2.2 Bijlage bij overdrachtsdocument gemeentelijke organisatie

Beschikbare (achtergrond)informatie: -

77

4.3 Fysiek Domein/

Waterfront Drachten – als onderdeel van de gebiedsaanpak Oostelijke Poort Friese Meren – OPFM

Portefeuille: Ruimtelijke ontwikkeling

Aanleiding:

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Door het faciliteren van de basisinrichting van de openbare ruimte biedt de overheid kansen voor initiatiefnemers/ondernemers om - in navolging van deze maatregelen - plannen uit te werken en om samen het beoogde Waterfront Drachten vorm te geven. De afgelopen jaren zijn voorbereidingen getroffen om de bouwstenen uit de visie uit te werken voor de verschillende deelgebieden

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Kop Gaastereiland Voor de kop van het Gaastereiland heeft eind 2021 een wisseling van eigendom plaatsgehad. Daarmee zijn de particuliere ambities voor de kop gewijzigd. Op dit moment worden scenario’s voor het Waterfront ontwikkeld of en op welke wijze de bouwstenen uit de Visie Waterfront (vaarverbinding met meer vaarwater en tevens vista op het Skûtsje-erfgoed, een (stads)strand voor de toenemende hete zomers, beleefbare oevers) in de stadsrand van Drachten kunnen worden gerealiseerd.

Oostelijke Poort Friese Meren Het Waterfront Drachten vormt een essentiële stapsteen van de Gebiedsaanpak Oostelijke Poort Friese Meren. Met deze aanpak wil de gemeente met een aantal fysieke ingrepen de relatie tussen Smallingerland en de Friese Meren over land en water versterken en de kwaliteiten van het water voor Drachten benutten. Stapstenen De ruggengraat van de gebiedsaanpak wordt gevormd door de stapstenen Waterfront Drachten (inclusief Parkhaven en fietspontverbinding Drachten-West) en de gebiedsontwikkeling Oudega aan het Water (zie dossier Oudega aan Water). Een integrale aanpak maakt de water- en landverbinding van de Veenhoop naar Drachten via Oudega aantrekkelijk. De gebiedsontwikkeling Hegewarren als (recreatieve) schakel tussen De Veenhoop en Grou is een prachtige aanvulling op dit concept.

Buitenstvallaat Voor het Buitenstvallaat is een verkenning naar de mogelijkheden voor een integrale gebiedsontwikkeling met verblijfsrecreatie en woningbouw uitgevoerd. Het beleefbaar maken van het historisch erfgoed aan het Buitenstvallaat maakt hiervan deel uit. Om het historisch Buitenstvallaat (Skûtsjewerf, sluis en sluiswoning) te bewaren voor de toekomst en beleefbaar te maken is nader overleg met partijen nodig. Kop Tussendiepen Op de Kop van Tussendiepen heeft de gemeente ingestemd met een principeverzoek van een particuliere ontwikkelaar om woon-werklocaties te ontwikkelen en daarmee de aantrekkelijkheid van het front langs de vaart te vergroten.

Figuur 1: Stepping-stones land- en waterrecreatie Friese Meren - Drachten (Friese Wouden).

78

4.3 Fysiek Domein/

Waterfront Drachten Onderdeel van de gebiedsaanpak is de ontwikkeling van Waterfront Drachten, om daarmee het water bij Drachten beter beleefbaar, vindbaar en bereikbaar te maken voor bezoekers en eigen inwoners, zowel de water- als de landrecreant. Het doel is om zowel het woon- en leefals het ondernemers- en vestigingsklimaat te versterken. Daarvoor heeft de gemeenteraad in 2017 de Visie Waterfront Drachten vastgesteld, nadat deze in een interactief proces met experts, ondernemers, onderwijs en inwoners tot stand is gekomen. De Visie Waterfront Drachten draagt indicatief bouwstenen aan waarmee het Waterfront de komende jaren vorm en inhoud moet krijgen. Om de ontwikkeling van het Waterfront in gang te zetten en private initiatieven te stimuleren, is het nodig dat de overheid een aantal basismaatregelen in de openbare ruimte neemt. Deze maatregelen vormen op hoofdlijn de ruggengraat van Waterfront Drachten.

4.

Fietspontverbinding De fietspontverbinding Drachten-West vormt een essentieel onderdeel van het Waterfront. De planvorming voor de verbinding loopt voortvarend en is nagenoeg afgerond. De gronden zijn in eigendom of er zijn afspraken gemaakt over overdracht of gebruik van de gronden met de grondeigenaren. Naar verwachting kan de uitvoering in 2022 starten. Financiën Voor uitvoering van de plannen zijn financiële middelen geoormerkt in de Investeringsagenda Drachten-Heerenveen en de Regiodeal Zuidoost-Friesland.

De belangrijkste maatregelen zijn: 1. Het realiseren van een Waterfront, gericht op meer vaarwater bij Drachten, waarbij het Gaastereiland en het Buitenstvallaat (Skûtsjewerf) en Kop Tussendiepen een aantrekkelijk gezicht van Drachten aan het water vormt. 2. Het realiseren van een fiets-pontverbinding Drachten-West over de Smalle Easterzanding. 3. Het ontwikkelen van een hoogwaardige Parkhaven in het Slingepark bij de Piip-brug nabij het centrum (zie dossier Drachtstervaart).

Beschikbare (achtergrond)informatie: Visie Waterfront Drachten Website OPFM: www.oostelijkepoortfriesemeren.nl Raadsbesluit, januari 2017

79

4.3 Fysiek Domein/

Oudega aan het water – onderdeel gebiedsaanpak Oostelijke Poort Friese Meren

Portefeuille: Ruimtelijke Ordening

Aanleiding: Oostelijke Poort Friese Meren Het project Oudega aan het Water maakt deel uit van de Gebiedsaanpak Oostelijke Poort Friese Meren. Met deze aanpak wil de gemeente met een aantal fysieke ingrepen de relatie tussen Drachten|Smallingerland en de Friese Meren over land en water versterken en de kwaliteiten van het water voor Drachten benutten.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Onderdelen a en b zijn in uitvoering. In 2023 wordt de oplevering van de nieuwe haven c.a. verwacht, de verkoop van kavels voor waterwoningen en recreatie-eenheden/horeca, en de private ontwikkeling van het appartementengebouw.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Voor onderdeel c is het ontwerp vastgesteld en loopt momenteel de procedurele voorbereiding (bestemmingsplan, vergunningprocedures c.a.). Naar verwachting kan de uitvoering in 2023 starten.

Oudega aan het Water Het project Oudega aan het Water bestaat uit drie onderdelen: a. Het voormalige zuivelfabriek terrein b. Waterfront Oudega (samen met de provincie) c. Het Meer bij Oudega (samen met de provincie) Voor onderdelen a en b is een samenhangend overkoepelend plan gemaakt, het zgn. masterplan Waterfront. Voor onderdeel c is een separaat plan gemaakt. Vooralsnog speelt het plan zich af binnen de vastgestelde financiële kaders.

Beschikbare (achtergrond)informatie: Alle documenten zijn te vinden via www.oostelijkepoortfriesemeren.nl onder Oudega, documenten.

80

4.3 Fysiek Domein/

Actualisatie notitie Beheer kapitaalgoederen 2023-2026

Portefeuille: Omgeving

Aanleiding: De raad heeft in 2018 de Kadernotitie “Beheer kapitaalgoederen” vastgesteld met bijbehorend kwaliteitsniveau en financiële paragraaf. Om een zo laag mogelijke claim te doen op de financiële middelen is ‘sober en doelmatig’ het uitgangspunt. Voor de prachtige en kleurrijke vaste planten rotondes en plantbakken in het centrum van Drachten is een uitzondering gemaakt, omdat dit de visitekaartjes van onze gemeente zijn.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Gemeenten zijn verplicht de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen (de zgn. kapitaalgoederen) op een structurele en planmatige wijze te onderhouden, te beheren en te vervangen (BBV). In de Kadernotitie Beheer Kapitaalgoederen 2018 is aangegeven welke budgetten noodzakelijk zijn om de bestaande kapitaalgoederen sober en doelmatig in stand te kunnen houden en hoe wij dat willen organiseren en uitvoeren. Eenmaal per 4 jaar wordt deze kadernotitie geactualiseerd. Deze aanpak sluit aan bij de in de financiële verordening aangegeven procedure (zie hieronder). In de Financiële verordening Smallingerland 2017 staat onder Artikel 18 onderhoud kapitaalgoederen: 1. Bij de begroting en de jaarstukken neemt het college de verplichte onderdelen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen op grond van artikel 12 van het BBV op. 2. Het college biedt de raad ten minste eenmaal per raadsperiode een onderhoudsplan openbare ruimte aan. Het plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het onderhoud en de kosten van het onderhoud voor het openbaar groen, water, wegen, kunstwerken en straatmeubilair. De raad stelt het plan vast. 3. Het college biedt de raad ten minste eenmaal per raadsperiode een rioleringsplan aan.

Het plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het onderhoud, de uitbreiding van de riolering en de kosten van het onderhoud en de eventuele uitbreidingen. De raad stelt het plan vast. 4. Het college biedt de raad ten minste eenmaal per raadsperiode een onderhoudsplan gebouwen aan. Het plan bevat voorstellen voor het te plegen onderhoud en de bijbehorende kosten aan de gemeentelijke gebouwen. De raad stelt het plan vast.

2.

Beschikbare (achtergrond)informatie: Kadernotitie “Beheer kapitaalgoederen” 2019-2022

81

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk In 2022 wordt de notitie geactualiseerd en naar verwachting deze zomer ter besluitvorming aan de raad worden aangeboden. Bij de actualisatie van de Kadernotitie “Beheer kapitaalgoederen” zullen de budgetten ge-update worden waarbij de inflatiecorrectie gerepareerd moet worden. De benodigde extra middelen worden meegenomen in de begroting 2023.

4.3 Fysiek Domein/

Beheerplan kades industriehaven Drachten

Portefeuille: Omgeving – Economie Beheer openbare ruimte Kapitaalgoederen beheer

Aanleiding: De kades van de Nije Kanaal in de Industriehaven Drachten zijn 50-60 jaar oud en aan vervanging en/of groot onderhoud toe. Welke maatregel waar nodig is, heeft een sterke relatie met de mogelijke nieuwe Vaarweg Drachten, omdat dan de haven geschikt moet worden gemaakt voor schepen met vaarklasse Va. Verder is het eigendom versnipperd. Een deel van de kades is in eigendom van de bedrijven en het ander deel is van de gemeente waaronder kades langs bedrijfskades.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Een inventarisatie notitie is gereed en inmiddels besproken met het college van B&W en de Havencluster. In februari/maart wordt met alle bedrijven die een kade hebben ambtelijk gesproken wat de gevolgen zijn van mogelijke keuzes en aanpak.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Met informatie uit de gesprekken volgt besluitvorming college april 2022. Er zijn geen middelen gereserveerd in de begroting voor vervangen en/of groot onderhoud van de kades, maar de vervanging/versterking van de circa 4000m1 kades is fors en zal leiden tot structurele jaarlijkse kapitaallasten. Dit financieel risico is wel al benoemd in de verschillende financiële rapportages en begrotingen van de afgelopen jaren.

Beschikbare (achtergrond)informatie: -

82

4.3 Fysiek Domein/

Lelylijn en Deltaplan Noord Nederland

Portefeuille: Economie/ verkeer en vervoer

Aanleiding: Op 1 juli 2020 is het rapport “Potentieonderzoek OV verbinding Noord-Nederland Randstad” openbaar geworden. In opdracht van het Rijk en Noord-Nederland is daarin het effect van een verbeterde OV-verbinding tussen de Randstad en Noord-Nederland onderzocht: versnelling bestaand spoor, aanleg nieuw spoor (de Lelylijn) of een hoogwaardige busverbinding.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Deel a: ruimtelijke verkenning van de mogelijke ontwikkelingen is gereed; Deel b: validatieonderzoek wordt nu uitgevoerd en zal voor de verkiezingen waarschijnlijk openbaar worden.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Ruimtelijke ontwikkeling wordt gezien als voorwaarde voor de legitimatie voor de realisatie van de Lelylijn. De introductie van de Lelylijn leidt alleen tot ruimtelijk-economische effecten als er ook significant ruimtelijk ontwikkeld wordt. Daarvoor is het Deltaplan Noord Nederland in voorbereiding.

Uit het onderzoek komt naar voren dat de Lelylijn de meest aantrekkelijke optie is: de reistijd kan met 40 minuten worden verkort, de kosten zijn lager dan aanpassing van het bestaand spoor en het maakt onze bereikbaarheid beter. Ook ziet het onderzoek kansen voor versterking van de agglomeratiekracht van het Noorden. Een andere belangrijke conclusie is dat het onderzoek een snelle busverbinding afschrijft. Wij zijn blij met dit onderzoek. We constateren dat de Lelylijn kansrijk is en toegevoegde waarde heeft voor Drachten, Fryslân en het Noorden.

De Lelylijn is in het regeerakkoord opgenomen. Dat vraagt om een reactie van het noorden. De verdere stappen liggen nu bij SNN en de gezamenlijke provincies. Er wordt momenteel overleg gevoerd over hoe verder. Het Deltaplan komt nu in een ander daglicht te staan. Het was bedoeld als motivering naar het kabinet maar is al opgenomen in het regeerakkoord. Motivering/legitimatie blijft en kan gebruikt worden als de basis voor het vervolg.

Drachten komt daarmee aan het spoor te liggen en dat heeft tot gevolg dat er nieuwe ontwikkelkansen komen. Niet alleen de ontsluiting met de Randstad wordt verbeterd, maar ook de verbinding met Groningen wordt geoptimaliseerd. De reistijdwinst naar de Randstad zal meer zijn dan de in de rapportage genoemde 40 minuten omdat een deel van de reis nu met een bus moet plaatsvinden. Ook het comfort voor de reiziger zal hoger zijn omdat overstappen minder vaak noodzakelijk wordt. De economische en planologische effecten worden de komende tijd onderzocht.

Beschikbare (achtergrond)informatie: Onderzoekrapport Raadsbrief m.b.t. het Onderzoeksrapport

83

4.3 Fysiek Domein/

Vliegveld Drachten

Portefeuille: Economie/ verkeer en vervoer

Aanleiding: Naar aanleiding van het raadsbesluit van 9 juni 2020 heeft het college van de raad de opdracht gekregen om op proces en inhoud een toekomstvisie te maken. Dit dient te gebeuren in samenwerking met de betrokken (potentiële) gebruikers op het vliegveld. Het conceptkader naar aanleiding van deze opdracht van de raad is af en dit is in een raadsinformatiebijeenkomst op 15 februari 2022 besproken met de gemeenteraad. In dit conceptkader zijn de intenties en wensen van de (potentiële) gebruikers voor toekomstig gebruik, met een gezonde exploitatie van het Vliegveld, vastgelegd.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Met de input van de raadsinformatiebijeenkomst van 15 februari 2022 wordt een raadsbesluit opgesteld in het verlengde van het voorliggende conceptkader. De besluitvorming wordt in Q2 aan de gemeenteraad voorgelegd.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Aan de raad wordt voorgelegd op welke wijze er concreet uitvoering kan worden gegeven aan de intenties en wensen van de (potentiële) gebruikers voor een toekomstbestendige exploitatie van het vliegveld, waarbij ook de governance toekomstbestendig is ingericht.

Beschikbare (achtergrond)informatie: De informatie, die verstrekt is voor de raadsinformatiebijeenkomst van 15 februari 2022.

84

4.3 Fysiek Domein/

Gebiedsontwikkeling Hegewarren en vaarweg

Portefeuille: Ruimtelijke ordening en economie

Aanleiding: In de polder Hegewarren, een ontwikkelgebied uit het Veenweideprogramma 2021-2030, werken de verschillende overheden samen. In deze polder is sprake van een gestapelde problematiek met betrekking tot bodemdaling, de uitstoot van stikstof en de hoge instandhoudingskosten. De oplossing voor deze problemen vraagt om een ander gebruik van de polder dan de huidige agrarische functie. Voor de gemeente is het van belang om de recreatieve ontwikkeling verder uit te breiden. Dit past ook in de visie Oostelijke Poort Friese Meren. De gezamenlijke overheden hebben aan een co-creatieteam de opdracht gegeven om verschillende alternatieven voor de toekomst van de Hegewarren te ontwikkelen.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Eind 2019 heeft de provincie gevraagd om de plannen voor de Hegewarren uit te werken in gezamenlijkheid met de provincie en het Waterschap. Uit een intensief co-creatieproces zijn twee voorkeursalternatieven aangeboden; ”Polderaquarel” en “Open en natuurlijk”.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Het is nu aan de drie overheden om een keuze voor de uitwerkingsrichting te bepalen. De overheden hebben een voorkeur voor het alternatief “Open en Natuurlijk”, een toekomst met moerasnatuur, nieuwe recreatieve vaarverbindingen, open water en daardoor ook meer ruimte voor recreatie (besluit in Q2 2022). Na een besluit van Provinciale Staten, Algemeen Bestuur en gemeenteraad onderzoeken de organisaties hoe ze de financiering rond krijgen, werken ze het plan inhoudelijk verder uit en bereiden ze de procedurele stappen voor die nodig zijn voor uitvoering. Op basis daarvan maken de partijen in 2024 definitieve afspraken over de realisatie en verdeling van kosten en risico’s. De totaal geraamde kosten voor de benodigde producten, zoals onderzoeken, uitwerken van het plan naast het schetsontwerp planfase deel 1 zijn geraamd op € 450.000. Daarnaast is ongeveer 4,2 fte (1,4 fte per partij) per jaar nodig. Deze kosten en fte’s worden gelijkwaardig verdeeld tussen de drie overheden. Concreet betekent dit een gemeentelijke bijdrage van € 150.000 voor de eerste fase (2022 en 2023) van de uitwerking van “Open en Natuurlijk”. In het raadsvoorstel dat staat geagendeerd voor de Ronde Tafel op 7 april 2022 en debat en besluit op 21 april wordt voorgesteld de bijdrage te dekken vanuit de Algemene reserve.

Vaarweg De variant ‘Open en Natuurlijk’ biedt eventueel de mogelijkheid om in de toekomst een nieuwe beroepsvaarweg aan te leggen tussen Drachten en het Prinses Margriet kanaal. Deze loopt nu door De Alde Feanen. De besluitvorming in de gemeente vindt plaats in Q1 (college) en Q2 2022 (gemeenteraad). Een besluit over de wenselijkheid van deze vaarweg ligt in Q3 2022 voor in Provinciale Staten.

Beschikbare (achtergrond)informatie: College en raadsstukken (februari 2022) 85

4.3 Fysiek Domein/

Nieuwbouw zwembad De Welle

Portefeuille: Ruimtelijke ordening en economie

Aanleiding: De gemeenteraad van Smallingerland heeft op 16 mei 2017 besloten tot verdere planvorming van het nieuwe zwembad De Welle in Drachten. Dit vervangt het oude zwembad. De raad heeft op 12 mei 2020 besloten voor de meest optimale variant voor het zwembad. Op 22 september 2020 heeft de raad de locatie aangewezen waarop het zwembad gerealiseerd moet worden.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken De volgende stappen zijn uitgevoerd en gereed: • Opstellen van het voorlopige ontwerp (gebouw en omgeving) • Start van de bestemmingsplanprocedure • Besluitvorming Voorlopig Ontwerp juli 2021 • Besluitvorming Definitief Ontwerp november 2021 • Start van de aanbesteding van de aannemers januari 2022

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk • Planologische procedure gereed mei/juni 2022 (onherroepelijk) na raadsbesluit • Investeringskrediet besluit raad september 2022 • Afronding van de aanbesteding na besluitvorming krediet in de raad • Start bouw oktober 2022 • Bouw gereed eind 2023 • Sloop van huidige zwembad in 2024

Beschikbare (achtergrond)informatie: Raadsvoorstel 12 mei 2020 Raadsbesluit oktober 2020 (locatie) Raadsinformatiebrief 1 Raadsinformatie brief 2 Raadsinformatiebrief 3

86

4.4 Economie

Foto Gemeente Smallingerland 87

4.4 Economie/

Continuering actieagenda economie (periode na 2022)

Portefeuille: Economische Zaken

Aanleiding: Eind 2019 is een nieuwe economische koers van Smallingerland vastgesteld. Bij het vaststellen van de economische koers is ook een uitvoeringsprogramma voor de periode 2020-2022 vastgesteld: de actieagenda economie. Voor de uitvoer van deze actieagenda heeft de Raad in totaal €900.000,- beschikbaar gesteld.

1.

Vanuit de actieagenda werken we in drie sporen aan de toekomstbestendigheid en vitaliteit van de economie. Per spoor hebben we uitdagingen benoemd waar we in de periode 20202022 aan willen werken.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Vanuit de actieagenda wordt uitvoering gegeven aan het economisch beleid van de gemeente Smallingerland. De economische opgaven, zoals omschreven in de vastgestelde economische koers, fungeren daarbij als leidraad. De opgaven zijn langjarig en blijven ook in de periode na 2022 onverminderd van kracht. Vanuit de actieagenda hebben we de afgelopen jaren activiteiten en projecten geïnitieerd en gecontinueerd, die bijdragen aan economische vitaliteit. Op hoofdlijnen gaat het daarbij om de clusterontwikkeling in voor ons belangrijke sectoren zoals de innovatieve maakindustrie, recreatie- en toerisme en de haveneconomie. Verder wordt ook onze inzet op het gebied van citymarketing, centrumontwikkeling, accountmanagement & acquisitie en de voorgenomen activiteiten uit de nog vast te stellen visie op werklocaties deels of volledig vanuit actieagenda middelen gedekt.

Eind 2022 loopt de huidige agenda af waarmee de financiering onder een groot deel van de opgezette activiteiten in het programma economie wegvalt.

2.

Beschikbare (achtergrond)informatie: Actieagenda Economie 2020-2022

88

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Hoewel de economische opgaven waar wij aan werken veel structurele kenmerken bevatten, is de kerntaak economie momenteel vooral gefinancierd met incidentele middelen. De politiek bestuurlijke keuze die voorligt, betreft de vraag hoe er, gezien het wegvallen van de incidentele middelen na 2022 aan deze economische opgaven wordt gewerkt. De kadernota 2023 zal hiertoe een voorstel bevatten. Gezien de onderlinge samenhang tussen de projecten zal het daarbij de insteek zijn om de huidige programmatische werkwijze te continueren. Waarbij ook gekeken zal moeten worden naar de samenhang met structurele activiteiten binnen de kerntaak economie en de financiering daarvan.

4.4 Economie/

Integraal gebiedsprogramma Centrum

Portefeuille: Economische Zaken

Aanleiding: In 2021 zijn we een traject gestart om te komen tot een nieuw ‘Integraal gebiedsprogramma centrum’. Doel van dit traject is de aantrekkelijkheid van het centrum te vergroten. Daarbij wordt bijvoorbeeld ook gekeken welke eisen allerlei ontwikkelingen nu en in de toekomst zullen stellen aan de wijze waarop het gebied is ingericht.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Aan de beschrijving van de nieuwe strategische ambities en doelen voor het centrum is een grondige analyse fase voorafgegaan. De analyse fase is in januari 2022 afgerond. Vanuit de analyse fase zijn verschillende ontwikkelrichtingen geïnventariseerd. De uitkomsten van de analyse en de bijhorende ontwikkelrichtingen zijn in de afgelopen periode gevalideerd en verrijkt in een breed participatieproces. O.a. via enquêtes, interviews, een breed Webinar en een actieve begeleidingscommissie.

Dit traject doorlopen we samen met een vertegenwoordiging van alle betrokken branches en partijen in het centrum, zoals winkeliersvereniging ha&ie, eigenaren van vastgoed en de horeca. Het eindresultaat is een integraal en gezamenlijk opgestelde Centrumvisie. De visie bestaat uit een ontwikkelingsrichting voor de lange termijn met een concreet daaraan gekoppeld gezamenlijk investeringsprogramma.

De vast te stellen visie moet de kaders schetsen voor centrumontwikkeling van de komende jaren. Nieuwe initiatieven zullen daarbij zoveel mogelijk gezamenlijk tot stand moeten komen, dus met de gemeente, met investeerders, met ondernemers en vastgoedpartijen. Maar natuurlijk ook met bewoners, zodat de participatie niet alleen beperkt blijft tot het proces van totstandkoming van de visie, maar doorloopt in de uitvoering. Het is daarom noodzakelijk dat alle partijen samen met de gemeente zowel op centrumniveau als op het niveau van deelgebieden met elkaar samenwerken en afstemmen. De uitvoeringsstrategie die ingezet moet worden zal per thema/gebied verschillen. Dit geldt tevens voor de instrumenten die gebruikt kunnen worden. 2.

Beschikbare (achtergrond)informatie: Collegevoorstel m.b.t. gebiedsprogramma Organisatie projectfiche raadsbrief d.d. 6 november 2020 raadspresentatie november 2021

89

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk In het tweede kwartaal van 2022 zal de visie ter besluitvorming worden aangeboden. Hierbij zal een keuze moeten worden gemaakt uit de verschillende ontwikkelscenario’s die qua ambitieniveau (gevraagde investeringen) en rol van gemeente van elkaar verschillen. Politiek/bestuurlijk zal tijdens het besluitvormingsproces dan ook het ambitieniveau voor de komende jaren bepaald moeten worden.

4.4 Economie/

Uitvoeringsprogramma visie werklocaties

Portefeuille: Economische Zaken (economische ontwikkeling, acquisitie, vestigingsklimaat en werkgelegenheid)

Aanleiding: In 2021 is de visie op werklocaties herijkt. In het herijkingsproces zijn vier langjarige opgaven vastgesteld waar wij als gemeente in de periode 2022-2030 aan moeten werken om ook in de toekomst over voldoende aantrekkelijke werklocaties in Smallingerland te beschikken.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken De herijkte visie op werklocaties, inclusief uitvoeringsprogramma 2022-2023, is op 1 maart 2022 door de gemeenteraad vastgesteld.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk De kosten, voor het eerste jaar van het uitvoeringsprogramma, kunnen worden gedekt uit het beschikbare budget voor de uitvoering van de actieagenda economie. Dekkingsmogelijkheden voor de kosten van de activiteiten en projecten in de periode na 2022 zullen, net als de overige inzet vanuit het programma economie, moeten worden gevonden in de begroting van 2023 en verder.

Gezien de snelheid van trends en ontwikkelingen is ervoor gekozen om de uitvoer middels twee jarige uitvoeringsprogramma’s vorm te geven.

Het nieuwe college moet verder rekening houden met het feit dat in de visie op werklocaties een aanzienlijke ontwikkelopgave voor Smallingerland is vastgesteld. Deze forse ontwikkelopgave komt voort uit het feit dat de vraag naar werklocaties in Smallingerland in de afgelopen jaren fors is toegenomen en de prognoses laten zien dat er ook in de komende jaren een aanzienlijke vraag blijft. Om op termijn deze vraag te kunnen blijven accommoderen is in 2021 vanuit de Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark A7 een opdracht gegeven om o.b.v. bestaande programmeringsafspraken versneld 20 ha in ontwikkeling te brengen. En te starten met de voorbereidingen voor de realisatie van de vierde fase van bedrijvenpark A7. Voor de realisatie van deze vierde fase dienen de bestaande programmeringsafspraken met de provincie te worden herzien. Dit traject is in 2021 eveneens ingezet. Regionale besluitvorming hierover vindt naar verwachting in het tweede kwartaal van 2022 plaats. Naast een kwantitatieve opgave is in de visie op werklocaties ook een kwalitatieve opgave vastgesteld. Hoewel er op dit moment geen acute herstructurerings- of transformatieopgaven zijn geïdentificeerd, kunnen deze zich mogelijk wel gaan voordoen in volgende collegeperioden. Voor deze (veelal kostbare) opgaven zijn momenteel geen middelen gereserveerd in de begroting.

90

4.4 Economie/

Uitvoeringsprogramma visie werklocaties

Portefeuille: Economische Zaken (economische ontwikkeling, acquisitie, vestigingsklimaat en werkgelegenheid)

Beschikbare (achtergrond)informatie: Raadsvoorstel – Visie op werklocaties Visie werklocaties 2022-2030 Gemeente Smallingerland

91

4.4 Economie/

Onderwerp: Citymarketing

Portefeuille: Economische zaken

Aanleiding: Vanuit het project citymarketing werken wij aan een krachtige profilering van Drachten | Smallingerland. Een krachtige economische profilering en sterke citymarketing versterkt de identiteit en trots van ondernemers en inwoners en helpt om bedrijven in Smallingerland te behouden.

1.

In 2020 hebben we vanuit de Actieagenda een opdracht verstrekt aan een strategisch communicatiebureau. Op basis van de verkennende werkzaamheden in 2020, heeft dit bureau in de eerste helft van 2021 de koers en de aanpak voor het citymarketing traject aan de Raad gepresenteerd. In de afgelopen periode is daarnaast ingezet op de afronding het (economisch) profiel en het daarbij horende merkvoorstel (identiteit + huisstijl) voor Smallingerland. Dit heeft in nauwe samenspraak met zowel interne als externe stakeholders plaats gevonden.

Feitelijke beschrijving stand van zaken De voorbereidende werkzaamheden in 2020 en 2021 hebben geresulteerd het concept Open Drachten waarlangs wij in de komende jaren de citymarketing van Drachten | Smallingerland willen vormgeven. Vanwege het feit dat het concept ‘Open Drachten’ zich slecht laat vermarkten in een ‘gesloten’ samenleving door Corona, is een brede lancering van het merk ‘Open Drachten’ uitgesteld. Als voorlopig alternatief is gekozen voor ‘soft launch’ langs bestaande projecten (Zwembad, Oudega aan het Water, Gemeentelijke visie op dienstverlening) zodat inwoners en bedrijven op een natuurlijke wijze alvast kennis kunnen maken met het nieuwe merk/concept waarlangs in de komende periode aan de promotie zal worden gewerkt.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Nu in 2022 Corona meer ruimte lijkt te gaan bieden willen wij versneld toewerken naar brede lancering van concept en met de raad in gesprek over onze beelden hoe de activiteiten op het gebied van citymarketing langjarig kunnen worden geborgd in een zo zelfstandig mogelijke ‘volwassen’ organisatie. Een organisatie die voor haar funding niet (alleen) afhankelijk is van de gemeente.

Beschikbare (achtergrond)informatie: Presentatie van het concept Open Drachten dat begin 2021 tijdens een informatieraadsbijeenkomst is gepresenteerd.

92

4.4 Economie/

Onderwerp: Aflopen subsidierelatie ICD i.c.m. inzet ontwikkeling ecosysteem HTSM

Portefeuille: Economische Zaken

Aanleiding: Hightech maakindustrie is één van de belangrijkste sectoren voor Smallingerland. Het Innovatiecluster Drachten (ICD) is in 2013 opgericht en is met subsidie van de gemeente Smallingerland en de provincie Fryslân uitgegroeid tot een sterk cluster. De subsidieregeling loopt af op 31 december 2022.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken Het ICD is uitgegroeid tot een succesvol bedrijvencluster. Momenteel zijn 23 innovatieve maakbedrijven uit Noord-Nederland deelnemer in het ICD. Daarmee is het door het ICD gestelde maximumaantal leden bijna bereikt. De kernactiviteiten van het ICD liggen op het gebied van menselijk kapitaal (Boeien en Binden) en op gezamenlijke onderzoek en ontwikkeling. Daarbij heeft het ICD in de afgelopen periode steeds meer functies vervuld voor de versterking van de hightechsector in een bredere zin. Bijvoorbeeld op het gebied van het technisch onderwijs en de profilering van Noord-Nederland als hightech-regio. Voor de doorontwikkeling van het ICD en de hightechsector in Noord-Nederland willen gemeente, provincie en ICD: a) Het ICD in staat stellen haar sleutelrol te blijven vervullen b) Meer bedrijven (ook toeleveranciers, startups, scale-ups etc.), onderwijsinstellingen en overheden betrekken en laten participeren in deze ontwikkeling. c) Overige ecosysteem-functies versterken vanuit een bredere samenwerking. d) De rol en positie van Drachten als centrum in de ontwikkeling van de hightechsector te versterken / tastbaarder te maken. Denk aan een campusontwikkeling of de uitstraling van Drachten als innovatiestad (conform onze omgevingsvisie).

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk De sociaaleconomische potentie van deze doorontwikkeling is groot, voor de gehele noordelijke regio en voor Drachten | Smallingerland in het bijzonder. Om het potentieel te verzilveren vraagt het ICD een langdurig financieel commitment als fundament om ook langjarig verplichtingen te kunnen aangaan in grote (inter)nationale projecten en verbanden. Zij vraagt gemeente en provincie om hieraan (evenredig) bij te dragen.

In 2021 zijn de gesprekken gestart met het ICD en de provincie Fryslân over de doorontwikkeling van het ICD en van het ondernemers hightech ecosysteem. Voor het eerste wordt door het ICD in samenspraak met gemeente en provincie een toekomstplan ICD opgesteld, hetgeen leidt tot een nieuwe subsidieaanvraag. Voor het tweede (ecosysteem HTSM) is een routekaart (‘Roadmap’) 2030 opgesteld.

Daarnaast heeft de gemeente de provincie en het ICD nodig om de campusontwikkeling en andere projecten in het hightech ecosysteem vorm te geven. Momenteel wordt gewerkt aan de vertaling van de Roadmap naar een investeringsagenda voor Noord-Nederland met Smallingerland mede aan het stuur. De kerntaak economie is vooral gefinancierd met incidentele middelen. Voor de doorontwikkeling van het ICD en projecten als de campusontwikkeling zullen daarom middelen gevraagd worden in de kadernota 2023.

93

4.4 Economie/

Onderwerp: Aflopen subsidierelatie ICD i.c.m. inzet ontwikkeling ecosysteem HTSM

Portefeuille: Economische Zaken

Beschikbare (achtergrond)informatie: De omgevingsvisie. Daarin staat als één van de opgaven benoemd: ‘Drachten als plek voor innovatieve maakindustrie’ te versterken Het vigerend economisch beleid van de gemeente, waarin de hightech maakindustrie als belangrijk speerpunt is opgenomen. De informatieve raadsbijeenkomst van 21 september 2021. In die bijeenkomst is de toenmalige raad door het ICD en door ICD-bedrijven geïnformeerd over activiteiten en resultaten. De beantwoording van de vragen op de motie ELP d.d. 25 januari 2022

94

4.4 Economie/

Onderwerp: Strategische alliantie

Portefeuille: Economische Zaken

Aanleiding: Naast de regionale samenwerking met medeoverheden zetten wij in Smallingerland in op het versterken van de samenwerking met onze belangrijkste lokale partners. Wij doen dit omdat wij in toenemende mate constateren dat wij de maatschappelijke uitdagingen waarmee wij worden geconfronteerd, niet alleen kunnen en willen oplossen.

1.

In de afgelopen periode is gestart met het opzetten van een ‘strategische alliantie’ samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen, Innovatie Cluster Drachten, ROC de Friese Poort, Nij Smellinghe en Philips. In deze samenwerking werken we vanuit een gezamenlijk ontwikkeld wenkend perspectief aan de toekomst van Smallingerland.

Feitelijke beschrijving stand van zaken In de afgelopen periode is gewerkt aan een gezamenlijk wenkend perspectief voor Smallingerland. Om dit wenkend perspectief te kunnen realiseren zijn binnen strategische alliantie tot dusver twee concrete projecten gestart; het gezamenlijk opstellen van een lobbyagenda én de ontwikkeling van een onderwijs campus in Drachten. De campusontwikkeling zal zich richten op de domeinen zorg en technologie en is primair een samenwerking tussen ROC, RUG, ICD en de gemeente. De gemeente zal binnen deze samenwerking met name kijken naar de inbedding binnen de omgevingsvisie, bijdrage aan het bredere belang dan alleen onderwijs en eventuele kansen in het ruimtelijke domein. In de kadernota 2023 zal een voorbereidingskrediet worden aangevraagd t.b.v. deze campusontwikkeling. De lobbyagenda is op dit moment in een verkennende fase. De gemeente heeft aangegeven daarbij te willen faciliteren d.m.v. het beschikbaar stellen van capaciteit in de vorm een lobby coördinator. De aanloopkosten kunnen daarbij worden gedekt vanuit de actieagenda economie.

2.

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk Beide projecten verkeren momenteel nog in de oriëntatiefase. In de komende periode zal onze definitieve inzet (en bijhorend financieel commitment) moeten worden bepaald.

Beschikbare (achtergrond)informatie: De eerste uitkomsten van het traject zijn middels een raadsinformatiebrief met de gemeenteraad gedeeld op 3 dec 2021. In het bestuurlijk overleg van de alliantie zijn twee projectopdrachten vastgesteld. Deelnemers van het bestuurlijk overleg zijn vanuit de gemeente Dhr. J. Rijpstra en Dhr. K. Eekma.

95

4.4 Economie/

Onderwerp: Invoering Toeristenbelasting

Portefeuille: Financiën

Aanleiding: In een aangenomen motie van de PvdA is op 5 november 2019 bepaald dat er een onderzoek zou komen om toeristenbelasting in te voeren in de gemeente Smallingerland. Bij aangenomen amendement van de VVD van 10 november 2020 is bepaald dat de inkomsten van de in te voeren toeristenbelasting (minus de te maken kosten) zou terugvloeien naar de sector. In de belastingverordening 2021 is voorgaande opgenomen. Er wordt een toeristenbelasting ingevoerd en de inkomsten dienen terug te vloeien naar de sector. Hierbij is wel bepaald dat de invoering en uitvoering van de in te voeren toeristenbelasting in overleg met de sector moet worden gedaan.

1.

Feitelijke beschrijving stand van zaken In de afgelopen periode zijn een Verordening Toeristenbelasting en Verordening Watertoeristenbelasting voorbereid, waarmee de toeristenbelasting per 1 januari 2023 kan worden ingevoerd. Gelijktijdig werken wij vanuit de actieagenda economie aan het uitbouwen van het platform ‘Gastvrij Smallingerland’. In dit platform werkt de gemeente - samen met een vertegenwoordiging uit de sector - aan de verdere verbetering van Smallingerland als aantrekkelijke bestemming voor toeristen en recreanten. In opdracht van het platform wordt op dit moment een toeristisch marketingplan opgesteld. Onder het motto: ‘samenwerken door te doen’ wordt in dit traject tegelijkertijd gekeken hoe de samenwerking in de sector en dit platform op een duurzame wijze kan worden georganiseerd. Gezamenlijk streven wij ernaar om nog vóór de zomer van 2022 het platform operationeel te hebben.

2.

Beschikbare (achtergrond)informatie: Motie PvdA van 5 november 2019 Amendement VVD van 10 november 2020 Belastingverordening 2021

96

Beschrijving van het politiek/bestuurlijk vraagstuk De invoering van de toeristenbelasting zal in Q2 bij raadsbesluit dienen te worden gedaan, waarbij de voornoemde verordeningen worden vastgesteld. Samen met het platform willen we bepalen hoe we de opgehaalde middelen uit de in te voeren toeristenbelasting kunnen aanwenden om de gastvrijheidseconomie te versterken.

Bijlage

Bijlage: Programma's/projecten/processen waarvoor nog geen financiële dekking is Onderwerp

Financiële informatie

Geraamd bedrag incidenteel

Doorstart programma dienstverlening

Voor het continu verbeteren van onze dienstverlening en een doorstart van het programma dienstverlening voor de komende vier jaar is budget nodig. Hiervan bestaat nu nog geen gedetailleerd overzicht.

€ 200.000,- tot € 500.000,- per jaar

Ombudsfunctie

Op 29 april 2021 heeft de gemeenteraad besloten in te stemmen met een voorstel van het college voor invulling van de ombudsfunctie gedurende een periode van 2 jaar. Het college is gevraagd om een nadere uitwerking (profiel en prestatieovereenkomst). In het raadsvoorstel is aangegeven dat de kosten op jaarbasis worden geschat op € 25.000 ,- tot maximaal € 70.000 ,- per jaar. Aanvankelijk was het de bedoeling de ombudsfunctionaris maximaal 2 jaar te financieren vanuit het budget voor het programma Dienstverlening. Dit budget loopt ten einde en er is daarmee geen financiering voorhanden.

€ 25.000,- tot € 70.000,- per jaar voor in totaal 2 jaar.

Programma Klaar voor de toekomst (waaronder de verbetering van de sturing en beheersing)

Voor de onderdelen van het programma ter verbetering van de sturing en beheersing is incidenteel budget nodig. In de Notitie verbetering sturing en beheersing is een overzicht opgenomen van de benodigde middelen. Hierbij dient te worden opgemerkt dat het gaat om een eerste inschatting en nog niet om een totaal overzicht van benodigde incidentele en/of structurele middelen.

In ieder geval tussen de € 700.000,- en € 900.000 incidenteel. Een totaal overzicht van benodigde incidentele middelen volgt.

In onze brief van 17 november 2021 hebben wij aangegeven dat een investering van 1,4 miljoen in de organisatie nodig is om deze kwalitatief en kwantitatief op orde te brengen. Daarnaast hebben we € 150.000 gevraagd voor vaststellingsovereenkomsten. Bij de besluitvorming over de meerjarenbegroting heeft u een bedrag van € 700.000,- beschikbaar gesteld. Voor de andere € 850.000,- doen wij u een nader voorstel toekomen, een en ander conform de door de raad aangenomen motie. Digitale samenleving

Als medeoprichter van en deelnemer aan DataFryslân is voor 2023 en daarna structureel budget nodig. Het college heeft vorig jaar besloten dat de financiële middelen meegaan in de brede en integrale afweging van de begroting. Het gaat om € 56.000,- per jaar (1 euro per inwoner).

Geraamd bedrag structureel

In ieder geval € 850.000,-

€ 56.000,- per jaar (1 euro per inwoner)

Digitale samenleving – nieuwe ontwikkelingen, implementatie wetgeving zoals de Wet open overheid (Woo) Openbare orde en veiligheid Corona

(Huisvesting) Carins

Onderwijshuisvesting

De digitale samenleving kan op verschillende vlakken, bv bij de implementatie van nieuwe wetgeving zoals de Woo, leiden tot extra kosten. Incidenteel en wellicht ook structureel. Deze kunnen op dit moment nog niet op geld worden gezet.

€ 200.000,- tot € 500.000,- (eenmalig)

De actualisatie van het Kernbeleid veiligheid en het horecabeleid gaat gepaard met extra kosten. De precieze kosten zijn nog onbekend. Voor een sociaal-economisch herstelplan corona is wellicht een lokale investering nodig (herstel economie, gezondheid, sport, cultuur etc), naast de rijksmiddelen die worden ontvangen. De omvang hangt af van de mate waarin ondersteuning wordt geboden. Hiervoor wordt dan een voorstel gedaan aan de raad. Carins verhuist in 2022 naar een tijdelijke andere locatie aan het Moleneind. Hiervoor is een eenmalige investering noodzakelijk. De structurele lasten van de huisvesting van Carins zijn onderdeel van de bestaande begroting van Carins en zullen na de eenmalige investering in 2022 vanaf 2023 lager uitvallen. Dekking van de incidentele lasten wordt gevonden in het positieve resultaat van Carins over 2021. Dit kan ter dekking van deze incidentele lasten ingezet worden. De nieuwbouw van scholen buiten de huidige planperiode (vanaf 2026) vraagt nieuwe reserveringen waar in deze raadsperiode over besloten moet worden. Dit is de gecombineerde optelsom van de genoemde onderwijshuisvestingsprojecten in dit overdrachtsdocument.

Maximaal € 100.000 (eenmalig) Tussen de €100.000,en €700.000 (eenmalig)

Schoolcontactpersonen

De keuze die uiteindelijk voorligt aan de raad is of en in welke omvang doorgang gegeven gaat worden aan dit onderwerp. Vanuit het budgetrecht van de raad zal ook aangegeven moeten worden of de voorgestelde dekking van het voorstel akkoord is.

Preventie

In 2022 keuze over verlenging ingezette interventies en projecten. Hier volgt in 2022 een voorstel voor aan de raad met een aanbod aan preventieve activiteiten en bijbehorende dekking. In de Kadernota 2023 komt dit onderwerp naar voren. Er zal een claim (hoogte nu nog niet bekend) gedaan worden om te kunnen voldoen aan de normkosten onderwijshuisvesting 2023.

Nieuwbouw SBO

€ 100.000,- tot € 200.000,- per jaar

€ 500.000

€700.000 structurele kapitaallasten. Er zijn natuurlijk onzekerheden maar die kunnen plus en min zijn. Het voorstel zal een bandbreedte hebben tussen de €400.000 en €1 miljoen €400.000 €400.000

Programma Duurzaamheid

Het is een wettelijke verplichting om klimaatdoelstellingen te halen (Klimaatwet). In het coalitieakkoord kabinet Rutte IV zijn de doelstellingen voor CO2-reductie verder aangescherpt. Energie- en warmtetransitie De energietransitie en warmtetransitie vragen veel inzet. In het komende jaar moet duidelijk worden welke stappen we zetten naar een aardgasvrije toekomst. Voor de gebieden van de startprojecten maken we wijkuitvoeringsplannen. De warmtetransitie gaat waarschijnlijk het nodige kosten. Mogelijk dat het Rijk nog komt met meer subsidies, maar we verwachten dat ook de gemeente hier forse budgetten voor zal moeten uittrekken. Om welke bedragen het gaat is nog niet bekend. Het onderzoeksbureau AEF heeft een berekening gemaakt voor de uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord. De kosten voor middelgrote gemeenten hebben we overgenomen in deze tabel. Isolatie De rijksoverheid stelt financiële middelen beschikbaar voor een Nationaal Isolatie Programma tot tenminste 2030. Een onderdeel hiervan is de lokale aanpak, waarvoor gemeenten in de loop van 2022 plannen kunnen indienen bij het Rijk. Ondersteuningskosten zijn onderdeel van deze rijksbijdragen. Het is op dit moment niet duidelijk hoe het Rijk de lokale aanpak aanbiedt en of we daar als gemeente gebruik van gaan (of kunnen) maken.

Energiearmoede In 2022 ontvangen gemeenten van de rijksoverheid een specifieke uitkering voor de aanpak van energiearmoede. Rol gemeente Financiële middelen zijn ook afhankelijk van de rol die de gemeente kiest. Bijvoorbeeld: - keuzes over rol bij opwek van duurzame energie en het toepassen van duurzame warmte; - keuzes over hoe actief we onze inwoners en bedrijven helpen; - of we een actieve rol in projecten nemen; - of we bedrijven en inwoners stimuleren met campagnes, of ook met subsidies en regelingen.

€ 100.000 - € 150.000 per jaar. Het betreft een structurele kerntaak. Vandaar ook de structurele claim. Terugvaloptie is opnieuw incidenteel financieren voor 4 jaar.