Bijlage 2 - Fusierapport DEF
Tekst van het document
Indien door onvoorziene omstandigheden een substantiële vermindering van de personele verplichtingen noodzakelijk is en genoemde maatregelen onvoldoende effect sorteren, zal de werkgever met de vakbonden overleg voeren over een sociaal plan. Vooralsnog lijkt dat echter niet aan de orde. Mobiliteit Als gevolg van de juridische fusie komt het personeel dat nu in dienst is bij twee afzonderlijke organisaties automatisch in dienst bij de ‘nieuwe’ Stichting OSG Singelland. Een fusie kan, hoewel niet noodzakelijk, met zich meebrengen dat personeel kan worden ingezet op een andere school dan de school waar men momenteel werkzaam is. Dit biedt voor medewerkers enerzijds kansen, omdat in tijden van krimp het behoud van werkgelegenheid wordt vergroot (zo kunnen vacatures bijvoorbeeld worden gecombineerd) en de mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling en vrijwillige mobiliteit worden verruimd.
25
Vergelijking arbeidsvoorwaarden en personele regelingen Er is een vergelijking gemaakt van de secundaire arbeidsvoorwaarden en andere personele regelingen van de BHS en OSG Singelland. Waar nodig is een harmonisatievoorstel geformuleerd (zie bijlage 3) Vakbonden Op 6 oktober en 8 december 2020 is zogeheten technisch overleg gevoerd met de vakbonden. In dat overleg zijn procedure-afspraken gemaakt om te komen tot een regeling van de personele gevolgen van de beoogde fusie en zijn de stukken besproken die namens de beide werkgevers worden ingebracht in het formele overleg op grond van onderdeel 21.1 van de Cao VO. Dit overleg zal plaatsvinden in het voorjaar van 2021. De inzet van het overleg is het bereiken van een onderhandelaarsakkoord over de personele gevolgen van de besturenfusie. Nadat de vakbonden het onderhandelaarsakkoord via een zogeheten ledenraadpleging aan hun achterban hebben voorgelegd, kan dit worden omgezet in een definitief akkoord.
26
HOOFDSTUK 8
FINANCIËN EN HUISVESTING
Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van de jaarrekeningen 2017, 2018 en 2019, de begroting (en prognose) 2020 en de meerjarenbegroting 2020-2022 (BHS) en 2021-2024 (OSG Singelland). De jaarrekeningen 2017, 2018 en 2019 zijn alle voorzien van een goedkeurende verklaring van de respectievelijke controlerende accountants. Bij het uitwerken van de opdracht is gebruik gemaakt van meer documenten dan in de opdracht is aangegeven. Zo zijn er ook eerdere jaarverslagen geraadpleegd en openbare data van DUO. Verder geldt dat de geraadpleegde accountantsverslagen geen aanleiding heeft gegeven tot nader onderzoek. Op basis van wat gesteld is in de intentieverklaring waarin de beide besturen de wens hebben uitgesproken vergaande bestuurlijke samenwerking nader te onderzoeken om zo een passend antwoord te vinden op de daling van het aantal leerlingen in de regio, is er aanvullend een (beperkte) toetsing uitgevoerd van de actuele (gerealiseerde) gegevens tot en met mei 2020. Tenslotte zijn de financiële kengetallen vergeleken met de landelijke gegevens afkomstig van DUO. Kengetallen In de onderstaande tabel zijn de kengetallen 2017 t/m 2023 betreffende de rentabiliteit, solvabiliteit, liquiditeit, huisvestingsratio en weerstandsvermogen per organisatie opgenomen; het gaat om de financiële kengetallen per jaareinde.
Tabel 7.1: Kengetallen 2017-2023 BHS en OSG Singelland
Toelichting tabel 7.1: 1) Solvabiliteit (inclusief voorzieningen). Toelichting: Dit kengetal is een maat voor de kredietwaardigheid en is gedefinieerd als het eigen vermogen (inclusief voorzieningen) gedeeld door het totaal vermogen. 2) Liquiditeit (current ratio). Toelichting: De liquiditeitsratio geeft aan in welke mate de instelling op korte termijn aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. De liquiditeit (current ratio) wordt gedefinieerd als de vlottende activa gedeeld door de kortlopende schulden. 3) Weerstandsvermogen. Toelichting: Eigen vermogen afgezet tegen de totaal baten uit gewone bedrijfsvoering plus de financiële baten. 4) Rentabiliteit. Toelichting: Rentabiliteit geeft aan welk deel van de totaal baten (opbrengsten) over blijft na aftrek van de lasten (kosten). De rentabiliteit van de gewone bedrijfsvoering is gedefinieerd
27
als het resultaat van gewone bedrijfsvoering gedeeld door de totaal baten uit gewone bedrijfsvoering plus financiële baten. 5) Huisvestingsratio. Toelichting: Huisvestingslasten inclusief afschrijving op gebouwen en terreinen afgezet tegen totaal lasten uit gewone bedrijfsvoering plus financiële lasten. 6) Bron: Financiële gegevens voortgezet onderwijs jaarrekeningen 2014 tot en met 2018 van DUO; voor OSG Singelland geldt daarbij schoolsoortgroep 4 en voor BHS schoolsoortgroep 1. 7) Signaleringswaarden voor de Inspectie van het Onderwijs. Op dit moment zijn de signaleringswaarden nogal in ontwikkeling. Wel kan gesteld worden dat de geconsolideerde vermogenspositie niet boven de signaleringswaarden uitkomt. De scholen staan er goed voor en er is geen sprake van overtollige middelen. Solvabiliteit De financiële situatie van de twee organisaties kan op basis van bovenstaande gegevens als financieel gezond worden omschreven. De landelijke gegevens over 2019 zijn nog niet beschikbaar, maar op basis van de resultaten over 2018 van de beide besturen gaat dit naar alle waarschijnlijkheid een vergelijkbaar beeld opleveren. De solvabiliteit van de beide organisaties is goed. Het ministerie hanteert een percentage van minimaal 30% als signaleringsgrens; beide organisaties zitten daar ruim boven.
Liquiditeit De liquiditeit van de twee organisaties ligt ruim boven de door de inspectie gehanteerde norm van 0,75. In het geval van een bestuurlijke fusie is er sprake van meer dan voldoende liquiditeit om risico’s van toekomstige krimp te kunnen opvangen en is er voldoende ruimte om te kunnen investeren. Rentabiliteit De rentabiliteit van de BHS is een aantal jaren negatief geweest; de afgelopen jaren zijn de resultaten sterk verbeterd, zoals ook in tabel 7.1 zichtbaar is gemaakt. Vanaf 2021 wordt opnieuw een neutraal resultaat verwacht. De rentabiliteit van OSG Singelland is in 2020 en 2021 negatief in verband met de aanvullende bekostiging (€530.000) die in 2019 is ontvangen voor uitgaven (extra middelen voor meer ontwikkeltijd, werkdrukverlichting, begeleiding van startende leraren, begeleiding van zij-instromers, onderwijsinnovatie of maatregelen arbeidsmarktvraagstukken) in 2020 en 2021. De inkomsten zijn opgenomen in het resultaat van 2019 en hier is een bestemmingsreserve voor gevormd. De uitgaven worden opgenomen in 2020 en 2021 en zorgen voor een negatief exploitatieresultaat. Vanaf 2022 wordt weer een positieve rentabiliteit verwacht. Eigen vermogen Het eigen vermogen van BHS bedraagt ultimo 2019 € 2.919.000. Wel is er een bestemmingsreserve gevormd van € 1.200.000.
In het kader van de (ver)nieuwbouw kan dit bedrag voor onderhoud en inrichting worden ingezet (zie hierna ook onder het kopje huisvesting); voorts is een deel van het vermogen nodig voor de harmonisering van de Cao BHS en behoud van het onderwijs in de gemeente Opsterland op termijn. Het eigen vermogen van OSG Singelland bedraagt ultimo 2019 € 7.731.371. Huisvestingsratio De landelijke huisvestingsratio is 7,1% (= aandeel huisvestingslasten ten opzichte van de totale kosten). OSG Singelland heeft een ratio van 5,9% en BHS van 3,2%. Beide organisaties zitten ruim onder de benchmark en dat is positief, omdat er minder geld wordt uitgegeven aan huisvesting dan landelijk. 28
De verschillen kunnen als volgt geduid worden. 1. BHS heeft de schoonmaak en een deel van het dagelijkse onderhoud in eigen beheer. Bij OSG Singelland is de schoonmaak per 1 september 2020 inbesteed. Het dagelijks onderhoud is uitbesteed. 2. BHS werkt aan het realiseren van de (ver)nieuwbouw van de school. Dit is ook de reden dat de dotatie aan een onderhoudsvoorziening nog niet aan de orde is, hetgeen de huisvestingsratio positief beïnvloedt. OSG Singelland is met de gemeente Achtkarspelen in gesprek over de vervanging van de gymzaal in Surhuisterveen. T.z.t. zal daar ook de vernieuwing van de praktijkvleugel aan de orde (moeten) komen. Gevolgen vereenvoudiging bekostiging en leerlingendaling De vereenvoudiging van de bekostiging heeft voor beide stichtingen een negatief herverdeeleffect. Voor BHS van 2% en voor OSG Singelland 0,3%. Hiervoor geldt voor een periode van vijf jaar een overgangsregeling, waarin het negatieve verschil wordt verevend. De bestuurlijke fusie heeft overigens geen effect op de bekostiging per brinnummer. In tabel 7.2a en 7.2b is de nieuwe bekostiging en de opbouw daarvan in beeld gebracht voor Singelland en voor BHS. School OSG Singelland
BHS
Onderwerp Huidige basisbekostiging Aanvullende bekostiging geïsoleerde vo-scholen Nieuwe basisbekostiging incl. aanv. bekostiging Herverdeeleffect (€) Herverdeeleffect (%) Huidige basisbekostiging Aanvullende bekostiging geïsoleerde vo-scholen Aanvullende bekostiging gemengde leerweg Nieuwe basisbekostiging incl. aanv. bekostiging Herverdeeleffect (€) Herverdeeleffect (%)
Totaal € 25.393.233 € € 25.328.202 € -65.031 -0,3% € 4.548.241 € 205.226 € 23.856 € 4.458.514 € -89.728 -2%
Tabel 7.2a Nieuwe basisbekostiging
School OSG Singelland
BHS
Onderwerp Vast bedrag hoofdvestiging Vast bedrag nevenvestiging Leerlingen onderbouw en bovenbouw AVO Leerlingen PRO en bovenbouw VBO Aanvullende bekostiging geïsoleerde voscholen Aanvullende bekostiging gemengde leerweg Totaal Vast bedrag hoofdvestiging Vast bedrag nevenvestiging Leerlingen onderbouw en bovenbouw AVO Leerlingen PRO en bovenbouw VBO Aanvullende bekostiging geïsoleerde voscholen Aanvullende bekostiging gemengde leerweg Totaal
Aantal 1 5 2.774 639
Prijs € 205.226 € 102.613 € 6.981 € 8.213 € 205.226
Totaal € 205.226 € 513.065 € 19.361.804 € 5.248.107
€ 284 1 398 180
84
€ 205.226 € 102.613 € 6.981 € 8.213 € 205.226 € 284
€ 25.328.202 € 205.226 € 2.774.948 € 1.478.340 € 205.226 € 23.856 € 4.458.514
Tabel 7.2b Opbouw Nieuwe basisbekostiging
Leerlingendaling In hoofdstuk 3 is de prognose van de leerlingen in kaart gebracht op basis van de data van DUO en geactualiseerd aan de hand van de daadwerkelijke aanmelding voor het schooljaar 2020-2021. Op stichtingsniveau betekent dit een daling van 8% voor OSG Singelland en 13% voor BHS in 2026 (t.o.v. 2020) en 14% voor OSG Singelland en 21% voor de BHS in 2031 (t.o.v. 2020). Voor de BHS geeft de bovenstaande DUO-prognose een sterkere daling te zien dan de prognose die de Gemeente Opsterland in april 2019 heeft laten uitvoeren door Postmus Advies. Postmus Advies
29
prognosticeert in 2026 nog een groei van 2% (t.o.v. 2020) en een daling van 11% in 2031 (t.o.v. 2020). Eén van de redenen voor het verschil in prognose tussen DUO en Postmus Advies is de daadwerkelijke aanmelding voor het schooljaar 2020-2021: Postmus Advies gaat uit van een aanmelding van 148 leerlingen, terwijl de daadwerkelijke aanmelding beduidend lager lag, namelijk 89. In de DUO-prognose tikt deze lagere aanmelding door over de komende jaren, terwijl het gaat om een incidentele in plaats van een structurele dip. De daling van het aantal leerlingen heeft uiteraard ook gevolgen voor de inkomsten. In tabel 7.3 hebben we deze gevolgen, op basis van de DUO-prognose en volgens de vereenvoudiging bekostiging per 1 januari 2022 in beeld gebracht. Hierbij is uitgegaan van het voorlopig tarief per leerling. Dat wil zeggen dat is gerekend met het tarief voor alle onderbouwleerlingen en voor alle bovenbouwleerlingen in het vwo, havo en mavo en de gemengde leerweg in het vmbo. Voor de leerlingen in het praktijkonderwijs en de bovenbouwleerlingen in het vmbo (basis en kader) is het tarief ruim 10% hoger. In tabel 7.3 is dus uitgegaan van het laagste doorsneetarief. Ook zijn eventuele aanvullende (overgangs)regelingen niet meegenomen.
In de tabel zien we dat de daling van het aantal leerlingen met uiteindelijk 14% en 21% betekent dat ook de inkomsten mee dalen en daarmee op termijn ook de formatie onder druk zet. De fusie heeft geen invloed op de brinbekostiging. leerlingen school Singelland BHS totaal budget tarief per leerling school Singelland (04YE) BHS (01WM) totaal mutatie per jaar mutatie t.o.v. 2020
2020 3.215 482 3.697
2021 3.092 481 3.573
2022 3.046 493 3.539
2023 3.019 470 3.489
2024 2.993 462 3.455
2025 2.974 441 3.415
2026 2.948 418 3.366
2027 2.912 403 3.315
2028 2.857 390 3.247
2029 2.813 387 3.200
2030 2.794 385 3.179
2031 2.773 382 3.155
6.981 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 22.444.000 21.585.000 21.264.000 21.076.000 20.894.000 20.761.000 20.580.000 20.329.000 19.945.000 19.638.000 19.505.000 19.358.000 3.365.000 3.358.000 3.442.000 3.281.000 3.225.000 3.079.000 2.918.000 2.813.000 2.723.000 2.702.000 2.688.000 2.667.000 25.809.000 24.943.000 24.706.000 24.357.000 24.119.000 23.840.000 23.498.000 23.142.000 22.668.000 22.340.000 22.193.000 22.025.000 -866.000 -237.000 -349.000 -238.000 -279.000 -342.000 -356.000 -474.000 -328.000 -147.000 -168.000 -866.000 -1.103.000 -1.452.000 -1.690.000 -1.969.000 -2.311.000 -2.667.000 -3.141.000 -3.469.000 -3.616.000 -3.784.000
Tabel 7.3: Berekening mutatie bekostiging
Meerjaren onderhoudsplanning en Lang Cyclisch Onderhoud (MJOP/LCO) Vanuit het MJOP/LCO zijn de kosten inzichtelijk voor de komende 20 jaren. Voor OSG Singelland moet rekening gehouden worden met een reservering van € 837.635 per jaar. Voor BHS zou conform het MJOP een jaarlijkse reservering gelden van € 273.642 per jaar. Zoals eerder aangegeven wordt deze reservering nu niet jaarlijks gedoteerd. Wel is er een bestemmingsreserve gevormd van € 1.200.000. Dit bedrag was aanvankelijk bedoeld voor het aantal vierkante meters die de BHS wilde realiseren boven op de norm, om zo beter in te kunnen spelen op het onderwijsconcept van de school. Dit bedrag staat nog steeds op de balans en is niet toegezegd aan de gemeente. Bij het berekenen van een meerjaren onderhoudsvoorziening kan gebruikt worden gemaakt van deze € 1.200.000. Daarvoor heb je niet het hele bedrag nodig, dus het restbedrag kan vrijvallen. Van de gemeenteraad van Opsterland wordt gevraagd zich voor de uiteindelijke besluitvorming inzake de fusie uit te spreken over de huisvesting van de BHS en een toezegging te doen in het huisvestingsplan voor 2022. Het jaarlijks te reserveren bedrag voor het meerjarenonderhoud van de BHS zal lager uitvallen wanneer de (ver)nieuwbouw heeft plaatsgevonden en een deel van het gebouw is afgestoten.
Moderne huisvesting maakt integraal onderdeel uit van de toekomstbestendigheid van de school die in combinatie met de fusie het behoud van de BHS voor Opsterland garandeert. In het MJOP is nog geen rekening gehouden met (ver)nieuwbouw van de BHS. Bij OSG Singelland wordt op basis van het LCO de voorziening opgebouwd en daarbij wordt 20 jaar vooruitgekeken. Deze doorkijk is samen met LindHorst Huisvestingsadviseurs opgesteld. De uitgangspunten die daarbij worden gehanteerd, worden ook door de BHS gebruikt voor het onderhoud. 30
De RvT van BHS heeft december 2020 een voorstel aangenomen om in de jaarrekening over 2020 opnieuw een voorziening voor groot onderhoud in te stellen. Hiermee wordt de vergelijkbaarheid tussen beide organisaties verhoogd. Bij het bepalen van de hoogte van de voorziening zullen waar mogelijk uitgangspunten worden geharmoniseerd. In tabel 7.4 is de staat van de verschillende schoolgebouwen samengevat. Voor OSG Singelland Surhuisterveen zijn wat huisvesting betreft de praktijkvleugel en de gymzaal aan de orde. Het gaat bij OSG Singelland dus om een zeer beperkt huisvestingsvraagstuk. Voor de BHS geldt dat de staat van het achterste deel van het gebouw weliswaar redelijk is, maar tegelijkertijd geldt dat dit deel zowel wat duurzaamheid als inrichting en aanzien betreft volkomen gedateerd is.
Tabel 7.4: De gebouwensituatie per vestiging
Due diligence onderzoek en voorgenomen besluit In de uitwerking van de opdracht zijn de controllers van de beide organisaties tot de conclusie gekomen, dat er geen due diligence onderzoek (boekenonderzoek) nodig is. De bestuurders hebben kennisgenomen van de overwegingen van de controllers van de beide organisaties zoals onderstaand weergegeven in de punten 1 t/m 8. 1. De vermogenspositie van beide organisaties is van voldoende omvang zodat er geen acute continuïteitsrisico's bestaan. 2. Er doen zich bij beide organisaties geen acute problemen voor die de continuïteit of de vermogenspositie bedreigen. 3. Beide organisaties zijn jaarlijks conform het onderwijscontroleprotocol gecontroleerd door een accountant en hebben afgelopen jaren goedkeurende controleverklaringen ontvangen. De jaarverslagen zijn eveneens gepubliceerd op de verschillende websites. 4. Beide organisaties ontvangen middelen van het ministerie, de omvang van deze middelen is openbaar gemaakt door de minister en voor beide organisaties toegankelijk. 5. Beide organisaties hebben over en weer volledige inzage gegeven om zo te komen tot het beantwoorden van de opdracht. 6. Beide organisaties hebben voldoende kwaliteit in de organisatie op het gebied van financiën om de opdracht goed te kunnen beantwoorden. 7.
Aan hand van openbare data, beschikbaar gesteld door de minister, hebben beide organisaties over en weer inzicht gekregen in de verwachte leerlingaantallen op termijn.
31
8. In de beoordeling van aanvullende documenten en gevoerde gesprekken zijn er geen signalen ontvangen die doen vermoeden dat er informatie is achtergehouden of risico's onvoldoende naar voren zijn gebracht. Op grond van bovenstaande acht overwegingen hebben de bestuurders in gezamenlijkheid het voorgenomen besluit genomen dat er geen due diligence (boekenonderzoek) nodig is. De Raden van Toezicht van BHS en OSG Singelland wordt dit voorgenomen besluit voorgelegd om daaraan hun goedkeuring te geven.
32
HOOFDSTUK 9
FUSIETOETS EN ACHTERBANRAADPLEGING
Fusietoets Op grond van artikel 53f van de WVO kunnen fusies niet tot stand worden gebracht nadat daarvoor goedkeuring is verleend door de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media. Dit staat los van de technische wijze waarop een besturenfusie wordt gerealiseerd (zie hoofdstuk 4) De wettelijk verplichte fusietoets is ingevoerd op 1 oktober 2011. Sindsdien is de regelgeving meermalen aangepast. De meest recente regelgeving betreft de ‘Regeling en beleidsregels fusietoets in het onderwijs 2017’ welke van kracht is vanaf 1 augustus 2017. Het lag in de bedoeling de fusietoets in het funderend onderwijs (basisonderwijs + voortgezet onderwijs) volledig af te schaffen, maar de Eerste Kamer heeft dat in de zomer van 2020 tegengehouden. Dit betekent dat een besturenfusie nog altijd toetsplichtig is hetgeen betekent dat door de minister een lichte, administratieve toets wordt uitgevoerd. Op grond van artikel 53f van de WVO dient een zogeheten fusie-effectrapportage (FER) te worden opgesteld, waarin de effecten van de voorgenomen fusie worden beschreven. Voor de FER wordt verwezen naar bijlage 4 bij dit fusierapport.
Op grond van artikel 10, lid 1, onder h, van de Wet medezeggenschap op scholen valt de overdracht van een school, waaronder begrepen de fusie-effectrapportage zoals bedoeld in artikel 53f van de WVO, onder de instemmingsbevoegdheid van de betrokken medezeggenschapsraden. De colleges van burgemeester en wethouders van de betrokken gemeenten, in dit geval de gemeenten Smallingerland, Opsterland, Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen moeten in de gelegenheid worden gesteld om advies uit te brengen over de fusie-effectrapportage. De bij DUO (agentschap van het ministerie van OCW) in te dienen goedkeuringsaanvraag omvat dan ook de navolgende stukken: • de fusie-effectrapportage; • het advies van burgemeester en wethouders van de gemeenten Smallingerland, Opsterland, Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen; • de instemmingsverklaring van de medezeggenschapsraad van OSG Singelland; • de instemmingsverklaring van de medezeggenschapsraad van BHS. Achterbanraadpleging De Wet medezeggenschap op scholen is per 1 januari 2018 dusdanig gewijzigd dat ouders moeten worden geraadpleegd voordat er een besluit tot fusie kan worden genomen.
In de Memorie van Toelichting staat: ‘Om ervoor te zorgen dat de medezeggenschap hierbij daadwerkelijk alle belanghebbenden betrekt, wordt in de WMS opgenomen dat eerst de achterban moet worden geraadpleegd, voordat de medezeggenschapsraad haar instemmings- en adviesbevoegdheid bij fusie of sluiting uitoefent. Zo wordt geborgd dat zowel ouders als personeel ten volle zijn betrokken en vertegenwoordigd bij dergelijke ingrijpende besluiten.’ Formeel staat in de WMS in artikel 15, lid 3 alleen vermeld dat ouders geraadpleegd dienen te worden: ‘Een besluit met betrekking tot een aangelegenheid als bedoeld in de artikelen 10, eerste lid, onderdeel h, 11, eerste lid, onderdeel c, voor zover het de beëindiging van de school betreft, en onderdeel p, en 13, eerste lid, onderdelen b en h, wordt niet genomen dan na raadpleging van de ouders.’ De besturen van OSG Singelland en BHS hebben er echter voor gekozen te handelen naar de geest van de wet door zowel de ouders als het personeel te betrekken in de uit te voeren achterbanraadpleging. Er is gekozen voor een schriftelijke achterbanraadpleging. Door middel van een brief is op hoofdlijnen aangegeven wat de aanleiding voor de besturenfusie is, welke gevolgen dit heeft voor leerlingen, ouders en personeel en wat de rol is van de
33
medezeggenschap. Aan de ouders en het personeel is de mogelijkheid geboden om binnen een redelijke termijn vragen te stellen of input te geven aan de medezeggenschapsraden inzake de besturenfusie. Beide raden kunnen deze inbreng bij hun oordeelsvorming betrekken. De achterbanraadpleging heeft bij de BHS noch bij de ouders noch bij de medewerkers geleid tot reacties. De reacties bij OSG Singelland waren beperkt: x reacties van de medewerkers en x reacties van de ouders. De medewerkers en de ouders hebben op hun reactie schriftelijk antwoord ontvangen van de medezeggenschapsraad van OSG Singelland. Als zij de op grond van artikel 10, lid 1, onder h, van de WMS vereiste instemming verlenen, wordt geacht te zijn voldaan aan artikel 15, lid 3, van diezelfde wet.
34
HOOFDSTUK 10
TIJDPAD
Onderstaand een overzicht van de nog uit te voeren acties. Trajecten
Jan
Interne besluitvorming en inspraak: • Afronden fusierapport + bijlagen • Voorgenomen bestuurlijke besluitvorming • Goedkeuring Raden van Toezicht • Verzending brief medezeggenschapsraden • Instemming medezeggenschapsraden • Definitieve bestuurlijke besluitvorming
Feb
Apr
Mei
Juli
02 02 09 10 X X
Juridische fusie (BW): • Fusiebesluit opstellen • Advertentie in landelijk dagblad • Terinzagelegging bij KvK
X X X
Gemeentelijk traject (WVO): • Verzending brief aan gemeenten m.b.t. advisering over fusie-effectrapportage (B & W van vier gemeenten) • Goedkeuring nieuwe statuten (gemeenteraden Opsterland en Smallingerland)
10
10
CAO-traject: • Melding fusie bij SER • Decentraal Arbeidsvoorwaarden Overleg (DAO) • Ledenraadpleging door vakbonden Administratief traject: • Opstellen implementatieplan • Lichte fusietoets door OCW/DUO • Passeren fusieakte bij notaris • Brinmutatie door OCW/DUO Communicatie: • Informatiebijeenkomst voor medezeggenschapsraden en deelnemers werkbijeenkomsten • Informatiebijeenkomst voor het personeel van OSG Singelland en BHS • Interne berichtgeving • Persbericht • Informeren externe relaties
Mrt
X 13 X
X X 31 X X
X X X X
35
HOOFDSTUK 11
EINDCONCLUSIE EN VERVOLGSTAPPEN
Op basis van de uitwerking van de opdrachten, zoals beschreven in de voorgaande hoofdstukken, komen de bestuurders tot de onderstaande eindconclusie en de te nemen vervolgstappen. Eindconclusie Haalbaarheid 1. Mede met het oog op de door DUO geprognosticeerde daling van het aantal leerlingen in de periode tot 2031 in het voedings- en werkgebied van OSG Singelland en de BHS is het gewenst het gezamenlijk aanbod aan openbaar voortgezet onderwijs onder één bestuurlijke verantwoordelijkheid en regie samen te brengen. 2. Een besturenfusie zorgt voor goede waarborgen voor het behoud van de diversiteit van het gezamenlijk onderwijsaanbod en de keuzevrijheid van ouders en leerlingen, alsmede voor het behoud van werkgelegenheid van het personeel in de regio. 3. Een besturenfusie biedt kansen op alle beleidsterreinen en heeft aantoonbare meerwaarde voor zowel OSG Singelland als de BHS. 4. Er zijn geen aspecten gesignaleerd die als belemmerend aangeduid kunnen worden. Wel zijn er enkele aandachtspunten en risico’s benoemd die de komende jaren de aandacht zullen vragen. Deze betreffen met name de gevolgen van de demografische krimp. Er liggen goede mogelijkheden om door synergie tot een nog beter en sterker onderwijsaanbod te komen en het openbaar voortgezet onderwijs in de regio krachtig te profileren en positioneren.
Gevolgen 1 De gevolgen op organisatorisch gebied (bestuur, intern toezicht, medezeggenschap en ondersteunende diensten) kunnen voor beide partijen op een passende wijze worden geregeld. 2 Over de personele gevolgen van een besturenfusie zijn passende afspraken gemaakt, die voor beide organisaties afdoende zijn en tot tevredenheid stemmen. Deze afspraken zullen naar verwachting in het Decentraal Arbeidsvoorwaardenoverleg met de vakbonden worden bevestigd door middel van een akkoord. 3 Op financieel gebied blijft de financiële positie van de gefuseerde organisatie gezond. Door samen te gaan kunnen de mogelijke financiële en personele risico’s voor de twee afzonderlijke organisaties worden verkleind. Het weerstandsvermogen is, gelet op de risico’s van de demografische krimp, van voldoende omvang om die risico’s op te vangen door daar samen sturing aan te geven. Het bestuur is prima in staat om tijdig te kunnen anticiperen op de verwachte demografische krimp en ook op de lange termijn aan haar personele en financiële verplichtingen te kunnen voldoen. 4 Verwacht wordt dat voor de bestuurlijke fusie goedkeuring zal worden verkregen van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Vervolgstappen 1. Op basis van het voorliggende rapport, alsmede de wettelijk verplichte fusie-effectrapportage, wordt het voorgenomen bestuursbesluit tot een besturenfusie per 1 augustus 2021. 2.
Op basis van de statuten van OSG Singelland en de BHS wordt het voorgenomen bestuursbesluit ter goedkeuring voorgelegd aan de beide Raden van Toerzicht.
36
3. Het goedgekeurde bestuursbesluit wordt ter instemming voorgelegd aan de medezeggenschapsraden van OSG Singelland en de BHS. 4. De fusie-effectrapportage wordt voor advies voorgelegd aan burgemeester en wethouders van de gemeenten Smallingerland, Opsterland, Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen en na ontvangst doorgestuurd naar de medezeggenschapsraden van OSG Singelland en de BHS, zodat zij deze adviezen bij hun oordeelsvorming kunnen betrekken. 5. De fusie wordt op grond van de Cao-VO gemeld bij de Sociaal Economische Raad (SER). 6. Na ontvangst van de instemming van de beide medezeggenschapsraden wordt een definitief bestuursbesluit genomen. 7. Na het verkrijgen van de instemming van de beide medezeggenschapsraden wordt met de vakbonden op grond van de Cao-VO voorgeschreven overleg gevoerd over de personele (rechtspositionele) gevolgen van de bestuurlijke fusie. 8. De voor de besturenfusie benodigde statutenwijziging wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de raden van toezicht en de gemeenteraden van Smallingerland en Opsterland. 9. De wettelijke procedure voor de beoogde (zijwaartse) juridische fusie wordt op grond van het Burgerlijk Wetboek uitgevoerd: het tijdig plaatsen van een advertentie in een landelijk dagblad en de terinzagelegging bij de Kamer van Koophandel. 10.
De aanvraag tot goedkeuring van de besturenfusie wordt tijdig ingediend bij de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. 11. In het traject wordt onderscheid gemaakt tussen het realiseren van de fusie en het verder inrichten van de gefuseerde organisatie gedurende een transitiefase, die uiterlijk anderhalf jaar na de fusiedatum moet zijn afgerond. Hiervoor wordt een implementatieplan opgesteld. 12. Na ontvangst van de goedkeuring van de minister wordt een fusieakte opgesteld die tijdig passeert bij de notaris. 13. De zogeheten brinmutatie (verandering werkgeversnummer BHS) wordt tijdig ingediend bij het Agentschap DUO van het ministerie van OCW.
37
BIJLAGE 1: SCHOOLPORTRETTEN Van alle scholen volgt hierna een kort portret. Elke school is op dezelfde manier geportretteerd. STICHTING OSG SINGELLAND (13586) Singelland – Van Haersmasingel (VHS) Gegevens vestiging BRIN Denominatie Adres Postcode Gemeente
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020) : : : : :
04YE00 Openbaar Van Haersmasingel 37 9201KN Smallingerland
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
Bijzondere licentie(s)
:
MAVO, VBO BWI, PIE, MV, EO, HBR, ZW, DP LWOO-ALW
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
Op de vestiging Van Haersmasingel (VHS) van het Singelland kunnen leerlingen vmbo volgen, met maar liefst zeven profielen om uit te kiezen. Met het motto ‘Talent in ontwikkeling’ vindt de school het belangrijk om onderwijs te bieden dat het beste uit de leerlingen haalt en hen prikkelt een zo hoog mogelijk diploma te halen.
Singelland wil met het singelland-zes-punten-plan (SZPP) de komende periode aan de volgende doelen en ambities werken: 1. Maatwerk 2. Gelijke kansen 3. Plusdocument 4. Professionalisering 5. Opleiden in de school 6. Maatschappelijke opdracht
Leerlingen krijgen op de school les in aparte vleugels, waarbij elke groep leerlingen een eigen vleugel heeft, met een vaste groep docenten. Zo waarborgt de school een veilige omgeving voor iedere leerling.
Hierbij wordt meer samenwerking gezocht tussen de verschillende vestigingen. Dit uit zich onder andere in het samen organiseren van sportdagen of uitjes. Daarnaast geven docenten gastlessen op andere locaties.
Leerlingenaantal per schooljaar
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
38
Singelland Burgum Gegevens vestiging BRIN Denominatie Adres Postcode Gemeente
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020) : : : : :
04EY01 Openbaar Schoolstraat 101 9251 EB Tytsjerksteradiel
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
HAVO, MAVO, VBO PIE, MV, EO, ZW, DP
Bijzondere licentie(s)
:
LWOO-TLW
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
Singelland Burgum is een eigentijdse en sfeervolle school, waar oog is voor de talenten van de leerlingen. Het motto is dan ook ‘Ruimte voor talent’. Het gaat hierbij niet alleen om talent op leergebied, maar ook op het gebied van sport, cultuur en algemene vaardigheden. De school hecht veel waarde aan de volgende competenties: samenwerken, zelfstandigheid en motivatie.
Singelland wil met het singelland-zes-puntenplan (SZPP) de komende periode aan de volgende doelen en ambities werken: 1. Maatwerk 2. Gelijke kansen 3. Plusdocument 4. Professionalisering 5. Opleiden in de school 6. Maatschappelijke opdracht
Het onderwijs op Singelland Burgum is volledig gedigitaliseerd. Door het gebruik van iPads wordt onderwijs op maat geboden aan de leerlingen, aansluiten bij hun talenten en behoeften.
Hierbij wordt meer samenwerking gezocht tussen de verschillende vestigingen. Dit uit zich onder andere in het samen organiseren van sportdagen of uitjes. Daarnaast geven docenten gastlessen op andere locaties.
Leerlingenaantal per schooljaar
250
2020
268 Totaal
2019 308
2018 346 345
0
100
200
2017 2016
300
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
39
Singelland Surhuisterveen Gegevens vestiging BRIN Denominatie Adres Postcode Gemeente
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020) : : : : :
04YE02 Openbaar Langelaan 18 9231 EN Achtkarspelen
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
Bijzondere licentie(s)
:
MAVO, VBO BWI, MTR, MVI, EO, ZW, DP LWOO-ALW
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
Singelland Surhuisterveen heeft een breed onderwijsaanbod. Als ‘kleine brede school’ bieden zij goed onderwijs, met focus op de belangstelling en mogelijkheden van hun leerlingen.
Singelland wil met het singelland-zes-puntenplan (SZPP) de komende periode aan de volgende doelen en ambities werken: 1. Maatwerk 2. Gelijke kansen 3. Plusdocument 4. Professionalisering 5. Opleiden in de school 6. Maatschappelijke opdracht
De school zorgt voor een veilige leeromgeving, waarin iedereen zichzelf mag zijn. Omdat de school is ontstaan uit een samenwerking met het Lauwers College bieden ze zowel christelijk als openbaar onderwijs. Als leerling maak je zelf de keuze of je godsdienstles wilt volgen of levensbeschouwing.
Hierbij wordt meer samenwerking gezocht tussen de verschillende vestigingen. Dit uit zich onder andere in het samen organiseren van sportdagen of uitjes. Daarnaast geven docenten gastlessen op andere locaties.
Leerlingenaantal per schooljaar
461
2020
489 Totaal
486 509 515
0
2019 2018 2017 2016
50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
40
Singelland – Het Drachtster Lyceum Gegevens vestiging BRIN Denominatie Adres Postcode Gemeente
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020) : : : : :
04YE03 Openbaar Torenstraat 28 9201 JW Smallingerland
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
Bijzondere licentie(s)
:
VWO, HAVO
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
Het Drachtster Lyceum is een school voor havo en atheneum. De school is gevestigd in een oude school, waarbij een nieuwbouwgedeelte is aangebouwd. Deze mix tussen oud en nieuw staat ook symbool voor de visie op onderwijs van het Drachtster Lyceum. Er is een balans tussen traditioneel presteren en innovatie.
Singelland wil met het singelland-zes-puntenplan (SZPP) de komende periode aan de volgende doelen en ambities werken: 1. Maatwerk 2. Gelijke kansen 3. Plusdocument 4. Professionalisering 5. Opleiden in de school 6. Maatschappelijke opdracht
Het Drachtster Lyceum is een openbare school, waar op een actieve manier aandacht wordt besteed aan levensbeschouwelijke vragen. Leerlingen met iedere achtergrond zijn welkom op de school.
Hierbij wordt meer samenwerking gezocht tussen de verschillende vestigingen. Dit uit zich onder andere in het samen organiseren van sportdagen of uitjes. Daarnaast geven docenten gastlessen op andere locaties.
Leerlingenaantal per schooljaar
Totaal
1276
2020
1251
2019
1354 1371 1387
2018 2017 2016
0
200
400
600
800
1000 1200 1400
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
41
Singelland ISK Gegevens vestiging BRIN Denominatie Adres Postcode Gemeente
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020) : : : : :
04YE08 Openbaar Zetveld 38 9202 LM Smallingerland
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
Bijzondere licentie(s)
:
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
De Internationale Schakelklas (ISK) Drachten is een school waar anderstalige jongeren tussen 12 en 18 terecht kunnen. Op deze school leren zij de Nederlandse taal en gebruiken, waarna zijn kunnen doorstromen naar regulier onderwijs.
Singelland wil met het singelland-zes-puntenplan (SZPP) de komende periode aan de volgende doelen en ambities werken: 1. Maatwerk 2. Gelijke kansen 3. Plusdocument 4. Professionalisering 5. Opleiden in de school 6. Maatschappelijke opdracht
Op de ISK zitten leerlingen uit alle delen van de wereld. De school biedt maatwerk aan om te zorgen dat elke leerling onderwijs krijgt passend bij zijn/haar niveau en onderwijsachtergrond. Pedagogisch handelen vormt de kern van het onderwijs op de ISK. Er hangt een sfeer van geborgenheid, veiligheid en betrokkenheid op school; zowel bij de leerlingen als de docenten.
Hierbij wordt meer samenwerking gezocht tussen de verschillende vestigingen. Dit uit zich onder andere in het samen organiseren van sportdagen of uitjes. Daarnaast geven docenten gastlessen op andere locaties.
Leerlingenaantal per schooljaar
155
2020
165 Totaal
2019
183
2018
181 236
2017 2016
0
50
100
150
200
250
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
42
Singelland De Venen Gegevens vestiging BRIN Denominatie Adres Postcode Gemeente
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020) : : : : :
04YE09 Openbaar De Ring 4 9202 NW Smallingerland
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
Bijzondere licentie(s)
:
PrO
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
Singelland De Venen is een praktijkschool. In Friesland is De Venen de praktijkschool die de meeste opleidingen aanbiedt. Door een sterke samenwerking met het plaatselijke ROC kunnen leerlingen gemakkelijk doorstromen naar Entreeonderwijs om daar een mbo-startkwalificatie te behalen.
Singelland wil met het singelland-zes-puntenplan (SZPP) de komende periode aan de volgende doelen en ambities werken: 1. Maatwerk 2. Gelijke kansen 3. Plusdocument 4. Professionalisering 5. Opleiden in de school 6. Maatschappelijke opdracht
De leerling staat centraal op de school. Aan het begin van de opleiding staan drie vragen centraal: - Wie ben ik? - Wat kan ik? - Wat wil ik? Leerlingen worden begeleid om in hun schoolloopbaan op De Venen antwoorden te vinden op deze vragen.
Hierbij wordt meer samenwerking gezocht tussen de verschillende vestigingen. Dit uit zich onder andere in het samen organiseren van sportdagen of uitjes. Daarnaast geven docenten gastlessen op andere locaties.
Leerlingenaantal per schooljaar
213 205 218 236 246
Totaal
2020 2019 2018 2017 2016
0
50
100
150
200
250
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
43
Singelland – HAVO-top Gegevens vestiging BRIN Denominatie Adres Postcode Gemeente
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020) : : : : :
04YE11 Openbaar Minnertshof 17 9251 BH Tytsjerksteradiel
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
Bijzondere licentie(s)
:
HAVO
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
De HavoTop in Burgum is een samenwerking tussen OSG Singelland en CSG Liudger. Leerlingen kunnen hier de bovenbouw van de Havo volgen. De HavoTop is een kleinschalige en sfeervolle school, waar de focus ligt op talentontwikkeling.
Singelland wil met het singelland-zes-puntenplan (SZPP) de komende periode aan de volgende doelen en ambities werken: 1. Maatwerk 2. Gelijke kansen 3. Plusdocument 4. Professionalisering 5. Opleiden in de school 6. Maatschappelijke opdracht
Naast de reguliere lesuren zijn er ook accenturen op deze school. In de accenturen kunnen leerlingen zelf kiezen naar welk vak ze gaan.
Hierbij wordt meer samenwerking gezocht tussen de verschillende vestigingen. Dit uit zich onder andere in het samen organiseren van sportdagen of uitjes. Daarnaast geven docenten gastlessen op andere locaties.
Daarnaast biedt de school leerlingen de kans zich op te geven om aan de slag te gaan als individuele vakhulp. Hierbij gaat een leerling die goed is in een vak een leerling helpen die hierbij ondersteuning kan gebruiken. Leerlingenaantal per schooljaar
2020
57 51 Totaal
2019 64 69 64
2018 2017 2016
0
10
20
30
40
50
60
70
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
44
Stichting Burgemeester Harmsmaschool voor openbaar voortgezet onderwijs (41752) Burgemeester Harmsmaschool Gegevens vestiging
Onderwijsaanbod DUO (TGO 14-10-2020)
BRIN Denominatie Adres
: : :
Postcode Gemeente
: :
01WM00 Openbaar Hendrik Ringenoldusstraat 3 8401 PV Opsterland
Schoolsoort(en) VBO-profiel(en)
: :
MAVO, VBO BWI, PIE, MTR, MVI, EO, ZW, DP
Bijzondere licentie(s)
:
LWOO-ALW
Profiel van de vestiging
Visie op toekomst van de vestiging
Op de Burgemeester Harmsmaschool in Gorredijk kunnen leerlingen terecht voor vmboonderwijs of de onderbouw van de havo. Individuele en sociale ontwikkeling staan centraal in de school en er wordt naast theoretische vakken ook ruime aandacht besteed aan ‘hart’ en ‘handen’ (expressie- en praktijkvakken).
Het plan van de Burgemeester Harmsmaschool voor de komende jaren is opgehangen aan de volgende drie thema’s: - Toekomstbestendig onderwijs - Professionele scholen
In de visie van de Burgemeester Harmsmaschool wil de school een plek zijn waar - je samen leert; - je laat zien wat je kunt; - je krijgt wat je nodig hebt; -
-
Rekenschap en verantwoording
Daarnaast geeft de school veel aandacht aan leerlingbegeleiding, dit is een van de belangrijkste pijlers van de school. Hier wordt dan ook ieder jaar weer kritisch naar gekeken om weer een volgende ontwikkelslag te kunnen maken.
je jezelf kan en mag zijn; je keuzes maakt als het jou past; je talent vindt.
Leerlingenaantal per schooljaar 2020
482
2019
561 578
Totaal
679 716
2018 2017 2016
0
100 200 300 400 500 600 700 800
Bron: cijfers 2016-2019 DUO open data. Cijfer 2020 is de 1 oktober 2020 telling aangeleverd door de school zelf.
45
BIJLAGE 2: STATUTEN
46
BIJLAGE 3: HARMONISATIEVOORSTELLEN ARBEIDSVOORWAARDEN EN PERSONELE REGELINGEN
47
BIJLAGE 4: FUSIE-EFFECTRAPPORTAGE
FUSIE-EFFECTRAPPORTAGE Besturenfusie Stichting OSG Singelland & Stichting Burgemeester Harmsmaschool Relevante wet- en regelgeving
• • •
1.
Artikel 53f van de Wet op het voortgezet onderwijs Artikel 10, lid 1, onder h, van de Wet medezeggenschap op scholen Regeling en beleidsregels fusietoets in het onderwijs 2017 + Bijlage 2 (Staatscourant Nr. 41402, Jaargang 2017)
BEOOGDE FUSIE EN FUSIEPROCES
1.1 Beoogde fusie en fusieproces Informatie over de beoogde fusie en stappen die in het fusietraject moeten worden doorlopen. Stichting OSG Singelland (werkgeversnummer 13586) is het bevoegd gezag van OSG Singelland (brinnummer 04YE) met zes vestigingen in Drachten, Burgum en Surhuisterveen. Stichting Burgemeester Harmsmaschool (werkgeversnummer 41752) is het bevoegd gezag van de Burgemeester Harmsmaschool (brinnummer 01WM) met één vestiging in Gorredijk. Beide besturen hebben in 2020 een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren naar de meerwaarde en de gevolgen van besturenfusie en hebben op basis van de uitkomsten van dit onderzoek een voorgenomen besluit tot fusie genomen. De besluitvormingsprocedure met de bijbehorende wettelijke inspraak zal naar verwachting begin 2021 worden afgerond.
1.2 Tijdsbestek Informatie over het tijdsbestek waarbinnen de fusie zal worden gerealiseerd, de beoogde fusiedatum en de onderwerpen die na de formele fusiedatum nog geregeld moeten worden. De beoogde fusiedatum is 1 augustus 2021. De uitwerking van de besturenfusie (inrichting interne organisatie, bedrijfsvoering, etc.) wordt vastgelegd in een implementatieplan. De uitvoering daarvan krijgt zijn beslag in een transitiefase van anderhalf jaar, te rekenen vanaf de fusiedatum. Het implementatieplan wordt uitgevoerd in overleg met de nieuwe gemeenschappelijke
48
medezeggenschapsraad en waar dit van toepassing is in overleg met de medezeggenschapsraden van de afzonderlijke scholen.
1.3 De motieven voor de fusie Beschrijving van de aanleiding en beweegredenen en eventuele noodzaak (motieven) voor de fusie. Te denken valt bijvoorbeeld aan regionale omstandigheden die aanleiding zijn voor de fusie en positieve effecten met betrekking tot de doelmatigheid, continuïteit, kwaliteit en responsiviteit van het onderwijs. Het voortgezet onderwijs in Friesland wordt in verschillende regio’s geconfronteerd met een terugloop van het aantal leerlingen als gevolg van demografische krimp. Door deze ontwikkelingen komt ook in het voedingsgebied van beide stichtingen het voortgezet onderwijs onder druk te staan als het gaat om de levensvatbaarheid, continuïteit, spreiding en diversiteit (aanbod) van de onderwijsvoorzieningen. De bestuurders en toezichthouders van Stichting OSG Singelland (hierna te noemen: OSG Singelland) en Stichting Burgemeester Harmsmaschool (hierna te noemen: BHS) zijn tot de conclusie gekomen dat de positie van het voortgezet onderwijs in het werkgebied het beste versterkt kan worden door het gezamenlijke aanbod aan openbaar voortgezet onder één bestuurlijke verantwoordelijkheid en regie samen te brengen. Een besturenfusie zorgt voor goede waarborgen voor het behoud van de diversiteit van het gezamenlijke onderwijsaanbod en de keuzevrijheid van ouders en leerlingen, alsmede voor het behoud van de werkgelegenheid van het personeel in de regio.
Behalve de vorming van een samenwerkingsbestuur zijn OSG Singelland en de BHS ook in bredere zin betrokken bij de gevolgen van de demografische krimp. Beide besturen hebben met succes een beroep gedaan op de subsidieregeling incidentele middelen leerlingendaling en zullen ook een aanvraag indienen voor fase 2 van deze regeling. Dat betekent dat in samenwerking met andere partners, bijvoorbeeld het basisonderwijs, andere besturen voor voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs een regiovisie wordt ontwikkeld op de wijze waarop gezamenlijk kan worden ingespeeld en geanticipeerd op de gevolgen van de demografische krimp.
1.4 Alternatieven voor de fusie Beschrijving van de alternatieven voor de fusie (andere fusiepartner of samenwerkingsvorm) en de uitkomst van het onderzoek naar de alternatieven. Door de BHS is in 2019 gestart met verkennende gesprekken met een aantal schoolbesturen voor voortgezet, primair en beroepsonderwijs, over intensieve samenwerking, waaronder OSG Singelland. Er is geconstateerd dat intensieve samenwerking goed past bij de ambities en intenties van beide besturen en dat daarmee de belangen van de leerlingen in het werkgebied van beide stichtingen het best worden gediend. OSG Singelland en de BHS hebben verschillende bestuurlijke samenwerkingsvarianten onderzocht en zijn uiteindelijk tot de conclusie gekomen dat een besturenfusie het meest geschikte middel is om de doelstellingen te realiseren.
1.5 Te bereiken (gekwantificeerde) doelen van de fusie Beschrijving van wat het bestuur wil bereiken met de fusie en de meerwaarde van de fusie voor ouders en leerlingen, bijvoorbeeld een hogere kwaliteit of meer keuzemogelijkheden. Voor de (gekwantificeerde) doelen van de fusie wordt verwezen naar het antwoord op vraag 1.3. De besturenfusie moet ervoor zorgen dat het bestaande aanbod aan voortgezet onderwijs duurzaam in stand kan worden gehouden en het aanbod kan worden verbreed. Hierbij gaat het om gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig onderwijs.
2.
COMMUNICATIE OVER DE FUSIE
2.1 Wijze waarop medezeggenschapsraden zijn en worden betrokken
49
De medezeggenschapsraden van OSG Singelland en de BHS zijn nauw betrokken bij de uitvoering van het onderzoek naar de haalbaarheid en de gevolgen van een besturenfusie. Als eerste stap in het proces is door beide besturen een gezamenlijk intentiebesluit opgesteld en is dit voor advies voorgelegd aan genoemde medezeggenschapsraden. Met vertegenwoordigers van beide raden is frequent overleg gevoerd over de voortgang van het proces en de daarin te zetten stappen. Dit betreft onder meer de wijze van uitvoering van de achterbanraadpleging bij de ouders en het personeel (zie ook de beantwoording van vraag 2.3). Tenslotte hebben beide raden wettelijk instemmingsrecht met betrekking tot de inhoud van het rapport waarin de haalbaarheid en de gevolgen van de beoogde besturenfusie zijn beschreven, waaronder de wettelijk verplichte fusie-effectrapportage.
2.2 Wijze waarop Raad van Toezicht is en wordt betrokken De beide Raden van Toezicht zijn vanaf het allereerste begin nauw betrokken bij de planvorming en de uitwerking daarvan. In eerste instantie hebben zij zich georiënteerd op mogelijke bestuurlijke samenwerkingsvarianten en gezamenlijk gekozen voor een besturenfusie als meest geschikte middel om de krachten te bundelen. Op grond van de statuten van beide organisaties hebben de beide Raden van Toezicht het voorgenomen bestuursbesluit tot een besturenfusie vooraf goedgekeurd.
2.3 Wijze waarop personeel, ouders en leerlingen zijn en worden betrokken Ter uitvoering van artikel 15, lid 3, van de Wet medezeggenschap op scholen (WMS) hebben de besturen een zogeheten ‘achterbanraadpleging’ georganiseerd voordat de medezeggenschapsorganen is gevraagd de wettelijke instemmingsbevoegdheden uit te oefenen. De wet geeft aan dat alleen de ouders geraadpleegd dienen te worden. In de Memorie van Toelichting bij de wet staat dat eerst de achterban moet worden geraadpleegd om te borgen dat zowel ouders als personeel ten volle zijn betrokken en vertegenwoordigd bij dergelijke ingrijpende besluiten. Om die reden hebben de besturen ervoor gekozen te handelen naar de geest van de wet door zowel de ouders als het personeel te betrekken bij de achterbanraadpleging. Door middel van een brief is op hoofdlijnen aangegeven wat de aanleiding voor de besturenfusie is, welke gevolgen dit heeft voor leerlingen, ouders en personeel en wat de rol is van de medezeggenschap. Aan de ouders en het personeel is de mogelijkheid geboden om binnen een redelijke termijn vragen te stellen of input te geven aan de beide medezeggenschapsraden. De ingekomen reacties zijn vervolgens beschikbaar gesteld aan de beide raden zodat zij dit bij hun oordeelsvorming kunnen betrekken.
Het personeel, de ouders en de leerlingen zullen nader worden geïnformeerd zodra het proces van besluitvorming, medezeggenschap en fusietoets is afgerond en er definitief duidelijkheid kan worden gegeven over de realisatie van de fusieplannen.
2.4 Wijze waarop externe belanghebbenden zijn en worden betrokken Bijvoorbeeld gemeenten, andere scholen en/of schoolbesturen, het samenwerkingsverband, bedrijfsleven en samenwerkingspartners. De betrokken vier gemeenten (Smallingerland, Opsterland, Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen) zijn op de hoogte van de fusieplannen. In beide eerstgenoemde gemeenten bevinden zich de hoofdvestigingen van OSG Singelland en de BHS.
3.
GEVOLGEN VOOR PERSONEEL, OUDERS EN LEERLINGEN EN BORGING VAN DE MENSELIJKE MAAT
3.1 Omvang en organisatie van de rechtspersoon na fusie Beschrijving van de omvang van de rechtspersoon na fusie en de wijze waarop de organisatie na de fusie wordt ingericht en taken en verantwoordelijkheden worden verdeeld. Wanneer er sprake is van een
50
besturenfusie wordt hier beschreven hoe de toegankelijkheid van het bestuur voor personeel, ouders en leerlingen wordt geborgd en waar zij na de fusie terecht kunnen met vragen en klachten. De besturenfusie zal technisch worden gerealiseerd door een juridische fusie van de BHS en OSG Singelland met toepassing van artikel 2:309 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Tegelijkertijd zullen de statuten van OSG Singelland worden aangepast. De nieuwe stichting krijgt de naam: Stichting OSG Singelland voor openbaar voortgezet onderwijs in de gemeenten Smallingerland, Opsterland, Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen. Personeel, ouders en leerlingen met vragen en klachten kunnen in eerste instantie terecht bij de rector/directeur van de eigen school c.q. vestiging. In tweede instantie kunnen zij zich wenden tot het College van Bestuur van de nieuwe stichting.
3.2 Gevolgen van de fusie voor de overzichtelijkheid op locatieniveau Beschrijving van de verwachte gevolgen van de fusie voor de overzichtelijkheid op locatieniveau en het school- of instellingsklimaat in het algemeen en de maatregelen die eventueel worden genomen om het onderwijs zo te organiseren dat de overzichtelijkheid, toegankelijkheid en herkenbaarheid op locatieniveau gewaarborgd worden. Door de fusieplannen verandert er niets aan de overzichtelijkheid op school- c.q. vestigingsniveau. Het gaat immers om een besturenfusie en niet om een scholenfusie. Mocht er in de toekomst om wat voor reden dan ook herschikking van het onderwijsaanbod noodzakelijk of gewenst zijn, dan is het vertrekpunt daarbij dat de overzichtelijkheid, toegankelijkheid en herkenbaarheid op school- c.q. vestigingsniveau volledig gewaarborgd blijven.
3.3 Gevolgen van de fusie voor de betrokkenheid van personeel, leerlingen en ouders Beschrijving van de verwachte gevolgen van de fusie voor de betrokkenheid en medezeggenschap van personeel, ouders en leerlingen. Doordat de overzichtelijkheid, toegankelijkheid en herkenbaarheid op school- c.q. vestigingsniveau volledig gewaarborgd blijven, wordt verwacht dat de fusie een positief effect heeft op de betrokkenheid van personeel, ouders en leerlingen. Als er veranderingen in het onderwijsaanbod zouden optreden, zal die betrokkenheid verder worden vergroot door het personeel, de ouders en de leerlingen van de betrokken scholen te laten participeren in bijvoorbeeld werkgroepen en/of klankbordgroepen.
3.4 Medezeggenschap Beschrijving van de wijze waarop medezeggenschap na de fusie wordt vormgegeven. Omdat het een besturenfusie betreft, behouden alle scholen c.q. vestigingen een eigen medezeggenschapsraad voor de uitoefening van de wettelijke medezeggenschap op school- c.q. vestigingsniveau. Voor de medezeggenschap op stichtingsniveau zal worden gewerkt met een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR).
3.5 Gevolgen voor voorzieningen Beschrijving van de gevolgen van de fusie voor het aanbod en de bereikbaarheid van voorzieningen en faciliteiten in brede zin. Te denken valt aan onderwijslocaties, huisvesting, administratieve ondersteuning, helpdesk, ICT, bibliotheekvoorzieningen en ondersteuning van kinderen met bijzondere leerbehoeften. Beide besturen beschikken over ondersteunende diensten met alle noodzakelijke functionaliteiten. Deze staan ten dienste van het College van Bestuur en van de scholen. Tijdens de transitiefase zullen deze worden geïntegreerd tot één ondersteunende dienst. De plannen daartoe zullen worden voorgelegd aan de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad. Er is daarbij sprake van baangarantie in relatie tot de fusie. Overbodige contracten met bestaande dienstverleners zullen worden beëindigd.
3.6 Gevolgen voor de arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid
51
Beschrijving van de verwachte gevolgen van de fusie voor de arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid en de afspraken die hierover zijn gemaakt met bonden en personeel. Voor het personeel zal na fusie één personeelsbeleid en één pakket aan arbeidsvoorwaarden van toepassing zijn. Verschillen in personeelsbeleid zullen met toepassing van de Wet medezeggenschap op scholen worden geharmoniseerd. Bestaande verschillen in arbeidsvoorwaarden worden in overleg met de vakbonden geharmoniseerd.
4.
EFFECTEN VAN DE FUSIE OP KEUZEVRIJHEID, DIVERSITEIT EN BEREIKBAARHEID
4.1 Effecten van de fusie op de keuzevrijheid Beschrijving van het keuzeaanbod van scholen/instellingen van een bepaalde richting of pedagogischdidactische aanpak in het voedingsgebied (basisonderwijs) of de gemeenten waar de huidige leerlingen van de onderwijsinstellingen wonen (voortgezet onderwijs) en het effect van de fusie hierop. De besturenfusie heeft geen effecten op de keuzevrijheid van ouders en leerlingen in het werk- en voedingsgebied van OSG Singelland en de BHS. Het bestaande onderwijsaanbod van de scholen blijft ten minste ongewijzigd.
4.2 Effecten van de fusie op de diversiteit Beschrijving van de wijze waarop het bestuur borgt dat de variëteit van het onderwijsaanbod blijft bestaan of wellicht zelfs groter wordt door de fusie. Daarbij kan het zowel gaan om diversiteit op het niveau van scholen/instellingen als op het niveau van vestigingen. In hoeverre is er sprake van ‘interne keuzevrijheid’ voor scholen/instellingen of vestigingen binnen een bestuurlijke eenheid. De fusie heeft geen effecten op de diversiteit van het onderwijsaanbod.
4.3 Effecten van de fusie op de spreiding van onderwijsvoorzieningen in de regio Beschrijving van de gevolgen van de fusie voor de bereikbaarheid en daarmee de toegankelijkheid van onderwijsvoorzieningen in de regio. De fusie heeft geen gevolgen voor de bereikbaarheid en daarmee de toegankelijkheid van de onderwijsvoorzieningen in de regio. Deze is er juist op gericht om de continuïteit en de spreiding van de bestaande onderwijsvoorzieningen voor onbepaalde tijd te waarborgen.
5.
KOSTEN EN BATEN VAN DE FUSIE
5.1 Financiële kosten en baten Overzicht en toelichting van de financiële kosten en baten van de fusie op korte en lange termijn. De beoogde besturenfusie heeft geen gevolgen voor de wettelijke bekostiging omdat de betrokken scholen/brinnummers als zelfstandige scholen de zogeheten ‘eenheid van bekostiging’ blijven vormen. Op de korte termijn is er sprake van verschillende kostensoorten:
• •
eenmalige kosten (inhuren externe expertise, notariskosten, etc.); eenmalige kosten voor de harmonisatie van de technische infrastructuur en de administratieve systemen.
De baten zullen bestaan uit verdere synergievoordelen. Sommige voordelen zullen pas op termijn kunnen worden gerealiseerd vanwege de doorlooptijd van bestaande contractuele verplichtingen en eventueel natuurlijk verloop binnen het personeelsbestand van organisatie-onderdelen waar veranderingen gaan optreden.
5.2 Financiële risico’s Is de financiële continuïteit voldoende gewaarborgd, wat zijn de risico’s? Door de besturenfusie is de (financiële) continuïteit van de betrokken scholen gewaarborgd.
52
Er zijn geen risico’s gesignaleerd als gevolg van de besturenfusie. Los daarvan spelen er wel andere risico’s, bijvoorbeeld onvoorziene sterkere daling van het aantal leerlingen in het voedingsgebied van de scholen en de wijziging van het bekostigingsstelsel voor het voortgezet onderwijs met nadelige effecten op microniveau.
5.3 Niet-financiële kosten en baten Beschrijving van de niet-financiële kosten en baten van de fusie. Zoals bij eerdere vragen reeds is aangegeven, is de hoofdreden voor de fusie samen te vatten als duurzaamheid en continuïteit van het onderwijsaanbod in de regio.
6.
EVALUATIE VAN DE FUSIE
6.1. Evaluatie van de fusie Wanneer en hoe wordt geëvalueerd of de doelen van de fusie zijn bereikt en welke effecten zijn opgetreden, vooral op de punten van spreiding, omvang, variëteit en keuzevrijheid. Evaluatie maakt structureel deel uit van de werkprocessen binnen de beide organisaties, zowel op stichtingsniveau als op schoolniveau. Dat betekent dat na de fusie met name op stichtingsniveau de aspecten ‘onderwijsaanbod’ en ‘instandhouding’ stelselmatig aandacht zullen blijven krijgen.
7.
ADVIES GEMEENTE(N)
7.1 Advies van burgemeester en wethouders Inhoud van het advies van burgemeesters en wethouders van de betrokken gemeente(n) over de wenselijkheid van de voorgestelde fusie. Voor het advies van de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Smallingerland, Opsterland, Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen wordt verwezen naar de bijlagen.
BIJLAGEN Het advies van B&W van de betrokken gemeente(n) is een wettelijk verplichte bijlage bij de fusieeffectrapportage.
53
BIJLAGE 5: AANBEVELINGEN FINANCIËN & HUISVESTING
Uit de werkbijeenkomsten Financiën & Huisvesting is een aantal aanbevelingen voortgekomen. Deze aanbevelingen worden meegenomen in de transitiefase. De aanbevelingen zijn per thema geformuleerd. Administratieve ondersteuning 1. Start na de besluitvorming over de bestuurlijke fusie met het inventariseren van de huidige ondersteunende diensten en de beschikbare kennis en ontwikkelmogelijkheden van de huidige medewerkers en ontwerp vervolgens voorstellen om de geschetste schaalvoordelen en gewenste kwaliteitsimpuls op termijn te realiseren. 2. Wij adviseren om na de besluitvorming te investeren in het stroomlijnen van de (digitale) werkprocessen om de huidige risico’s inzake continuïteit en borging van kennis te ondervangen (voor 1 augustus 2021 opnemen in een plan van aanpak). ICT/Leerlingenadministratie/Repro/PR en communicatie/Financiën/PSA 3. Inventariseer de huidige functies, kennis en vaardigheden binnen de scholen. Beoordeel vervolgens in welke mate die toereikend zijn voor de toekomstige organisatie, zowel kwantitatief als kwalitatief (voor 1 augustus 2021 opnemen in een plan van aanpak). 4. Het harmoniseren van het leerlingenadministratie-pakket vergt nadere impactanalyse op de onderwijsorganisatie. 5. Kijk waar systemen op elkaar aansluiten en waar verschillen zijn. Van belang is om zaken op elkaar aan te laten sluiten.
Hierbij moet een prioritering in het samenvoegen van processen aangebracht worden (voor 1 augustus 2021 opnemen in een plan van aanpak). Facilitair beheer 6. Inventariseer de huidige functies, kennis en vaardigheden binnen de scholen. Van belang is om te beoordelen hoe taken en functies belegd zijn. 7. Inventariseer hoe de huidige werkwijze is en stem af of deze gelijk te trekken is. Huisvesting 8. Breng de kosten die een overmaat van vierkante meters als gevolg van leerlingdaling na 2025 in kaart en pas daar waar nodig de organisatie op aan. Beoordeel hoeveel vierkante meters voor de toekomst nodig zijn en welke stappen daarvoor in gang moeten worden gezet. Financiën 9. Voorafgaand aan de besluitvorming en de inventarisatie van de huidige contracten van beide partijen, zal een spendanalyse moeten worden uitgevoerd. Beoordeel daarbij wat ingekocht wordt en inventariseer of er sprake is een Europese aanbestedingsplicht. Hierbij is het ook van belang om te inventariseren of contracten eenvoudig samengevoegd kunnen worden of dat ze opnieuw afgesloten moeten worden. 10. Inventariseer voorafgaand aan de besluitvorming de afgesloten verzekeringen, met name die van de aansprakelijkheid (voor 1 augustus 2021 uit te voeren). 11. Breng mogelijke fiscale risico’s in kaart (voor 1 augustus 2021 uit te voeren).