Bijlage 1 - Jaarstukken 2020 (september 2021)

88

Academie Smallingerland We vinden het belangrijk om iedereen binnen de organisatie te faciliteren om het beste uit zichzelf te halen. In 2020 is 'Academie Smallingerland' live gegaan, een nieuw online platform voor leren & ontwikkelen binnen de gemeente. Academie Smallingerland biedt een verzameling van trainingen afgestemd op onze organisatie. De ontwikkelkosten voor het opzetten van de Academie is gefinancierd uit het dienstverleningsbudget. Het aanbod is voor en veelal ook door medewerkers van de gemeente Smallingerland tot stand gekomen. Onderzoek apparaatskosten Het college heeft op verzoek van de raad in 2020 opdracht gegeven om een onderzoek uit te voeren naar de apparaatskosten (inclusief formatie) van onze gemeentelijke organisatie in vergelijking met andere gemeenten (benchmark). Dit onderzoek is in 2020 uitgevoerd door het bureau Berenschot. De centrale vraag bij het onderzoek was hoe de kosten en formatie per taak van onze organisatie zich verhouden tot die van andere, vergelijkbare gemeenten. De uitkomsten van de benchmark zijn aan de raad gepresenteerd en er is geadviseerd de uitkomsten te betrekken bij de kerntakendiscussie. Aanbesteding Arbo Het contract met onze vorige arbodienstverlener HCC liep af op 1 juli 2020.

In januari 2020 is een aanbestedingstraject opgestart om tot een nieuwe arbodienstverlener te komen, dat vanwege onvoldoende marktwerking moest worden stopgezet. Het inkoopteam heeft vervolgens met drie partijen een oriënterend gesprek gevoerd om hun visie ten aanzien van arbodienstverlening en de aansluiting bij gemeente Smallingerland te verkennen, waaruit Zorg van de Zaak als meest positief naar voren kwam. Zorg van de Zaak is per 1 juli 2020 gecontracteerd als onze nieuwe arbodienst voor de periode van 1 jaar met een optie op verlenging van tweemaal 1 jaar. De eerste zes maanden van samenwerking met Zorg van de Zaak zijn als positief ervaren. Doelmatig- en doeltreffendheidsonderzoeken (art 213a) Op grond van artikel 213a van de Gemeentewet en de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid hoort het college periodiek de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door hem gevoerde bestuur te onderzoeken en de resultaten hiervan met de raad te delen. Het laatste formele onderzoek dateert uit 2016, ook in 2020 is geen formeel 213a-onderzoek gedaan. De rekenkameronderzoeken, die ook doelmatigheid centraal hebben staan, zijn wel jaarlijks uitgevoerd. Sinds 2016 zijn er echter vele activiteiten ontplooid waarbij er gekeken is naar doelmatigheid en kosten, echter zonder het formele label van een doelmatigheidsonderzoek.

Recente voorbeelden hiervan zijn het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) en de herschikkingen. Rechtmatigheidsverklaring Vanaf het boekjaar 2021 moeten colleges van burgemeester en wethouders zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarstukken. Nu is het nog zo dat externe accountants bij de jaarrekening van een gemeente een controleverklaring verstrekken met een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid. Om de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording in verslagjaar 2021 mogelijk te maken is in 2020 intern een werkgroep in het leven geroepen om de verdere voorbereiding te verzorgen.

89

Financieel resultaat Overhead Bedragen in € Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

Rekening 2019 280.713 -17.448.731 -17.168.018

Begroting 2020 175.030 -18.992.484 -18.817.454

Rekening 2020 453.332 -18.026.529 -17.573.197

1.251.750 439.082

2.750.700 718.058

2.750.700 718.058

-15.477.187

-15.348.696

-14.104.439

0 0 0 0 1.244.257

0 -1.013.233 -1.035.000

0 -1.013.233 -1.035.000

-16.152.672

-803.976

489.490 -289.193 -619.000 -15.895.890

-15.348.696

Verschil 278.302 965.955 1.244.257

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Toevoeging reserve projecten in uitvoering Toevoeging reserve onderhoud eigen gebouwen Toevoeging reserve automatisering

Bedrag in € -477.353 -74.360 -461.520

Voorgestelde resultaatbestemming Storting reserve frictiekosten: afwikkeling aantal pers.dossiers

Bedrag in € -1.035.000

Verklaring financieel resultaat Overhead Dienstverlening In 2020 was er een budget voor dienstverlening beschikbaar van € 2,0 miljoen, hiervan is circa € 1,42 miljoen besteed in 2020. Een verklaring voor de lagere lasten van € 587.000 moet o.a. gezocht worden in het effect wat de coronamaatregelen op het programma hebben gehad. De opleidingen e.d. en de voortgang van de projecten hebben vertraging opgelopen, waardoor er minder inzet van extern personeel nodig was. Daarnaast blijkt dat kosten in werkelijkheid, los van de impact van de maatregelen ook lager uitvallen dan geraamd in het raadsvoorstel. Personele lasten De personele lasten zijn het afgelopen jaar € 554.000 hoger uitgevallen dan begroot. Belangrijkste oorzaak hiervoor is dat lasten voor inhuur van extern- of tijdelijk personeel voor het opvangen van fricties, zoals ziekte, hoger zijn uitgevallen dan de beschikbare ruimte hiervoor binnen de salarisbegroting. Afgeboekte vorderingen In de jaarrekening zijn twee vorderingen conform voorschriften afgeboekt te weten de vordering op de Lawei van € 43.000 en de kostenvergoeding Brandwacht parkgarage raadshuisplein in verband met de ventilatoren van € 124.000.

90

Overige afwijkingen Omdat de kosten voor mobiele abonnementen en vaste lijnen minder hoog uit zijn gevallen is er een voordeel op de telefoonlasten van € 81.000. Het beschikbaar gestelde budget voor het faciliteren van thuiswerken vanwege corona is in 2020 nog niet volledig ingezet wat een voordeel geeft van € 110.000. De advertentiekosten waren ook € 57.000 lager dan begroot Daarnaast nog diverse kleinere voor-en nadelen o.a. bij de huisdrukkerij, documentatie en informatievoorziening, inkoop en interne dienst. Voorgestelde resultaatbestemming Storting reserve frictiekosten: afwikkeling aantal personele maatwerkregelingen Het voorstel is, in het kader van de basis op orde brengen, voor de afwikkeling van een aantal lopende personele maatwerkregelingen een storting te doen in de reserve frictiekosten van € 1,035 miljoen. Deze reserve wordt dan alleen ingezet voor de uitvoering van deze maatwerkregelingen. Na beëindiging van de regelingen wordt voorgesteld de reserve te beëindigen. Eventuele restantmiddelen kunnen dan teruggestort worden in de algemene reserve.

Herschikkingen Wijkatlas De wijkatlas wordt nu eenmaal in de vier jaar gemaakt in plaats van eens in de twee jaar. Taakvelden Overhead

91

2.11 Algemene dekkingsmiddelen Doelstelling In het overzicht algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten opgenomen welke vrij besteedbaar zijn en waar geen directe tegenprestatie tegenover staat.

Financieel resultaat Algemene dekkingsmiddelen Bedragen in € Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2019 126.678.017 -320.170 126.357.847

126.357.847

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

Begroting 2020 134.667.200 -2.395.150 132.272.050

132.272.050

Rekening 2020 135.249.652 -2.194.670 133.054.983

Verschil

133.054.983

582.452 200.480 782.933 0 0 0 0 782.933

0 0 0

-52.430 126.305.417

132.272.050

133.054.983

782.933

Verklaring financieel resultaat Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering De hogere algemene uitkering van € 617.000 heeft vooral te maken met de mutaties uit de decembercirculaire 2020. De belangrijkste mutatie hierin betreft extra gelden vanuit de compensatiepakketten voor de coronacrisis van € 345.000. Daarnaast hebben we € 72.000 ontvangen vanuit de decentralisatie uitkering faciliteitenbesluit opvangcentra door het COA. Overige correcties van de uitkeringsfactor of maatstaven en aantallen onder andere over oude jaren geeft een voordeel van € 200.000. De belangrijkste reden voor de lagere lasten is het positieve renteresultaat op onze financieringen. Dit positieve resultaat van € 183.000 is met name ontstaan doordat het financieringstekort met kasgeldleningen met een negatieve rente is gefinancierd. Daarnaast zijn er nog diverse kleinere afwijkingen op dit onderdeel met een nadelig saldo van totaal circa € 17.000. Taakvelden Treasury OZB Woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering inclusief sociaal domein

92

2.12 Vennootschapsbelasting Doelstelling De gemeente wordt voor vergelijkbare activiteiten als het bedrijfsleven ook fiscaal gelijk behandeld. Een aantal activiteiten valt daardoor onder de vennootschapsbelasting.

Financieel resultaat Vennootschapsbelasting Bedragen in €

Rekening 2019

Begroting 2020

Rekening 2020

Verschil

Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming

-328.521 -328.521

0 0

-369.780 -369.780

-369.780 -369.780

Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

-328.521

0

-369.780

-369.780

-328.521

0

-369.780

-369.780

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

Taakvelden Vennootschapsbelasting (Vpb)

Verklaring financieel resultaat Vennootschapsbelasting Bepaalde activiteiten binnen de gemeente zijn belast voor de vennootschapsbelasting. De belangrijkste zijn de grondexploitaties en de inzameling van bedrijfsafval. De geschatte vennootschapsbelasting over 2020 bedraagt € 370.000. Dit heeft voor een groot deel te maken met de winstnemingen in de grondexploitaties.

93

2.13 Onvoorzien Doelstelling Het college heeft met dit budget de mogelijkheid om snel en adequaat te handelen in onvoorziene situaties. In de jaarrekening worden de uitgaven verantwoord.

Financieel resultaat van het programma Bestuur en ondersteuning Bedragen in €

Begroting 2020 0 -50.000 -50.000

Rekening 2020 0 0 0

Verschil

Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming

Rekening 2019 0 -13.666 -13.666

Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

-13.666

-50.000

0

50.000

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

0 50.000 50.000

0 0 0 -13.666

-50.000

Verklaring financieel resultaat Onvoorzien Er zijn in 2020 geen uitgaven gedaan ten laste van dit budget.

Taakvelden Onvoorzien

94

0

50.000

3 Paragrafen

95

3.1 Leeswijzer Dit hoofdstuk bestaat uit zeven door de BBV verplicht gestelde paragrafen. De hierin behandelde onderwerpen geven de raad een beter inzicht in de financiële positie, in beheersmatige aspecten en in de risico's voor onze gemeente. Deze aspecten komen vaak bij meerdere programma's terug. Om te voorkomen dat de informatie over deze onderwerpen versnipperd wordt over de programma's, wordt dit -verplicht- gebundeld in deze paragrafen. Ze vormen als het ware dwarsdoorsnedes van de verschillende programma’s op bepaalde aandachtspunten. Deze 7 verplichte paragrafen gaan achtereenvolgens over: • lokale heffingen • weerstandsvermogen en risicobeheersing • onderhoud kapitaalgoederen • financiering • bedrijfsvoering • verbonden partijen • grondbeleid

96

3.2 Paragraaf Lokale heffingen Inleiding Het overzicht lokale heffingen heeft betrekking op de gemeentelijke belastingen en op de heffingen. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de in komsten van de gemeente en zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Actuele begroting 2020 6.768 7.265 268 100 103 14 14.517

Realisatie Verschil 2020 (-=nadeel)

Ontwikkeling belastingopbrengsten Onroerende zaakbelasting woningen Onroerende zaakbelasting niet-woningen Hondenbelasting Naheffingsaanslag parkeren Reclamebelasting Woonforensenbelasting Totaal belastingen

Primitieve begroting 2020 6.743 7.240 268 165 103 14 14.532

-12 -21 21 -4 -19 -5 -40

6.519 6.992 269 175 83 9 14.047

Actuele begroting 2020 6.206 35 27 7.546 2 24 15 46 13.900

Realisatie Verschil 2020 (-=nadeel)

Realisatie 2019

Ontwikkeling Heffingen Afvalstoffenheffing (excl.reinigingsrecht) Reinigingsrecht (rolemmers bedrijven in HHA-route) Reinigingsrecht (centrumondernemers vastrecht afvalpas) Rioolheffing Marktgelden (jaarvergunning weekmarkt) Havengelden (liggelden industriehaven) Woonschepenhaven Ligplaats recreatieve havens (huur) Totaal heffingen

Primitieve begroting 2020 6.206 35 27 7.546 2 24 15 46 13.900

3 3 0 38 0 2 0 -1 45

5.996 40 26 7.486 2 27 14 47 13.638

Actuele begroting 2020 827 619 422 55 0 1.392 350 113 77 56 46 26 23 4.007

Realisatie Verschil 2020 (-=nadeel)

Realisatie 2019

Ontwikkeling overige leges en rechten Omgevingsvergunningen* Burgerzaken Begraafrechten Veergelden Leges procedures (dwangsommen/overtreding) Parkeeropbrengsten (excl. naheffingsaanslagen) Parkeergarage (excl. abonnementhouders) Kosten voorraad gronden Fin. Adm.: aanmaningskosten ed Algemene + bijzondere regelgeving Ontwikkeling ruimtelijk beleid: wijz.bestemmingsplan Overig Diversen (vergoedingen e.d.) Totaal leges en rechten

Primitieve begroting 2020 1.077 619 422 55 0 1.527 417 113 77 66 46 50 23 4.493

139 -80 10 5 62 -65 -21 -29 7 -15 19 9 119 160

775 682 412 50 4 1.571 466 81 70 72 67 74 81 4.404

Actuele begroting 2020 16 475 177 667

Realisatie Verschil 2020 (-=nadeel)

Realisatie 2019

Ontwikkeling kwijtschelding Gemeentelijke belastingen Afvalstoffenheffing Rioolrechten Totaal kwijtschelding

Primitieve begroting 2020 16 475 177 667

6.757 7.245 288 96 84 9 14.478

6.209 38 27 7.584 2 25 15 45 13.945

966 540 432 60 62 1.327 329 84 84 41 65 35 142 4.167

21 454 184 659

-5 21 -7 8

Realisatie 2019

19 435 177 631

Algemene uitgangspunten gemeentelijk beleid In de gemeente Smallingerland worden met betrekking tot de lokale heffingen de volgende uitgangspunten gehanteerd:

97

•

• • • • •

Primair uitgangspunt voor de ramingen van de opbrengsten in meer jaren perspectief zijn de verwachte opbrengsten uit de diverse lokale belastingen in 2019. Hierbij is rekening gehouden met de impact van Covid-19 effecten en maatregelen; Tarieven worden jaarlijks gecorrigeerd met het inflatiepercentage: voor 2020 is dit percentage bepaald op 3,2%; Bij de ramingen worden rekening gehouden met een bepaald percentage aan kwijtscheldingen en oninbare belastingen; Op begrotingsbasis is het tarief voor de afvalstoffenheffing 96% kostendekkend en de rioolheffing 100% kostendekkend. Overige heffingen en leges zullen zoveel als mogelijk kostendekkend worden vastgesteld; In december 2019 zijn alle specifieke tarieven(tabellen) geactualiseerd na besluitvorming door de Raad.

Naast bovenstaande punten wordt nog vermeld dat het gewijzigde BBV een modelverordening bevat met betrekking tot een tweetal te volgen systematieken om de kostendekkendheid van heffingen aan te tonen. Smallingerland heeft de systematiek gekozen waarbij de overheadkosten worden toegerekend aan de heffingskosten naar rato van de personele kosten. Onroerende Zaakbelastingen De waarden van het onroerend goed worden (in relatie tot de geraamde opbrengsten) gebruikt voor de vaststelling van het OZB-tarief. Jaarlijks vindt een herwaardering van het onroerend goed plaats. De waarden van het onroerend goed naar de waarde-peildatum 1 januari 2019 worden gebruikt voor de vaststelling van het OZB tarief 2019. We hebben een inflatiecorrectie van 3,2% uitgevoerd op de OZB-opbrengsten 2020. Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten Het tarief voor de afvalstoffenheffing is voor 2020 met 3,2% verhoogd. Op begrotingsbasis was het tarief voor 2020 niet volledig kostendekkend, maar voor 96%. Dit tekort wordt gedekt uit de Voorziening afvalstoffenheffing. Ultimo 2020 resteert een saldo van € 1.368.000 in deze voorziening. Jaarlijks wordt bij het opstellen van de perspectiefnota de exploitatie met de meest actuele gegevens doorgerekend en wordt beoordeeld of het exploitatieresultaat, de tarieven en de hoogte van de voorziening met elkaar in evenwicht zijn.

Rioolheffing Voor de begroting 2020 is rekening gehouden met een indexatie van 3,2%. Omgevingsvergunningen De leges die de gemeente hanteert voor omgevingsvergunningen vloeien voort uit de legesverordening. Jaarlijks wordt in december de bijbehorende tarieventabel aangepast en vastgesteld. In aanvulling op de wijziging in het BBV uit 2018 moet in de paragraaf Lokale heffingen naar een overzicht van de taakvelden waarvan de lasten in het legestarief zijn meegenomen, specifiek voor de legesheffingen dit per hoofdstuk van de tarieventabel worden opgenomen. Naast dit overzicht dient ook eventuele kruissubsidie te worden toegelicht. Er is sprake van een kruissubsidie indien de leges uit een hoofdstuk relatief (te) laag zijn en worden gefinancierd door de hoge opbrengsten van leges uit een ander hoofdstuk.

98

Overige tarieven en heffingen De overige tarieven en heffingen worden aangepast op grond van de nominale ontwikkelingen. Voor 2020 bedraagt de indexering 3,2%. Lokale lastendruk Voor 2020 komen de lokale lasten, volgens de COELO-atlas van de Rijksuniversiteit Groningen, in Smallingerland op € 813 dat is een stijging van gemiddeld 2,5% t.o.v. 2019. Het gemiddelde van Friesland komt uit op € 762 en gemiddeld Nederland op € 776. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de afgelopen jaren te zien.

Ontwikkeling lokale woonlasten meerpersoons huishouden met eigen woning 850 800 750 700 650 600 Smallingerland Provincie Fryslân Nederland

2013 690 674 697

2014 656 667 704

2015 742 686 716

99

2016 751 702 723

2017 755 698 723

2018 762 711 721

2019 793 728 740

2020 813 762 776