Bijlage 1- Motivering Wijzigingsplan Mûntsgroppe 2 en 4 05-10-2025 Rottevalle

Terpsterwei 1 9233 LJ Boelenslaan

NL001521424B68

Wijziging Omgevingsplan Múntsgroppe 2 en 4 Rottevalle Gemeente Smallingerland

Datum: Planstatus: Versie:

05-10-2025 definitief 8

‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Inhoudsopgave 1

Inleiding ................................................................................................................................................. 4 1.1. 1.2. 1.3. 1.4. 1.5.

2

Aanleiding en doelstelling ................................................................................................................... 4 Locatie................................................................................................................................................. 4 Kadastrale ligging: ............................................................................................................................... 4 Planologisch juridisch kader................................................................................................................ 5 Leeswijzer ........................................................................................................................................... 7

Het plan.................................................................................................................................................. 8 Beschrijving huidige en toekomstige situatie.......................................................................................... 8 2.1.1 Huidige situatie ............................................................................................................................... 8 2.1.2 Functionele situatie ...................................................................................................................... 10 2.1.3 Toekomstige situatie ..................................................................................................................... 10

3

Beleidsmatige onderbouwing ................................................................................................................12 Rijksbeleid ............................................................................................................................................. 12 3.1.1 Omgevingswet .............................................................................................................................. 12 3.1.2 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ................................................................................................. 12 3.1.3 Instructieregels Rijk (AMvB’s) ....................................................................................................... 13 Provinciaal beleid .................................................................................................................................. 13 3.2.1 De romte diele .............................................................................................................................. 13 3.2.2 Omgevingsverordening Fryslân 2022............................................................................................ 14 Gemeentelijk beleid ..............................................................................................................................

18 3.3.1 Omgevingsvisie Smallingerland .................................................................................................... 18 3.3.2 Regionale afspraken Wonen 2016 - 2026, Woonregio Zuidoost Fryslân ...................................... 20 3.3.3 Omgevingsgerichte woonvisie 2020-2025 .................................................................................... 20 3.3.4 Parapluplan parkeernormen ......................................................................................................... 20 3.3.5 Paraplubestemmingsplan Wonen in Smallingerland .................................................................... 20 3.3.6 Klimaatadaptieplan Smallingerland .............................................................................................. 21 3.3.7 Toetsing van het initiatief aan het gemeentelijk beleid................................................................ 22

4

Milieu- en omgevingsaspecten ..............................................................................................................23 m.e.r.-beoordeling ................................................................................................................................ 23 4.1.1 Plaats van het project ................................................................................................................... 25 4.1.2 Kenmerk van het potentiële effect ............................................................................................... 27 Ladder voor duurzame verstedelijking .................................................................................................. 28 Duurzaamheid en gezondheid .............................................................................................................. 28 Verkeersgeneratie, - afwikkeling en parkeren ...................................................................................... 29 Flora & Fauna........................................................................................................................................ 29 Luchtkwaliteit .......................................................................................................................................

31 Geluid .................................................................................................................................................... 32 Milieuzonering ...................................................................................................................................... 34 4.8.1 Geluid van de naastgelegen veehouderij: ..................................................................................... 34 4.8.2 Geur .............................................................................................................................................. 35 4.8.3 Fijnstof .......................................................................................................................................... 36

2 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Omgevingsveiligheid ............................................................................................................................. 36 Welstand ........................................................................................................................................... 39 Archeologie, cultuurhistorie en landschap ........................................................................................ 40 Bodem ............................................................................................................................................... 42 Weging van het waterbelang............................................................................................................ 44 5

Kostenverhaal .......................................................................................................................................48

6

Participatie en keten .............................................................................................................................49 Voorbereiding en participatie ............................................................................................................... 49 6.1.1 Principeverzoek - omgevingstafel ................................................................................................. 49 6.1.2 Bestuurlijk overleg ........................................................................................................................ 49 6.1.3 Participatie .................................................................................................................................... 49

7

Bijlagen .................................................................................................................................................51 Bijlage 1: Quickscan ecologisch onderzoek ....................................................................................................... 51 Asbest en bodemonderzoeken: ......................................................................................................................... 51 Bijlage 2: Verkennend bodemonderzoek (inclusief asbest) ............................................................................... 51 Bijlage 3: Nader asbest- en bodemonderzoek .................................................................................................. 51 Bijlage 4: Landschappelijke inpassing ............................................................................................................... 51 Bijlage 5: Watertoets ........................................................................................................................................ 51 Bijlage 6: Inventariserend Archeologisch bureauonderzoek en Veldonderzoek ............................................... 51 Bijlage 7: Stikstofberekening ............................................................................................................................

51 Bijlage 8: Advies Externe veiligheid door FUMO-omgevingsdienst Fryslân. ..................................................... 51 Bijlage 9: Verslag participatieoverleggen. ........................................................................................................ 51

3 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

1 Inleiding 1.1. Aanleiding en doelstelling Aan de Mûntsgroppe 2 te Rottevalle (hierna: ‘plangebied’) ligt de bedrijfsbebouwing van een melkveehouderij. De ligboxenstal op de locatie is verouderd, vervanging van de stal op de huidige locatie is economisch niet verantwoord. De initiatiefnemers hebben de bedrijfslocatie gekocht. De bijbehorende landerijen zijn verkocht aan derden. Initiatiefnemers hebben besloten om ca 1.065 m2 bedrijfsgebouw te slopen. Ook de bijbehorende sleufsilo’s en een deel van de erfverharding worden verwijderd. De sloop- en saneringskosten zijn aanzienlijk vanwege het grote bebouwingsoppervlak (circa 1.065 m2). Om dit te kunnen financieren wordt een beroep gedaan op de ruimte-voor-ruimteregeling conform de provinciale omgevingsverordening. Op grond daarvan mag een ‘compensatiewoning’ gebouwd worden bij sloop van ten minste 1000 m2 aan landschap ontsierende bebouwing. De nieuw te bouwen woning (hoofdgebouw) met al dan niet aangebouwde bijgebouwen, aanbouwen en overkappingen krijgen een maximaal oppervlak van 250 m2. De bestaande woning met aangebouwde schuur, de voormalige werktuigenberging en de voormalige jongveestal blijven gehandhaafd. 1.2. Locatie Het plangebied ligt aan de Mûntsgroppe, een deels onverharde weg die een verbinding vormt tussen de Seadwei en De Bildwei, ten noorden van Rottevalle.

Aan de noord-, oost- en westzijde grenst het plangebied aan agrarische gronden. Aan de zuidzijde grenst het plangebied aan een agrarische locatie en aan een locatie met de functie “wonen”. Aan de zuidzijde is het plangebied met twee bestaande inritten ontsloten op de Mûntsgroppe. De bestaande bedrijfsinrit aan de zuidzijde van het plangebied blijft gehandhaafd voor de nieuwe woning. De meest oostelijke bestaande uitrit wordt verlegd meer naar het westen om de bestaande woning met aangebouwde schuur en de achterliggende schuur op eenvoudige wijze te ontsluiten.

Afbeelding 1 Ligging van het plangebied Mûntsgroppe 2

1.3. Kadastrale ligging:

4 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Het plangebied staat kadastraal bekend als Rottevalle, sectie D, perceelnummers 1107, 1109 en 1388. De percelen hebben een oppervlakte van 2.060 + 8.540 + 1.035 = 11.635 m². In afbeelding 2 is de kadastrale kaart van de planlocatie weergegeven.

Afbeelding 2 Uitsnede kadastrale kaart van de planlocatie. Bron: PDOK Viewer. 1.4. Planologisch juridisch kader Het tijdelijke deel van het omgevingsplan omvat de geldende bestemmingsplannen, de verordeningen en de regels vanuit Rijk, die bij invoering van de Omgevingswet overgedragen zijn aan gemeenten, ook wel genaamd bruidsschat. Het plangebied is opgenomen in het omgevingsplan gemeente Smallingerland en de volgende bestemmingsplannen als onderdeel van het Omgevingsplan: Het bestemmingsplan Buitengebied deels onherroepelijk in werking (vastgesteld 13-12-2016), Partiële instructies Wonen-werken en Werk aan huis onherroepelijk (vastgesteld 17-03-2015), Bestemmingsplan Buitengebied, 1ste vooraf 2015 onherroepelijk (vastgesteld 13-12-2016), Parapluplan parkeernormen onherroepelijk (vastgesteld 10-01-2017), Paraplusbestemmingsplan Wonen in Smallingerland onherroepelijk (vastgesteld 2021-07-06) maken tijdelijk onderdeel uit van het omgevingsplan. De locatie is geheel bestemd als enkele functie “Agrarisch met waarden – Besloten gebied” en voor een deel ook als dubbele functie, “Waarde Archeologisch/cultuurhistorisch waardevol gebied 1”. Er is een bouwvlak aangegeven.

5 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Afbeelding 3 Uitsnede uit tijdelijk deel van het omgevingsplan, locatie is rood omcirkeld. (omgevingsloket, 2024)

De bestaande bedrijfswoning met aangebouwde schuur, werktuigenberging en jongveestal en de nieuw te realiseren woning passen na beëindiging van het bestaande agrarische bedrijf niet binnen de agrarische functie. De woning zal een functie wonen dienen te krijgen. De voormalige bedrijfswoning met aangebouwde schuur zal de functie “wonen - woonboerderij” krijgen. Om dit te realiseren dient een wijziging van het Omgevingsplan doorgevoerd te worden. Cultuurhistorie: Op de Cultuurhistorische Kaart Fryslân (CHK2) is aangegeven dat het perceel ligt binnen een aanduiding “boerderijplaats / historisch boerenerven”, wat betekent dat het perceel deel uitmaakt van het historische bebouwingslint met karakteristieke erfstructuren. In het voorliggende plan is expliciet rekening gehouden met de cultuurhistorische kernkwaliteiten, conform artikel 2.1, lid 2 van de Verordening Fryslân 2022, door behoud, afstemming en inpassing van nieuwe bouw in relatie tot de bestaande erfstructuur.

6 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Afbeelding 4 uitsnede uit de cultuurhistorische kaart Fryslân

1.5. Leeswijzer Voorliggende motivering bestaat naast deze inleiding uit een beschrijving van het beoogde plan in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt verantwoord waarom het plan past binnen het beleid van het rijk, de provincie en de gemeente. In hoofdstuk 4 is verantwoord hoe het plan ingepast wordt in de fysieke leefomgeving en hoe voldaan wordt aan de milieuregelgeving. In hoofdstuk 5 is de wijze van bekostiging toegelicht. Tot slot is in hoofdstuk 6 de wijze waarop participatie rond de planvorming heeft plaatsgevonden uiteengezet.

7 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

2 Het plan Beschrijving huidige en toekomstige situatie 2.1.1 Huidige situatie Het plangebied ligt aan het begin/einde van de Mûntsgroppe vlak bij Rottevalle. De Mûntsgroppe slingert als het ware aan één zijde langs de voor- en zijkant van de locatie. Met name vanaf de westelijke zijde is er sprake van een rommelig zicht op de oude ligboxenstal met de bijbehorende sleufsilo’s, kuilbulten en silo’s. Het zicht op de oorspronkelijke woning met aangebouwde schuur vanaf de Fintsjes in Rottevalle heeft meer kwaliteit omdat het veel meer is ingebed in het landschap. De kuilbulten, sleufsilo’s en ligboxenstal hebben een beeldverstorende werking. De Mûntsgroppe vormt een verbinding tussen de Bildwei in Rottevalle en heet Mûntsegroppe wanneer het aansluit op de Seadwei, ten noorden van Rottevalle. De beide agrarische bedrijven en de woning aan het begin van de Mûntsgroppe markeren de overgang tussen de bebouwing van Rottevalle en het opstrekkende coulisselandschap van het besloten buitengebied. De schaal van de bebouwing varieert. Afbeelding 4, 5 en 6 geven een indruk van de huidige situatie binnen het plangebied en de omgeving daarvan. Er is circa 1.065 m2 aan te slopen bedrijfsbebouwing aanwezig. Op de locatie is in 1868 een boerderij voor melkvee gebouwd met een aangebouwde woning.

Later zijn daar een ligboxenstal (1974), een werktuigenberging (1985), een mestsilo (1992) en een jongveestal (2007) aan toegevoegd.

8 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Afbeelding 5 bestaande situatie

Afbeelding 6 Huidige situatie vanaf de Mûntsgroppe

9 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Afbeelding 7 Huidige situatie vanaf de Fintsjes in Rottevalle

2.1.2 Functionele situatie Er is sprake van aanzienlijk achterstallig onderhoud aan de gebouwen. Bovendien zijn de indelingen van de bedrijfsgebouwen achterhaald en daarmee economisch niet meer bruikbaar. Aanpassing van de gebouwen is uit bedrijfseconomische overweging niet haalbaar. De ligboxenstal op de locatie is aan het einde van z’n technische levensduur en is aan vervanging toe. Om deze vervangingsinvestering terug te kunnen verdienen is schaalvergroting noodzakelijk. De ligboxenstal is door zijn vorm en afmetingen niet geschikt voor andere functies, bovendien zijn de golfplaten op het dak asbesthoudend. 2.1.3 Toekomstige situatie In de toekomstige situatie wordt het perceel in twee delen gesplitst. Op het westelijke deel wordt een nieuwe woning gerealiseerd, de vrijstaande recent gebouwde schuur blijft gehandhaafd. Op het oostelijke deel van het perceel blijft de woning met de aangebouwde schuur en de voormailge werktuigenberging. Op de percelen wordt alleen verharding toepast waar dat functioneel is; verharding wordt niet gebruikt om 'overhoekjes' te vullen. De tuinen worden zo groen mogelijk ingericht om een versnelde regenwaterafvoer te voorkomen en de biodiversiteit te verhogen. De bestaande in-/uitrit voor de nieuwe woning blijft gehandhaafd. De inrit naar de bestaande woning wordt verlegd meer naar het westen.

Parkeren vindt plaats op eigen terrein, daarvoor is voldoende ruimte. Er wordt rekening gehouden met de landschappelijke kwaliteiten van het gebied door rekening te houden met het openhouden van de zichtlijnen over de kavel. De precieze invulling van de locatie zal plaatsvinden aan de hand van een concreet bouwplan. Daarbij zal in ieder geval aansluiting plaats moeten vinden bij het landschappelijk inpassingsplan dat is opgenomen in bijlage 4 Kernpunt hierin is dat er beperkt nieuwe opgaande groenstructuren op het perceel worden gerealiseerd. Een haag en enkel solitaire bomen markeren de nieuwe erfscheiding. Een uitsnede van het landschappelijk inpassingsplan is te zien op de volgende afbeelding. Hiermee zal de ruimtelijke kwaliteit op en rond het perceel verbeteren. Het versterken van de landschappelijke kwaliteit is verzekerd doordat de realisatie van het landschappelijke inpassingsplan als voorwaardelijke verplichting in de regels van dit plan is opgenomen. Op die manier is de landschappelijke inpassing juridisch geborgd.

10 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Afbeelding 8 inpassingsplan Mûntsgroppe 2 en 4 (Sikkema, 2024)

11 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

3 Beleidsmatige onderbouwing Rijksbeleid 3.1.1 Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet staat voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke omgeving. De Omgevingswet bundelt wetgeving en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. De nieuwe wet zorgt een samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk en betere en snellere besluitvorming. 3.1.2 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld als rijksstructuurvisie. De NOVI vervangt onder andere de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De NOVI is de langetermijnvisie voor een duurzame fysieke leefomgeving in Nederland. De NOVI heeft als toekomstperspectief een duurzame leefomgeving waarbij de kwaliteiten van de omgeving worden behouden en versterkt. Daarnaast bestaan de Nederlandse uitdagingen van de ruimtelijke inrichting in een klimaatbestendige delta en zorgvuldig gebruik van de schaarse ruimte in Nederland. Dit kan worden bereikt door goede samenwerking tussen de verschillende betrokken instanties. De opgaven die voortkomen uit de nationale belangen van het Rijk zijn vertaald in vier integrale prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie 2.

Duurzaam economisch groeipotentieel 3. Sterke en gezonde steden en regio’s 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Binnen deze prioriteiten zal aandacht zijn voor de onderlinge verwevenheden en spanningen daartussen en voor thema’s en opgaven die daar dwars doorheen lopen, zoals leefomgevingskwaliteit, gezondheid, cultureel erfgoed, water, bodem en (nationale) veiligheid. Binnen de prioriteiten hanteert het Rijk drie afwegingsprincipes die helpen om beleidskeuzes te maken: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal 3. Afwentelen wordt voorkomen Planspecifiek Het voorliggende plan sluit aan op de prioriteit "Sterke en gezonde steden en regio's". Binnen het plangebied wordt een nieuwe woning gerealiseerd. Het ontwerp van de woning vindt aansluiting bij de uitstraling van het gebied. De ontwikkeling draagt bij aan het imago van het gebied en versterkt de uitstraling van het gebied. Als gevolg hiervan past het beoogde plan goed binnen de omgeving. Een van de resultaten is dat de leefbaarheid en vitaliteit van het gebied wordt bevorderd. Deze verbeteringen sluiten daarmee aan bij de doelstellingen van sterke en gezonde steden en regio's. Voor nadere toelichting op de landschappelijke inpassing wordt verwezen naar paragraaf 2.1.3

12 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

3.1.3 Instructieregels Rijk (AMvB’s) Bij een aanvraag van een wijziging van het omgevingsplan zijn de instructieregels in hoofdstuk 5 van het Bkl, de provinciale instructieregels en eventuele instructies het beoordelingskader. Het Bkl omvat voor de volgende onderwerpen instructieregels: • Waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2) • Beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3) • Beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; • Beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; • Het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; • Het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijks vaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; • Het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8). Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving.

Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. In heel bijzondere gevallen kunnen B&W de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. Planspecifiek Op voorliggend plan zijn in paragraaf 4.1, 4.3, 4.9 en 4.11 de argumenten aangaande veiligheid, gezondheid en milieu en beschermen landschappelijke, stedenbouwkundige en culturele waarden van uiteengezet. In hoofdstuk vier van deze motivering worden de consequenties van de instructieregels voor het plan beschreven. Op basis van de informatie uit hoofdstuk vier kan gesteld worden dat er geen strijd is met de instructieregels uit het Bkl.

Provinciaal beleid 3.2.1 De romte diele De omgevingsvisie “de romte diele” is vastgesteld door Provinciale staten op 23 september 2020. In de Omgevingsvisie “De romte diele” staat wat de provincie doet om de basiskwaliteiten van de Friese leefomgeving op orde te houden. Ook staat er in waar de provincie met de leefomgeving van Fryslân naar toe wil: de ambitie en doelen voor de komende 25 jaar. Dat geeft richting aan waar de provincie met partijen naar toe wil werken. De hoofdambitie is: Brede welvaart in een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân. Dat is de hoofdambitie van de provincie Fryslân voor de Friese leefomgeving. Met de leefomgeving bedoelen we: de gedeelde ruimte waarin de mensen in de provincie samenleven. Fryslân is van alle mensen die er wonen, werken of te gast zijn.

13 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

De provincie wil extra inzetten op vier urgente, integrale opgaven: - Fryslân vitaal, leefbaar en bereikbaar houden; - Energietransitie met kracht voortzetten; - Fryslân klimaat adaptief inrichten; - Versterken van de biodiversiteit; Het plangebied ligt niet binnen het bestaand stedelijk gebied van de kern Rottevalle. Het provinciaal beleid is erop gericht om wonen en werken zoveel mogelijk te bundelen in bestaand stedelijk gebied om zo zorgvuldig ruimtegebruik te bewerkstelligen. Aangezien er sprake is het slopen van beeld verstorende bebouwing, het beëindigen van een activiteit met een rommelig beeld op het platteland en het hergebruiken van de locatie voor het bouwen van een nieuwe woning, wordt hiermee de vitaliteit en leefbaarheid van Fryslân versterkt. De bestaande activiteit gebruikten relatief veel energie. De nieuwe woning wordt bijna energieneutraal gebouwd. Ook wordt de woning voorzien van zonnepanelen. Het plan draagt bij aan het voortzetten van de energietransitie. Water-robuust bouwen is voldoende hoog en/of adaptief bouwen, zodat bij calamiteiten de schade van een overstroming beperkt blijft. Het plangebied ligt niet binnen bestaand stedelijk gebied. De locatie is van zichzelf al water-robuust ingericht. Het peil van de woning wordt hoger aangelegd dan de hoogte van het maaiveld van de omliggende landerijen.

Veel dichte verharding wordt weggehaald, regenwater wordt minder snel afgevoerd. Ook wordt het platte dak van de woning voorzien van een extensief groen dak (dikte substraat < 20 cm). Bovendien heeft het watersysteem rond de locatie een grote afvoercapaciteit. De impact van de klimaatverandering op het initiatief is zo klein mogelijk. De locatie wordt klimaat adaptief ingericht. Veel verharding wordt vervangen voor tuin of gazon. De locatie wordt voorzien van meer diverse soorten planten en bomen, zie hiervoor het landschappelijke inpassingsplan (bijlage 4) Er wordt bewust ruimte voor biodiversiteit gecreëerd op, aan of in het gebouw en de directe omgeving, zodat er meer diverse planten- en diersoorten kunnen leven. Het initiatief draagt, op de schaal die past bij het project, bij aan de uitgangspunten gesteld in de omgevingsvisie. 3.2.2 Omgevingsverordening Fryslân 2022 De omgevingsverordening Fryslân 2022 zijn de instructieregels vanuit de Provincie. De verordening heeft betrekking op de fysieke leefomgeving en activiteiten die gevolgen hebben of kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving zoals bedoeld in artikel 1.2 van de Omgevingswet. De omgevingsverordening is gebaseerd op vier inhoudelijke principes: ‘Omgevingskwaliteiten als ontwerpbasis’ ‘Zuinig en meervoudig ruimtegebruik’, ’Koppelen en verbinden als uitdaging’ en ‘Gezond en veilig’.

Omgevingskwaliteiten als ontwerpbasis’ In de omgevingsverordening is in artikel 2.1 lid 3 omschreven op welke wijze er aandacht moet zijn voor de omgevingskwaliteit van een initiatief. Een omgevingsplan dat voorziet in nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies buiten het bestaand stedelijk gebied bevat voor die functies een onderbouwing van de wijze waarop het plan de omgevingskwaliteiten benut als ontwerpbasis, en het borgt het zorgvuldig situeren en inrichten van nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies op basis van de omgevingskwaliteiten.

14 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Als bijlage 4 is het landschappelijk inpassingsplan opgenomen. De bestaande houtsingelstructuur blijft behouden, dit wordt geborgd in de regels van het omgevingsplan. Het nieuwe gebouw wordt hiermee zorgvuldig ingepast in de bestaande structuur. De omgevingskwaliteit is benut als ontwerpbasis. Zuinig en meervoudig ruimtegebruik’ Zuinig en meervoudig ruimtegebruik is een speerpunt in de omgevingsverordening, in artikel 2.3 van het omgevingsplan is dit als volgt verbijzonderd: 1. Een omgevingsplan, dat voorziet in nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies buiten het bestaand stedelijk gebied, bevat voor die functies een onderbouwing van het principe van zuinig- en meervoudig ruimtegebruik, waaruit tenminste blijkt: a. dat de nieuwe functie voorziet in een behoefte; b. dat het redelijkerwijs niet mogelijk is om gebruik te maken van een bestaand bouwperceel, en c. dat de mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik zijn afgewogen en indien mogelijk worden benut. 2. In het geval in een omgevingsplan een nieuwe stedelijke functie wordt toegedeeld buiten het bestaand stedelijk gebied, moet worden onderbouwd waarom die functie redelijkerwijs niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd. Motivatie: De ligboxenstal, de sleufsilo’s en een deel van de erfverharding op de locatie hebben hun functie verloren en worden gesloopt.

De vrijkomende ruimte wordt opnieuw benut voor de bouw van een nieuwe woning. De voormalige boerderij met bedrijfswoning wordt gerenoveerd en krijgt de functie wonen - woonboerderij. De werktuigenberging bij de boerderij wordt asbestvrij gemaakt en wordt voorzien van nieuwe beplating. De bestaande jongveestalling zal worden hergebruikt als bijgebouw bij de nieuw te bouwen woning. Bestaande gebouwen worden zo veel als mogelijk behouden en krijgen een nieuwe functie. Op de plek van gebouwen die niet meer te behouden zijn wordt een nieuwe woning gebouwd. Bij uitstek is door het initiatief op deze locatie sprake van zuinig en meervoudig ruimtegebruik. Koppelen en verbinden Een omgevingsplan dat voorziet in nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies buiten het bestaand stedelijk gebied, bevat voor die functies een onderbouwing van de wijze waarop nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden in het plan bijdragen aan één of meerdere opgaven voor de leefomgeving, zoals energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, werkgelegenheid of het versterken van de biodiversiteit, door het maken van slimme combinaties en het benutten van koppelkansen. Aldus artikel 2.4 van het omgevingsplan Fryslân. Op welke wijze het project bijdraagt aan de energietransitie, de klimaatadaptie en het versterken van de biodiversiteit is omschreven onder paragraaf 3.2.1.

Door het verwijderen van de bedrijfsgebouwen uit het landelijk gebied en het uitvoeren van het landschappelijk inpassingsplan verbeterd de leefomgeving. Door het project wordt aan de circulaire economie bijgedragen door hergebruik van de vrijkomende materialen en grondstoffen vanuit de vrijkomende bestrating, en de sloop van de bedrijfsgebouwen. Conclusies Koppelen en verbinden Naar de aard en schaal van het project wordt koppelkansen voldoende benut.

15 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Gezond en veilig In artikel 2.5 lid 1 van het omgevingsplan Fryslân is over “gezond en veilig” de volgende randvoorwaarde geformuleerd: Een omgevingsplan, dat voorziet in nieuwe functies of uitbreiding van bestaande functies, bevat een onderbouwing van de wijze waarop effecten op de gezondheid en veiligheid zijn meegewogen in het plan. Gevaarlijke inrichtingen In de omgeving van het plangebied zijn geen inrichtingen gelegen die een risicobron vormen zoals bedoeld in paragraaf 5.1.2 van het besluit kwaliteit leefomgeving. Er zijn ook geen andere gevaarlijke inrichtingen aanwezig (bron: Risicokaart). Transportroutes gevaarlijke stoffen Het plangebied bevindt zich buiten het aandachtsgebied transportroutes gevaarlijke stoffen. Aardgastransportleidingen De nieuw te bouwen woning (Mûntsgroppe 4) binnen het plangebied ligt wel binnen het brandaandachtsgebied van een aardgastransportleiding. (bron: Risicokaart). In paragraaf 4.9 wordt dit aspect verder gedetailleerd behandeld. Conclusie Door het initiatief wordt geen onverantwoorde risico’s gelopen op het gebied van veiligheid en gezondheid. Ruimte voor Ruimte sloop beeldverstorende bebouwing In artikel 2.27 van de provinciale omgevingsverordening is de ruimte-voor-ruimte-regeling opgenomen.

In afwijking van artikel 2.6 kan buiten het bestaand stedelijk gebied maximaal één nieuwe woning op een bestaand voormalig agrarisch bouwperceel of een voormalig niet-agrarisch bouwperceel, in een omgevingsplan worden opgenomen, wanneer: a. sprake is van sloop van 1000 m² aan beeldverstorende bebouwing op het voormalig agrarisch bouwperceel of voormalig niet-agrarisch bedrijfsperceel, en b. de omgevingskwaliteiten op het perceel aanzienlijk verbeteren, en c. de omvang van de woning is afgestemd op aard en schaal van de omgeving Aan deze voorwaarden wordt voldaan.

16 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Te slopen: 1. ligboxenstal 4. Mestsilo 6. Sleufsilo’s 3 stuks Inclusief een deel van de erfverharding.

Afbeelding 8 Te slopen gebouwen

Er wordt 1.065 m2 aan beeld verstorende bebouwing gesloopt. Het nieuwe erf wordt ingericht op een cultuurhistorisch en landschappelijk verantwoorde manier. Zie voor het inpassingsplan bijlage 4. Voor wat betreft de maatvoering van de nieuwbouw is aangesloten bij het voormalig bestemmingsplan Buitengebied, onderdeel van het tijdelijk deel van het omgevingsplan. Cultuurhistorische kernkwaliteiten: De motivering in het wijzigingsplan moet ingaan op de cultuurhistorische kernkwaliteiten, conform artikel 2.1, lid 2 van de Omgevingsverordening Fryslân 2022. Het plangebied Mûntsgroppe 2-4 te Rottevalle ligt binnen een gebied dat in de Cultuurhistorische Kaart Fryslân (CHK2) is aangeduid als “boerderijplaats / historisch boerenerven”. Deze aanduiding geeft aan dat het perceel deel uitmaakt van het historische ontginningslint, met kenmerkende erfstructuren en relationele ligging in het landschap. Bij de planontwikkeling is rekening gehouden met de cultuurlandschappelijke en architectonische context, met als uitgangspunten: 1.

Behoud van historische bebouwingsdelen De bestaande boerderij en eventuele aangebouwde schuur blijven behouden en vormen het

17 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

2. 3.

4.

herkenbare erfgoedanker. Sloop van beeldbepalende historische structuren is uitgesloten, tenzij nader onderzoek en toetsing uitwijzen dat vervanging verantwoord is. Afstemming van nieuwe bouw op de erf- en lintstructuur De nieuwe woning wordt gepositioneerd in een positie en schaal die past binnen de historische verkaveling en de onderlinge afstand tot erfgrenzen en open landschap. Landschappelijke inpassing ter versterking van kernkwaliteiten o Het erf wordt ingepast met streekeigen beplanting (houtsingels, boomgroepen, beuken- of haagstructuren) die aansluiten op de erflijnen. o Zichtlijnen worden open gehouden naar achterliggende agrarische percelen, om de ruimtelijke werking van het coulisselandschap te behouden. Dubbelbestemmingen en bescherming onderliggende waarden Op de verbeelding en in de planregels is een dubbelbestemming “Waarde – Archeologie / Cultuurhistorisch waardevol gebied (niveau 1)” opgenomen om eventuele ondergrondse archeologische waarden te beschermen en toekomstige grondroerende ingrepen te reguleren.

Op deze wijze wordt voldaan aan de eis in artikel 2.1, lid 2 van de Verordening Fryslân 2022 om in plannen expliciet rekening te houden met cultuurhistorische kernkwaliteiten. De karakteristieke waarde van het gebied wordt daarmee gerespecteerd en versterkt, in plaats van aangetast. In afbeelding 4 is een uitsnede opgenomen van de CHK2-kaart waarin het perceel is aangeduid als “historisch boerenerven / boerderijplaats”.

Zoals in hoofdstuk 1 aangegeven ligt het plangebied in een regio waar zich Boerderijplaatsen bevinden. Boerderijplaatsen zijn archeologisch waardevolle terreinen, die volgens de Monumentenwet worden benaderd. Als bij de boerderijplaats(en) elementen en structuren aanwezig zijn, die onderdeel maken van het (historische) erf, is historisch/waarderend onderzoek nodig Op grond van artikel 2.1 lid 2 van de omgevingsverordening van de Provincie wordt het volgende gevraagd: • In een omgevingsplan dat een regeling bevat voor gronden buiten het bestaand stedelijk gebied wordt gemotiveerd op welke wijze het plan rekening houdt met de landschappelijke- en cultuurhistorische kernkwaliteiten, zoals omschreven in Grutsk op ‘e Romte, en het bevat regels die nodig zijn om deze kernkwaliteiten zo veel mogelijk te behouden en te versterken. Vanuit de 'Cultuurhistorische Kaart Fryslân' is er een boerderijplaats op deze locatie zichtbaar. Zie afbeelding 4. Er wordt hiermee voldaan aan de instructieregel uit artikel 2.1 lid 2 van de omgevingsverordening. En er wordt voldaan aan de kernkwaliteiten, zoals omschreven in Grutsk op ‘e Romte. Conclusies provinciaal beleid: Het planvoornemen voldoet aan de omgevingsverordening van de provincie Fryslân.

Gemeentelijk beleid 3.3.1 Omgevingsvisie Smallingerland De gemeenteraad van de gemeente Smallingerland heeft op 01-03-2022 de Omgevingsvisie Smallingerland vastgesteld. In de Omgevingsvisie staan de leidende principes en doelen van de gemeente Smallingerland voor de inrichting, ontwikkeling en het beheer van de fysieke leefomgeving met het oog op de toekomst.

18 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

De 4 opgaven zijn: - Drachten als regionaal verzorgingsgebied - Drachten als stad voor innovatieve maakindustrie - Levendige en aantrekkelijke dorpen en wijken - Buitengebied met kwaliteit Dit initiatief wordt met name geraakt wordt door de laatste beide opgaven. -

Levendige en aantrekkelijk dorpen en wijken:

Navolgende aspecten zijn van belang om levendige en aantrekkelijke dorpen en wijken te behouden of te realiseren. Zorgen voor: - voldoende en de juiste ontmoetingsplekken; - een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag; - een gevarieerd en levendig cultureel aanbod, dit draagt bij aan een aantrekkelijke woonomgeving. Daarnaast zijn voorzieningen belangrijk, voorzieningen die goed aansluiten bij de behoeften. Deze voorzieningen moeten voor iedereen op een veilige manier bereikbaar zijn. Ook voldoende en de juiste woningen, dragen bij aan deze opgave. Aantrekkelijk gaat ook over de kwaliteit van de omgeving. Zoals de gebouwde omgeving en de openbare ruimte. In Smallingerland wordt volop ingezet op behoud en versterking van de leefbaarheid van dorpen en wijken. De gemeente streeft naar dorpen en wijken die levendig, gezond, veilig en aantrekkelijk zijn. Met een open gemeenschap vol gemeenschapszin. Motivatie: De rommelige aanblik van het gebied rond de Mûntsgroppe 2 verdwijnt met het weghalen van de ligboxenstal, de sleuf- en mestsilo’s en een deel van de erfverharding. De kans wordt verkleind dat een buiten gebruik geraakt agrarisch bedrijf wordt gebruikt voor criminele activiteiten. De nieuwe woning wordt zorgvuldig ingepast in de omgeving. De omgevingskwaliteit wordt door het initiatief versterkt. Het plan voorziet o.a.

in de toevoeging van een woning, voorzieningen zoals scholen, middenstand, dorpshuis en andere voorzieningen worden meer benut. De leefbaarheid van Rottevalle wordt door het initiatief versterkt. - De kwaliteit van het buitengebied: Dorpen en wijken worden versterkt op het gebied van levendigheid en aantrekkelijkheid, door passende woningbouw, ontmoetingsplekken en het behouden en het realiseren van faciliteiten. De gemeente Smallingerland zet ook in op het versterken van de kwaliteit van het buitengebied door het versterken van de diverse belangrijke functies die het buitenbied vervult, zoals landbouw, natuur en recreatie. De hoofdkeuze voor de opgave van het platteland is een gezond, aantrekkelijk, veilig en economisch vitaal buitengebied. Dat betekent een gezonde bodem, gezonde lucht, een gezonde waterkwaliteit, dierenwelzijn en aandacht voor biodiversiteit. En dat in een afwisselend en toegankelijk landschap. Op het niveau van de omgevingsvisie worden drie landschappelijke deelgebieden onderscheiden. Het gaat om de openheid en waterrijkdom in het westen, de beslotenheid en rijkdom aan singelbeplanting in het noordoosten en de overgang naar het landschap van bos en buitenplaatsen in het zuiden. Voor het oostelijke deelgebied waarin het plangebied ligt gaan de kansen vooral over de versterking van de singelstructuren en de stevigheid van de singels zelf.

In een deel van dit gebied zijn ook de wijken heel kenmerkend. Door houtsingels en dykswâlen op langgerekte percelen heeft dit gebied een besloten karakter. De gemeente wil er samen met haar partners er o.a. voor zorgen dat: - goede mogelijkheden worden geboden voor alternatieve invulling op locaties van stoppende agrarische bedrijven - we ons blijven inzetten voor de kwaliteiten en de ontwikkelkansen van de Noardlike Fryske Wâlden In paragraaf 3.3.5. worden de afwegingen verder uitgewerkt. Daarmee wordt aangetoond dat het initiatief past binnen de omgevingsvisie van de gemeente Smallingerland.

19 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

3.3.2 Regionale afspraken Wonen 2016 - 2026, Woonregio Zuidoost Fryslân Op regionaal niveau zijn afspraken ten aanzien van woningbouw vastgelegd door gemeenten en provincie. De gemeenten Heerenveen, Ooststellingwerf, Opsterland, Smallingerland en Weststellingwerf vormen samen de regio Zuidoost. Op 5 februari 2019 heeft de provincie een brief gestuurd aan de regio Zuidoost met woningbouwafspraken voor de periode 2016 tot 2026. Hierin zijn per gemeente afspraken gemaakt over de maximale binnenstedelijke en buitenstedelijke woningbouwruimte. Voor de gemeente Smallingerland is er een maximale woningbouwruimte van 1.251 woningen voor 2016 tot 2026, met een aandeel van 40% binnenstedelijk en 60% buitenstedelijk. De woning die mogelijk wordt gemaakt met dit tijdelijk deel van het omgevingsplan, past binnen de beschikbare buitenstedelijke woningbouwruimte. De woning valt binnen een reservering voor incidentele gevallen in het buitengebied. Daarmee is de behoefte aan de woningen aangetoond en past het voornemen binnen de woningbouwafspraken van regio Zuidoost Fryslân.

3.3.3 Omgevingsgerichte woonvisie 2020-2025 De gemeente Smallingerland heeft haar woningbouwambities vastgelegd in de woonvisie 2020-2025 (vastgesteld door de Gemeenteraad op 06-10-2020). De woonvisie is het toetsingskader voor woningbouwinitiatieven. Ook is het een belangrijk en breed gedragen instrument voor de opgaven en ambities in de woningvoorraad en daarmee gebiedsontwikkeling. De ambities van Smallingerland in de woonvisie zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

Aantrekkelijke en gevarieerde nieuwbouw. Ruim 1.000 woningen erbij in vijf jaar. Duurzamer en toekomstbestendiger woningvoorraad. Op weg naar energieneutraal. Wijs met grijs; meer ruimte voor initiatieven gericht op senioren & woningaanpassing. Sterker inzetten op ‘mienskipssin’ en vitale dorpen en wijken. Sociaal wonen; betere beschikbaarheid, betaalbaarheid en zorg voor kwetsbare doelgroepen.

Het woningbouwprogramma betreft de ambitie om van 2020 tot 2025 1.100 woningen te bouwen in Drachten en de dorpen. Voor de Mûntsgroppe in Rottevalle zijn er geen woningen benoemd. Wel zijn er voor Drachten en de dorpen ieder jaar 12 woningen opgenomen voor incidentele woningbouw. De voorgenomen ontwikkeling valt hieronder. Er is nog voldoende ruimte hierbinnen om medewerking te verlenen aan dit initiatief. Daarnaast is het noemenswaardig dat het voornemen het herbestemmen van een voormalig agrarisch bedrijf op een perceel tot woning betreft. Daarmee wordt een nieuwe duurzame functie aan het perceel toegevoegd. Dit past binnen de ambitie die de gemeente heeft op het gebied van herbestemmen en/of inbreiding voor uitbreiding. 3.3.4 Parapluplan parkeernormen Op 10-01-2017 heeft de raad van de gemeente Smallingerland het paraplubestemmingsplan parkeernormen vastgesteld. In dit tijdelijk deel van het omgevingsplan wordt verwezen naar de Parkeernormennota Smallingerland 2015. In hoofdstuk 4.2 van deze normennota wordt aangegeven dat voor een vrijstaande woning in het buitengebied 2,4 parkeerplek moet worden gerealiseerd. (Dit is inclusief 0,3 bezoekers-parkeerplek). Op de locaties is bij elk van beide woningen ruimte voor 3 parkeerplekken. Hiermee wordt voldaan aan het parapluplan parkeernormen.

3.3.5 Paraplubestemmingsplan Wonen in Smallingerland Op 06-07-2021 heeft de raad van de gemeente Smallingerland het paraplubestemmingsplan Wonen (onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan) in Smallingerland vastgesteld. De plansystematiek van het tijdelijk deel van het omgevingsplan in Smallingerland maakt het onbedoeld mogelijk dat woningen kunnen worden gebruikt voor kamerverhuur of zelfs kunnen worden gesplitst. Hoewel er een beperkt aantal gevallen bekend is, is dit een ontwikkeling die de gemeente wil tegengaan. Het gebruik van woningen door meerdere huishoudens die daar eigenlijk niet voor bedoeld zijn, levert in potentie een

20 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

hogere kans op overlast op. Middels het paraplubestemmingsplan Wonen in Smallingerland wordt het gebruik van woningen nader gedefinieerd in de “beleidsnota Verruimen begrip huishouden”, en de memo “parapluplan “wonen in bestemmingsplan” (allen onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan). Het initiatief biedt geen mogelijkheden om met meerdere gezinnen gebruik te maken van 1 woning. Welstands- en reclamenota 2018 Het welstandsbeleid van Smallingerland is opgesteld vanuit de overtuiging dat de lokale overheid het belang van een aantrekkelijke bebouwde omgeving dient te behartigen. De gevels van gebouwen en andere bouwwerken vormen samen met de openbare ruimte de dagelijkse leefomgeving van de mensen in Smallingerland. Dat betekent dat de verschijningsvorm van een bouwwerk geen zaak is van de eigenaar alleen; elke voorbijganger wordt ermee geconfronteerd, of hij nu wil of niet. Het doel van het welstandstoezicht is om, in alle openheid, een bijdrage te leveren aan de belevingswaarde van de gemeente Smallingerland. Door het opstellen van welstandsbeleid wil de gemeente een helder, controleerbaar en klantgericht welstandstoezicht inrichten. Een belangrijke pijler van de welstandsnota is het gebiedsgerichte welstandsbeleid.

De gebiedsgerichte welstandscriteria worden gebruikt voor de kleine en middelgrote bouwplannen die zich voegen binnen de bestaande ruimtelijke structuur van Smallingerland. Deze criteria zijn gebaseerd op de identiteit van Smallingerland en het architectonische vakmanschap en de ruimtelijke kwaliteit zoals die in de bestaande situatie worden aangetroffen. Op grond van de ruimtelijke ontwikkeling van Smallingerland en op basis van veldwaarnemingen is een indeling gemaakt naar ruimtelijk en functioneel samenhangende gebiedsdelen. In Smallingerland zijn 31 typen welstandsgebieden onderscheiden. Voor de locatie zijn de gebiedscriteria G1 Buitengebied gesloten (Coulissenlandschap) van toepassing. De nieuwe woning dient aan de welstandscriteria van dit gebiedstype te voldoen. Hierdoor zal worden aangesloten bij het bebouwingsbeeld van de directe omgeving. Het ontwerp voor de woning zal worden getoetst aan de betreffende criteria.

Afbeelding 9: Detail welstandskaart, het plangebied is met een rode cirkel aangegeven.

3.3.6

Klimaatadaptieplan Smallingerland

21 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Bij het ontwikkelen van de plannen op deze locatie is ook invulling gegeven aan het Klimaatadaptatieplan Smallingerland, Klimaatadaptatiestrategie 2050, Uitvoeringsagenda 20242028 gedateerd Januari 2024. Om te voldoen aan het klimaatadaptieplan worden navolgende punten gerealiseerd: Gevel en dak: Extensief groen dak (dikte substraat < 20 cm) op 80% van alle platte daken. De woning is voorzien van een overkapping, hier wordt een groen dak op aangebracht. Verblijfplaatsen: Nestplaatsen voor vogels verwerkt in gebouw. Minimaal 2 verblijfplaatsen per woonhuis. In de schuur worden zwaluwen, die nu in de ligboxenstal nestelen, de gelegenheid geboden te komen nestelen. - Insectenhotel geplaatst in buitenruimte, minimaal 2 per projectgebied. Op het erf komen 2 insectenhotels te staan. Omgeving: - Natuurlijke erfafscheiding/perceelafscheiding in de vorm van een haag en/of klimplanten - Elke tuin wordt voorzien van minimaal 1 fruitboom - Bij aanplant van groen wordt gebruik gemaakt van inheems plantmateriaal dat voedsel (nectar) levert voor insecten - Grond wat afgegraven is bij een project wordt hergebruikt op hetzelfde projectterrein, bijvoorbeeld voor creëren van reliëf/insectenheuvels - Aanleg van kruidenrijk grasland ingezaaid met een inheems bloemenmengsel van minimaal 100 m2 - Het onbebouwde areaal bestaat voor minimaal 80% uit groen. Dit is exclusief tuinen.

De wijze waarop dit is ingevuld is verder uitgewerkt in het landschappelijk inpassingsplan (bijlage 4). Er worden ruim voldoende punten behaald om te voldoen aan Klimaatadaptatieplan Smallingerland, Klimaatadaptatiestrategie 2050. 3.3.7

Toetsing van het initiatief aan het gemeentelijk beleid

De voorgenomen ontwikkeling betreft een kleinschalig particulier initiatief in het buitengebied van de gemeente Smallingerland. Vanuit het gemeentelijk beleid zijn er geen specifieke richtlijnen voor ruimte voor ruimte plannen als deze. Aan de welstandscriteria zal voldaan moeten worden bij de uitwerking van het ontwerp van de woning. Verder past de toevoeging van één woning in het buitengebied ter vervanging van landschapontsierende schuren binnen het woonbeleid van de gemeente. Daarmee past de ontwikkeling binnen het gemeentelijk beleid.

22 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

4 Milieu- en omgevingsaspecten Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 staat het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, samen met een goede omgevingskwaliteit, centraal (artikel 1.3, lid a). Onderstaand is per woon- en omgevingsaspect beschreven wat voor een wijziging er optreedt en dat daarmee een gezonde fysieke leefomgeving, samen met een goede omgevingskwaliteit gegarandeerd is.

m.e.r.-beoordeling Sinds 1 januari 2024 maakt een toets aan de regels voor milieueffectrapportage (m.e.r.) deel uit van de beoordeling van de volledigheid van een aanvraag voor een Wijzing aan het Omgevingsplan. Doel van de m.e.r. is het milieubelang volwaardig te laten meewegen bij de voorbereiding en vaststelling van plannen en besluiten die (uiteindelijk) kunnen leiden tot belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. De wetgeving omtrent de milieueffectrapportage (m.e.r) is opgenomen in afdeling 16.4 van de Omgevingswet en in hoofdstuk 11 en bijlage V bij het Omgevingsbesluit. Planspecifiek Het voorgestelde plan betreft een stedelijk ontwikkelingsproject, waardoor de volgende aspecten van toepassing zijn: Stedelijk ontwikkelingsproject Volgens Bijlage V van het Omgevingsbesluit J11 is een Stedelijk Ontwikkelingsproject niet verplicht om een milieueffectrapportage (MER) op te stellen. Echter, voor bepaalde stedelijke ontwikkelingsprojecten, zoals aanleg, wijziging of uitbreiding, is een MER-beoordeling wel vereist. Dit geldt met name wanneer er aanzienlijke milieueffecten kunnen optreden, zoals bepaald in artikel 16.43, eerste lid, onder b, van de wet. In dergelijke gevallen moet tijdens de voorbereiding van de besluitvorming een milieueffectrapport worden opgesteld.

Het bevoegd gezag beoordeelt vervolgens of er sprake is van aanzienlijke milieueffecten., Bij de beoordeling door het bevoegd gezag worden relevante criteria uit Bijlage III van de MER-richtlijn in overweging genomen. Deze criteria omvatten: 1.

Kenmerken van de Projecten: Bij het beschouwen van de kenmerken van de projecten dienen met name de volgende aspecten in overweging te worden genomen: a. Omvang van het project; b. Cumulatie met andere projecten; c. Gebruik van natuurlijke hulpbronnen; d. Productie van afvalstoffen; e. Verontreiniging en hinder; f. Risico van ongevallen, met specifieke aandacht voor gebruikte stoffen of technologieën.

2.

Plaats van de Projecten: Bij het evalueren van de kwetsbaarheid van het milieu in gebieden die mogelijk beïnvloed worden door de projecten, dienen met name de volgende factoren in beschouwing te worden genomen: a. Bestaand grondgebruik; b. Relatieve rijkdom, kwaliteit en regeneratievermogen van natuurlijke hulpbronnen in het gebied; c. Opnamevermogen van het natuurlijke milieu, met speciale aandacht voor: i. Wetlands;

23 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

ii. iii. iv. v. vi. vii. viii. ix. 3.

Kustgebieden; Berg- en bosgebieden; Reservaten en natuurparken; Gebieden aangeduid of beschermd door nationale wetgeving; Speciale beschermingszones aangewezen volgens EU-richtlijnen; Gebieden waar milieunormen van de EU worden overschreden; Gebieden met hoge bevolkingsdichtheid; Landschappen van historisch, cultureel of archeologisch belang.

Kenmerken van het Potentiële Effect: De potentiële aanzienlijke effecten van het project moeten in samenhang met de criteria van de punten 1 en 2 in overweging worden genomen. Hierbij moet met name worden gekeken naar: a. Het bereik van het effect (geografische zone en grootte van de getroffen bevolking); b. Grensoverschrijdend karakter van het effect; c. Orde van grootte en complexiteit van het effect; d. Waarschijnlijkheid van het effect; e. Duur, frequentie en omkeerbaarheid van het effect.

Er wordt onder de Omgevingswet niet meer getoetst aan de limitatieve lijst van MER-plichtige plannen en programma’s uit de Bijlage bij het Besluit MER. Het bevoegd gezag zal per specifiek geval na moeten gaan of er sprake is van een project, plan of programma in de zin van de SMB-richtlijn. Er wordt onder de Omgevingswet geen onderscheid meer gemaakt tussen een formele en vormvrije MER-beoordeling op grond van aangewezen drempelwaarden. Er is dus nog maar één MER-beoordelingsprocedure. Kenmerken van het project Criteria

Toets

Omvang van het project

Het plan maakt het volgende project mogelijk: Het realiseren van een nieuwe woning en het veranderen van de functie van de bestaande bedrijfswoning naar “wonen -woonboerderij”.

Cumulatie met andere projecten

De ontwikkeling betreft een op zichzelf staande ontwikkeling en derhalve is cumulatie met andere projecten niet aan de orde.

Gebruik van natuurlijke hulpbronnen

Er wordt zorgvuldig omgegaan met natuurlijke hulpbronnen, waaronder bouwmaterialen zoals hout, en energie, passend bij het beoogde gebruik en de schaal van het voorgenomen project. Het gebruik van natuurlijke hulpbronnen is beperkt tot wat strikt noodzakelijk is voor de bewoonde ruimten, zoals het gebruik van kraanwater. Gezien de aard en omvang van het initiatief wordt een beperkt verbruik van natuurlijke hulpbronnen verwacht. Dit gebruik zal, gezien het karakter van het plan, naar verwachting relatief beperkt zijn in omvang.

24 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Productie van afvalstoffen

Naast het gebruikelijke huishoudelijk afval dat voortkomt uit de toekomstige bebouwing en functies, inherent aan woningen, evenals het afval dat tijdens de bouwfase ontstaat (een tijdelijke situatie), wordt verwacht dat er geen andere afvalstoffen zullen worden geproduceerd gezien het toekomstige gebruik.

Verontreiniging en hinder

Tijdens de aanlegfase zullen er bouw en grondwerkzaamheden plaatsvinden in het plangebied. Dergelijke werkzaamheden zijn normaal bij herontwikkelingen binnen bestaand stedelijk gebied en dergelijke transformaties/ontwikkelingen betreffen een normale maatschappelijke ontwikkeling. Hoewel enige mate van hinder niet uitgesloten is, worden significant negatieve effecten niet verwacht. Ten aanzien van de toekomstige gebruiksfase kan op basis van de uitgevoerde omgevingsonderzoeken en verantwoordingen in de plantoelichting worden geconcludeerd dat er geen onevenredige verontreiniging en hinder zal optreden. In hoofdstuk 4 paragraaf 4.2 tot 4.13 wordt hier verder op in gegaan.

Het risico van zware ongevallen en/of rampen, waaronder rampen door klimaatverandering, Risico’s voor de menselijke gezondheid

4.1.1

In de nabije omgeving van het plangebied zijn geen gevaarlijke bronnen aanwezig, behoudens de hogedruk gasleiding die ten westen van de Mûntsgroppe ligt. De beoordeling van de risico’s die deze leiding met zich meebrengt wordt beoordeeld in paragraaf 4.9. In het gebied zijn geen verdere risico's voor menselijke gezondheid geïdentificeerd.

Plaats van het project

Plaats van het project Criteria Bestaand grondgebruik

Relatieve rijkdom aan en de kwaliteit en het regeneratievermogen van de natuurlijke hulpbronnen van het gebied Het opnamevermogen van het natuurlijke milieu, met in het bijzonder aandacht voor: • Gevoelige gebieden (wetlands,

Toets Het plangebied ligt buiten kom van Rottevalle. De bestaande agrarische locatie krijgt een nieuwe functie, er is sprake van bestaand grondgebruik. Het plangebied wordt omgeven door agrarische functies. Tegenover de locatie ligt een woonfunctie. Dit aspect is verder uitgewerkt in paragraaf 4.5.

Het plangebied is niet gelegen in het Natuurnetwerk en heeft geen natuurbeheertypen meegekregen in het vigerende Natuurbeheerplan. Er is voldoende aannemelijk gemaakt dat significant negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden op

25 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

kustgebieden, bergen en bosgebieden, reservaten en natuurparken, Habitat en Vogelrichtlijngebieden)

voorhand uit te sluiten zijn. Voor het effect van Stikstof op Natura 2000 gebieden wordt verwezen naar paragraaf 45.5

•

Gebieden waar de milieukwaliteitsnormen al niet worden nagekomen

Er is geen sprake van een gebied waarin wetgeving vastgestelde normen inzake milieukwaliteit reeds worden overschreden.

•

Gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid

Het plangebied ligt buiten een verstedelijkt gebied. De directe omgeving kent een normale bevolkings-en personendichtheid voor een dergelijk gebied.

•

Landschappen van historisch, cultureel of archeologisch belang

De locatie ligt deels in een gebied met een archeologisch waardevol gebied, dat aangeeft dat er een hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische waarden geldt. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 4.11

Wetlands, kust-, berg- en bosgebieden zijn in de omgeving niet aanwezig. Het plangebied bevindt zich niet in een grondwaterbeschermingsgebied. Dit is verder uitgewerkt in paragraaf 4.13.

In onderdeel A van de bijlage bij het Besluit m.e.r is bepaald wat verstaan wordt onder een gevoelig gebied. Als gevoelig gebied zijn gebieden aangewezen die beschermd worden op basis van de natuurwaarden, landschappelijke waarden, cultuurhistorische waarden en waterwingebieden. Onderstaand wordt aangegeven of er sprake is van dergelijke gebieden in de nabijheid van het project en zo ja, of er sprake is van potentiële effecten op gevoelige gebieden.

Gevoelig gebied (conform onderdeel A van de bijlage bij het Besluit m.e.r.) Gevoelig gebied

Toets

Beschermd natuurmonument

Niet aanwezig in de omgeving.

Habitat- en vogelrichtlijngebieden

Het plangebied is niet gelegen in een Vogel- en/of Habitatrichtlijngebied. Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied ligt op circa 9,3 km afstand van het plangebied. Voor verdere effecten op beschermde natuurgebieden wordt verwezen naar paragraaf 4.5.

Watergebied van internationale betekenis

Het plangebied valt niet binnen een watergebied van internationale betekenis.

Natuurnetwerk Nederland (voormalige EHS)

Het plangebied ligt buiten natuurnetwerk Nederland gebied, er zijn geen negatieve effecten op dit gebied gezien de afstand.

26 ‘Op ’e wyn fan juster, kinst hjoed net sile’

Landschappelijk waardevol gebied Waterwinlocaties, waterwingebieden en grondwaterbeschermingsgebieden Beschermd monument 4.1.2

Het landschap is niet landschappelijk waardevol. Het plangebied ligt niet in de nabijheid van waterwinlocaties, waterwingebieden. Het aspect water is verder uitgewerkt in paragraaf 4.13. Het plangebied is niet aangewezen als beschermd monument.