Bijlage 3 - Deelrapportage 1 Preventie en voorliggend veld - Rapportage 2020 Carins

Jaarrapportage sociaal domein 2020

Deelrapportage 1 Preventie en voorliggend veld Rapportage 2020 Carins

1

Inhoud Voorliggend veld: Preventie 'Beter voorkomen dan genezen" ................................................................ 3 Het kader ............................................................................................................................................. 3 De maatschappelijke basis op orde .................................................................................................... 4 De kost gaat voor de baat uit............................................................................................................... 4 Impact Corona ..................................................................................................................................... 5 Resultaten............................................................................................................................................ 6 0-18 jarigen ...................................................................................................................................... 6 Rondom de geboorte........................................................................................................................ 8 Voorschoolse periode (0-4 jarigen) ..................................................................................................

8 Kinderen in de basisschoolleeftijd (4-12 jarigen) ........................................................................... 10 Jeugdigen van 12-18 jaar ............................................................................................................... 11 Volwassenen .................................................................................................................................. 13 Diversen ......................................................................................................................................... 15 Rapportage Carins 2020 ....................................................................................................................... 17

2

Voorliggend veld: Preventie 'Beter voorkomen dan genezen" In dit hoofdstuk worden de activiteiten in het voorliggend veld beschreven. We beginnen om het kader te schetsen en gaan daarna dieper in op wat er allemaal gebeurd en georganiseerd is.

Het kader Het afgelopen (half) jaar is er stevig ingezet op universele en selectieve preventie. Omdat preventie een breed begrip is waaraan veel mensen een eigen betekenis geven, gebruiken wij hiervoor het kader van het Friese preventiemodel als uitgangspunt.

Universele preventie is gericht op de algemene bevolking die niet gekenmerkt wordt door het bestaan van een verhoogd risico op (gezondheids)problemen. Universele preventie heeft tot doel de kans op het ontstaan van problemen of risicofactoren te verminderen. Selectieve preventie richt zich (ongevraagd) op (hoog) risicogroepen in de bevolking. Het heeft tot doel de gezondheid van specifieke risicogroepen te bevorderen door het uitvoeren van specifieke lokale, regionale of landelijke preventieprogramma's. Het opsporen en toeleiden naar de zorg en welzijn is onderdeel van zo'n programma. Geïndiceerde preventie richt zich op individuen die veelal nog geen gediagnosticeerde (gezondheids)problemen hebben, maar wel risicofactoren of symptomen. Geïndiceerde preventie heeft tot doel het ontstaan van ziekte of verdere gezondheidsschade te voorkomen door een interventie/behandeling. Zorg gerelateerde preventie is gericht op individuen met meerdere (gezondheids)problemen. Deze preventie heeft tot doel het individu te ondersteunen bij zelfredzaamheid, last te reduceren en 'erger' te voorkomen

3

De maatschappelijke basis op orde Preventie wordt vaak in een adem genoemd met 'het voorliggend veld' (vv). Voorliggend wil in dit verband zeggen dat het gaat om preventieactiviteiten die vrij toegankelijk of vrij inzetbaar zijn en waarvoor dus geen 'indicatie' nodig is. In principe geldt preventie voor de hele doelgroep 0-100, maar de nadruk ligt op de jeugd. Bij de jeugdigen, die nog in ontwikkeling zijn, kunnen problemen worden voorkomen of vroegtijdig worden gesignaleerd en daardoor adequater worden opgepakt. Investeren in weerbaarheid en sociale vaardigheden geeft de kinderen kracht waardoor ze steviger in hun schoenen staan en later beter eigen regie over hun leven kunnen voeren. Voor met name jeugd gaat het bij preventie ook om een mienskip met een veilige, gezonde (pedagogische) (leef)omgeving. Een omgeving waarin de (voor)school, de naschoolse opvang, de sportclub, andere voorzieningen en de buurt een belangrijke rol spelen. Immers, als uitgangspunt geldt de eigen kracht van jeugdige, zijn ouders en volwassenen. Het accent ligt niet langer op het 'beter maken' maar op het versterken van het netwerk en het zelf oplossend vermogen van jeugd, hun ouders en volwassenen zodat ze beter om kunnen gaan met probleemsituaties.

De kost gaat voor de baat uit Voor alles geldt dat 'de basis op orde' moet zijn. Daarmee bedoelen we dat er een dekkende en kwalitatief goede (sociale) infrastructuur moet zijn die toegankelijk is voor alle inwoners in de onze gemeente. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan geboortezorg en prenatale voorlichting, voorschoolse en schoolse voorzieningen, jeugdgezondheidszorg, welzijnswerk, sportvoorzieningen, etc. Deze voorzieningen zorgen ervoor dat er wordt geïnvesteerd in de jeugd. Die investering betaalt zich in veel gevallen op een later moment uit omdat er teruggevallen kan worden op een stevige basis. Onderstaande grafiek laat zien wat het rendement is van investeren in nog ongeboren en jonge kinderen.

4

Wat doen we allemaal op het gebied van universele en selectieve preventie? Hieronder wordt in het kort per leeftijdsgroep beschreven wat er in het voorliggend veld gebeurt. Hiervoor is in de periode voor de transities binnen het sociaal domein al een stevige basis gelegd. De afgelopen jaren is geprobeerd om het aanbod –ondanks alle transitieperikelen- op peil te houden. De tijd is nu aangebroken om steviger op preventie te investeren en de beweging naar de voorkant te maken. Dit omdat we alle kinderen een goede start gunnen, we willen bijdragen aan de uitvoering van de speerpunten van het Nationale Preventieakkoord en omdat het besparend kan werken op de nog steeds toenemende kosten binnen het sociaal domein.

Impact Corona Maatschappelijke onderneming Smallingerland (M.O.S.) De Corona-maatregelen hebben impact gehad op de invulling van de gemeentelijke opdracht (zoals vastgelegd in het contract). Het sociaal werk/maatschappelijke ondersteuning is wel aangeduid als cruciaal beroep, van belang om de samenleving draaiende te houden. MOS-wegwijzers Bij de intrede van Corona is M.O.S. een initiatief gestart in de vorm van www.moswegwijzers.nl. Deze website biedt inwoners van Smallingerland de mogelijkheid om contact op te verkrijgen bij hulpvragen, als er behoefte is aan contact, om zorgen te delen of als iemand een hulpaanbod heeft. Op deze wijze wordt ingespeeld op een behoefte van inwoners om makkelijk contact met een professional te krijgen. Veel mensen ervaren de samenleving als complex en lopen vast bij vraagstukken. In beginsel worden vraag en aanbod zoveel mogelijk bij elkaar gebracht, en wordt ondersteuning geboden waar nodig. Een aantal contacten per dag vindt plaats. De dienstverlening via www.moswegwijzers.nl wordt gecontinueerd en ingebed in het reguliere werk. De verwachting is dat de toestroom van het aantal verschillende (zorg)vragen bij ‘andere loketten’ kan worden verminderd. Voor alle activiteiten geldt dat ze zoveel mogelijk zijn doorgegaan telefonisch en digitaal (facebook, MOS wegwijzers etc.). Belangrijk is en was het contact leggen en houden met onze inwoners.

Op veel manieren is geprobeerd activiteiten in een nadere vorm doorgang te geven. Het blijkt uit reacties en gebruik dat deze inspanningen worden gewaardeerd. Waar nodig bleef MOS ook fysiek aanwezig, bijvoorbeeld op straat in de contacten met jongeren, de huisbezoeken in het kader van opvoedingsondersteuning etc. Hieronder enkele voorbeelden: Welzijn Medewerkers bedienen inwoners op een andere manier. Dit gebeurt door contact via telefoon of ZOOM, op afspraak en door het aanbieden van activiteiten voor thuis zoals bijvoorbeeld O&O. Vanaf 1 juni zijn ook (onder voorwaarden) de huisbezoeken weer opgestart. OINK! Oink! pedagogisch medewerkers worden ingezet in de noodopvang, vraag neemt waarschijnlijk toe en loopt ook door in de vakanties. Daarnaast ondersteunen ze ouders thuis en nemen deel aan moswegwijzers.nl. Locatie en diensten  Alle locaties waren gesloten en zijn weer opgegaan per 1 juli. Indien onderwijs-opvang-zorg op locaties plaatsvinden wordt daar voorrang aan gegeven en het gebouw (op de meeste locaties) niet voor andere doeleinden aangewend. Toegang uitsluitend op afspraak. 5



Jongerencentra zijn weer geopend vanaf 1 juni met beperking van het aantal jongeren. Tienerwerk op straat en met de bus is gewoon doorgegaan.



Onder de namen Samen@drait en Samen@holdert worden inloopvoorzieningen georganiseerd in samenwerking met MOS, Mindup en Stjoer. Ook deze voorzieningen zijn zoveel mogelijk doorgegaan.



Vanuit @Holdert wordt de maaltijdverstrekking voortgezet. De deuren gaan weer open voor het nuttigen van een maaltijd op locatie. In twee tranches wordt dit uitgevoerd zodat zoveel mogelijk mensen er gebruik van kunnen maken.

Resultaten 0-18 jarigen Jeugdgezondheidszorg De jeugdgezondheidszorg (JGZ) wordt uitgevoerd door de GGD Fryslân. De JGZ richt zich op de basisgezondheidszorg voor kinderen tot 18 jaar. Inwoners kennen de JGZ vooral van het consultatiebureau en de JGZ op school. De belangrijkste taken die in 2020 door de JGZ werden uitgevoerd, zijn hieronder in cijfers weergegeven. Onderstaande de JGZ cijfers voor het jaar 2020:  Contactmomenten 0-4 jarigen consultatiebureau 6.911  Contactmomenten 4-12 jarigen basis- en speciaal onderwijs 2.259  Pedagogische begeleiding 69  Huisbezoeken op indicatie 211  Stevig ouderschap (prenataal) 5 gezinnen  Stevig ouderschap (na de geboorte) 25 gezinnen Het team van de JGZ Smallingerland is gehuisvest in het pand 'van Carins'. Dit betekent dat er overen-weer korte lijnen zijn tussen preventie en eerstelijns zorg. Dat is vanuit het oogpunt van op- en afschalen van zorg effectief. Pedagogen Carins De pedagogen leveren psychosociale hulpverlening aan ouders en jeugdigen. Met deze laagdrempelige aanpak wordt voorkomen dat zwaardere en duurdere zorg nodig is. De pedagogen leveren zowel individuele als collectieve preventie inzet. Door corona is er in 2020 alleen individuele ondersteuning geleverd. Deze bestaat uit pedagogische thuisbegeleiding en observatie. Het aantal aanmeldingen is verdubbeld van 59 in 2019 naar 110 in 2020.

De pedagogen werken samen met M.O.S. en de GGD. Regisseur preventie De regisseur preventie heeft als taak om, in nauw overleg met de organisaties in het voorliggend veld, een samenhangend en adequaat preventief aanbod te ontwikkelen voor onze inwoners. Deze functie, ondergebracht bij Carins, is om verschillende redenen niet goed uit de verf gekomen. In 2021 wordt de invulling en positionering van deze functie opnieuw bekeken. Proeftuin De Wiken In 2020 hebben alle partners die betrokken zijn bij brede school De Wiken (kindcentrum – KC) iin een proeftuin samengewerkt om te komen tot een groei-team. Met het instellen van een groei-team wordt er gewerkt aan een positief pedagogisch klimaat en preventie. De volgende resultaten worden nagestreefd.

6

   

Het groei-team werkt laagdrempelig, is makkelijk en eenvoudig bereikbaar en werkt proactief en outreachend (kind nabij); Alle professionals in het KC werken samen aan een positief pedagogisch klimaat om elk kind te kunnen ondersteunen bij wat ze nodig hebben om in de wereld te komen; Professionals die deel uit maken van het groei-team werken intensief met elkaar samen in een netwerkconstructie en vormen een vangnet om ouder en kind heen; Het groei-team is er voor alle professionals, werkzaam in het KC.

Op basis van de resultaten van de eerste fase wordt begin 2021 een voorstel gedaan voor een (mogelijk) vervolg. Carins op school Carins zorgt voor een goede aansluiting van integrale werkers bij elke school. We merken op dat er veel diversiteit zit in de werkwijze per school. In 2021 streven we naar een uniforme werkwijze die tegelijk flexibel kan aansluiten op de eigenheid van elke school. Praktijkondersteuner huisarts – jeugd (POH-jeugd) De pilot gebiedsteamondersteuner huisartsen jeugd (GOH) is 1 december 2018 gestart. Eind april 2020 is op basis van de evaluatie van de pilot besloten om de functie van GOH (voortaan POH; praktijkondersteuner huisartsen jeugd/ggz) met ingang van 1 december 2020 om te zetten in een structurele voorziening. De POH'ers zijn bij Carins in dienst. Het gaat in totaal om 104 uren op weekbasis. In totaal hebben de POH'ers in het afgelopen jaar 190 'dossiers' behandeld. Dit is aanzienlijk hoger dan het aantal in 2019 (138). Door de toename dreigen er wachtlijsten te ontstaan; de inzet van de POH'er was juist bedoeld om dat te voorkomen. Begin 2021 is er tijdelijk extra formatie om wachtlijsten te voorkomen. In 2020 is het aantal aanmeldingen voor de POH gestegen. Als gevolg van de eerste lockdown nam het aantal hulpvragen af.

De verwachting was dat er na de zomer een inhaalslag gemaakt zou worden en dat de vraag mogelijk zou afvlakken maar dat gebeurde niet.

Figuur 3: aantal hulpvragen POH per maand Buurtgezinnen.nl Buurtgezinnen is gebaseerd op de gedachte dat we opvoeden samen doen. Gezinnen die het zwaar hebben (vraaggezinnen) worden gekoppeld aan een warm en stabiel gezin in de buurt (steungezinnen). Als de koppeling eenmaal loopt, wordt er voor een periode van maximaal 2 jaar 7

vanuit Buurtgezinnen contact onderhouden. Als Buurtgezinnen er eerder tussenuit kan, dan gebeurt dat. In 2020 zijn er 21 steungezinnen gekoppeld aan 16 vraaggezinnen. Sommige vraaggezinnen worden gekoppeld aan meer dan één steungezin. De ervaringen van zowel vraag- als steungezin zijn erg positief. Buurtgezinnen heeft per casus inhoudelijke resultaten en financiële 'besparingen' in beeld gebracht. Daaruit blijkt dat bij een aantal koppelingen het inzetten van zwaardere zorg voorkomen kan worden. Dit is inhoudelijk en financieel gezien positief.

Rondom de geboorte In het beleids- en actieplan Kansrijke Start 2019 staan onze ambities en actiepunten voor een kansrijke start en optimale ontwikkeling voor kinderen tot 6 jaar en hun ouders. Op 2 juni 2020 is er door de bij Kansrijke Start betrokken organisaties een intentieverklaring online ondertekend. De krachten worden daarin gebundeld en er wordt gewerkt aan een doorgaande lijn van voor de geboorte tot 6 jaar. Op basis van vier actielijnen wordt aan de uitvoering gewerkt. Binnen actielijn 1, gericht op voor de geboorte, is in 2020 het project Nu niet zwanger gestart. Het project wordt, in opdracht van de Friese gemeenten, door de GGD uitgevoerd. Actielijn 2 richt zich op de periode tijdens de zwangerschap. In 2020 zijn de volgende activiteiten uitgevoerd.  Centering Pregnancy; een interventie in het kader van prenatale voorlichting. De interventie wordt door 1e lijns verloskundigen uitgevoerd. In 2020 hebben 47 zwangere vrouwen en hun partners deel genomen aan Centering Pregnancy. Vanwege corona is het aantal deelnemers aanzienlijk lager dan in 2019 (80).  Implementatie Zorgpad vroegsignalering zwangeren in samenwerking met verloskundig samenwerkingsverband Drachten e.o. (VSV). Het zorgpad vroegsignalering is gericht om al tijdens de zwangerschap -naast de medische zorg- ook goede ondersteuning en zorg binnen het sociaal domein te kunnen bieden.

Ook binnen dit project heeft de uitvoering last gehad van corona; trainingen en overleggen zijn online georganiseerd en de borging van het zorgpad is geïmplementeerd.  Stevig ouderschap; een interventie gericht op ondersteuning van zwangeren en ouders met jonge kinderen. De interventie wordt uitgevoerd door de jeugdgezondheidszorg van de GGD Fryslân. In 2020 is Stevig ouderschap 5 keer prenataal ingezet en 23 keer in het eerste jaar na de geboorte. De aantallen zijn door de coronamaatregelen lager dan in 2019. Het is onduidelijk welke consequenties het 'opschorten' van ondersteuning voor de langere termijn heeft.  Voorzorg; een interventie gericht op zwangeren en jonge ouders met complexe problemen. Het programma wordt uitgevoerd door medewerkers jeugdgezondheidszorg die hiervoor zijn opgeleid. In 2020 zijn er 5 voorzorgtrajecten ingezet.

Voorschoolse periode (0-4 jarigen) In de voorschoolse periode levert het programma Voor- en vroegschoolse educatie (VVE), gekoppeld aan het peuterspelen, een belangrijke bijdrage aan de selectieve preventie. Daarnaast zijn er diverse interventies, geleverd door verschillende organisaties, die kunnen worden ingezet voor kinderen en hun ouder(s) in de leeftijd van 0-4 jaar. Hieronder volgt een overzicht, zonder uitputtend te zijn. Stap-programma (M.O.S.) Deze programma’s voorkomen of spelen in op ontwikkelingsachterstanden van kinderen tot 6 jaar. Dienstverlening wordt aan kinderen geboden, met nauwe betrokkenheid van ouders die een actieve rol vervullen. In totaal hebben 64 gezinnen deelgenomen, daarnaast zijn groepsbijeenkomsten georganiseerd. Aanmelding vindt vooral plaats door het consultatiebureau, de VVE-oudercoördinator, de pedagoog van observatiegroep Berenbos, door Oink! en door ouders zelf. Ruim 2500 contacten 8

hebben ten tijde van corona met ouders plaatsgevonden, 88 pakketten voor ontwikkelingsstimulering en ondersteuning bij het opvoeden zijn tijdens de lockdown verspreid. Opvoeden in de wijk/Samen opgroeien in de wijk Opvoeden in de wijk is in 2019 als pilot in een aantal wijken in Drachten uitgevoerd. Deze activiteit is geëvalueerd en op basis daarvan is besloten de activiteit voort te zetten onder de naam 'Samen opgroeien in de wijk'. De activiteit richt zich op ouders met jonge kinderen. Ontmoeting, opvoedingsvraagstukken, het opbouwen van een sociaal netwerk en activiteiten uitvoeren met je kind stonden tijdens de bijeenkomsten centraal. In 2020 zijn er 54 bijeenkomsten voor ouders met kinderen in de leeftijdscategorieën 1-4 jaar georganiseerd. Opstapje, VVE thuis, Themabijeenkomsten en Spel doe vormen de vier onderdelen van dit programma. De uitvoeringslocaties zijn de Wiken, de Venen en de Bouwen. In totaal zijn de bijeenkomsten bezocht door 195 ouders en 208 kinderen. Zie ook https://www.facebook.com/SamenOpgroeienInDeWijkSmallingerland/. VVE oudercoördinator (VVE: Vroeg en Voorschoolse Educatie) De VVE coördinator heeft een centrale rol in de toeleiding naar VVE (voor- en vroegschoolse educatie). De coördinator verzorgt het aanmeldingsproces, signaleert en verwijst waar nodig door.

In 2020 zijn er 122 indicaties afgegeven voor de coördinator (via JGZ), 92 kinderen zijn daadwerkelijk gestart bij de peuteropvang. De andere kinderen staan op de wachtlijst of gaan om een andere reden niet starten (o.a. ander zorgtraject nodig, of ouders maken al gebruik van kinderopvang). Observatiegroep Berenbos Bij het Berenbos worden peuters opgevangen die extra ondersteuning nodig hebben en waarbij ouders en pedagogisch medewerkers zich zorgen maken over de ontwikkeling van de peuter. De observatiegroep is in het totaal door 11 kinderen bezocht. M.O.S. biedt deze dienstverlening in nauwe samenwerking aan met Jeugdhulp Friesland en Accare. Er zijn 2 kinderen doorgestroomd naar het BEC (Behandel Expertise Centrum Jeugdhulp), 1 kind is naar het regulier onderwijs doorgestroomd, en 2 kinderen zijn teruggegaan naar een reguliere locatie voor peuteropvang. De overige kinderen verblijven nog op de observatiegroep. Mezennest De peuteropvang op het AZC wordt goed bezocht, gemiddeld zijn 12 kinderen aanwezig. Pilot preventiecoach De preventiecoach is in het najaar van 2019 gestart met activiteiten op twee locaties voor peuterspelen. De ervaring is dat vve-kinderen vaak om een andere benadering vragen dan niet-vve kinderen. Ook zijn de pedagogische vraagstukken rond vve-kinderen meer divers.

De inzet van de preventiecoach is daarom gericht op het versterken van de basis en het verminderen van de werkdruk voor pedagogisch medewerkers. Het onderliggende idee is dat met de inzet van een preventiecoach doorverwijzing naar zwaardere hulp kan worden voorkomen. Door Corona is de pilot vier maanden op afstand en in aangepaste vorm uitgevoerd. Ondanks de korte looptijd zijn de eerste resultaten positief. Uit de evaluatie blijkt dat de preventiecoach voorziet in de ondersteuningsbehoefte van pedagogisch medewerkers op de vve-groep. Zij: - maken actief gebruik van de inzet van de preventiecoach; - geven aan minder handelingsverlegen te zijn; - voelen zich ondersteund bij het vertalen van ontwikkelingsvragen bij kinderen naar een - helder en concreet VVE plan, en - hebben met hulp van de preventiecoach hun vaardigheden ten aanzien van de doelgroep verder ontwikkeld.

9

Gezien deze positieve ervaringen met de inzet van de preventiecoach is besloten de pilot voort te zetten als project tot 1 januari 2023. Hiermee ontstaat meer ruimte voor uitdieping van de inzet en uitrol naar andere locaties van peuteropvang. Integrale vroeghulp (onderzoek en diagnose) Het doel van Integrale Vroeghulp (IVH) is het vroegtijdig onderkennen van ontwikkelings- en/of gedragsproblemen en daar waar nodig in een zo vroeg mogelijk stadium hulp of zorg verlenen aan het kind (0-7 jaar) en de ouders of verzorgers. Dit zodat hun kind zich zo goed mogelijk ontwikkelt. Verschillende hulpverleners werken daarvoor samen. Zij zorgen ervoor dat de hulp zo goed mogelijk op elkaar én op de wensen van de ouders wordt afgestemd. IVH werkt nauw samen met Carins. In 2020 zijn er in totaal 48 kinderen aangemeld bij IVH team Drachten aangemeld; 37 kinderen zijn jonger dan 4 jaar. De regio omvat het verzorgingsgebied van ziekenhuis Nij Smellinghe (Smallingerland, Opsterland, Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen). Bij de aanmelding worden soms verschillende redenen genoemd waardoor het percentage boven de 100% uit. In 70% van de aanmeldingen staan zorgen over algehele ontwikkeling beschreven. In 62,5% zijn er zorgen over de spraaktaalontwikkeling en in 37.5% van de aanmeldingen wordt gedrag als (één van de) reden(en) genoemd voor aanmelding.

Gaandeweg het traject is er, in gesprek met ouders, regelmatig een verdieping van hun hulpvraag of een verschuiving van de reden van inzet van het Integrale Vroeghulptraject. Gezonde start (kinderopvang) In 2019 hebben bijna alle pedagogisch medewerkers van Oink!, Prokino de Parel en Us Stekje het certificaat Gezonde Start gehaald. Vanaf 2020 zijn zij hiermee binnen hun eigen locatie aan de slag gegaan. Gezonde Kinderopvang wordt daarmee binnen alle locaties van peuteropvang uitgevoerd. Gezonde kinderopvang gaat over gezonde leefstijl, waaronder gezonde voeding, en voldoende beweging (binnen en buiten). Home-Start en voorleesproject (Humanitas) Home-Start is een evidence based programma waarbij vrijwilligers gezinnen met minimaal één kind in de leeftijd van 0 t/m 6 jaar ondersteunen tijdens een moeilijke periode. Vrijwilligers werken vraaggericht en zijn/haar inzet draagt bij aan het vergroten van de zelfredzaamheid en zelfvertrouwen van ouders. In totaal zijn er in 2020 14 koppelingen verricht. Het Voorleesproject van Humanitas is gericht op kinderen vanaf 2 jaar in de thuissituatie. Op deze manier leren ze op een speelse manier beter Nederlands. Ouders die zelf moeite hebben met lezen worden bij het voorlezen betrokken zodat ze je in de toekomst zelf hun kind(eren) kunnen voorlezen. Het voorlezen gebeurt 1 keer per week gedurende een half jaar. Door de beperkende corona

Kinderen in de basisschoolleeftijd (4-12 jarigen) Een aantal interventies die hierboven zijn genoemd, kunnen ook worden ingezet voor kinderen en gezinnen in de basisschoolleeftijd (zoals de Stap-programma's en Opvoeden in de wijk). Aanvullend hierop noemen we: De gezonde schoolaanpak voor een veilige en gezonde schoolomgeving (GGD) en de gezonde sportvereniging (Sportbedrijf) De Gezonde School aanpak is een vraaggerichte werkwijze en sluit daardoor zoveel mogelijk aan bij de vragen en behoeften van de school of kinderopvang op het gebied van de aanpak van de diverse gezondheidsthema's en veiligheid. Gezonde School verbindt losse activiteiten in een planmatige en structurele aanpak en zorgt zo voor borging in het beleid. Eind 2020 waren er 29 scholen in de gemeente Smallingerland die met de gezonde school aanpak werken. De gezondheidsbevorderaars van de GGD zorgen samen met de scholen voor borging van ontwikkeling van de aanpak.

10

Binnen de gezonde sportvereniging (Team Fit) is er aandacht voor de thema's van het Preventieakkoord (overgewicht, roken en alcohol), maar ook voor andere thema's zoals een veilig sportklimaat. Het Sportbedrijf zet het belang van een gezonde sportvereniging op de agenda bij sportverenigingen. Verengingen kunnen met alle thema's aan de slag en krijgen ondersteuning van de coaches van het Sportbedrijf om een gezonde vereniging te worden. Indien nodig worden externe deskundigen betrokken. Life Energy Fit & Fun (LEFF) Binnen aanpak voor kinderen met overgewicht voeren we het programma LEFF uit. LEFF is een interventie voor kinderen 'boven gezond' gewicht. 10 weken lang gaan kinderen samen met hun ouders, onder begeleiding van het LEFF team, samen de slag om te werken aan een gezondere leefstijl. Vanaf 2015 zijn er 8 LEFF trajecten uitgevoerd. De resultaten van het project zijn goed; kinderen worden zelfverzekerder, worden minder gepest en het gewicht bij de meeste kinderen is gedaald. Kinderen blijven ook na het LEFF traject voldoende bewegen en indien mogelijk lid van een sportvereniging. Ook de ouders zijn zeer positief over LEFF en samen met het kind lukt het in om in de thuissituatie blijvend aan een gezonde leefstijl te werken. Vanwege corona kon LEFF in 2020 niet worden uitgevoerd. Activiteitenaanbod M.O.S. Een onderdeel van het activiteitenaanbod van M.O.S. is Kinderspul.

Deze activiteit wordt uitgevoerd in de zomervakantie. Vanwege Corona is bezien wat vooral wel mogelijk was. Dit heeft een activiteitenweek opgeleverd waar veel kinderen aan hebben deelgenomen. Aanvullend zijn in Opeinde en in de wijken de Swetten en de Bouwen kinderspulgroepen ondersteund om 6 dagdelen een educatief programma op te tuigen. Daarnaast leidt M.O.S. basisschoolkinderen toe naar tienercentra, ondersteunt de M.O.S. de Jeugdraad en initiatieven zoals de Sleutelsoos. Dat laatste is een plek waar tieners en jongeren aan hun fietsen en brommers kunnen sleutelen maar de manier waarop dat is opgezet zorgt ervoor dat deze tieners werken aan hun communicatieve en organisatorische vaardigheden, en het ten dienste staat van de wijk. Inzet buurtsportcoaches in de wijken (Sportbedrijf) De buurtsportcoaches -in dienst bij het Sportbedrijf- hebben een brede functie in de wijken en dorpen in Smallingerland. Er wordt nauw samengewerkt met alle betrokkenen in de wijk, zoals de MOS, GGD en de wijkverpleging om binnen verschillende settingen een impuls aan sport en bewegen te geven. Extra aandacht is er voor kwetsbare groepen en inactieven. Door de brede functie van de buurtsportcoach zijn zij vaste gezichten op school, maar ook in de wijken en dorpen.

Belangrijke activiteiten in 2020 waren onder andere - Samen met de GGD werken aan de Gezonde Schoolaanpak - Samen met Sûnenz en wijkverpleging inzetten op meer bewegen voor ouderen - Inzet beweegbussen in wijken en dorpen om basisschoolkinderen in de coronatijd meer te laten bewegen - Kidsrun 8 van Drachten & Avond4daagse Home Edition

Jeugdigen van 12-18 jaar Ook voor deze doelgroep geldt dat een aantal interventies die bij 4-12 jarigen worden genoemd, kunnen worden ingezet of al worden ingezet. Aanvullend kan een beroep worden gedaan op: Tiener- en jongerenwerk (M.O.S.) Op twee locaties vindt openstelling van een jongerencentrum plaats, in totaal zijn 9 dagdelen per week beschikbaar voor inloop. Aanvullend zijn er inloopmogelijkheden op wisselende locaties. Outreachend jongerenwerk wordt uitgevoerd door jongerenwerk op straat, met gebruik van een bus die als mobiel kantoor of mobiele opvangplek beschikbaar is. Met 395 jongeren is dat op deze wijze 11

georganiseerd. Er wordt daarbij samengewerkt met diverse partijen van het JOS-overleg, Na(ar) School, politie en met bijvoorbeeld zorgpartijen. Voor 32 jongeren is deelgenomen aan een casusbespreking of vormen van zorgoverleg en 19 keer op verzoek van een andere organisatie. Er zijn 13 werkervaringsplekken bij Place2B gerealiseerd, en een aantal jongeren is ingestroomd bij het vrijwilligerswerk. Corona en 2020 Game over Op Oudjaarsdag zijn rondom de Wiken en Place2B diverse spellen en activiteiten georganiseerd, samen met Sportbedrijf, de Jeugdraad en de gemeente. Ruim 300 jongeren namen deel. Een positief geluid in tijden waar juist veel sprake was van overlast van jongeren. Diverse activiteiten worden, los van Oudjaarsdag, in samenspraak met jongeren georganiseerd. De Kooksoos, waar jongeren online samen komen met aan elkaar verstrekte levensmiddelen is daar een voorbeeld van. Een themaweek over fysieke en mentale gezondheid, met een gevarieerde invulling en sprekers, bood voor ruim 100 jongeren een zinvol interactief programma. Tijdens deze periode blijkt dat contact met jongeren essentieel is. Middels ludieke acties, spellen en fysiek contact wordt daar invulling aan gegeven. Doel is aan te sluiten bij de vragen van jongeren zelf en zoveel mogelijk van het te bereiken.

VNN (Verslavingszorg Noord Nederland) Preventie Met VNN is afgesproken dat zij 2020 vooral inzetten op vroegsignalering en onderwijs, transgenerationele aanpak (ouders en naasten van verslaafden) en outreachend werk voor jongeren en volwassenen. Met het programma Frisse Start wordt aangesloten bij de behoefte van de scholen. Naar behoefte kan dit programma, in het kader van de Gezonde School aanpak en de aanpak Rookvrije Generatie, aan scholen worden aangeboden. Voor wat betreft de Transgenerationele aanpak is de VNN aangesloten bij het zorgpad vroegsignalering zwangeren Smallingerland. Dit is één van de actielijnen van Kansrijke Start. Er is in 2020 ook gestart met het subzorgpad Rookvrije start; hierbij is de VNN betrokken. Activiteiten in het kader van vroegsignalering en onderwijs:  Adviesgesprekken: 24  Overleggen en consultatie netwerkpartners: 18  Aansluiten bij overleggen met gemeente: 8  Contacten met scholen: 15  Adviesgesprekken met naasten: 8  Stoppen met roken cursus: 1 (bestond uit 6 bijeenkomsten in totaal). Het doel hiervan is de signaalgevoeligheid over middelengebruik onder professionals te creëren en ze vaardigheden aan te leren hoe ze hiermee om kunnen gaan. Dit zorgt ervoor dat professionals zelf het gesprek aan gaan met jongeren of ouders over hun middelengebruik. In 2020 zijn de scholen en VNN verder gegaan met ‘Samen voor zero tolerance’.

Dit beleid heeft ertoe geleid dat onderwijsinstellingen VNN sneller weten te vinden. Dit blijkt uit de een toename in de contacten met scholen. De activiteiten in 2020 waren vooral gericht op het realiseren van een de ambities in het kader van het een rookvrije generatie. Er zijn activiteiten in het kader van transgenerationele aanpak (ouders en naasten van verslaafden) uitgevoerd en op het gebied van deskundigheidsbevordering. De samenwerking met ketenpartners is in 2020 goed verlopen. Zo hebben er op verzoek van ketenpartners 18 consulten plaatsgevonden aan wijkteams en medewerkers van Carins. Deze

12

consulten bieden de professionals handvatten wanneer doorverwijzing naar anders gefinancierde zorg noodzakelijk is. Outreachend jongerenwerk In de gemeente Smallingerland is het outreachend jongerenwerk actief geweest in 2020. De outreachend jongerenwerkers zijn namens VNN werkzaam bij FACT Jeugd Fryslân (FJF). Zij ondersteunen ingewikkelde casuïstiek waar reguliere hulpverlening weinig tot geen aansluiting heeft. Ze houden spreekuren op een aantal vo-scholen en bij Carins. Daarnaast is er een goede samenwerking met Carins, MOS Welzijn, de onderwijsinstellingen, Jeugdhulp Friesland, het AZC en de afdeling Veiligheid van de gemeente. Deze samenwerking zorgt ervoor dat jongeren eerder worden toegeleid naar zorg. Tot slot participeert de outreachend jongerenwerker JOS overleg onder regie van de gemeente. In 2020 is ingezet op laagdrempelig contact met jongeren van het AZC. Hier heeft VNN de samenwerking opgezocht met ketenpartners GGD, CAO en Nidos. Volwassenen Met het straathoekwerk streeft VNN naar passende zorg, zoals poliklinische behandeling (inclusief methadonverstrekking), woonbegeleiding, dagbesteding en maatschappelijke opvang. De straathoekwerkers bezoeken de cliënten thuis, in de inloopvoorziening of op straat.

Volwassenen Ook voor de doelgroepen volwassenen en ouderen zijn er verschillende universele en selectieve interventies beschikbaar. Jong volwassenen 18-27 jaar De Jeugdwet is van toepassing op jeugdigen tot 18 jaar. Niet alle jongeren zijn daarna in staat om op eigen benen te staan. We vinden we het belangrijk dat jongeren niet zondermeer worden losgelaten als ze de leeftijd van 18 hebben bereikt. Het hebben van zinvolle dagbesteding (opleiding, werk, zingeving), een inkomen, een onderkomen en een sociaal netwerk zijn essentiële randvoorwaarden voor het opbouwen van een zelfstandig bestaan. Als er op verschillende leefdomeinen grote problemen zijn, wordt in voorkomende situaties opgeschaald naar Carins. Onderstaand een overzicht op hoofdlijnen van belangrijkste initiatieven vanuit M.O.S. Inloop-GGZ (Samen@Smallingerland) In de Drait en bij @Holdert vindt deze inloop plaats, die samen met ketenpartners en een vaste groep van tien vrijwilligers wordt vormgegeven. Opening in Coronatijd heeft zoveel mogelijk plaatsgevonden, met een beperking van het aantal deelnemers (maximaal acht). Er zijn diverse alternatieve activiteiten georganiseerd en contacten onderhouden. Buurtbemiddeling Met de inzet van acht getrainde vrijwilligers wordt inhoud gegeven aan Buurtbemiddeling. In 2020 waren er 30 aanmeldingen.

In zes van deze situaties zijn vervolgstappen gezet door het voeren van diverse gesprekken met betrokkenen, daarnaast zijn twee zaken nog in behandeling. Mantelzorgondersteuning Voor mantelzorgers heeft aangepaste dienstverlening plaatsgevonden als gevolg van Corona. Veelal met gepaste persoonlijke aandacht, zowel schriftelijk als digitaal. Daarnaast is M.O.S. met het initiatief gestart om overzicht te verkrijgen van alle mantelzorgactiviteiten in de gemeente Smallingerland. Dit biedt mogelijkheden om adequaat op actuele vraagstukken in te spelen en daarnaast te kijken of het huidige aanbod dekkend is. Jaarlijks wordt de dag van de mantelzorg georganiseerd. Dit is een manier om informatie te delen en waardering te tonen. Het bezoekersaantal ervan groeit nog elk jaar, in 2019 waren er ruim 160 13

bezoekers. In 2020 kon de Dag van de Mantelzorg niet gehouden worden vanwege de coronapandemie. In het voorjaar van 2020 zijn de uitjes ook geannuleerd om die reden. In plaats daarvan hebben alle ons bekende mantelzorgers een cadeaubon ontvangen van 15 euro ter besteding bij lokale winkeliers. Het mantelzorg compliment en het gratis abonnement op Pluz is uitgevoerd zoals gebruikelijk. Door het compliment en de uitjes zijn ruim 600 mantelzorgers in beeld. De Zorgbuurtsuper waar men een risicoscan kan laten doen om gepaste ondersteuning te krijgen is beëindigd. Daar zal een nieuw systeem voor ondersteuning voor opgezet moeten worden. Ook is er een groeiende vraag naar respijtzorg waar te nemen.

Gastendagen M.O.S. Vier dagdelen per week wordt er in @Holdert de gastendag (Sam Sam) georganiseerd. Hier zijn inwoners welkom, wordt opvang verzorgd en worden activiteiten aangeboden. Naast een zinvolle dag is het tevens bedoeld ter ontlasting van mantelzorgers. De opvang wordt gerund door dertien vrijwilligers die worden begeleid, en er vindt nauwe samenwerking met ZuidOostZorg plaats. In verband met Corona is deze voorziening tot 1 juli gesloten geweest en is een alternatief programma ingevuld (contact via bellen, huisbezoek, overhandigen presentjes en organiseren kleine huisactiviteiten). Informatief huisbezoek Een kleine 300 huisbezoeken is, veelal door vrijwilligers (16), aan inwoners van 75 jaar of ouder gebracht. De huisbezoeken vonden ondanks Corona grotendeels fysiek plaats. Het gebrek aan sociale relaties, het kunnen meedoen aan activiteiten en zorgen over de (toekomstige) woonsituatie zijn de meest besproken onderwerpen. In circa 50 keer is opvolging gegeven aan het eerste bezoek, met een instroom van 8 voor professionele ondersteuning. Daarnaast is door betrokkenen een aantal telefooncirkels opgezet, die voor een aantal mensen in een grote behoefte voorziet. Dienstverlening aan nieuwkomers Voor nieuwkomers wordt een traject voor maatschappelijke oriëntatie aangeboden.

Onderdeel daarvan is het versterken van positie van vrouwen, waaraan afgelopen jaar ruim aandacht is besteed. Voor het (aan)leren van de Nederlandse taal zijn er 17 ‘nieuwe’ inwoners gekoppeld aan een taalmaatje. Door ‘aan de slag’, waar bewoners van het AZC en statushouders aan deelnemen, zijn 126 klussen opgepakt. Doel is dat door vrijwilligerswerk betrokkenen een zinvolle daginvulling hebben en in contact komen met anderen. In samenwerking met het COA wordt bekeken of een breder aanbod mogelijk is. M.O.S. vervult een coördinerende rol bij de participatiemogelijkheden buiten het AZC. Het doel is dat betrokkenen direct bij binnenkomst in Nederland meedoen. In 2020 hebben 21 gesprekken plaatsgevonden waarvoor een tolk is ingezet. In Smallingerland zijn zeven vrijwillige tolken actief, coördinatie vindt plaats bij M.O.S. Individuele ondersteuning Er zijn 150 cases opgepakt vanuit de individuele ondersteuning, en 85 korte ondersteuningsvragen zijn binnengekomen die met een kort advies (minder dan 4 uur) konden worden afgehandeld. Voor Welzijn op recept (M.O.S.) is 9 keer door een huisarts een recept uitgeschreven dat door de betrokkenen bij M.O.S. is verzilverd. Er wordt bezien of deze manier van werken, in samenspraak met de huisarts, in 2021 kan worden uitgebreid. Vanuit de individuele ondersteuning wordt geparticipeerd in de gebiedsteams met Carins.

In samenspraak met Carins zijn 54 cases opgepakt. Opvallend is dat in 2020 een extra toestroom van mensen heeft plaatsgevonden die te kampen heeft met relatieproblemen, noodgedwongen in één huis wonen of die dakloos zijn geworden. De wachttijd voor het verkrijgen van een huurwoning duurt lang, circa vier tot zes jaar. Vrijwilligers Aan M.O.S. zijn vele (230) vrijwilligers verbonden. Zij worden begeleid, en waar nodig geschoold. Zo 14

zijn trainingen verzorgd op het gebied van positieve gezondheid (Machteld Huber) en gesprekstechnieken. Met diverse organisaties wordt afgestemd op het gebied van vrijwilligerswerk. Zeven nieuwe organisaties hebben zich aangemeld. In 2020 zijn 84 vrijwilligers gekoppeld aan een vrijwilligersplek. Dertien vrijwilligers zijn ingezet voor aangemelde klussen. Voor de boodschappendienst is een aantal vrijwilligers aan inwoners gekoppeld. In de wijk Verschillende vormen van dienstverlening vinden in de wijk plaats, in samenhang met inwoners en in samenwerking met partners. Treft’t (met 7 wijkteams), Trefpunten en Tegearre zijn initiatieven die gericht zijn op plekken waar inwoners elkaar ontmoeten. Daarnaast vindt op een aantal plekken periodieke afstemming met partijen plaats om wijkactiviteiten, en ook signaleringen met elkaar af te stemmen of te bespreken. In verband met Corona heeft M.O.S. veel andere mogelijkheden aangewend om in contact te komen met inwoners. De koffiekar op Bevrijdingsdag en het letterlijk aanwezig zijn op straat of de supermarkt zijn daar voorbeelden van. In de wijk diverse worden inwonersinitiatieven ondersteund.

Een aantal voorbeelden:  Wekelijkse wandelgroep in de Swetten  Trefpunt AZC waar ontmoeting tussen inwoners en bewoners AZC wordt gefaciliteerd  Het inrichten van een ontmoetingstuin, op een braakliggend gemeenteterrein  Bijstaan van groep inwoners in Noordoost bij drugsproblematiek in de wijk Daarnaast wordt in samenwerking met diverse partijen (bibliotheek, onderwijs, gemeente) ingespeeld op vraagstukken voor laaggeletterdheid. Het inrichten van taalhuizen en educatiepunten in de wijk is daar een uitwerking van.

Diversen Gezond in Smallingerland Het terugdringen van gezondheidsverschillen is een proces van lange adem. Smallingerland is hier al lange tijd mee bezig. De voorlopers van Gezond in.. zijn het programma ZonMw Gezonde Slagkracht (vanaf 2010) en de JOGG aanpak (2012). De aanpak Gezond in Smallingerland is gestart in april 2015. Hieronder wordt een aantal Gezond in.. activiteiten opgesomd die in 2020 zijn uitgevoerd.  Landelijke GIDS aanpak in vijf gebieden: de wijken de Wiken, de Venen, de Bouwen, Noordoost, de Swetten, De Trisken, Drachtstercompagnie en Houtigehage.  Samenwerking in de wijken & dorpen tussen GGD, MOS en Sportbedrijf om lokale initiatieven op te halen, te initiëren, ondersteunen en mogelijk te implementeren.  Aansluiten bij andere relevante beleidsplannen en thema’s zoals laaggeletterdheid: uitvoeren van de interventie Voel je Goed.  Gezonde Buurt de Venen: samen met inwoners en professionals uitvoering geven aan een gezondere leefomgeving die meer uitnodigt tot gezond gedrag. Er is meer natuurlijk groen aangelegd en er zijn meer speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken gecreëerd.  Voorzetting en borging van de JOGG aanpak waaronder het LEFF programma, werken met centrale zorgverlener ketenaanpak en meidenproject La Forsa.

 Voorbereiding van Samen Smallingerland dat zich richt op verschillende laagdrempelige (inloop) plekken in Smallingerland, waar inwoners met hun vragen op het gebied van wonen, werk, gezondheid en welzijn terecht kunnen.  Gestart met het programma Life Goals met een doorloop in 2021. Life Goals richt zich op mensen die om welke reden dan ook zijn vastgelopen in het leven, buurtportcoaches zorgen voor de begeleiding. Inmiddels zijn er meerdere buurtsportcoaches getraind door 15

Life Goals om de vaardigheden voor omgang met deze doelgroep te versterken. Dit is waardevol en ook inzetbaar voor andere kwetsbare groepen.

"Voel je goed" In 2019 is Bibliotheek Drachten in samenwerking met GGD Fryslân, een diëtistenpraktijk en Sportbedrijf Drachten, gestart met het aanbieden van de cursus Voel je goed! in Brede school de Wiken. De doelgroep is lager opgeleide volwassenen die moeite hebben met taal en daardoor met het verwerken van informatie. Daarnaast geeft een professionele diëtist persoonlijke dieetadviezen in eenvoudige taal en verzorgt ze een supermarktrondleiding voor de groepen. Deelnemers worden gemotiveerd tot het volgen van vervolglessen in bewegen, taal, rekenen en/of computeren, zodat de deelnemers hun basisvaardigheden ook na Voel je goed! verder blijven ontwikkelen. De planning was om in 2020 drie groepen te gaan starten; in verband met corona is er maar één groep gestart op locatie bij het Leger des Heils. De deelnemers waren tevreden over het programma en ook over de begeleiding door de diëtist. Voor het opstarten van de andere twee groepen waren er wel voldoende deelnemers; door de corona maatregelen is het niet gelukt om te starten en fysiek bij elkaar te komen. De gereserveerde middelen zullen in 2021 ingezet worden voor deze twee groepen. Vanuit Voel je goed is er aansluiting gemaakt met het Digi-Taalhuis en de taalcoördinator van het Friesland College.

Door deze professionals bij de Voel je goed-groep te betrekken, is er een betere doorstroming vanuit Voel je goed! naar ander (educatie- en/of bewegings-)aanbod. Platform GEEF Platform GEEF heeft onder andere de Woonzorgatlas uitgebracht. De gemeentelijk subsidie aan het platform is in 2020 beëindigd. GEEF heeft na een grondige evaluatie besloten het platform in de huidige opzet te beëindigen. Het is nog niet duidelijk of onderdelen, zoals het Huis van het Heden in de NHL/Stenden, blijft bestaan en of er een andere vorm van samenwerking van de aangesloten organisaties op het gebied van wonen, welzijn en zorg in de provincie wordt gevonden. Huis op maat In 2020 zijn geen huisbezoeken afgelegd. Er is in Sûnenz een hoek ingericht waarin voorlichting wordt gegeven en waarbij technische hulpmiddelen, die langer zelfstandig thuis wonen bevorderen, worden tentoongesteld. Er wordt met Sûnenz onderzocht hoe dit verder uitgebouwd kan worden (Slim-otheek)

16

Rapportage Carins 2020

Rapportage 2020

Carins 12 maart 2021

17

Inhoud Inhoud .................................................................................................................................................... 18 1.

Inleiding ......................................................................................................................................... 19

2.

Algemeen beeld ............................................................................................................................. 20

3.

4.

5.

6.

2.1

Ontwikkeling van Carins ........................................................................................................ 20

2.2

Corona ................................................................................................................................... 21

Speerpunt 1: Ik vind mijn weg ....................................................................................................... 22 3.1

Vragen beantwoorden en informatie en advies geven in Front Office .................................. 22

3.2

Vragen beantwoorden en informatie, advies en ondersteuning geven bij PING loket .......... 22

3.3

Communiceren over voorzieningen en projecten .................................................................. 23

3.4

Inzet Pedagogen ................................................................................................................... 23

3.5

Inzet POH .............................................................................................................................. 23

3.6

Inzet schoolcontactpersonen ................................................................................................. 24

3.7

Inzet regisseur preventie en deelname aan diverse preventieprojecten ............................... 25

Speerpunt 2: Ik doe mee ............................................................................................................... 26 4.1

Meldingen aannemen door Front Office ................................................................................ 26

4.2

Opstellen ondersteuningsplan ............................................................................................... 27

4.3

Indicaties BW voorbereiden i.s.m. SDF ................................................................................. 28

4.4

Casusregie voeren ................................................................................................................ 28

4.5

Zelf hulp verlenen .................................................................................................................. 28

4.6

Inzet gedragswetenschappers voor inhoudelijke kwaliteit .................................................... 28

4.7

Inzet praktijkbegeleiders voor proces- en inhoudelijke kwaliteit............................................ 29

4.8

Inzet Save .............................................................................................................................. 29

Speerpunt 3: Ik word gezien .......................................................................................................... 30 5.1

Inzet procesregisseurs Sociaal team en WvGGZ ................................................................. 30

5.2

Outreachende aanpak bij verward gedrag ............................................................................ 30

Financieel ...................................................................................................................................... 31 6.1

De cijfers ................................................................................................................................ 31

6.2

Toelichting bij de cijfers ......................................................................................................... 31

18

1. Inleiding Voor u ligt de jaarrapportage over de prestatieovereenkomst van Carins. Het doel van deze rapportage is om jaarlijks verantwoording af te leggen over de wijze waarop wij uitvoering hebben gegeven aan de prestatieovereenkomst waarin is vastgelegd wat de gemeente aan inhoudelijke prestaties van Carins verwacht. In 2019 is er een prestatieovereenkomst opgesteld. Deze prestatieovereenkomst was een eerste uitwerking van de opdracht van de gemeente aan Carins voor 2019 en 2020. Door de druk op de wachtlijsten is vanaf de start van Carins de focus met name komen te liggen op het indiceren. Bovendien liet de prestatieovereenkomst veel ruimte open voor verschillende interpretaties. De begroting 2020 – 2021 is pas halverwege 2020 vastgesteld en in deze begroting zijn een aantal ingrijpende efficiencymaatregelen genomen. Daarom is de toelichting bij de begroting is als uitgangspunt genomen voor deze jaarrapportage. Inmiddels is er een nieuwe prestatieovereenkomst opgesteld waarin ook de prestatiedoelstellingen zijn geformuleerd waaraan Carins moet voldoen. In de prestatieovereenkomst en de begroting worden drie speerpunten onderscheiden: - Ik vind mijn weg: Dit betreft de inzet van Carins voor inwoners die vragen hebben of informatie zoeken en soms lichte vrij toegankelijke hulp kunnen bieden.

- Ik doe mee: Dit betreft de inzet van Carins gericht op inwoners die geïndiceerde hulp op het gebied van maatwerkvoorzieningen Wmo of individuele voorzieningen jeugd en schuldhulpverlening nodig hebben. - Ik word gezien: Dit betreft de inzet van Carins gericht op inwoners die hulp kunnen gebruiken maar niet zelfstandig naar Carins of andere organisaties / instanties toekomen. Daarbij werkt Carins nauw samen met de gemeente en andere betrokkenen. Ook dat is in de prestatieovereenkomst opgenomen. Hieronder is de indeling van de prestatieovereenkomst schematisch weergeven.

Figuur 1: schematisch overzicht van de prestatieovereenkomst

Het volgende hoofdstuk bevat een algemeen beeld van de situatie bij Carins. De daarop volgende hoofdstukken gaan in op de speerpunten uit de prestatieovereenkomst. Tot slot wordt in het laatste hoofdstuk een toelichting gegeven op het financiële resultaat van 2020. 19

2. Algemeen beeld 2.1 Ontwikkeling van Carins In 2020 heeft Carins de ontwikkelingen van 2019 doorgetrokken. De focus lag op het onder controle krijgen van de wachtlijsten en het verkrijgen van helderheid over de financiële ruimte op lange termijn. Aan het begin van het jaar dreigde het oppakken van crisissituaties in het gedrang te komen door de grote wachtlijsten. Met een eenmalige bijdrage vanuit de gemeente was het mogelijk om tijdelijk personeel aan te stellen. Daarnaast is samen met de gemeente gekeken hoe (tijdelijk) indicaties met minder uitvoerig onderzoek verlengd kunnen worden. Deze dossiers zijn in de tweede helft van 2020 teruggekomen op de werkvoorraad. De wachtlijst jeugd is gedurende het jaar gestaag afgenomen tot een beheersbare werkvoorraad. Ook dankzij de extra inzet gericht op de wachtlijst Wmo is deze afgenomen, tot om en nabij 200 meldingen eind 2020. Het aantal geregistreerde contactmomenten (excl. informatieverstrekking en doorverbinden) liep terug tijdens het eerste half jaar. Na de zomerperiode nam het aantal contactmomenten toe. Het totaal aantal ondersteuningsvragen per maand laat eveneens een sterke afname begin 2020 zien. In de zomermaanden heeft herstel plaatsgevonden en kwam het aantal ondersteuningsvragen in lijn met aantallen van vorig jaar. In paragraaf 2.2 zal nader worden ingegaan op de impact van het Coronavirus.

De nieuwe begroting is met deskundigen van Carins en de gemeente opgesteld. Deze is in het tweede kwartaal 2020 goedgekeurd. Hierin zijn ook diensten als GOH, wijk GGD en sociaal team geborgd voor de lange termijn. Zodoende heeft Carins in 2020 inzet gepleegd om de inwoners dichtbij ondersteuning te bieden. De interne taakverdeling van Carins is daarnaast tegen het licht gehouden, waarbij kritisch gekeken is naar de taken van praktijkbegeleiders en teammanagers. De personele bezetting van Carins is gegroeid dankzij de vastgestelde begroting. De ruimte die is ontstaan door de vastgestelde begroting is benut voor het verder wegwerken van de wachtlijsten. Wel zijn er een aantal ingrijpende maatregelen getroffen om de begroting te verlagen. Deze zien er als volgt uit: - Onderzoeken meldingen en opstellen ondersteuningsplannen in 7 uur gemiddeld in plaats van 7,5 uur. - Inzet schoolcontactpersonen verminderen en vooral te richten op scholen met de meest kwetsbare populaties. - Het aantal uren per BW-indicatie terugbrengen van 40 naar 28 uur gemiddeld. - Alleen nog zelf hulpverlenen in situaties waarbij de veiligheid in het geding is. - Geen regisseur preventie meer aanstellen en de belangrijkste regietaken op het gebied van preventie door teammanagers laten uitvoeren. In 2020 zijn we ook aan de slag gegaan met het schrappen van overbodige bureaucratie.

Na twee fysieke schrapsessies en een online bijpraatsessie, begeleid door speciaal adviseur Rita Verdonk, heeft Carins stappen gezet in het verlagen van de administratieve lasten. Zo zijn er wijzigingen doorgevoerd in de interne administratie, zoals een koppeling aan de Gemeentelijke Basisadministratie Verstrekkingsvoorziening (GBA-V) en het verkrijgen van inzage in de afgegeven indicaties in het klantsysteem. Deze aanpassingen schelen de professionals van Carins veel bel- en uitzoekwerk. Waar medewerkers voorheen een paar uur per week kwijt waren om alle feiten rondom de cliënt in beeld te brengen, verloopt dit proces inmiddels aanzienlijk efficiënter en scheelt dit professionals gemiddeld een uur in de week.

20

Daarnaast is Carins samen met de gemeente Smallingerland gestart met het doorlichten van hun gezamenlijke werkprocessen om onderdelen te schrappen die bureaucratie opleveren. Inmiddels is het eerste succes een feit: de handtekening van de teammanager bij het ondersteuningsplan is geschrapt. Dit was een tijdrovend punt waar Carins graag samen met de gemeente verandering in wilde brengen. Het ondersteuningsplan kan nu direct de deur uit als de cliënt deze heeft ondertekend. De samenwerking tussen de gemeente en Carins heeft ook de nodige ontwikkelingen doorgemaakt, waardoor nu meer duidelijkheid is wie waarvoor verantwoordelijk is. De Uitvoeringsovereenkomst geeft duidelijkheid over de taken en verantwoordelijkheden van Carins en de gemeente. Deze overeenkomst is eind 2020 voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraad. Ook is er in 2020 intensief gewerkt aan het opstellen van de Prestatieovereenkomst. De formele vaststelling van de documenten zal in 2021 plaatsvinden.

2.2 Corona Het coronavirus heeft ook bij Carins veel invloed gehad in 2020 en veranderde er veel door de coronamaatregelen. Dit betekent dat onze medewerkers vooral thuis hebben gewerkt en met (beeld)bellen contact hebben gehad met inwoners. Dat is minder makkelijk werken dan met huisbezoeken, maar zo konden we onze werkzaamheden ondanks de beperkingen toch grotendeels voortzetten. Vanaf het derde kwartaal zijn de huisbezoeken ook weer gedeeltelijk opgepakt. In het tweede en derde kwartaal hebben we minder meldingen gekregen dan voorheen, maar wel relatief veel vragen die deels te maken hadden met corona en de veranderingen die dat met zich meebracht. We hebben mensen geholpen om op een andere manier toch hulp te krijgen. En we hebben proactief extra aandacht besteed aan kwetsbare gezinnen waar wij al contact mee hadden. Op de locatie van Carins zijn afgelopen jaar weinig bezoekers geweest als gevolg van het coronavirus. Op 14 december werd een harde lockdown aangekondigd. Dit leidde direct tot een sterke toename van het aantal meldingen. Deze piekbelasting ontstond doordat in gezinnen sprake was van stress, paniek zelfs in meerdere gevallen. De medewerkers van frontoffice van Carins werden bijna continu gebeld met (nieuwe) hulpverzoeken van gezinnen en jeugdigen die het door de sluiting van scholen en kinderopvang het niet langer zelf kunnen bolwerken.

Ook zijn veel vragen en zorgen over de continuering van geïndiceerde zorg en ondersteuning (ook Wmo) tijdens de lockdown. Als laatste blijkt dat ook samenwerkingspartners zoals zorgboerderijen, Fier en Veilig Thuis te maken hebben met wachtlijsten en -tijden, waardoor medewerkers van Carins verantwoordelijkheden binnen casuïstiek minder snel kunnen overdragen dan gewend. Naast reguliere 'kerstdrukte' en uitval wegens ziekte maakte deze optelsom dat als niets gedaan zou worden, crisissituaties en veiligheidscasuïstiek niet tijdig opgepakt konden worden. De gemeente heeft dit signaal zeer adequaat opgepakt en voor een periode van drie maanden extra personele inzet beschikbaar gesteld, waardoor één fte aan ervaren medewerker jeugd ingezet kon worden.

21

3. Speerpunt 1: Ik vind mijn weg In dit hoofdstuk worden de werkzaamheden toegelicht die we hebben verricht om de prestaties voor het onderdeel 'Ik vind mijn weg' te realiseren.

3.1 Vragen beantwoorden en informatie en advies geven in Front Office Naast het aannemen van meldingen, worden binnen de frontoffice van Carins veel vragen van inwoners beantwoord. Daarnaast wordt informatie gegeven over maatschappelijke voorzieningen waar mensen terecht kunnen, over wat mensen zelf kunnen doen en over welke hulp in bepaalde gevallen mogelijk is. In de onderstaande grafiek is het aantal contactmomenten per maand weergegeven. Als gevolg van corona zijn er vanaf medio maart nauwelijks meer bezoekers geweest, maar via de mail en telefonisch wisten de inwoners Carins goed te vinden en bedroeg het totaal aantal geregistreerde contactmomenten 5.257 in totaal, gemiddeld 438 per maand. Dit is een stijging ten opzichte van het jaar daarvoor. In 2019 zijn er in totaal 4.597 contactmomenten geregistreerd, gemiddeld 383 per maand.

Figuur 2: geregistreerde contactmomenten per maand

3.2 Vragen beantwoorden en informatie, advies en ondersteuning geven bij PING loket Het PING loket heeft een belangrijke functie voor iedereen met vragen over financiën, de boekhouding of schulden. Er wordt informatie en advies gegeven en waar nodig worden verschillende vormen van hulpverlening ingezet. Registratie van hulpvragen per mail, worden niet geregistreerd bij PING. Om die reden is er een ruwe telling uitgevoerd door de PING-medewerkers. Dit heeft het volgende resultaat opgeleverd: - Benadering via eigen werkmail/telefoon/WhatsApp ongeveer 1.700 contacten - Via de algemene mail ongeveer 500 contacten Registratie van face-to-face contacten heeft plaatsgevonden tot en met 16 maart 2020. Daarna is deze registratie gestopt. Tot 16 maart hebben er 504 fysieke contacten plaatsgevonden. In de periode van 16 maart tot en met 17 april, eerste corona periode, hebben er geen fysieke afspraken plaatsgevonden. In de periode van 20 april tot 24 december zijn er gemiddeld 20 fysieke afspraken per week geweest. In totaal betreft dit dus ongeveer 720 fysieke contacten. Het betreft inwoners waarbij zorgvuldig de afweging was gemaakt door het PING-loket dat face-tot-face contact noodzakelijk was. 22

Vooralsnog – gelet op de omvang van het aantal online contacten in relatie tot het aantal fysieke contacten – kan gesteld worden dat burgers de online-kanalen goed gebruiken. In 2020 is er een toename merkbaar van het aantal hulpvragen en zet PING meer in op doorverwijzing naar voorliggende voorzieningen.

3.3 Communiceren over voorzieningen en projecten Carins stelt op verschillende manieren allerlei informatie over voorzieningen en projecten beschikbaar. Dit loopt uiteen van opvoeden en echtscheidingsvraagstukken tot voorkomen van schulden en langer zelfstandig blijven voor ouderen. Dit doen we door te zorgen dat de medewerkers van Carins goed geïnformeerd zijn over de relevante voorzieningen en projecten door deze informatie te delen via intranet. Hierdoor hebben we de kennis in huis om een inwoner zo goed mogelijk van informatie te voorzien. Daarnaast nemen we actief deel in verschillende overleggen zoals Treft't, Buurtgezinnen, de samenwerking met M.O.S. in de wijk een aantal overleggen waarin wij deelnemen over de ketenaanpak. Verder hebben wij als Carins niet de rol om groepen inwoners te informeren, zoals bijvoorbeeld het Centrum voor Jeugd en Gezin dit in het verleden wel had.