Bijlage 4 - Dekkingsplan brandweer 2026 - 2029
Tekst van het document
Dekkingsplan Brandweer Fryslân 2026 - 2029 Versie 0.5 (concept ter zienswijze)
Samen paraat: gisteren, vandaag en morgen
1
SAMENVATTING
Deel 1: basisbrandweerzorg
Vooruitblik proces
Basisbrandweerzorg wordt in Fryslân geleverd vanuit een
Deel 2: specialistische en- aanvullende taken
Het dekkingsplan is één van de belangrijkste
netwerk van 66 brandweerposten. Met uitzondering van
Naast basisbrandweerzorg zijn ook de specialistische en
van het proces. Met het vaststellen van dit plan wordt
documenten van Brandweer Fryslân. Het beschrijft
de hoofdpost in Leeuwarden zijn deze posten gebaseerd
aanvullende taken geanalyseerd en geëvalueerd.
de inrichtingsfase afgerond en start de uitvoeringsfase.
de repressieve brandweerzorg in relatie tot de
op vrijwilligheid door middel van vrije instroom. Doordat
Voor onderstaande taken is de inrichting zodanig goed,
De wijzigingen worden geïmplementeerd en
risico’s in de regio, en toont hoe meer dan 1200
de organisatie robuust is opgebouwd kan er gedegen
dat er geen wijzigingen voorgesteld worden:
Brandweer Fryslân richt zich op de realisatie van de
professionals bijdragen aan de veiligheid van de
basisbrandweerzorg geleverd worden. Vanwege de inzet
Friese samenleving. Het Dekkingsplan 2026 – 2029
van vrijwilligers kan de paraatheid enkel geborgd worden
Hulpverlening op hoogte (redvoertuig)
dekkingsprestatie beoordeeld op basis van daadwerkelijk
is de vierde versie sinds de regionalisering in 2014.
door in het netwerk een overlap van posten toe te passen.
Mesthulpverlening (VIA)
bestreden incidenten. Indien dat inzicht aanleiding geeft
Zo kunnen posten op elkaar terugvallen als dat voor de
Specialistische hulpverlening (STH)
tot wijzigingen, start de dekkingsplancyclus opnieuw.
Nieuw in dit dekkingsplan is de cyclische benadering
beschreven brandweerzorg. Eén keer per jaar wordt de
Dekkingsplan 2026 – 2029: nóg betere dekkingsgraad
paraatheid nodig is. Uit de operationele prestaties blijkt
Duikteams (WO)
Conform het Besluit Veiligheidsregio’s wordt in ieder
dat het netwerk bij daadwerkelijke incidenten goed
Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen
geval eens per vier jaar een nieuw dekkingsplan aan het
Met de implementatie van dit dekkingsplan wordt
functioneert, en dat de kazernes in het algemeen op de
Natuurbrandbestrijding
Algemeen Bestuur voorgelegd.
de dekkingsgraad in Fryslân over het algemeen
juiste plek staan. De gekozen richting van het bestuur, in
Operationele leiding
verbeterd. De basisbrandweerzorg blijft stabiel,
combinatie met de landelijke systematiek, levert voor de
en door een beperkt aantal wijzigingen in de
basisbrandweerzorg in Fryslân een stabiel beeld waarop
Op het gebied van waterlevering en -transport, technische
specialistische taken wordt een betere dekking
geen wijzigingen worden voorgesteld.
hulpverlening en incidentbestrijding op het water worden
gerealiseerd. Dit is tot stand gekomen na een
wijzigingen doorgevoerd.
kritische, doch professionele analyse op alle
De basisbrandweerzorg is onderbouwd door een
taken. Het Dekkingsplan 2026-2029 bouwt voort
beoordeling gebaseerd op snelheid, capaciteit, paraatheid
Bluswatervoorziening:
op een solide fundament, waarmee Brandweer
en werkdruk:
Om de dekkingsgraad en beschikbaarheid van
Fryslân zich blijft inzetten voor een veilig Fryslân.
bluswater in Noord-Fryslân te vergroten wordt
Gisteren, vandaag en morgen.
De snelheid waarmee de eerste basisbrandweer-
een kwaliteitsslag voorgesteld door het aantal
eenheid bij een incident ter plaatse kan zijn, wordt
waterwagens uit te breiden en waar mogelijk
Toegepaste methodiek
in de dagsituatie grotendeels voldoende geschat.
ongewenste dubbelfuncties op te heffen. Daarnaast
Het plan is opgesteld volgens de nieuwe
Voor de gebieden waar de opkomsttijd in theorie
worden 28 motorspuitaanhangers afgestoten, omdat
handreiking: Landelijke Uniforme systematiek
overschreden wordt, zijn aanvullende maatregelen
ook bij de levering van bluswater geleund wordt op
Dekkingsplannen. De systematiek is gebaseerd op
beschikbaar. Denk dan aan voorlichting, oefeningen
het netwerk.
gebiedsgebonden opkomsttijden (GGO), waarbij
bij objecten of advies en toezicht. Technische hulpverlening met kraan:
gekeken wordt naar het dominante karakter van een geografisch gebied. Brandweer Fryslân heeft
Capaciteit gaat over het vermogen om bij opschaling
De analyse van Dekkingsplan 2.0 toonde voor deze
sinds 2017 de functie van deze richtlijn al verwerkt
tijdig meerdere eenheden ter plaatse te krijgen.
taak een hoge overlap qua dekkingsgraad in de NW-
in haar netwerkgedachte: samen paraat. Bij aanvang van het opstellingsproces van dit
Aan de hand van de opkomsttijd van de tweede en
en ZO-hoek. Aanvullend toonde de evaluatie een
derde tankautospuit kan geconcludeerd worden dat er
relatief lage inzetfrequentie in de ZO-hoek.
voldoende slagkracht beschikbaar is.
Om die reden gaat deze taak uitgevoerd worden met drie in plaats van vijf hulpverleningsvoertuigen.
dekkingsplan gaf de Bestuurscommissie Veiligheid het kader ‘voortzetten Samen Paraat, maar
Gelet op het vrije instroomprincipe wordt de
kritisch zijn op specialistische taken’ mee. Dit
beschikbaarheid van basiseenheden grotendeels
Incidentbestrijding op het water:
dekkingsplan is primair gebaseerd op theoretische
beoordeeld als voldoende. Knelpunten bestaan
Er is grote overlap in dekking door omliggende
dekking en secundair op het aantal incidenten
voornamelijk overdag. Voor grootschalige en
posten rondom post Balk (i.c.m. lage inzetfrequentie).
(evaluatie). Verder zijn bestaand beleid en
langdurige inzetten is restdekking goed
Tegelijkertijd ontbreekt dekking in NO-Fryslân
interne adviesrapporten vertrekpunt geweest,
georganiseerd. Het netwerk van 66 posten is cruciaal
(waar uit de evaluatie bleek dat er wel incidenten
bijvoorbeeld over natuurbrandbestrijding,
om een parate brandweerorganisatie te garanderen.
hebben plaatsgevonden). Daarom wordt een oppervlakteredteam van Balk naar Ternaard
schuimblussing of Fjoer en Wetter (over bluswater).
Werkdruk wordt als handvat gebruikt om zowel de
verplaatst. Bovendien wordt, eveneens vanwege
meerwaarde van een post- als de individuele belasting
grote overlap en beperkte inzetfrequentie,
voor diens medewerkers te beschrijven. De werkdruk
het brandweervaartuig van Balk afgestoten.
lijkt acceptabel, maar de kanttekening hierbij is dat de individuele beleving aan de hand van de beschikbare informatie lastig is uit te drukken.
2
3
INHOUDSOPGAVE
9. Incidentbestrijding op het water
54
9.1.
Waterongevallen eenheid (WO)
55
Inleiding
6
9.2.
Oppervlakteredteam (OVRT)
56
Toelichting en leeswijzer
8
9.3.
Brandweer vaartuig (BRV)
58
9.4.
Nationale Reddingsvloot (NRV)
59
Deel 1 - Basisbrandweerzorg
10
9.5.
Olieschermen
60
1. Dekking bijstellen: huidige brandweerzorg (processtap 1) 1.1.
Dekkingsplan 2.0 – herziene versie
12
1.2.
Interne ontwikkelingen
12
1.3.
Externe ontwikkelingen
15
2. Beschrijven dekking (processtap 2) 2.1.
Onderzochte factoren Snelheid
19
Capaciteit
20
2.4.
Paraatheid
23
61 61
(TST-NB)
10.2. CCFM (CCFM)
62
10.3. Ondersteunend materiaal NBB
63
26
11. Waddeneilanden
64
12. Operationele Leiding
65
12.1. Officier van Dienst (OvD)
65
12.2. Hoofd Officier van Dienst (HOvD)
66
12.3. Algemeen Commandant Brandweerzorg
66
Aanpak
26
3.2.
Beoordeling snelheid
26
12.4. Commandant van Dienst (CvD)
67
3.3.
Beoordeling capaciteit
29
12.5. Adviseur Gevaarlijke Stoffen (AGS)
67
12.6. Medewerker Staf Grootschalig
68
3.4.
Beoordeling paraatheid
30
3.5.
Beoordeling werkdruk
30
(AC-B)
Brandweer Optreden (Mw SGBO)
12.7. Woordvoerder Brandweer (WV)
68
4. Conclusie basisbrandweerzorg
31
12.8. Overig
68
Deel 2 - Specialistische- en aanvullende taken
32
13. Overige taken
69
5. Brand
34
13.1. Logistiek (LOG)
69
34
13.2. Verlichtingscontainer (LIH)
69
13.3. Reservevoertuigen
70
13.4. Personeel- / materieel voertuigen (PM)
70
5.1.
Redvoertuig (RV / HW)
6. Bluswatervoorziening 6.1.
Groot watertransport-systemen
36 36
(WTS / GWT)
14. Doorontwikkeling
71
6.2.
Waterwagen (WT / WTH)
38
14.1. Team Digitale Verkenning (TDV)
71
6.3.
Motorspuit aanhanger (MSA)
40
14.2. Operationele leiding
71
6.4.
Water inname punt (WIP)
42
7. Hulpverlening
4
10.1. Tankautospuit Natuurbrandbestrijding
18
2.2.
3.1.
10. Natuurbrandbestrijding
18
2.3.
3. Beoordelen dekking (processtap 3)
SAMEN PARAAT
12
44
Deel 3 - Doorkijk
72
15. Doorkijk
74
7.1.
Hulpverleningsvoertuig-Kraan (HV-K)
44
15.1. Dekkingsplan vaststellen (processtap 4)
74
7.2.
Mesthulpverlening (VIA)
46
15.2. Uitvoering bijstellen (processtap 5)
74
7.3.
Specialistisch Team Hulpverlening (STH)
47
15.3. Dekking uitvoeren (processtap 6)
74
15.4. Uitvoering beoordelen (processtap 7)
74
8. Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen (IBGS)
48
8.1.
48
Gaspakkenteam (GSE)
Bijlagen Bijlage 1 - Toelichting komst gebiedsgerichte
75 76
8.2.
Schuimblusvoertuig (SB)
50
8.3.
Basis ontsmettingseenheid (BOE)
51
Bijlage 2 - Overzicht aangepaste buurten
77
8.4.
Verkenningseenheden (VE)
52
Bijlage 3 - Aandachtspuntenlijst
78
Bijlage 4 - Takenoverzicht per post
79
Bijlage 5 - Wijzigingenoverzicht (postniveau)
80
Bijlage 6 - Afkortingenlijst
81
5
opkomsttijden
Paraatheid is ook meer dan een begrip: het is het primaire
complexer, groter, langduriger en repressief personeel
product dat de brandweer biedt aan de samenleving.
heeft steeds vaker te maken met uitdagingen op het
Incidenten (en de locatie ervan) kunnen we niet
gebied van werkdruk en paraatheid. Na een evaluatie in
voorspellen, maar paraat zijn als vangnet: daarvoor
2021 werd het Dekkingsplan 2.0, met een aantal beperkte
zijn we overal, dag en nacht beschikbaar. Elke post en
wijzigingen, voor de periode van 2022-2026 opnieuw
medewerker draagt hieraan bij, ook in gebieden die het
vastgesteld. Met de netwerkgedachte in haar fundament
geluk hebben minder incidenten te hebben. Wijzigingen in
liep het Dekkingsplan 2.0 vooruit op de thema’s werkdruk
dit dekkingsplan zijn dan ook primair geredeneerd vanuit
en paraatheid. In de landelijke systematiek hebben deze
dekking, en secundair op de aantallen incidenten.
thema’s een formele plek gekregen.
Voor Brandweer Fryslân is dit de vierde keer dat er een
Door de jaren heen is het hart van Brandweer Fryslân
dekkingsplan geschreven wordt. Na de regionalisering in
onveranderd. De toekomstverkenning in 2023 vatte dit
2014 was het eerste dekkingsplan een feitelijke status quo
samen in de uitspraak ‘Tegearre binne wy der, hjoed
zonder wijzigingen ten opzichte van de gemeentelijke
en moarn’. Brandweer Fryslân is trots op wat ze samen
inrichting. In het daaropvolgende ‘Dekkingsplan 2.0 –
bereikt heeft, en bouwt daar in het volste vertrouwen op
Samen paraat’ maakten we de transitie van historisch
verder. Dat niet alles hetzelfde zal blijven is onvermijdelijk.
gegroeid naar een inhoudelijk beredeneerd plan.
Tegelijkertijd gaat dat alle medewerkers ook aan het hart, zeker bij posten waar taken veranderen of taken verplaatst
Het besef dat Brandweer Fryslân een netwerkorganisatie
worden naar andere posten. In alle gevallen toont het de
is werd hier expliciet benadrukt. Alleen sámen kunnen
kracht en passie van Brandweer Fryslân: sámen zijn wij er
wij incidenten het hoofd bieden, want de uitdagingen
voor de samenleving. Gisteren, vandaag en morgen.
die op de posten afkomen zijn legio. Incidenten worden
Inleiding Het dekkingsplan is één van de meest impactvolle documenten van Brandweer Fryslân. Los van de feitelijke en wettelijke status beschrijft het document namelijk de (repressieve) zorg die de brandweer biedt. Anders gezegd: dít is wat we doen, dít is wat de meer dan 1200 repressieve brandweercollega’s leveren aan de Friese samenleving, dág en nacht. Het dekkingsplan laat daarmee het hart zien van de Friese brandweerzorg. Het verbindt de brandweercollega’s, toont de onderlinge afhankelijkheden en laat zien hoe we elkaar versterken. Figuur 1
6
7
Leeswijzer De indeling van dit document komt grotendeels voort uit de processtappen uit de handreiking. Deel 1 richt zich op de primaire dekking van de basisbrandweereenheden en omvat processtappen 1 t/m 3 uit de handreiking. Hoofdstuk 1 beschrijft de aanleidingen en noodzaak tot het opstellen van een nieuw dekkingsplan, zoals interne en externe ontwikkelingen, en wijzigingen ten opzichte van het oude dekkingsplan. Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige dekking van basisbrandweerzorg. Hoofdstuk 3 geeft de indeling van risicocategorieën weer (het brandrisicoprofiel voor basisbrandweerzorg), en de mate waarin voldaan wordt aan de daarvoor geldende opkomsttijden. Deel 2 gaat in op de dekking van specialistische en aanvullende taken en kan daarmee gezien worden als materieelspreidingsplan. Hoofdstuk 4 t/m 14 beschrijft de taken brand, hulpverlening, incident¬bestrijding gevaarlijke stoffen, incidentbestrijding op het water, natuurbrandbestrijding, operationele leiding en overige taken. Deel 3 geeft een doorkijk op de resterende vier
TOELICHTING EN LEESWIJZER Specialismen en aanvullende taken
Het dekkingsplan dat voorligt, is opgesteld via de handreiking landelijke uniforme systematiek dekkingsplannen (hierna genoemd: de handreiking). Het is een generieke methode voor het bepalen van opkomsttijden van basisbrandweereenheden en het kunnen analyseren van de vereiste prestaties. Bovendien omvat het een cyclisch proces en draagt het bij aan het bestuurlijke en vakinhoudelijke gesprek over de brandweerzorg.
processtappen uit de handreiking. Het betreft komende processtappen die onderdeel uitmaken van de cyclische benadering om het dekkingsplan in de toekomst te blijven herzien.
Het beoordelingskader in de handreiking spitst zich toe 2 dekking beschrijven
op basisbrandweereenheden. Dit dekkingsplan beschrijft ook overige specialismes en aanvullende taken, zodat het
Figuur 2 - Dekkingsacht
dekkingsplan beter als basis kan dienen voor toekomstige voorzienbare en onvoorzienbare wijzigingen binnen de repressieve inrichting. Deze zijn beoordeeld aan de hand van normen uit het Dekkingsplan 2.0.
Bestuurlijke opdracht en overige bouwstenen
De handreiking wordt sinds enkele jaren toegepast en bouwt voort op decennialange praktijkervaring van de brandweer, gecombineerd met inzichten uit het programma RemBrand en het rapport ‘Brandveiligheid is een coproductie’. De bandbreedtes van Rembrand zoals deze bij het Dekkingsplan 2.0 toegepast werden, worden losgelaten in dit dekkingsplan. Deze zijn in de handreiking vervangen door gebiedsgerichte opkomsttijden (GGO). Een nadere toelichting op de gebiedsgerichte opkomsttijden ten opzichte van object gebonden opkomsttijden is te vinden in bijlage 1.
1 dekking bijstellen
veranderen
Het bestuur van Veiligheidsregio Fryslân heeft voorafgaand aan het opstellen van dit dekkingsplan
inrichting
3 dekking beoordelen
vaststellen
4 dekkingsplan verwezenlijken
verantwoorden
de opdracht gegeven om het netwerk van 66 posten, van waaruit de basisbrandweerzorg geleverd wordt, te behouden en kritisch te kijken naar de inrichting van de specialistische en aanvullende taken. Naast deze opdracht, het wettelijk kader en de handreiking zijn ook
5 bijstellen uitvoering
uitvoering
7 beoordelen uitvoering
andere beleidsstukken als bouwsteen gebruikt voor dit dekkingsplan. Denk dan aan het incidentrisicoprofiel, een adviesdocument van het project Fjoer en Wetter,
6 uitvoeren dekking
natuurbrandbestrijding of de notitie over schuimblussing.
8
9
Deel 1 Basisbrandweerzorg In dit eerste deel van het dekkingsplan is de basisbrandweerzorg in Fryslân uitgewerkt aan de hand van de landelijke uniforme systematiek voor dekkingsplannen en daarvoor zijn de processtappen doorlopen die in de handreiking zijn opgenomen. Het deel is ingedeeld op basis van de hoofdstukken: dekking bijstellen, beschrijven dekking en beoordelen dekking.
10
11
1. DEKKING BIJSTELLEN: HUIDIGE BRANDWEERZORG (PROCESSTAP 1) Dit hoofdstuk schetst de regionale context die dient als vertrekpunt voor het opstellen van een nieuw dekkingsplan. Brandweer Fryslân maakt inzichtelijk welke ontstane of voorgenomen wijzigingen in de ruimtelijke orde, gebruik gebouwen en/of de organisatie van invloed zijn op de regionale dekking en zo ja, in welke mate. Het huidige bestuurlijk vastgestelde ‘Dekkingsplan 2.0 – herziene versie’ is hiervoor als referentiekader gebruikt.
1.1
Dekkingsplan 2.0 – herziene versie
1.2.3. Beroepsmatig repressieve medewerkers
1.2.5. TS-Flex
De post Leeuwarden Aldlânsdyk kenmerkt zich door een
brandweervrijwilligers op te vangen hebben de
beroepsbezetting. Het betreft hier een 24-uursdienst en
posten een vakbekwaamheidsprogramma doorlopen
een repressieve dagdienst. Samen met de vrijwilligers
om met minder dan zes personen met een TS-Flex de
van post Noord draagt zij zorg voor continu voldoende
incidentbestrijding te beginnen. Hierbij geldt het principe
operationele slagkracht. Het risicobeeld van de gemeente
‘TS6 als het kan, TS-Flex als het moet’, waarbij we in de
Leeuwarden met veel inwoners, hoogbouw in het
basis werken met een standaard TS6. Maar wanneer de
Noorden, een oude binnenstad, ziekenhuis, gevangenis,
opkomst hiervoor onvoorzien niet toereikend is, staan
vliegbasis en een groot aantal inzetten en specialismen
we optioneel het uitrukken tot en met het minimum van
in combinatie met de vastgestelde opkomsttijden
een TS 4 toe. Deze eenheid bestaat uit een standaard
vraagt om een snelle uitruktijd en beroepsbezetting.
tankautospuit en vier personen: een bevelvoerder,
Dagdienstmedewerkers zijn op andere kazernes ook
een chauffeur/voertuigbediener en minimaal twee
aanwezig, maar draaien daar vaak niet in een hard rooster
manschappen. Het TS-Flex beleid geldt alleen voor de
mee in de uitruk. Zij rukken, mits aanwezig en wanneer
basisbrandweerzorg: voor de specialistische taken is geen
de werkzaamheden het toelaten, meestal uit samen met
beleid ontwikkeld om (ten negatieve) af te wijken van de
Om de trend van verminderde paraatheid bij
In 2017 stelde het bestuur het ‘Dekkingsplan 2.0 Samen
Minder structureel, maar afhankelijk van de lokale
opgeroepen vrijwilligers. Bovendien wordt een groot
vereiste personele bezetting. Brandweer Fryslân maakt
Paraat’ vast, en benadrukte hiermee het belang van
omstandigheden, ondersteunen beroepskrachten in de
deel van de piketfuncties ingevuld door collega’s die een
geen gebruik van samengestelde eenheden.
de netwerkorganisatie. In het plan werd duidelijk dat
dagsituatie meerdere vrijwillige posten in de paraatheid.
beheersmatige functie binnen Brandweer Fryslân hebben.
de gewenste brandweerzorg geleverd wordt in een
De medewerkers in de 24-uursdienst en repressieve
1.2.6. Interne afspraken omtrent alarmering
netwerk van uiteindelijk 66 posten en meer dan 1200
De repressieve inrichting van de brandweer is gebaseerd
dagdienst leveren ook een beheersmatige bijdrage in de
Via een één-weg pagersysteem alarmeert de meldkamer
zeer betrokken medewerkers, waarvan het merendeel
op een stand-by situatie waarbij alle voer- en/of
koude organisatie. Zij voeren werkzaamheden uit voor de
momenteel Friese brandweereenheden. Bij niet-voorziene
vrijwillig. Het plan gold voor 4 jaar, is in 2021 geëvalueerd
vaartuigen beschikbaar op de brandweerkazernes staan.
functionele gebieden Materieelbeheer, Vakbekwaamheid,
paraatheidsproblemen kan daar via dit systeem niet over
en heeft (in een beperkt herziene variant) een looptijd
Elke inzet heeft direct invloed op de repressieve dekking
Risicobeheersing en Planvorming.
gecommuniceerd worden met de meldkamer. Een twee-
tot 2026. Het (herziene) Dekkingsplan 2.0 kent een
van het betreffende verzorgingsgebied. Hierbij houden
inhoudelijke basering op het ‘RemBrand’-gedachtegoed.
we geen rekening met gelijktijdigheid van incidenten.
De normeringen hierin zijn destijds gebruikt om tot
weg pagersysteem kan dat wel. Het grote voordeel van
1.2.4. Uitruk op Maat
een dergelijk systeem is dat de oplopende opkomsttijd
De basisbrandweerzorg is in Brandweer Fryslân gebouwd
beperkt wordt, doordat een buurpost sneller gealarmeerd
een balans tussen risico’s enerzijds en brandweerzorg
1.2.2. Vrijwilligers
op een volledig bemenste TS (TS6) als uitgangspunt. De
kan worden. Brandweer Fryslân ziet meerwaarde in deze
anderzijds te kunnen komen. Vanuit de netwerkgedachte
Van de 66 posten in Brandweer Fryslân wordt – van
personele formatie van alle posten is gericht om dit te
functionaliteit. In de afgelopen jaren heeft Brandweer
liep het Dekkingsplan 2.0 ook al vooruit op de thema’s
oudsher - 65 bemenst door vrijwilligers, en wordt
kunnen leveren. Deze inrichting is in lijn met de wet
Fryslân hier al onderzoek naar gedaan, en is destijds in
werkdruk en paraatheid, die nu in de landelijke
uitgegaan van opkomst op basis van vrije instroom.
en het Besluit Veiligheidsregio’s, en is opgehangen aan
afstemming met de Bestuurscommissie Veiligheid besloten
systematiek een formele plek hebben gekregen. Dit zorgt
Dit houdt in dat vrijwilligers door de meldkamer worden
het maatgevende incident ‘Brand gebouw’. Dit vereist
om een aantal jaren te wachten totdat er robuustere
ervoor dat bij de overgang van het huidige Dekkingsplan
gealarmeerd om vervolgens vanuit hun verblijfplaats
de inzet van een tankautospuit met zes personen (TS6),
en gebruiksvriendelijkere twee-weg pagers op de markt
2.0 naar de landelijke systematiek voor Dekkingsplannen
op te komen naar de brandweerkazerne, waarna
hoewel het merendeel van de (níet-maatgevende)
zouden komen. In 2025 neemt Brandweer Fryslân hier
het voor wat betreft basisbrandweer-zorg niet tot
wordt uitgerukt naar het incident. Als de paraatheid
incidenten een lichtere inzet vraagt.
opnieuw een standpunt over in. Mogelijk wordt in 2026
wezenlijke verschillen heeft geleid.
erom vraagt kan er gebruik gemaakt worden van één
1.2
Interne ontwikkelingen
tot aanschaf van de twee-weg pagers overgegaan. Hier
van de volgende dienstmodellen: 24-uursbezetting,
Het landelijk kader Uitruk op Maat (UoM) geeft
dagbezetting, kazernering, ploegensysteem en/of
mogelijkheden in het differentiëren van de inzet van
incidentele consignatie.
mensen en middelen naar incidenttypes en risico’s. Door
De gebruikte paraatheidssystemen (Brandweerrooster,
te differentiëren kan de brandweer op modulaire wijze
WiiB) worden momenteel gebruikt om de posten
1.2.1. Repressieve inrichting
wordt te zijner tijd met het bestuur over gesproken.
De repressieve brandweerorganisatie van Veiligheidsregio
Het is bekend dat een post soms minder vrijwilligers
nabij of op de plaats incident een tankautospuit en zes
vooraf inzage te bieden in de beschikbaarheid van hun
Fryslân bestaat uit 66 brandweerkazernes, verspreid
beschikbaar heeft om uit te rukken dan noodzakelijk is.
personen samenstellen. Veiligheidsregio’s zijn binnen de
ploegleden. Het biedt de posten de mogelijkheid om
over 18 gemeenten. Twee geografisch over de regio
Brandweer Fryslân is daarom vanaf 2017 ingericht
wettelijke kaders vrij de eigen werkvorm te kiezen.
maatregelen te treffen bij onvoldoende beschikbaarheid,
verspreidde afdelingen sturen de posten aan. De
als een robuust netwerk van vrijwillige posten om
De uitgangspunten staan beschreven in het ‘Bijgesteld
zoals uitmelden en/of het organiseren van
hoofdpost Leeuwarden – Aldlânsdyk heeft voor de basis-
een betrouwbare paraatheid te kunnen leveren en
Landelijk Kader Uitruk op Maat’. Veiligheidsregio
beroepsondersteuning uit de flexibele schil.
en specialistische brandweerzorg een beroepsbezetting.
zodoende repressieve dekking te kunnen realiseren.
Fryslân kent de volgende optionele afwijking van de
De post Leeuwarden – Noord wordt in de dagsituatie
Ook kan een post een beroep doen op de zogenaamde
basisbrandweereenheid:
(maandag tot en met vrijdag van 07.30 tot 17.30 uur)
paraatheidspoule, waarbij per situatie gekeken wordt
beroepsmatig bemenst. Aanvullend op de brandweerzorg
of er beroepspersoneel beschikbaar is om de post in de
vanuit de posten zijn er continu 12 functionarissen
dagsituatie te ondersteunen in haar paraatheid.
op piket beschikbaar voor operationele leiding en ondersteuning.
12
13
1.2.7. Samenwerking externe partijen
Vanaf 2022 is Brandweer Fryslân projectmatig bezig
Hiervoor zijn twee instrumenten ingezet: de
verkenningseenheid. Vanuit een financieel-
In Veiligheidsregio Fryslân zijn geen bedrijven die een
om deze vorm van incidentbestrijding aanzienlijk te
portfolio-analyse wat een belangrijk ondersteunend
economisch standpunt en in het licht van de
aanwijzing hebben tot het instellen van een bedrijfs-
verstevigen. Met de door het bestuur in 2023 extra
instrument is voor het bepalen van de
verduurzaming van het wagenpark is er een behoefte
brandweer. Een tweetal bedrijven hebben een extra-
beschikbaar gestelde middelen heeft Brandweer
prioriteitsvolgorde bij vervanging en/of verbetering
om de inzet van ondersteunende voertuigen te
uitgeruste BHV-organisatie: Douwe Egberts in Joure en
Fryslân hiervoor de aanschaf in gang gezet voor
van kazernes (de zogeheten Bouwagenda).
evalueren.
Philips in Drachten. Met beide bedrijven is afgesproken
specialistische eenheden. In dit dekkingsplan wordt
Nieuwbouw vindt plaats op basis van een
dat zij niet ingezet worden op publiek terrein.
de inrichting voor deze taak opgenomen.
blauwdrukaanpak. Per type kazerne (compact,
1.3
middel, groot) is er een basisontwerp. Dit is o.a.
1.3.1. Geografie en demografie
•
Externe ontwikkelingen
Mesthulpverlening
effectief voor de ontwerpfase. Na de bouw van de
Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is congruent aan de
heeft voor het vliegverkeer beschikking over eigen
In de provincie Fryslân is een grote agrarische
eerste kazerne volgens dit principe heeft een
grenzen van de provincie Fryslân. De vijf omringende
brandweerzorg. Deze wordt bij alarmeringen op het
sector. Omdat incidenten met mestputten (in
evaluatie plaatsgevonden. Op basis hiervan is in
Veiligheidsregio’s zijn: Groningen, Drenthe, Overijssel,
militair terrein als eerste zélf gealarmeerd, en conform
combinatie met vee en/of grote huisdieren) frequent
samenhang met de noodzaak om bouwkosten in de
Flevoland en Noord-Holland-Noord. De provincie Fryslân
het rampenbestrijdingsplan worden de benodigde civiele
voorkwamen is Brandweer Fryslân in 2019 begonnen
hand te houden een bijgestelde blauwdruk voor de
heeft een oppervlakte van 5.753 km² en bestaat voor
hulpverleners ook gealarmeerd.
met het specialistische taak mesthulpverlening. Vijf
compacte kazerne ontwikkeld. Deze is goed
59% uit land, voor 30% uit buitenwater en voor 11% uit
Het militair terrein van de Vliegbasis Leeuwarden
teams zijn toen aanvullend uitgerust en opgeleid
ontvangen bij posten. Zo blijft nieuwbouw van
binnenwater. Een aanzienlijk deel van het land ligt net
1.2.8. Doorontwikkeling brandweerzorg
voor het bestrijden van dergelijke incidenten. Anno
kazernes nog mogelijk. Tegelijkertijd bereidt
onder de zeespiegel. Het grootste deel van de Waddenzee
In de jaren van het huidige dekkingsplan (2017-2025)
2024 zijn hiervan vier teams over. In dit dekkingsplan
Brandweer Fryslân zich voor op de periode na afloop
valt onder de regio Fryslân. Tot de regio behoren de
heeft Brandweer Fryslân een aantal ontwikkelingen
wordt de inrichting voor deze taak opgenomen.
van de bouwagenda. Om vorm te geven aan
bewoonde eilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en
toekomstbestendige, functionele en betaalbare
Schiermonnikoog.
doorlopen die niet in het (herziene) Dekkingsplan 2.0
•
vermeld zijn. In dit dekkingsplan worden deze wel opgenomen. De ontwikkelingen zijn:
Bluswatervoorzieningen
huisvesting is gestart met de ontwikkeling van een
Brandbestrijding is onlosmakelijk verbonden met
strategisch huisvestingsprogramma.
De provincie Fryslân kent vanwege het vele water diverse
het voorhanden hebben van bluswater. Ook als een •
•
meren, rivieren en kanalen. Vanuit Leeuwarden lopen
Specialistisch en Grootschalig Brandweer Optreden (S-GBO)
brand te groot is om nog bestreden te kunnen
Energietransitie: verduurzaming wagenpark
spoorlijnen naar Harlingen, Stavoren, Heerenveen en
worden, is voldoende bluswater een vereiste om
•
Brandweer Fryslân kent een groot wagenpark, zowel
Groningen. Voor autoverkeer zijn er vier snelwegen: de
Voor specialistisch- en grootschalig brandweer
te voorkomen dat de brand zich uitbreidt naar een
voor brandweerzorg (repressief) als voor
A6, A7, A31 en A32.
optreden (S-GBO) volgt Brandweer Fryslân de
naastgelegen perceel. In 2019 heeft Brandweer
ondersteunende taken. Duurzaamheid is een steeds
landelijke visie op GBO. Deze visie is in 2019
Fryslân, in opdracht van de Bestuurscommissie
belangrijker thema voor het wagenpark. Op
Verspreid over 18 gemeenten wonen in de provincie
grotendeels geïmplementeerd, maar destijds niet
Veiligheid, dan ook beleid op
grond van wet- en regelgeving en maatschappelijke
Fryslân ruim 660.000 mensen. Fryslân is met haar
opgenomen in het dekkingsplan.
bluswatervoorzieningen opgesteld. Om de benodigde
ambitie is er de noodzaak om uitstoot zoveel
oppervlakte verreweg de grootste en qua inwonertal
middelen gemotiveerd al dan niet op te nemen in het
mogelijk te minimaliseren, waarbij voor repressieve
de twaalfde Veiligheidsregio in Nederland. De
Operationele leiding
nieuwe dekkingsplan is in 2024 projectmatig
voertuigen de veiligheidsfunctie leidend blijft. Dit
bevolkingsprognose (CBS, 2022) laat een krimp van
Hiermee wordt gedoeld op de operationele
onderzocht in hoeverre hiertoe nog noodzaak is. De
betekent dat bij vervanging binnen het wagenpark
de bevolking en een toenemende vergrijzing in de
structuur van incidentbestrijding vanuit de
adviezen zijn verwerkt in het nieuwe dekkingsplan.
de insteek is om zoveel mogelijk voertuigen met
plattelandsgemeenten zien. De prognose van het
beperkte tot geen emissie te verwerven, zoals
afnemen van de inwonersaantallen zal voornamelijk
brandweer. Deze structuur loopt uiteen van de
Ondersteuningspeloton Schiermonnikoog
hybride en elektrische voertuigen. Deze ontwikkeling
het resultaat zijn van het overlijden van de grote
eerste operationele leidinggevende is) tot aan GRIP2,
•
Op Schiermonnikoog wordt, ter ondersteuning
heeft ook financiële effecten: vervangende
babyboomgeneratie.
waarbij de Algemeen Commandant Brandweer (AC-B)
van de brandweereenheid, gebruik gemaakt
voertuigen blijken dikwijls duurder te zijn.
de hoogst operationeel leidinggevende is. Een deel
van een zgn. ondersteuningspeloton. Deze eenheid
Daarnaast vraagt dit een goede infrastructuur voor
basisbrandweerzorg (waar een bevelvoerder de
ervan wordt geleverd vanuit de basisbrandweerzorg,
bestaat uit vrijwilligers van het eiland (niet zijnde
de brandstofvoorziening. De komende jaren
en was daardoor vanaf 2017 vermeld in het
brandweervrijwilligers) die hand en spandiensten
ontstaat er meer zicht op de (financiële) impact van
Dekkingsplan 2.0. Een ander deel wordt geleverd
verrichten om de brandweereenheid en de
deze ontwikkelingen.
vanuit de (S-)GBO inrichting. Aangezien deze
andere hulpdiensten te ontlasten. Brandweer Fryslân
werkwijze niet vermeld was in het dekkingsplan,
faciliteert deze eenheid met een specifieke
was dit deel van de operationele leiding (en
aanstelling, ongevallenverzekering en
Elke brandweerpost beschikt sinds 2017 over
ondersteuning) niet volledig in beeld.
vakbekwaamheidsactiviteiten.
een ondersteunend voertuig voor personeel- en
•
Gebruik ondersteunende voertuigen
materieelvervoer. Dit voertuig wordt bijvoorbeeld
•
Natuurbrandbestrijding
Doorontwikkeling bouwagenda
gebruikt tijdens oefenmomenten, vervoer van
In 2023 is natuurbrand in de Nationale risicoanalyse
•
Brandweer Fryslân kent 66 kazernes, waarvan de
cursisten naar een opleidingslocatie. In de jaren na de
geclassificeerd als ‘zeer waarschijnlijk’. Ook in Fryslân
meeste in eigendom van de Veiligheidsregio zijn.
introductie heeft het voertuig in een aantal gevallen
vraagt het aandacht. Zowel in het voorkomen van-,
Sinds de regionalisering in 2014 werkt Brandweer
ook een repressieve rol gekregen, bijvoorbeeld bij het
voorbereiden op- en het bestrijden van
Fryslân planmatig aan een kwaliteitsverbetering
narijden naar een incident in het eigen operationele
daadwerkelijke incidenten.
van het vastgoed (lees kazernes).
gebied, het vervoeren van een aanhanger tijdens incidenten en het inzetten als vervoer van een
14
15
1.3.2. Toekomstverkenning Brandweer Fryslân In 2023 heeft Brandweer Fryslân een toekomstverkenning
Sindsdien zijn diverse (grote) gemeenten in Nederland
uitgevoerd, in navolging op de provinciale
hiermee gaan experimenteren. Binnen Fryslân hebben
toekomstverkenning van de Veiligheidsregio Fryslân. Eén
de Provincie Fryslân en een aantal gemeenten hierover
van de zaken die hierin naar voren kwam is de gebleken
beleidsvoornemens ontwikkeld, en is de verwachting dat
kracht van de netwerkorganisatie. Dit heeft geresulteerd
in de komende jaren steeds meer wegen aangewezen
in een robuust stelsel waarbij posten elkaar ondersteunen
worden waarop maximaal 30 km/u gereden mag
in het leveren van brandweerzorg. Ook gaf de verkenning
worden. Een impact op brandweerzorg is op voorhand
zicht op een verwachtte toename aan de behoefte in
niet te schetsen; in de landelijke afwegingsschema’s
maatwerk. Zeker bij landelijk gelegen posten is het niet
en gemeentelijke plannen wordt weliswaar rekening
meer vanzelfsprekend dat wonen en werken in dezelfde
gehouden met behoeften van noodhulpdiensten, maar
omgeving plaatsvindt. Overdag zorgt dit in toenemende
het betekent ook dat brandweervrijwilligers minder snel
mate voor paraatheidsuitdagingen, waarvoor creatief
op de kazerne kunnen zijn. Dit dekkingsplan is gebaseerd
maatwerk (zoals flexwerken of werken vanuit een
op berekeningen gebruikmakend van huidige actuele
kazerne, maar ook andere samenstellingen van eenheden
snelheden op de verschillende wegdelen. Doorgevoerde
en/of takenpakketten) vereist is om antwoord te bieden
wijzigingen door gemeentes kunnen aanleiding zijn tot
aan dergelijke uitdagingen. Landelijk wordt de komende
bijstellen van de dekking.
jaren nagedacht over anders inrichten van het repressieve functiehuis van Brandweer Nederland, mede omdat deze
1.3.6. Ruimtelijke ontwikkelingen
worsteling ook in andere regio’s herkend wordt.
Ook in Fryslân is sprake van woningnood. Zowel in de stedelijke als in de plattelandsgebieden is behoefte tot
1.3.3. Rechtspositie vrijwilligers
het creëren van nieuwe woningen. In combinatie met
De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de
de vergrijzing is een behoefte zichtbaar op zogenaamde
huidige rechtspositie van brandweervrijwilligers geen
nultredenwoningen en geclusterde woningen; woningen
vanzelfsprekendheid is. Er ontstonden o.a. vraagtekens
die geschikt zijn voor minder-zelfredzame ouderen. Dit
over het inhoudelijke onderscheid tussen beroepsmatig
heeft mogelijk ook impact op het brandrisicoprofiel.
en vrijwillig brandweerpersoneel en over de vraag in
Ook de energietransitie heeft effect op de ruimtelijke
hoeverre vrijwillig brandweerpersoneel een alarmering
ontwikkelingen: toenemende isolatie, ecologische
mocht weigeren. Hoewel er op dit moment geen concrete
bouwmaterialen, toenemend gebruik van zonne-energie
wijzigingen verwacht worden, blijft de kans bestaan
en alternatieve energievoorzieningen in- en rondom
dat de (Europese) overheid hierin op termijn alsnog
woningen (zoals thuis- en wijkbatterijen) zorgen voor
aanpassingen nodig achten.
verandering in brandrisico’s. Dit dekkingsplan gaat uit van de huidige ruimtelijke indeling. Daar waar de brandweer
1.3.4. Interregionale afspraken
naar verwachting laat is, wordt het des te belangrijker
Brandweer Fryslân heeft op een aantal vlakken
dat de functionele gebieden Risicobeheersing extra
interregionale afspraken. Op detailniveau betreft
inspanning leveren, bijvoorbeeld door Brandveilig Leven-
dit het inzetten van basisbrandweerzorg rond de
programma’s.
provinciegrenzen. Brandweer Fryslân helpt de buurregio’s en visa versa. Op het niveau van specialistisch grootschalig brandweeroptreden levert Brandweer Fryslân in NoordNederland het Specialistisch Team Hulpverlening (STH), wat o.a. ingezet kan worden bij instortingen. Ook draagt Brandweer Fryslân voor incidenten op het water bij aan de Nationale Reddingsvloot (NRV); de landelijke hybride organisatie van Brandweer en Reddingsbrigades.
1.3.5. Verlaging maximumsnelheid binnen de bebouwde kom In 2020 heeft de Tweede Kamer ingestemd met een motie om de maximumsnelheid in de bebouwde kom te verlagen van 50 naar 30 km/u.
16
17
2. BESCHRIJVEN DEKKING (PROCESSTAP 2) Dit hoofdstuk beschrijft de verwachte dekking van basisbrandweerzorg in het verzorgingsgebied van Brandweer Fryslân. Aan de hand van de handreiking Gebiedsgerichte Opkomsttijden wordt inzichtelijk waar de brandweer repressief toe in staat is onder de beschreven situatie uit hoofdstuk 1.
2.1
Onderzochte factoren
Het inzicht ontstaat door vier factoren te beschrijven:
Factor
Onderwerp
Snelheid
Maatgevend scenario Snelste hulp ter plaatse
snelheid, capaciteit, paraatheid en werkdruk. Enkel
Capaciteit
voor de factoren snelheid en capaciteit bestaat een
Slagkracht Grootschalig optreden
beoordelingskader. Door toch ook de factoren paraatheid Paraatheid
en werkdruk te beschrijven wordt er een beter inzicht
Beschikbaarheid
2.2.
Snelheid
Snelheid beschrijft de best geschatte tijd waarmee de
De snelheid wordt beschreven op basis van de dag-situatie.
eerste hulpverlening bij een incident ter plaatse kan zijn.
Enerzijds omdat er, met uitzondering van Post Noord,
Het gebied waar een basisbrandweereenheid het snelst
binnen de regionale dekking geen onderscheid wordt
is ten opzichte van andere basisbrandweereenheden
gemaakt naar tijdstip van de dag. Anderzijds omdat in de
noemen we het operationele gebied van die eenheid.
ANW-situatie ten opzichte van de dag-situatie de prestatie
Omdat conform de handreiking het incidenttype
in slechts 3% van de vakken verandert.
gebouwbrand als maatgevend scenario is genomen, wordt in dit verband gesproken over basisbrandweereenheden.
De volgende afbeelding toont de snelheid van opkomst
De wet schrijft een TS6 als basisbrandweereenheid voor.
van een basisbrandweereenheid (de eerste TS) in de dag-
Met behulp van de factor opkomsttijd wordt inzicht in de
situatie weer. Hoe lichter de kleur, hoe sneller de eenheid
snelheid gegeven.
ter plaatse is.
Gelijktijdigheid
in de dekking gecreëerd. Het tabel hiernaast geeft weer
Restdekking
op basis van welke onderwerpen de factoren beschreven Werkdruk
worden.
Alarmeringsfrequentie
2.1.1. Prognose opkomsttijd Voor de factoren snelheid en capaciteit is de prognose van de opkomsttijd van belang. De opkomsttijd bij een incident is de tijdsduur tussen de melding van een hulpvraag bij de meldkamer tot het moment waarop de brandweereenheid op de incidentlocatie arriveert. Onder prognose wordt in dit verband de verwachte opkomsttijd voor een specifieke locatie verstaan. De opkomsttijd bestaat uit drie tijdselementen, namelijk meldkamertijd, uitruktijd en rijtijd. Onderstaande figuur geeft dat schematisch weer. incident
hulp arriveert
hulpvraag
proces burger
opkomsttijd alameren
proces meldkamer
meldkamertijd uitruk
aanname proces brandweer
uitruktijd
rijtijd eerste eenheid ter plaatse
pager alarm
Meldkamer De meldkamertijd is de tijd die de meldkamer nodig
Het betreft hier dezelfde data als die is gebruikt voor de
heeft om een incident aan te nemen, triage te plegen,
kazernevolgordetabel (KVT).
Wanneer dezelfde prestatie in een S-curve wordt weergegeven, dan ziet
en passende eenheden te alarmeren. Voor het bepalen van dit dekkingsplan is de meldkamertijd berekend op
Rijtijd
dat er als volgt uit. Hierbij is de dekking
70 seconden. Het is berekend aan de hand van alle prio-
De rijtijd is de tijd tussen het vertrek vanaf de uitruklocatie
op objectniveau berekend. De grafiek
1 meldingen in de periode 2021 tot en met 2023. Dit
tot de aankomt bij een incidentlocatie. Voor het bepalen
hiernaast geeft op de horizontale as de
tijdselement is voor iedere bepaling van de verwachte
van de verwachte rijtijd is de Wegstatus Module in de
opkomsttijd weer, en in de verticale as
opkomsttijd voor het gehele verzorgingsgebied van
applicatie CARE-DRIvE gebruikt. Hierin is het wegennet
staat het percentage objecten dat wordt
Brandweer Fryslân hetzelfde.
opgedeeld in straatdelen, en heeft ieder deel een eigen
bereikt.
gemiddelde snelheid die is vastgesteld aan de hand van de Uitruktijd
daadwerkelijk gereden snelheid door personenvoertuigen
In de dagsituatie blijkt dat bij het
De uitruktijd is de tijd tussen de alarmering van een
over een periode van vier jaar. Dit zijn zogenaamde
maatgevend scenario gebouwbrand de
eenheid en de uitruk naar een incident. De uitruktijden
speedprofiles.
eerste TS in 30% van de gevallen binnen
zijn per post berekend op basis van gerealiseerde tijden in
7 minuten ter plaatse is bij het incident.
de periode van 2021 tot en met 2023.
Voor 90% van de objecten is dat binnen 12 minuten. 18
19
2.3
Capaciteit
2.3.1
Slagkracht
Capaciteit bestaat uit slagkracht en grootschalige- en
Slagkracht1 is het vermogen om bij opschaling tijdig
langdurige inzetten. Dit wordt beschreven omdat de
meerdere eenheden tot een maximum van drie
dekking niet enkel wordt bepaald door de snelheid
tankautospuiten bij het incident ter plaatse te krijgen.
waarmee eenheden bij een incident ter plaatse kunnen
De basisbrandweerzorg voorziet in een slagkracht tot
zijn, maar ook door de beschikbaarheid van voldoende
maximaal drie tankautospuiten en één bijzonder voertuig
eenheden bij opschaling.
onder leiding van een officier van dienst. Een inzet
Aanvullend toont onderstaande afbeelding binnen hoeveel minuten drie TS’en ter plaatse kunnen zijn. Hoe donker der de vlek, hoe langer het duurt voordat de derde TS ter plaatse is.
met meer dan drie tankautospuiten wordt grootschalig genoemd. Onderstaande afbeelding laat zien hoeveel TS’en binnen vijftien minuten ter plaatse kunnen zijn. Hoe donkerder de vlek, hoe lager de slagkracht.
In deze afbeelding valt de classificatie van de
Onderstaande S-curve laat zien hoe snel de eerste, tweede
Waddeneilanden op. De posten op de eilanden zijn
en derde TS bij het maatgevend scenario gebouwbrand
uitgerust met maximaal twee TS’en, en dus moet de derde
ter plaatse kunnen zijn. Het toont welk percentage van
TS altijd van vaste wal komen, en heeft daarom hoge
de objecten (verticale as) bereikt wordt in een bepaalde
opkomsttijd. Brandweer Fryslân heeft afspraken met de
opkomsttijd (horizontale as). Uit de S-curve blijkt dat in
veerdiensten over het overbrengen van materieel ten tijde
50% van de gevallen drie TS’en binnen 15 minuten ter
van incidenten. De posten op de eilanden zijn uitgerust
plaatse kunnen zijn.
met aanvullend materiaal, om de periode te overbruggen voordat versterking is gearriveerd.
1
NB. In Dekkingsplan 2.0 werd dit onderdeel beschreven als toegevoegde waarde van een kazerne. In tabel-vorm werd
toen inzichtelijk gemaakt wat voor bijdrage posten hadden als 2e eenheid in een naastgelegen operationeel gebied. Conform de handreiking wordt dit nu onder de noemer slagkracht inzichtelijk gemaakt, en uitgebreid met de 3e eenheid. 20
21
Interregionale bijstand GBO
2.4
Bij een inzet met meer dan drie basisbrandweereenheden
Een peloton kan ook ingezet worden om (specialistische)
De paraatheid gaat over de mate waarin de brandweer
uitdienstmeldingen en het aantal incidenten in een
wordt gesproken over grootschalig brandweeroptreden.
bijstand te leveren aan een andere veiligheidsregio.
erin kan voorzien dat een aangewezen eenheid met
verzorgingsgebied van een post waar een andere post
Vier eenheden vormen samen met een
Brandweer Fryslân kan de volgende eenheden in
werkend materieel en voldoende personeel naar een
naartoe is gegaan.
pelotonscommandant een peloton. Het eerste peloton
interregionaal verband leveren:
incident kan uitrukken en daadwerkelijk kan optreden.
2.3.2
Grootschalig brandweeroptreden (GBO)
wordt geformeerd vanuit de KVT: de dichtstbijzijnde eenheden worden hiervoor geselecteerd.
•
Paraatheid
Een dekkingsplan is namelijk statisch: eenheden lijken
Onderstaande tabel toont het percentage waarbij een
1x peloton basisbrandweerzorg
altijd paraat. Brandweer Fryslân is grotendeels gebaseerd
post de eerste TS leverde binnen het verzorgingsgebied
o
op vrijwilligheid door middel van vrije instroom.
van een andere post, terwijl deze niet elders werd ingezet.
inzetbaar binnen 60 minuten op de eigen
Het inzetten van een peloton heeft impact op de
regiogrens
Dat houdt in dat de organisatie verwacht dat de
restdekking van de regio. Opvolgende pelotons worden
•
1x peloton grootschalige watervoorziening
vrijwilliger naar de kazerne komt als de pager gaat
o
en de vrijwilliger beschikbaar is. Een gevolg van vrije
via de KVT daarom samengesteld uit eenheden van posten
De indicatie wordt gegeven aan de hand van
inzetbaar binnen 60 minuten op de eigen
die verder weg en verspreid in de regio liggen. Doordat
regiogrens
instroom is dat de paraatheid niet altijd gegarandeerd is.
elke regio heeft vastgesteld welke tankautospuiten
•
1x peloton redding en technische hulpverlening
Door factoren als beschikbaarheid en gelijktijdigheid te
géén onderdeel mogen zijn van in één keer opgeroepen
o
beschrijven, wordt meer recht aan de praktijk gedaan.
pelotons, is restdekking en inzetbaarheid van specialismen
regiogrens
inzetbaar binnen 60 minuten op de eigen
Totaal alarmeringen*, met uitzondering van 31 december en 1 januari Aantal alarmeringen waar een andere post is uitgerukt dan volgens KVT Percentage waarbij een andere post de eerste TS leverde
465 4%
1x Specialistisch Team Hulpverlening (STH)
2.4.1
o
30 minuten na alarmering uitgerukt, ter plaatse
Beschikbaarheid is de mate waarin de brandweer
binnen 90 minuten na alarmering
voldoende (gekwalificeerd) personeel en werkend
Onderstaande tabel en grafieken geven het aantal en
1x peloton Nationale Reddingsvloot
materieel op de 66 posten beschikbaar heeft om
de spreiding van uitdienstmeldingen weer. Een dataset
o
daadwerkelijk naar een incident uit te rukken. Bij
van de meldkamer is gebruikt en het betreft de periode
de hoofdpost in Leeuwarden (en Post Noord in de
oktober 2022 t/m april 2024. Het is met de beschikbare
dagsituatie) is de beschikbaarheid gegarandeerd doordat
data niet mogelijk om vast te stellen of er ten tijde van de
Verzoeken om meer interregionale eenheden kunnen via
beroepspersoneel gekazerneerd is. Over de 65 vrijwillige
uitdienststelling ook meldingen zijn binnengekomen bij
verzoeken tot landelijke bijstand aan Brandweer Fryslan
brandweerposten is bekend dat deze niet altijd 24/7
de betreffende post. Indien hier sprake van is geweest, is
De pelotonscommandanten voor de pelotons komen
gesteld worden. Aanvullend zijn via de samenwerking met
paraat zijn. De meeste knelpunten worden ervaren in
een beroep gedaan op een nabijgelegen post.
uit de zes OvD-gebieden die Fryslân telt. Praktisch
de Veiligheidsregio Groningen (VRG) en Veiligheidsregio
de dag-periode. Brandweer Fryslân registreert geen
gezien ligt het aantal pelotons daarmee lager, omdat bij
Drenthe (VRD) pelotons beschikbaar die Brandweer
beschikbaarheid, maar kan wel een indicatie van de
TS
Aantal uitdienstmeldingen
een GBO-waardig incident meestal, naast de pelotons
Fryslân niet zelf kan leveren , zoals Grootschalige
paraatheid geven. Deze overzichten geven geen sluitend
ANW
762
basisbrandweerzorg, ook een peloton GWV en Logistiek
Ontsmetting.
beeld, maar tonen wel aan dat niet altijd alle posten
DAG
1.698
paraat zijn.
Totaal
2.460
per regio zo passend mogelijk georganiseerd.
•
Van de 66 posten die in Fryslân basisbrandweerzorg
bieden zijn 21 te selecteren voor optreden in GBO-
•
verband. In theorie kan Brandweer Fryslân hiermee vijf pelotons basisbrandweerzorg vormen, mits er geen
•
binnen 3 uur na alarmering op vertreklocatie
1x peloton logistiek en ondersteuning
ander peloton nodig is (bijvoorbeeld Grootschalige Watervoorziening of Logistiek).
2
wordt ingezet.
Beschikbaarheid
13.430
*GMS dataset 2021 t/m maart 2023
Brandweer Fryslân kan in basis de onderstaande pelotons formeren: •
5x peloton basisbrandweerzorg o
1e peloton binnen 30 minuten inzetbaar
o
Maximaal aantal pelotons afhankelijk van
•
feitelijke situatie
3x peloton technische hulpverlening en redding o
1e peloton binnen 60 minuten inzetbaar
o
Maximaal aantal pelotons afhankelijk van
feitelijke situatie •
2x peloton logistiek en ondersteuning o
•
2x peloton grootschalige watervoorziening o
•
1e peloton binnen 30 minuten inzetbaar Impact beschikbaarheid
1e peloton binnen 30 minuten inzetbaar
1x peloton natuurbrand
Posten kunnen ad hoc of gepland buiten dienst zijn.
o
Binnen 30 minuten inzetbaar op vaste wal
Gepland kan zijn vanwege onderhoud aan het voertuig,
o
Realiseerbaar na de uitrol van de NBB-voertuigen
vakbekwaamheidsactiviteiten, of wanneer vooraf bekend is dat binnen een bepaalde periode onvoldoende Deze staan beschreven in het Handboek grootschalig
mensen beschikbaar zijn. Brandweer Fryslân heeft
brandweeroptreden Noord-Nederland (2020)
uitgangspunten geformuleerd en maatregelen genomen
2
om beschikbaarheid zo goed als mogelijk in te richten. 22
23
Brandweerpost
Alarmeringen per jaar4
Brandweerpost
Alarmeringen per jaar4
Bij grootschalige en langdurige inzetten worden veel
LWD Hoofdpost
1066
Mantgum
37
basiseenheid (6 personen)
eenheden ingezet. Het aantal ingezette eenheden kan
Drachten
412
Vlieland
37
De gewenste basisformatie is 200% voor manschappen,
zo groot zijn, dat de beschikbaarheid van eenheden voor
Heerenveen
410
Koudum
36
en 400% voor bevelvoerder en chauffeur van de
de rest van de regio fors terugloopt. Dit doet zich zowel
Sneek
380
Oudega6
36
eenheid met de mogelijkheid tot gemotiveerd
voor bij een incident in het eigen verzorgingsgebied
LWD Post Noord
296
Nieuwehorne
33m
afwijken
als in geval van bijstand. De inzet van een groot aantal
Harlingen
194
Nes
32
De gewenste basisformatie van een ploegensysteem
eenheden tegelijkertijd heeft overduidelijk invloed op de
Burgum
187
Ferwert
29
per ploeg is 150% voor manschappen, chauffeurs en
dekking van (een deel van) het verzorgingsgebied. Om
Joure
157
Makkum
29
bevelvoerders met de mogelijkheid tot gemotiveerd
die reden dient een surplus aan capaciteit beschikbaar
afwijken
te blijven als verantwoorde restdekking van het risico
Franeker
154
Midsland
27
De bezetting van een hulpverleningsvoertuig (HV-K) of
in het verzorgingsgebied, rekening houdend met reeds
Grou
133
Marsum
27
redvoertuig (RV) komt bovenop de basisformatie van
ingezette eenheden. Brandweer Fryslân regelt alarmering
Dokkum
125
Bakhuizen
27
een post
en dus ook de pelotonsvorming en bijstandsverlening
Bolsward
119
Wommels
27
De bezetting van de overige specialistische eenheden
via de KVT. De selectie van eenheden die worden
Beetsterzwaag
102
Parrega
25
wordt geleverd door de basisformatie van de post
ingedeeld bij een peloton vindt plaats (in GMS) op
Wolvega
98
Scherpenzeel
24
Ureterp
93
Hollum
21
Lemmer
91
Sloten
20 20 18
Deze uitgangspunten zijn:
2.4.3
•
De basisformatie van de post wordt ingericht op een
•
•
•
•
Restdekking
basis van aanrijdtijd (snelste hulp), maar vooraf zijn
5
De maatregelen zijn:
specifieke posten aangewezen die niet in deze berekening
•
De opbouw als netwerkorganisatie, waarin posten
meegenomen worden. Hierdoor blijft restdekking
Oosterwolde
78
Stavoren
nabij genoeg van elkaar gepositioneerd zijn om elkaar
gegarandeerd.
Surhuisterveen
76
Woudsend
Akkrum
75
Heeg
75
Beleving werkdruk
te kunnen ondersteunen •
Het beschikbaar stellen van een paraatheidsmonitoring
2.4.4
Werkdruk
systeem voor alle posten
De factor werkdruk is geïntroduceerd is in de landelijke
De Westereen
71
Naast de daadwerkelijke alarmeringen zijn er ook andere
•
Het gebruiken van de TS-Flex mogelijkheden
systematiek voor dekkingsplannen3. Dit als handvat voor
Gorredijk
71
aspecten van invloed op de werkdruk. Vanwege het vrije
•
Het hebben van een paraatheidspoule
regio’s om zowel de meerwaarde van een post- als de
Buitenpost
70
instroomprincipe bij 65 brandweerposten valt het niet
beroepsmedewerkers
individuele belasting die de zorg impliceert voor diens
Menaam
70
altijd mee om een post in dienst en dus paraat te houden.
Het flexibel kunnen alarmeren, bijvoorbeeld tijdens
medewerkers te kwantificeren. Regio’s zijn vrij om duiding
Tjalleberd
64
Hierdoor kunnen de vrijwilligers die vaak beschikbaar
vakantieperioden
te geven aan dit handvat.
Kollum
61
zijn of beschikbaar zijn op momenten dat anderen er niet
IJlst
59
Gytsjerk
55
Stiens
53
Appelscha
53
Langweer
52
Witmarsum
50
Balk
49
• •
Het voorhanden hebben van reservevoertuigen en het beperken van de tijdsduur van
Werkdruk heeft een rechtstreekse relatie met het aantal
onderhoudswerkzaamheden
keer per jaar dat een brandweereenheid gealarmeerd wordt. Het heeft echter niet enkel betrekking op
2.4.2
Gelijktijdigheid
het aantal alarmeringen, maar het gaat er ook over
zijn, extra werkdruk ervaren. Hiervoor is aandacht op de brandweerposten.
Gelijktijdigheid ontstaat als de meldkamer een beroep
met hoeveel mensen dit werk gedaan moet worden.
wil doen op een eenheid die reeds is ingezet. Inzicht in
Omgekeerd evenredig heeft de periode dat een post niet
de kans op gelijktijdigheid is relevant voor de paraatheid.
gealarmeerd wordt, maar diens medewerkers zichzelf
Het zegt namelijk iets over de mate waarin de brandweer
wel motiveren en inspannen om beschikbaar te blijven
Jubbega
46
erin kan voorzien dat de snelste eenheid ter plaatse komt.
(het ‘wachten op een alarmering’), impact op haar
St. Annaparochie
46
Daarmee geeft gelijktijdigheid inzicht in de kwaliteit van
medewerkers. Per post, en per functie zal dit verschillend
Schiermonnikoog
45
de dekking.
zijn. Brandweer Fryslân geeft in onderstaande tabel
Oldeberkoop
44
Workum
44
Echten
44
gesteld dat dit weinig voorkomt, met uitzondering van
Noordwolde
43
piekmomenten zoals de jaarwisseling en stormen. Enkel
Sint Nicolaasga
41
bij posten met veel alarmeringen kan gelijktijdigheid
West-Terschelling
41
5
een enkele keer plaatsvinden. In deze gevallen wordt
Drogeham
41
beroepspersoneel en is er sprake van kazernering.
inzicht in de werkdruk door de alarmeringsfrequentie weer te geven.
Brandweer Fryslân kan gelijktijdigheid enkel kwalitatief beoordelen. Op basis van een inschatting wordt
4
Afgeleid op basis van het totaal alarmeringen van
basisbrandweerzorg én specialistische taken van een kazerne in de periode 2021-2023. De aantallen zeggen niet iets over de daadwerkelijke duur van een inzet. In de dag-periode wordt deze post bemand door
de kazerne volgorde tabel (KVT) toegepast en wordt de
3
NB. In Dekkingsplan 2.0 werd deze factor zichtbaar
Haulerwijk
41
Het uitsplitsen op basis van de beschikbare data is niet
dichtstbijzijnde beschikbare eenheid gealarmeerd.
gemaakt in de opzet van de netwerkorganisatie, waarbij
Anjum
39
mogelijk.
door als netwerk te opereren samen met een buurpost
Damwâld
39
brandweerzorg in stand wordt gehouden. Ook was
Hallum
37
Ternaard
37
het verwerkt in de basisformatie van een post en de werkwijze rond TS-Flex. 24
6
Voor Oudega is gerekend met de inzet vanaf oktober
2022.
25
3. BEOORDELEN DEKKING (PROCESSTAP 3)
Zie hieronder de categorisering voor de buurten in Fryslân:
In de eerste twee hoofdstukken staat beschreven op welke manier Brandweer Fryslân haar repressieve organisatie heeft ingericht en welke repressieve dekking op basis daarvan verwacht wordt. In dit hoofdstuk wordt op basis van de uitkomsten in hoofdstuk 2, de verwachte repressieve dekking getoetst en beoordeeld. Zo wordt inzichtelijk of de repressieve mogelijkheden het verzorgingsgebied voldoende afdekken of dat er aanpassingen en/of aanvullende maatregelen nodig zijn.
3.1
Aanpak
Met behulp van een normenkader wordt de snelheid van de eerst aankomende tankautospuit beoordeeld. Voor de factor snelheid en capaciteit is het normenkader al vastgesteld. Voor de factoren paraatheid en werkdruk is geen normenkader beschikbaar, daarom worden deze factoren kwalitatief beschreven. Op basis van de totale beoordeling van deze factoren kan de brandweer constateren in hoeverre deze verwachte repressieve dekking past binnen het wettelijk kader en de bestuurlijke afspraken binnen de brandweerregio.
3.2
Beoordeling snelheid
Voor het beoordelen van de factor snelheid, zijn de gebieden in categorieën opgedeeld. Per buurt (CBS
De landelijke handreiking classificeert Fryslân overwegend
Er zijn twee grove aanpassingen toegepast in de indeling
buurtindeling 2024) wordt vervolgens de theoretisch
als risicogebied 3. Veel buurten in Fryslân zijn echter
van gebieden. De eerste behelst het aanpassen van een
behaalde opkomsttijd vergeleken met de toegestane
minder fijnmazig dan in andere delen van Nederland,
aantal buurtvakken van risicogebied 3 naar 2. Hierbij is de
bandbreedte uit het beoordelingskader.
zoals in de Randstad. Fryslân heeft een overwegend
handreiking GGO aangehouden; buurten zijn opgeknipt
landelijk karakter. Dit geeft in de GGO-classificatie echter
naar nieuwe vakken waar sprake was van meer dan
3.2.1
Indeling gebieden
geen goede afspiegeling van de Friese dorpskernen
500 objecten per vierkante km. Het gaat hierbij om 25
Conform de beschrijving in het beoordelingskader
waar de meeste risico’s zijn. Daarom zijn een aantal
buurtvakken.
gebiedsgerichte opkomsttijden zijn voor alle buurten
aanpassingen doorgevoerd. Deze aanpassingen leiden
een categorie berekend op basis van het overheersend
niet tot een aangepaste dekking in het kader van de
De tweede aanpassing behelst het ‘opknippen’ van een
karakter van het gebied. Onderstaande tabel toont een
basisbrandweerzorg.
aantal buurtvakken rondom Sneek. Ook hier is gebruik
overzicht van deze categorieën.
Categorie
gemaakt van de GGO-handreiking en is een buurtvak
Overheersend karakter van het gebied
Referentiewaarde
Bandbreedte
in minuten
in minuten*
• Oude binnensteden I
• Gebouwen voor slapende niet-zelfredzame personen • Portiekwoningen
III
opgedeeld in twee losse vakken (dit vak werd tot de
definitie tot stand gekomen. Uitgangspunt hierbij is
aanpassing verdeeld door een doorgaande weg).
dat overeenkomstige gebieden ook overeenkomstige
In bijlage 2 staat een overzicht van alle aangepaste
categorieën behoren te hebben. Uit de resultaten
buurten.
blijkt dat niet altijd zo te zijn. Soms zijn gebieden 7 minuten
4-10 minuten
zeer ruim getekend waardoor er relatief een te lage adressendichtheid wordt berekend. Kenmerkend
• Woongebouwen met vloerhoogte >20 II
Bij bijna alle CBS-gebieden is de categorie volgens de
aan brandweerregio Fryslân is dat op enkele grote
• Woningen
10 minuten
• Gebouwen voor zelfredzame personen • Verspreid liggende woningen • Verspreid liggende gebouwen voor zelfredzame personen
15 minuten
7-13 minuten 12-18 minuten
woonkernen na, veel buitengebied is. Daarom zijn een aantal CBS-gebieden aangepast door ze bijvoorbeeld te “knippen”.
*) de gegeven minimale waarde is een inzichtwaarde, uiteraard mag het altijd sneller
26
27
Voorbeeld Cat.2
3.2.2. Beoordeling gebieden Voor iedere buurt is berekend wat de theoretische
referentiewaarde opkomsttijd
opkomsttijd is van de eerste tankautospuit in die betreffende buurt. Vervolgens is die tijd vergeleken met
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
de referentiewaarde en de bandbreedte van de categorie van de buurt. Iedere buurt is op deze manier beoordeeld op snelheid: goed (sneller dan referentiewaarde),
Goed
voldoende (tussen referentiewaarde en einde
Voldoende
Onvoldoende
Dag en avond-, nacht-, weekendsituatie
18+objecten
De afbeelding hierboven toont de dag-situatie. Er zijn
Het Besluit Veiligheidsregio’s (Bvr) schrijft voor dat
enkele verschillen in prestatie tussen de dag- en ANW
een opkomsttijd niet hoger dan 18 minuten mag zijn.
situatie. Deze zijn te verklaren door het verschil in
Desalniettemin zijn er in Fryslân 405 objecten die in de
uitruktijden tussen beide situaties. In Leeuwarden ontstaat
dag-situatie niet binnen 18 minuten bereikt kunnen
een verschil omdat de basisbrandweerzorg-eenheid
worden. Dit is inherent aan de geografie van Fryslân.
overdag door beroepspersoneel verzorgd wordt, en in de
Zo zijn objecten vanwege water niet bereikbaar via de
ANW-situatie door vrijwilligers met vrije opkomst.
weg, of zijn deze gelegen in slecht bereikbare plaatsen.
bandbreedte) of onvoldoende (buiten bandbreedte).
Wanneer de opkomsttijd in een buurt hoger is dan de
Ter verduidelijking hieronder een voorbeeld:
maximale bandbreedte, is er aanvullende duiding nodig.
Dekking DAG
In onderstaande afbeelding is de beoordeling van de
Goed
Deze zogenaamde 18+objecten zijn onderdeel van de Aantal
Percentage 750
aandachtspuntenlijst die met gemeenten gedeeld wordt. 79%
dekking per buurt voor Brandweer Fryslân gevisualiseerd.
Onvoldoende
41
4%
Compenserende maatregelen
van 8 minuten. Onderstaand figuur toont hoe deze
We zien dat 41 van de 956 buurten rood gekleurd
Voldoende
165
17%
Voor de aandachtsobjecten zijn aanvullende maatregelen
opkomsttijd van een categorie-II-gebied zich verhoudt
zijn (waarbij 36 buurten alleen in de ANW situatie
Totaal
956
100%
beschikbaar, bijvoorbeeld:
tot de referentiewaarde van bandbreedte. De
onvoldoende scoren). Dit betekent dat de dekking in deze
bandbreedte voor categorie II ligt tussen de 7 en 13
buurten onvoldoende is. Deze rode buurten zijn op de
Dekking ANW
aandachtspuntenlijst gezet voor nadere beschouwing.
Goed
743
78%
Onvoldoende
36
4%
•
oefenen bij de betreffende objecten;
Voldoende
177
18%
•
operationele voorbereiding: bijstellen van de
Totaal
956
100%
Voorbeeld: Buurt X heeft een berekende opkomsttijd
minuten. De opkomsttijd ligt hier binnen.
Aantal
Percentage
•
uitvoeringsprogramma Brandveilig leven;