie en het opstellen van een herstelplan.

Momenteel worden de voorbereidingen getroffen om inzicht te krijgen in de benodigde kosten en uitgaven over 2022, deze zullen in de 2e bestuursrapportage terug komen. Afrekening Veiligheidsregio Fryslân (VRF) 2021 (incidenteel voordeel € 102.000) Bij de Veiligheidsregio zijn in 2021 veel zaken blijven liggen of nog niet opgestart als gevolg van de corona pandemie. Dat heeft tot gevolg dat er een positief resultaat is gerealiseerd van € 2.985.000. Voorgesteld is om € 1.689.000 ter reserveren voor uitgestelde taken en het restant terug te storten aan de gemeenten. Voor Smallingerland gaat het om een bedrag van ruim € 102.000.

8

Incidentele capaciteit OOV (incidenteel nadeel € 82.000) De afgelopen periode hebben de coronamaatregelen een grote druk gelegd op onze inspanningen rondom openbare orde en veiligheid. Medewerkers vervullen momenteel een wezenlijke rol bij de opvang van Oekraïners. De afgelopen jaren kon door corona niet getraind worden voor de crisisorganisatie. Dit wordt nu ingehaald. Dit jaar wordt zowel het Kernbeleid Veiligheid als het horecabeleid geactualiseerd en komt er duidelijkheid over of er al dan niet wietteelt in Drachten zal plaatsvinden. Ook wordt woonoverlast verder aangepakt, samen met de betrokken in het sociaal domein. Deze ontwikkelingen spelen naast het reguliere werk en maken dat incidentele capaciteit nodig is. Verder willen we Halt inzetten voor het in kaart brengen van overlastgevende jeugdgroepen, het afleggeven van huisbezoeken en mogelijke uitbreiding van spreekuren op scholen. Hiervoor is extra budget nodig. Ten slotte is budget nodig voor het scholen van collega's over ondermijning. De benodigde incidentele middelen over 2022 bedragen € 82.000. Verhangen budgetten veiligheid (budgetneutraal) De budgetten van de taakvelden veiligheid totaal € 4,5 miljoen zijn verhangen van het programma Fysiek domein naar dit programma. Dit heeft per saldo geen effect op de begroting 2022. Effect op de begroting Bedragen in € 1.000,-

Begrote lasten

Soort mutatie

Omschrijving

Structureel

Verhangen budgetten veiligheid

Eenmalig

Openbare orde en veiligheid Afrekening VRF 2021

Totaal Resultaat programma

0

Saldo (- = nadeel) -4.554 -4.554

82 -102 -20

0

-82 102 20

4.534

0

-4.534

4.554 4.554

Begrote baten

-4.534

9

2. Programma Sociaal domein Algemene toelichting op het programma In juni 2021 heeft de gemeenteraad de visie op het Sociaal Domein 'De Kracht van Smallingerland – onze sociale Koers' vastgesteld. Een gezamenlijk gedragen visie op de toekomst, als paraplu voor de activiteiten en inspanningen die de benodigde transformatie met zich meebrengt. Met dit gezamenlijk toekomstperspectief verbinden we beleid en uitvoering binnen en buiten de organisatie. We waarborgen samenhang in beleid, we zorgen voor financiële grip en beheersbaarheid. Ook sturen we gerichter op effectiviteit en efficiëntie en behalen we synergie door activiteiten te stroomlijnen. We pakken gerichter de onderliggende oorzaken van de problematiek aan. Het helpt om prioritering en samenhang te brengen in de aanpak van de belangrijke maatschappelijke en wettelijke taken die we voor ons zien: bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en gezond leven gemakkelijker maken. Door het opstellen van ‘Koersplannen' vindt verdere concretisering en realisatie plaats. Deze Koersplannen komen voort uit de vier ambities vanuit de sociale koers: - Een zeker bestaan - Ertoe doen - Erbij horen - Goed voelen We kiezen hier voor de term 'ambities', omdat dit aansluit bij de vastgestelde Sociale Koers. De ambities kunnen ook opgaven worden genoemd.

Voor elk van de ambities werken inwoners, ondernemers, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en de gemeente samen een koersplan uit. In dit proces komen we tot de belangrijkste maatschappelijke opgaven die tussen ons en onze ambities in staan. De koersplannen leggen we in september 2022 voor besluitvorming aan de gemeenteraad voor. Ook de taakvelden Cultuur, Sport en Onderwijs maken vanaf 2022 deel uit van het begrotingsprogramma Sociaal Domein. Afwijkingen Bijdrage Veiligheidsregio Fryslân (VRF) (budgetneutraal) VRF voert extra wettelijke taken uit in het kader van het Rijksvaccinatieprogramma. Voor Smallingerland resulteert dat in een hogere bijdrage van ongeveer € 25.000. Hiervoor ontvangen we een extra bijdrage in de Algemene uitkering. Versterking organisatie (budgetneutraal) In de meerjarenbegroting 2022-2025 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de versterking van de organisatie, waaronder middelen voor twee formatieplaatsen voor strategisch beleid en vertaling naar uitvoering in het sociaal domein. Deze middelen van € 183.000 waren in de begroting eerst gereserveerd onder het onderdeel Overhead en worden nu verplaatst naar het programma Sociaal Domein, per saldo is het een budgetneutrale wijziging.

Energiearmoede (budgetneutraal) Het kabinet heeft extra middelen beschikbaar gesteld voor compensatie van de hoge energielasten voor kwetsbare huishoudens. Gemeenten voeren de regeling uit. De uit te keren energietoeslag wordt voor onze gemeente geraamd op € 2.236.000 en de uitvoeringslasten op € 30.000. Hiermee bedragen de totale uitvoeringskosten van de regeling 10

naar verwachting € 2.266.000. De kosten voor de uitvoering van de regeling worden gedekt uit de extra middelen die door het kabinet beschikbaar worden gesteld via de Algemene Uitkering in het gemeentefonds. Op dit moment is niet bekend hoe hoog dit bedrag is, maar we gaan er vooralsnog vanuit dat dit volledig kostendekkend is. Extra inzet Jeugd (incidenteel nadeel € 67.000) Er is in 2022 extra inzet nodig op het gebied van jeugd. Deze inzet is noodzakelijk om de kwaliteit van maatwerkcontracten jeugd (en Wmo) te verbeteren, bestaande contracten te evalueren en om het regionaal ondersteuningsplan jeugd te implementeren. Deze werkzaamheden zijn niet uit te voeren binnen de bestaande capaciteit voor contractmanagement of beleid jeugd. Tijdelijke uitbreiding capaciteit Carins (incidenteel nadeel € 130.000) Door de coronacrisis ontvangt Carins meer hulpvragen van inwoners dan vooraf verwacht. Tegelijkertijd is er minder capaciteit bij Carins beschikbaar voor het ondersteunen van deze inwoners, vanwege medewerkers die door corona uitvallen, gezinnen van de medewerkers die in quarantaine moeten en/of schoolgaande kinderen van medewerkers die vanwege lockdown thuis zitten. Carins heeft in kaart gebracht waar het op dit moment knelt.

De verwachting is dat een tijdelijke uitbreiding van capaciteit voor de periode van een half jaar de grootste druk zal verlichten en inwoners alsnog tijdig ondersteuning kunnen ontvangen. De tijdelijke uitbreiding brengt € 130.000 aan kosten met zich mee, het is de bedoeling deze middelen bij de 2e bestuursrapportage ten laste van de reserve Corona te brengen. Nationaal Programma Onderwijs (NPO) (budgetneutraal) Het Rijk heeft tijdelijk € 1,3 miljoen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) tot en met 31 juli 2023. Het NPO is met name bedoeld voor het inhalen van onderwijsvertragingen door Corona. In 2022 wordt € 143.000 besteed aan Proeftuin 'De Wiken', € 437.000 aan het Activeringscentrum en € 200.000 aan 'Naschoolse activiteiten op basis van het IJslands preventiemodel'. Gezond in de Stad 2022 (GIDS) (incidenteel nadeel € 129.000) Het Stimuleringsprogramma Gezond In De Stad (GIDS) is met een jaar verlengd tot en met 31 december 2022. Bij de verdeling van de Rijksmiddelen is de gehanteerde systematiek voortgezet en ontvangen we een bijdrage van ongeveer € 129.000 voor het jaar 2022. Deze bijdrage zat al in de septembercirculaire 2021 en is in de begroting reeds verwerkt in de Algemene uitkering. De besteding van deze middelen was nog niet verwerkt in de begroting.

Sportakkoord (budgetneutraal) Een deel van de uitvoering van het sportakkoord is doorgeschoven naar 2022. Zowel de lasten van € 68.000 als de hiervoor ontvangen specifieke uitkering wordt voor hetzelfde bedrag geraamd. Bijdrage huisvesting MOS (incidenteel nadeel € 75.000) Vanwege gemeentelijke ontwikkelplannen aan de Zuidkade moet MOS het centraal buro aan de Singel verlaten. Het plan is @Holdert ingrijpend te verbouwen, waardoor naast allerlei nieuwe functies (o.a. Activeringscentrum) ook het centraal buro een plaats krijgt. Bij diverse fondsen kunnen subsidies voor de verbouw worden aangevraagd, waarbij in het algemeen ook een gemeentelijke bijdrage als voorwaarde wordt gesteld. Om hier uitvoering aan te geven, heeft M.O.S. een subsidieaanvraag gedaan voor de cofinanciering van de verbouw van @Holdert. Dit betreft extra incidentele middelen die toegevoegd worden aan de subsidie van M.O.S. en ingezet worden in 2022.

11

Inburgering (budgetneutraal) Het Rijk heeft voor 2022 een specifieke uitkering van € 345.000 toegekend voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021. Deze uitkering is bedoeld ter dekking van de kosten voor het beschikbaar stellen van voorzieningen aan inburgeringsplichtigen die bijdragen aan het voldoen aan de inburgeringsplicht. Inkoop Jeugd SDF (incidenteel nadeel € 50.000) SDF voert voor de Friese gemeenten de ‘Regionale aanbesteding jeugd’ uit. De aanbesteding voor specialistische jeugdhulp is eind 2021 ingetrokken vanwege een rechterlijke uitspraak. In april 2022 is de aanbesteding voor specialistische jeugdhulp opnieuw opgestart. De nieuwe contracten gaan in principe in per 1 januari 2023. Het uitstel van de inkoop specialistische jeugdhulp en de ingangsdatum van de nieuwe contracten heeft financiële gevolgen. De reden hiervoor is dat met een aanbesteding kosten zijn gemoeid en de aanbesteding in feite twee keer plaatsvindt. SDF rapporteert over deze financiële gevolgen aan de Friese gemeenten. Op dit moment is niet bekend wat de precieze extra uitgaven zijn voor de gemeenten, maar voor onze gemeente gaan we vooralsnog uit van een bedrag van € 50.000. Uitvoeringskosten WMO (incidenteel nadeel € 65.000) Het budget voor WMO uitvoeringskosten is ontoereikend voor de noodzakelijke externe inhuur ter waarborging van de continuïteit in werkzaamheden. Dit heeft twee oorzaken.

In de eerste plaats zijn in 2021 aanvullende gelden beschikbaar gesteld ter compensatie van corona-gerelateerde uitval van medewerkers en de toegenomen werkdruk. Door de krapte op de arbeidsmarkt kwam de inhuur van externen met vertraging tot stand en bleek deze inhuur tot over de jaargrens nodig. Er was daardoor in 2021 sprake van een onderuitputting van de corona-gelden van € 65.000, met nu eenzelfde overschrijding van het budget. In de tweede plaats is het steeds moeilijker, ook door de krapte op de arbeidsmarkt, om geschikte kandidaten te werven en aan te stellen voor vrijgekomen vacactureplaatsen. De werkzaamheden moeten daarom waargenomen worden door externe inhuur wat voor hogere kosten zorgt. Compensatie corona museum (incidenteel nadeel € 40.000) Als gevolg van de Covid-19 crisis heeft Museum Dr8888 maandenlang de deuren moeten sluiten. Museum Dr8888 heeft bij de gemeente een subsidieverzoek ingediend van € 40.000 voor de compensatie van dit nadeel. Vluchtelingen Oekraïne (budgetneutraal) De aanval van Rusland op Oekraïne heeft wereldwijd verschrikkelijke gevolgen. Een groot gevolg is dat er een stroom vluchtelingen vanuit Oekraïne op gang is gekomen. Voor deze mensen wordt ook in Smallingerland een plek gevonden.

De samenleving van Smallingerland stelt haar huizen open voor de vluchtelingen en het maatschappelijk middenveld zorgt op allerlei mogelijke manieren voor ondersteuning in financiële dan wel praktische zin. Vanuit de gemeentelijke organisatie wordt een deel van de ondersteuning aan de Oekraïense vluchtelingen verzorgd. Er is door het Rijk informatie verstrekt over de tegemoetkoming (leefgeld) die aan de Oekraïense vluchtelingen verstrekt kan worden. Deze wordt als zodanig uitgevoerd. Ook worden de mensen ingeschreven in het BRP. Hiermee komen ze in aanmerking voor de verstrekking van leefgeld, maar is ook de toegang tot zorg beter geregeld en kunnen ze aan het werk. Daarnaast is een belangrijke taak van de gemeente het zorgen voor opvanglocaties. In Fryslân wordt de gemeentelijke opvang onder coördinatie van de Veiligheidsregio Fryslân uitgevoerd.

12

Vanuit het Rijk is half april bekend gemaakt dat er per gerealiseerde opvangplek per week een tegemoetkoming van € 700 per week beschikbaar wordt gesteld. In de betreffende kamerbrieven staat ook opgenomen dat eventuele kosten van transformatie van gebouwen op basis van reële kosten vergoed zullen worden. Dit is op moment van schrijven de meest recente informatie hierover. Aangezien op dit moment niet is in te schatten hoe lang het conflict in de Oekraïne zal voortduren en hoe de vluchtelingenstromen zich zullen ontwikkelen, is nog niet mogelijk een goede raming te maken van de totale kosten voor onze gemeente. Wellicht is hier ten tijde van de 2e bestuursrapportage beter zicht op, zodat onze begroting hier dan op kan worden aangepast. Het Rijk geeft in ieder geval aan dat het uitgangspunt is dat gemeenten er niet op achteruit mogen gaan en gecompenseerd worden aan de hand van reële kosten. Op basis hiervan gaan we er vooralsnog van uit dat deze crisis voor ons als gemeente budgetneutraal zal verlopen. Wij willen wel benadrukken dat hier een financieel risico in zit, omdat nog niet exact duidelijk is welke kosten onder de compensatie vallen en welke kosten niet. Ter beperking van dit risico wordt er bij het doen van uitgaven zoveel mogelijk rekening gehouden met een sobere en doelmatige besteding.

Klaar voor de toekomst Formatie verhaal en terugvordering (incidenteel nadeel € 39.000) We willen onze inspanningen rondom verhaal en terugvordering enerzijds inzetten als instrument om onze inwoner beter in beeld te krijgen en het als instrument meer preventief inzetten. Dus als mogelijkheid om de inwoner in beeld te krijgen en te ondersteunen in diens hulpvraag. Anderzijds willen we door een steviger inzet op dit taakveld zorgen dat wanneer er sprake is van verhaal en terugvordering en na inzet van de preventieve aanpak het toch noodzakelijk is om een traject door te zetten, dat dit traject ook daadwerkelijk resultaat oplevert. Om die slag te maken is extra inzet nodig, de kosten bedragen € 39.000. De huidige werkvoorraad op het gebied van verhaal en terugvordering geeft ook aanleiding daartoe. Daarom voeren we voor dit taakveld op dit moment een formatiecalculatie uit. Dit, in combinatie met aanvullende management informatie, gaat ertoe leiden dat er formatie toegevoegd gaat worden aan dit taakveld. Formatie privacybeheerder (incidenteel nadeel € 39.000) Incidenteel is extra capaciteit nodig om de basis op orde te krijgen ten aanzien van onze verplichtingen uit privacyregelgeving. We voldoen momenteel niet aan de basisbeginselen van de AVG. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre er voldoende formatie is voor de lange termijn en op welke wijze c.q.

waar in de organisatie deze formatie moet worden ingezet. Deze kosten zijn opgenomen onder het onderdeel Overhead. In afwachting van de uitkomsten van dit onderzoek, levert het niet op orde hebben van de basis een knellende situatie op in het sociaal domein. Dit vanwege het bijzondere karakter van de gegevens in dit domein. Hoewel een keuze over de structurele invulling van capaciteit wordt gemaakt in het strategische personeelsplan, is het nodig om hier in het sociaal domein daar incidenteel op vooruit te lopen, juist vanwege het bijzondere karakter van de gegevens in dit domein. Door deze incidentele capaciteit kan alvast in het sociaal domein gewerkt worden aan het brengen van de basis op orde. Deze kosten bedragen € 39.000.

13

Effect op de begroting Bedragen in € 1.000,-

Begrote Begrote

Soort mutatie

Omschrijving

lasten

Structureel

Bijdrage Veiligheidsregio Fryslan Versterking organisatie

Eenmalig

Energiearmoede Extra inzet Jeugd Tijdelijke uitbreiding capaciteit Carins Nationaal programma onderwijs (NPO) Gezond in de Stad 2022 (GIDS) Sportakkoord Bijdrage huisvesting MOS Inburgering Inkoop Jeugd SDF Uitvoeringskosten WMO Formatie verhaal en terugvordering Formatie privacybeheerder Compensatie corona museum

Totaal Resultaat programma

25 183 208

baten

Saldo (- = nadeel)

0

-25 -183 -208

2.266 67 130 780 129 68 75 345 50 65 39 39 40 4.092

1.193

-2.266 -67 -130 -129 -75 -50 -65 -39 -39 -40 -2.900

4.508

1.193

-3.108

780 68 345

-3.108

14

3. Programma Fysiek domein Algemene toelichting op het programma Omgevingsvisie Begin 2022 is de Omgevingsvisie vastgesteld. De omgevingsvisie is een overkoepelende visie op de fysieke leefomgeving van Smallingerland. Vanuit brede maatschappelijke vraagstukken op het gebied van economie, wonen, duurzaamheid, voorzieningen, mobiliteit, landschap, gezondheid en inclusiviteit. De visie is het kompas voor de gemeentelijke inzet van de komende jaren. Daarnaast is de visie belangrijk voor de afweging van plannen vanuit de samenleving. Met de omgevingsvisie streven we naar een gezonde, veilige, aantrekkelijke en economisch vitale gemeente. Om dat te bereiken gaan we werken aan een verbindende opgave en vier hoofdopgaven, vanuit een aantal leidende principes. Deze opgaven werken we het komende jaar verder uit in een ‘Uitvoeringsprogramma’. Daar nemen we in op welke deelvisies, gebiedsontwikkelingen, projecten en activiteiten we de komende vijf jaar in samenhang gaan realiseren. Met steeds de beschrijving van een prioriteitstelling, een planning op hoofdlijnen, de inzet van onze middelen (capaciteit en geld) en de manier waarop we met de samenleving willen samenwerken. Dit uitvoeringsprogramma vormt straks ook de basis voor het programma Fysiek in de gemeentebegroting.

Ondanks dat het Uitvoeringsprogramma nog niet klaar is, hebben we dit programma Fysiek al wel ingedeeld op basis van de opgaven, aangevuld met de verbindende opgave van bereikbaarheid en het leidende principe van duurzaamheid. De stip op de horizon van 2040 is: - In 2040 is Smallingerland een gemeente waar inwoners gezond kunnen leven; - In 2040 is Smallingerland een gemeente waar we ons veilig kunnen voelen; - In 2040 is Smallingerland een aantrekkelijke gemeente; - In 2040 is er in Smallingerland en omliggende regio's voldoende werk voor iedereen. Implementatie Omgevingswet Voor de implementatie van de Omgevingswet binnen de gemeente Smallingerland is een programmaorganisatie ingericht, een plan van aanpak vastgesteld en met de gemeenteraad de ‘LeidRAAD Omgevingswet’ afgestemd. We gaan uit van een sobere en doelmatige implementatie van de wet, om te voldoen aan de minimale wettelijke eisen. Leidende principes In de gemeentelijke Omgevingsvisie zijn een aantal leidende principes beschreven. Die dienen als leidraad bij alle ontwikkelingen binnen het fysiek domein in onze gemeente. De leidende principes zijn: -

Duurzaam Smallingerland Inclusief Smallingerland Eigen identiteit Smallingerland

Opgaven Aan de hand van de genoemde algemene leidende principes zijn er in de Omgevingsvisie vijf opgaven vastgesteld. Namelijk: - Versterken van de positie van Drachten als regionaal verzorgingsgebied; - Versterken als plek voor innovatieve maakindustrie; - Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen; - Versterken van de kwaliteit van het buitengebied; - Verbindende opgave van bereikbaarheid.

15

Afwijkingen Afkoopsom beheer en onderhoud geluidswal Drachtstervaart (incidenteel nadeel € 600.000) Voor de Geluidswal Drachtstervaart is een reservering van € 2,24 mln. in de begroting opgenomen voor het risicodoelvermogen (afkoopsom), voor overdracht van de wal naar de provincie Fryslân per 1-1- 2023. Dat was een geraamd bedrag uit 2016. Inmiddels komen we tot globale overeenstemming over de parameters voor de RINASberekening, waarmee het doelvermogen op grond van het Nazorgplan, voor eeuwigdurende monitoring, beheer en onderhoud moet worden bepaald. In 2021 heeft het college besloten tot een voorheffing van € 2,1 mln. (de rest van het bedrag is gereserveerd voor monitoring, beheer en onderhoud in 2022 en kosten voor technische advisering bij de overdracht). De RINAS berekening komt definitief globaal uit op € 2,7 mln. Dat wil zeggen dat de gemeente nog € 600.000 extra zal moeten reserveren voor de overdracht van de wal naar het Nazorgfonds. In de risicoparagraaf bij de jaarrekening was al rekening gehouden met een hogere bijdrage. Door deze middelen nu daadwerkelijk te reserveren vervalt de claim op het weerstandsvermogen. Baten parkeervoorzieningen (incidenteel nadeel € 640.000) Er is voor dit jaar een bedrag van in totaal € 2.240.000 begroot. Gelet op de opbrengsten van de afgelopen jaren en de impact van de coronamaatregelen is dit bedrag niet realistisch.

Als de opbrengsten uit het eerste kwartaal worden doorgetrokken naar de rest van het jaar dan is een opbrengst van € 1.600.000 te verwachten, dit betekent voor nu een negatieve bijstelling van € 640.000. Mocht het najaar een opleving van de coronaproblematiek laten zien dan zal in de 2e bestuursrapportage een nadere bijstelling naar beneden volgen. Huishoudelijke afvalinzameling (budgetneutraal) Een actualisatie van de exploitatie van de afvalstoffenheffing laat een positief effect zien van € 104.000, waardoor het begrote tekort van € 97.000 nu wordt omgezet in een klein voordeel van € 7.000. In de wispelturige markt ontstaat dit voordeel door met name hogere vergoedingen in de afvalstromen (papier en oud ijzer). Het exploitatiesaldo wordt geëgaliseerd met de voorziening afvalstoffenheffing waardoor de bijstelling budgetneutraal verloopt. Bij de begroting 2023-2026 wordt beoordeeld wat dit voor effect heeft op de tarieven van de afvalstoffenheffing. Voorbereiding verbouwing museum (incidenteel nadeel € 80.000) De huisvesting van het Museum Dr8888 voldoet niet meer aan de eisen en is te klein. Op dit moment wordt een project opgestart om de verbouwing en uitbreiding voor te bereiden. In het kader van deze huisvestingsplannen is in de begroting een bedrag van € 200.000 structureel opgenomen voor extra huisvestingslasten. Dit bedrag komt echter pas beschikbaar vanaf 2024.

Wij willen nu alvast starten met de 'definitiefase' waarin de gemeente in overleg met het Museum precies gaan definiëren waar de toekomstige huisvesting aan moet voldoen. Om definitiefase te kunnen doorlopen is een eenmalig budget van € 80.000 nodig. Verhangen budgetten veiligheid (budgetneutraal) De budgetten van de taakvelden veiligheid totaal € 4,5 miljoen worden verhangen van dit programma naar het programma Dienstverlening. Dit heeft per saldo geen effect op de begroting 2022.

16

Effect op de begroting Bedragen in € 1.000,-

Soort mutatie

Omschrijving

Structureel

Bijstelling huishoudelijk afvalinzameling Vrijval kapitaallasten busstation Overige kleinere bijstellingen Verhangen budgetten veiligheid

Eenmalig

Afkoopsom beheer/onderhoud geluidswal Drachstervaart Parkeeropbrengsten Voorbereiding verbouwing museum Overige kleinere bijstellingen

Totaal Resultaat programma

Begrote lasten

Begrote baten

Saldo (- = nadeel)

449 -28 69 -4.554 -4.065

449

0 28 -48 4.554 4.534

21 469

600 80 18 698

9 -631

-600 -640 -80 -9 -1.329

1.187

-162

3.205

-640

3.205

17

4. Programma Economie Algemene toelichting op het programma In het programma Economie van Smallingerland werken we aan de vitaliteit en toekomstbestendigheid van de lokale economie. Het programma draagt direct en indirect bij aan alle vier de opgaven die centraal staan in de ‘Strategische koers omgevingsvisie’. Centraal in de uitvoering staat hierbij onze ‘Actieagenda economie’, het uitvoeringsprogramma voor de periode 2020-2022. We streven naar een economie met voldoende werk voor iedereen, waarin economische activiteiten worden ontplooid die bijdragen aan de welvaart en het welzijn van de burgers. We zetten in op het verhogen van de wendbaarheid en weerbaarheid van onze ondernemers en (beroeps)bevolking, zodat zij gezamenlijk in staat zijn optimaal in te spelen op de grote transities, kansen en uitdagingen van deze tijd. Voor onze bezoekers én inwoners ontwikkelen we samen met de ondernemers en de gemeenschap een aantrekkelijk aanbod op het gebied van recreatie en toerisme. Binnen het programma Economie zijn we daarnaast verantwoordelijk voor het op orde houden van de basisvoorwaarden om binnen onze gemeente goed te kunnen ondernemen. In het programma Economie werken we aan de hand van een drietal sporen aan de toekomstbestendigheid en vitaliteit van de economie van Smallingerland. Per spoor hebben we uitdagingen benoemd waar we in de periode 2020-2022 aan willen werken.

Afwijkingen Subsidie reuzenrad (incidenteel nadeel € 20.000) Om Drachten aantrekkelijk te maken na Corona is een subsidie verleend voor het plaatsen van het reuzenrad op de Markt in Drachten. Deze kosten komen na instelling van de reserve Corona ten laste van deze reserve. Effect op de begroting Bedragen in € 1.000,-

Soort mutatie

Omschrijving

Eenmalig

Subsidie Reuzenrad

Resultaat programma

Begrote lasten

Begrote baten

20 20

0 0

Saldo (- = nadeel) -20 -20 -20

18

Algemene dekkingsmiddelen Algemene toelichting In het overzicht ‘Algemene dekkingsmiddelen’ zijn de inkomsten opgenomen die vrij besteedbaar zijn en waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. Afwijkingen Tijdige afdoening WOZ bezwaarschriften (incidenteel nadeel € 70.000) Sinds 2018 zijn de bezwaarschriften met 76% toegenomen (van 379 in 2018 tot 668 in 2021). Dit is een landelijke trend. Om de doelstellingen te realiseren, wordt jaarlijks tussen maart en september capaciteit ingehuurd. Door deze toename van de bezwaarschriften is meer inhuur nodig dan begroot. Daar komt bij dat het inhuurbudget sinds 2018 niet is aangepast en dat sinds dit jaar er bij het proces voor bepaling van de WOZ waarde aanvullende (wettelijk verplichte) controletaken plaatsvinden. Het belang hiervan is de wettelijke plicht om tijdig de ingekomen bezwaarschriften tegen de WOZ waarde af te handelen en ook het tijdig kunnen berekenen van de OZB tarieven voor het nieuwe jaar. Om in 2022 de wettelijke doelstellingen te realiseren zal incidenteel € 70.000 meer op het inhuurbudget moeten worden uitgegeven. De hoogte van het inhuurbudget bestaat uit een bedrag voor inhuur van taxatie expertise op incourante niet-woningen en voor bezwaar- en beroepsprocedures. Voor 2023 is daarom € 45.000 nodig.

Vervolgens zal in het kader van strategische personeelsplanning worden beoordeeld wat op de langere termijn nodig is en of dat inhuur is of dat een deel van de inhuurkosten kunnen worden omgezet in structurele formatie. Algemene uitkering (budgetneutraal) In het programma Sociaal Domein is een budget opgevoerd voor de eenmalige uitkering vanwege energiearmoede door de stijgende energieprijzen. We gaan uit van volledige compensatie van de kosten via de algemene uitkering zoals door het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid, is toegezegd aan de 2e kamer. Bij de meicirculaire wordt precies duidelijk hoeveel compensatie we krijgen en of deze werkelijk toereikend is. Dividend (incidenteel voordeel € 120.000) Afvalsturing Fryslân heeft een positief bedrijfsresultaat gerealiseerd van € 4,9 miljoen. Naast het primaire dividend ontvangen de aandeelhouders een aanvullend dividend van € 1,7 miljoen. Dit levert Smallingerland een extra dividenduitkering van ca € 200.000 op. Het dividend van de BNG is over 2021 € 63.000 lager dan was geraamd. Van HVC ontvangen we € 17.000 minder garantstellingsprovisie omdat ons aandeel in garantstelling door de toetreding van nieuwe aandeelhouders lager is geworden. Taakmutaties Algemene uitkering (budgetneutraal) Er zijn vanuit de meicirculaire 2021 van het gemeentefonds diverse bedragen beschikbaar gesteld voor zogenaamde taakmutaties.

Deze middelen zijn in de begroting gereserveerd en worden nu ingezet voor de implementatie van de wet open overheid (zie ook onderdeel overhead) en extra bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân voor het vaccinatieprogramma (zie ook programma Sociaal Domein). Per saldo is dit een administratieve wijziging zonder invloed op de begroting 2022.

19

Effect op de begroting Bedragen in € 1.000,-

Begrote lasten

Soort mutatie

Omschrijving

Structureel

Bijdrage Veiligheidsregio Fryslan Implementatie Wet Open Overheid

Eenmalig

Algemene uitkering: energiearmoede Aanvullend dividend over 2021 WOZ tijdige afhandeling bezwaarschriften

Resultaat programma

-22 -75 -97

Begrote baten

Saldo (- = nadeel)

0

22 75 97

2.266 120 70 70

2.386

2.266 120 -70 2.316

-27

2.386

2.413 2.413

20

Overhead Algemene toelichting In het BBV wordt de definitie overhead nader geduid. Dit heeft geleid tot een notitie overhead waarin beschreven is wat wel en wat niet onder de overhead valt. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. leidinggevenden primair proces (hiërarchisch). 2. financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O / HRM. 4. inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement). 5. interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC). 6. juridische zaken. 7. bestuurszaken en bestuursondersteuning. 8. informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. facilitaire zaken en Huisvesting. 10. documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. managementondersteuning primair proces. Veel van de in dit onderdeel genoemde afwijkingen heeft een beleidsmatige uitwerking in het programma Dienstverlening. De financiële effecten landen echter in het onderdeel Overhead. Om die reden worden afwijkingen hier benoemd. Afwijkingen

Programma Klaar voor de Toekomst Onder de noemer van dit programma wordt gewerkt aan de verschillende onderdelen die zijn genoemd in de Notitie Verbetering sturing en beheersing. Daarnaast heeft dit programma betrekking op het wegwerken van achterstanden en het investeren in organisatieontwikkeling en specifiek in te zetten op extra ontwikkeling van de medewerkers. Dit wordt organisatie breed programmatisch aangepakt onder leiding van een programmamanager. Op deze manier kunnen we organisatiebreed de voortgang bewaken en monitoren en zorgen we voor een heldere en gezamenlijke aanpak. Hierna lichten we toe waar we in 2022 op in zetten. Verbetering sturing en beheersing Gemeente Smallingerland heeft in 2017 een organisatieontwikkeling in gang gezet met als doelstelling om als organisatie flexibeler en opgave- en omgevingsgerichter te worden. In aansluiting op deze ontwikkeling heeft het bureau Andersson Elffers Felix in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar de modernisering van planning & control binnen Smallingerland. In dit rapport zijn diverse punten over sturing en beheersing van de (financiële) processen naar boven gekomen die verbetering behoeven. Evenals vanuit de controles van de accountant Deloitte de afgelopen jaren.

Deze verbeteringen zijn al door de organisatie onderschreven en gedeeltelijk tot uiting gekomen in de projecten 'Modernisering P&C’ en het project 'Basis op Orde'. Bij de jaarrekeningcontrole 2020 vielen veel punten samen en heeft de accountant in zijn verslag aangegeven waar verbetering niet alleen wenselijk maar vooral ook noodzakelijk is. Het college heeft in zijn reactie op dit accountantsverslag aangegeven met een verbeterplan te komen. Dit werd ondersteund en nader bekrachtigd door de op 12 oktober 2021 door de raad aangenomen motie 'Deltaplan Financiën'. Naar aanleiding van de motie Deltaplan Financiën, is de notitie Aanscherping sturing en beheersing opgesteld en met uw raad gedeeld (d.d. 30 november 2021).

21

Professionalisering van de inkoop functie (incidenteel nadeel € 337.000) Het verbeteren van de gemeentelijke inkooporganisatie is een van de speerpunten van de Notitie verbetering sturing en beheersing. In 2022 ligt de focus op het oplossen van de geconstateerde onrechtmatigheden om over het jaar 2023 weer een goedkeurende verklaring qua rechtmatigheid te krijgen. Het doorvoeren van de verbeteringen lukt niet met de beschikbare capaciteit, daarvoor is extra budget nodig van € 337.000. Om het doel te bereiken is extra budget nodig voor de volgende zaken: a) tactische en operationele inkoopondersteuning: verbeterplan oplossen huidige onrechtmatigheid, verbeterplan voorkomen toekomstige onrechtmatigheid en overige activiteiten, complexe inkoopadviezen, spendanalyse, opstellen templates, b) uitvoeren inkoopoplossingen: inkoopcapaciteit en capaciteit bij de teams om geconstateerde onrechtmatigheden op te lossen, c) capaciteit voor het opzetten en implementeren van contractbeheer om de verbeteringen goed te borgen, d) strategische inkoopcapaciteit in verband met het vertrek van de strategische inkoopadviseur. Adviseur verbijzonderde interne controle (incidenteel nadeel € 50.000) Het tijdig doorlopen van het jaarrekeningtraject 2021 is een van de speerpunten van de Notitie verbetering sturing en beheersing. De controle op de aanbestedingen heeft voor boekjaar 2020 veel tijd gekost.

Naar verwachting zal deze controle voor het jaarrekeningtraject 2021 ook nog zeer intensief zijn. Daarnaast geeft het college over het verslagjaar 2022 voor het eerst zelf een rechtmatigheidsverantwoording over de jaarrekening af. Om het doel te bereiken is extra budget nodig van € 50.000 voor de tijdelijke inhuur van een adviseur verbijzonderde interne controle. Programmamanager (incidenteel nadeel € 90.000) Om genoemde doelstelling van programma klaar voor de toekomst adequaat te realiseren is een programmamanager benodigd. Momenteel is deze functie niet binnen de organisatie aanwezig. Voor zowel 2022 als ook 2023 wordt € 90.000 gevraagd. Sleepnet programma Omgeving (incidenteel nadeel € 100.000) Recent is het uitvoeringsprogramma Omgeving in concept opgeleverd. Daarin is geconstateerd dat om van visie naar uitvoering te gaan het noodzakelijk is om het ‘sleepnet’ aan oude projecten op te ruimen. Dat wil zeggen; nu snel realiseren zodat we aan het programma kunnen werken dat daadwerkelijk de visie realiseert. Alle projecten die in de laatste fase zitten en/of die qua inhoud niet passen binnen het programma, gaan we versneld realiseren. Met deze bijdrage kunnen we de werkvoorbereiding en Waboondersteuning hiervoor tijdelijk versterken.

HR administratie en beleid (budgetneutraal) Voor goede capaciteitssturing en inzicht en procedures van inhuur is het benodigd om de salarisadministratie verder op orde te brengen (onder andere adequate invoering software pakket) en beleid te formuleren over hoe om te gaan met deze informatie en ook met inhuur. Op dit moment maken we een inhaalslag door alle gegevens m.b.t. de externe inhuur te verifiëren en te ordenen. Op basis daarvan zullen we beleid formuleren. De inkoop van externe inhuur wordt de komende periode verbeterd, waarbij rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid geborgd worden. Waarschijnlijk wordt voor aansluiting bij een dynanisch aankoopsysteem gekozen. De implementatie van de inkoopstrategie voor inhuur vergt de nodige inzet qua software en capaciteit. Op basis van de gekozen oplossing, zal in een later stadium, naar verwachting bij de 2e bestuursrapportage, vastgesteld kunnen worden wat benodigd is om deze te operationaliseren (software en/of capaciteit).

22

Wegwerken van achterstanden Naast de in de Notitie verbetering sturing en beheersing genoemde punten, zien we dat op meer onderdelen in de organisatie zich knelpunten voordoen c.q. achterstanden moeten worden weggewerkt. We hebben bij de teams Services en Belastingen een onderzoek uitgevoerd naar een mogelijke interne organisatiewijziging. Besloten is om deze beide teams op te heffen en de onderdelen toe te voegen aan andere teams in de organisatie. Hieraan liggen een aantal redenen ten grondslag, waaronder kwetsbaarheid en optimale borging van de doorontwikkeling van het vakgebied. Formatie servicedesk (incidenteel nadeel € 58.000) We zien dat sinds de coronacrisis meer bezetting nodig is om alle vragen rondom hybride werken en hybride vergaderen te kunnen beantwoorden. Dit is noodzakelijk voor continuering van de bedrijfsvoering en daarmee de dienstverlening aan de klant. Ook worden er projectmatige klussen gestart vanuit de servicedesk die een relatie hebben met hybride vergaderen en hybride werken. Er is structurele formatie nodig voor een servicedesk medewerker wat meegenomen wordt in het op te stellen strategisch personeelplan. We vragen daarom nu eerst incidenteel € 58.000 budget beschikbaar te stellen voor 2022. De structurele kosten worden meegenomen bij het opstellen van de begroting 2023.

Digitale dienstverlening WOZ en belastingen (incidenteel nadeel € 55.000) Tot op heden wordt geen gebruik gemaakt van een digitaal loket, waar het gaat om het proces rondom WOZ en overige gemeentelijke belastingen. Het effect hiervan is dat er dubbel werk moet worden verricht (van zaaksysteem naar applicatie en vice versa.) en dat de dienstverlening aan de burgers en inwoners niet optimaal is ingericht. De benodigde efficiëntieslag is de realisatie van de aansluiting van interne systemen op een digitaal loket, de zogeheten digitale Belastingbalie. Op het gebied van dienstverlening betekent dit dat burgers en bedrijven veel meer zelf kunnen regelen, een persoonlijke informatiepagina en de mogelijkheid om al in november een voormelding te doen van de WOZ waarden. Dit helpt in het reduceren van het aantal bezwaarschriften. Om te bewerkstelligen dat de efficiëntieslag gerealiseerd is in 2023, zal er na de zomer van 2022 moeten worden gestart met de benodigde voorbereidingen. De benodigde middelen worden daarom aangevraagd in deze bestuursrapportage en bedragen € 55.000 voor 2022 en structureel € 25.000 vanaf 2023. De digitale belastingbalie biedt ook een functionaliteit in het doen van aangifte van de toeristenbelasting, een nieuwe belasting die de gemeente vanaf 2023 zal invoeren.

Privacy (incidenteel nadeel € 50.000) Incidenteel is extra capaciteit nodig om de basis op orde te krijgen ten aanzien van onze verplichten uit privacy regelgeving. We voldoen momenteel niet aan de basisbeginselen van de AVG. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre er voldoende formatie is voor de lange termijn en op welke wijze c.q. waar in de organisatie deze formatie moet worden ingezet. Deze kosten bedragen € 50.000. In afwachting van de uitkomsten van dit onderzoek, levert het niet op orde hebben van de basis een knellende situatie op in het sociaal domein. Dit vanwege het bijzondere karakter van de gegevens in dit domein. De benodigde incidentele capaciteit is opgenomen in het programma Sociaal domein. Ten slotte is van belang hier te melden dat de wettelijke verplichting voor het uitvoeren van een audit naar de Wet politiegegevens met een jaar is uitgesteld. Deze audit vindt dit jaar plaats.

23

Investering in medewerkers Strategische Personeelsplanning en ontwikkeling HR instrumentarium (incidenteel nadeel € 52.000) Het is noodzakelijk HR instrumentarium te ontwikkelen en zodanig in te zetten om het veranderproces van de organisatieontwikkeling te ondersteunen. Dit proces doet een fors beroep op de huidige capaciteit van de HR afdeling. Om voldoende ruimte te creëren voor het ondersteunen van het veranderproces is er in 2022 en 2023 incidenteel extra capaciteit nodig, deze kosten bedragen € 52.000. Daarmee kunnen kwalitatieve en kwantitatieve analyses ten behoeve van de strategisch personeelsplanning worden gefaciliteerd, kan het management worden ondersteund bij rechtmatige inkoop van externe inhuur, zogenoemde 'Insights' profielen worden afgenomen bij de medewerkers en het HR instrumentarium worden geoptimaliseerd. In verband met het opstellen van het strategisch personeelsplan vinden er formatieberekeningen plaats, waarbij ook het eerdere onderzoek van Berenschot meegenomen wordt. Formatieberekeningen vinden op korte termijn al plaats in het Sociaal Domein en bij de inkoopfunctie, in 2023 ook voor andere onderdelen. Communicatieve organisatie (incidenteel nadeel € 40.000) Er wordt gestreefd naar de realisatie van een communicatieve organisatie; betrouwbaar, persoonlijk en open communiceren naar onze inwoners en ondernemers staat hierin centraal.

Om dit te realiseren is het ontwikkelen van een communicatietoolbox, om medewerkers hierin te ondersteunen, noodzakelijk. Hoewel het belang ervan wordt onderkend, wordt er nog geen uitvoering aan gegeven vanwege het gebrek aan voldoende capaciteit. Om die communicatieve organisatie te helpen realiseren is maatwerk nodig in de verschillende fases, en tegelijkertijd dient ook de basis op orde te zijn. Vanuit de gehele organisatie is het beroep op communicatie dermate groot dat alle inzet nodig om aan deze vraag te voldoen. Om die reden is er een extra incidentele capaciteit nodig voor de komende twee jaar om de geformuleerde doelstellingen te kunnen behalen, deze kosten bedragen € 40.000. Externe ontwikkelingen Prijsstijgingen (incidenteel nadeel € 10.000) Over de loon- en prijsstijgingen van grondstoffen en van brandstofkosten moeten we het komende halfjaar beleids- en beheersmaatregelen implementeren. Dit alles is nieuw voor de gemeente. We willen o.a. de risico's in beeld krijgen en beleid opstellen ten aanzien van de ontwikkelingen rondom prijsstijgingen in de projecten en programma's. Hier zijn incidentele middelen voor nodig van € 10.000. Reiniging en aanpassing archief (budgetneutraal) Er is schimmel geconstateerd in beide archiefruimtes van het gemeentehuis. We zijn verantwoordelijk voor het in goede, geordende en toegankelijke staat houden van de archieven.

Om verdere verspreiding tegen te gaan en aantasting van de fysieke archieven te voorkomen, moeten de archiefruimtes en een deel van de dossiers in 2022 professioneel gereinigd worden. De totale incidentele kosten worden geschat op maximaal € 150.000. Momenteel vindt namelijk een -separaat en vooraf gepland- proces plaats van vernietiging van archiefbescheiden, hetgeen betekent dat er minder gereinigd hoeft te worden. In de begroting 2022 is een bedrag opgenomen voor de vervanging van de klimaat installatie. Door uitgestelde besluitvorming over de verbouw van het gemeentehuis, zijn er geen kosten gemaakt voor vervanging van de klimaat installatie. Voorgesteld wordt om dit beschikbaar gestelde budget aan te wenden voor de reiniging en aanpassing van het archief.

24

Ook de structurele kosten zullen toenemen, omdat de archiefbewaarplaats frequenter schoongemaakt moet worden. Deze kosten worden nog momenteel onderzocht. Implementatie Wet open overheid (budgetneutraal) Op 1 mei 2022 is de Wet openbaarheid van bestuur vervangen door de Wet open overheid (hierna: Woo). De Woo moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo wordt gefaseerd ingevoerd. Om ervoor te zorgen dat we op 1 mei 2022 klaar waren voor de Woo, is externe expertise ingehuurd. Vanuit het Rijk is een vergoeding beschikbaar gesteld voor de implementatie van de Woo de komende jaren. De vergoeding via de Algemene Uitkering over 2022 bestaat uit een structureel gedeelte (€ 62.000) en een incidenteel gedeelte (€ 73.000). De op dit moment te verwachten kosten bedragen € 75.000. De verwachting van de VNG is echter dat de daadwerkelijke kosten in de toekomst hoger zullen uitvallen nu de meeste gemeentes de informatiehuishouding niet (volledig) op orde hebben. Ook onze informatiehuishouding is nog niet op orde. In de 2e bestuursrapportage gaan we nader in op wat nodig is. Overige Kabinetszaken (incidenteel nadeel € 50.000) Bij het bestuurssecretariaat is door ziekte sprake van onderbezetting.

Om de start van het nieuwe college voorspoedig te laten verlopen is het nodig om de bezetting op niveau te brengen. Daarnaast is van belang dat er voldoende capaciteit is voor het uitvoeren van kabinetstaken (o.a. Koninklijke Onderscheidingen). De Commissaris van de Koning heeft onlangs aandacht gevraagd aan de Friese gemeenten voor het op orde brengen van de kabinetstaken. Besluitvorming over welk niveau (zowel kwalitatief als kwantitatief) in de gemeente Smallingerland gewenst is voor de uitvoering van kabinetszaken, moet nog plaatsvinden. In de tussentijd is incidentele capaciteitsuitbreiding bij het bestuurssecretariaat gewenst, de kosten bedragen € 50.000. Effect op de begroting Bedragen * € 1.000,Soort mutatie Omschrijving Structureel Digitale dienstverlening WOZ en belastingen Implementatie Wet Open Overheid Versterking organisatie (soc. Domein) Overige kleinere bijstellingen

Eenmalig

Programmamanager klaar voor de toekomst Professionalisering van de inkoop functie Adviseur verbijzonderde interne controle Formatie Servicedeskmedewerker Digitale dienstverlening WOZ en belastingen Privacy Strategische Personeelspl. en ontw. HR instrument. Communicatieve organisatie Kabinetszaken Sleepnet oude projecten omgeving Onderzoek prijsstijgingen

Totaal Resultaat onderdeel

Begrote Begrote Saldo lasten baten (- = nadeel) 25 -25 75 -75 -183 183 -15 -19 -4 -99 -19 80 90 337 50 58 30 50 52 40 50 100 10 867

0

-90 -337 -50 -58 -30 -50 -52 -40 -50 -100 -10 -867

768

-19

-787 -787

25

Heffing vennootschapsbelasting Algemene toelichting De gemeente wordt voor vergelijkbare activiteiten als in het bedrijfsleven, fiscaal gelijk behandeld. Een aantal activiteiten valt daardoor onder de vennootschapsbelasting. Afwijkingen Er zijn geen afwijkingen op dit onderdeel te melden.

26

Onvoorzien Algemene toelichting In de begroting is een post onvoorzien opgenomen van € 50.000. deze kan ingezet worden voor incidentele onvoorziene kosten waar binnen de begroting geen dekking voor beschikbaar is. Afwijkingen Het college heeft besloten een deel van het budget onvoorzien in te zetten als incidentele subsidie voor de organisatie van de veteranen dag op 16 april dit jaar. Effect op de begroting Bedragen in € 1.000,-

Begrote lasten

Soort mutatie

Omschrijving

Eenmalig

Subsidie veteranendag

Resultaat onderdeel

-9 -9

Begrote baten

Saldo (- = nadeel)

0

9 9 9

27

Incidentele middelen 2023 In deze bestuursrapportage zijn een aantal posten opgevoerd voor taken waarvoor eenmalig geld nodig is in 2022, maar ook in het komende begrotingsjaar 2023. Met de vaststelling van deze bestuursrapportage autoriseert u alleen nu de middelen voor 2022. Om de taak volledig uit te kunnen voeren moeten ook de bedragen voor 2023 worden geautoriseerd. In onderstaande tabel worden de bedragen voor 2023 getoond. Het voorstel is deze mee te nemen in de begroting 2023-2026 als doorwerking vanuit deze bestuursrapportage, dekking zal plaatsvinden vanuit de Algemene reserve. Bedragen in € 1.000

Programma

Omschrijving

Bedrag 2023

Sociaal Domein Sociaal Domein Overhead Overhead Overhead Overhead Overhead Overhead Overhead Overhead Totaal

Formatie verhaal en terugvordering Formatie privacybeheerder Personele inhuur ivm sleepnet projecten Professionalisering inkoop Programmamanager klaar voor de toekomst WOZ tijdige afhandeling bezwaarschriften Kabinetszaken Formatie communicatieve organisatie Formatie Ontwikkeling HR instrumentarium en SPP Investeren in medewerkers

28

78 78 100 255 90 45 50 80 40 40 856

Investeringskredieten Bedrag in € 1.000 Omschrijving Strategische grondaankopen Hogere investeringen in openbare ruimte Aanschaf werkplekapparatuur Meubilair (bureau's en stoelen) Vervanging brandmeldcentrale Aanpassen rookafvoer parkeergarage Couverteermachine Totaal

Bedrag 1.000 360 466 105 105 82 13 2.131