Museumconcept Visserijmuseum Breskens

experience, daar maken zij deel uit van de beleving.

Quotes Door het hele museum (eventueel zelfs op de toiletten) kunnen op de wanden quotes worden aangebracht die iets zeggen over het vissersbestaan.

Uitwerking Hieronder passeren de thema’s uit de verhaallijn de revue en worden ze ingevuld met bovengenoemde aspecten (objecten, beeldmateriaal, audiovisueel materiaal, geuren, geluiden, quotes). Dit zijn suggesties, het kan zijn dat er om wat voor reden dan ook (financiën, staat van het materiaal, benodigde ruimte) andere keuzes moeten worden gemaakt.

Het water

chief in Antwerpen, voor een projectie kunnen worden ingezet, al dan niet

Immersive Experience

met animaties over wat zich op diverse plekken afspeelde (haringvisserij

in Frameless, Londen.

Biervliet, mosselvisserij Philippine). Ten slotte kan hier de museumlocatie ten volle worden benut. Het museum biedt via een panoramaraam uitzicht

Het thema ‘Het water’, in het bijzonder de geologische en historisch-

op de Westerschelde.

geografische ontstaansgeschiedenis, leent zich bij uitstek voor een ‘overrompelende’ beleving als een immersive experience, een 360 graden

Geluiden

beleving. Daarbij moet een prominente rol zijn weggelegd voor de

• Golven

haaientanden en fossiele botten die door vissers in de loop van de tijd zijn

• Storm/wind

opgevist en voor een deel van de collectie opgezette vogels. Ook zou hier

• Watervogels

de zogeheten Schelde-kaart uit 1504, die wordt bewaard in het Felixar-

5. Suggesties voor de presentatie

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 33

De visserij

Verder kan hier bij onderdeel (5) mogelijk gebruik worden gemaakt van reeds gemaakte animatiefilmpjes over het leven van een garnaal en van

Ook het thema ‘De visserij’ zou zich voor zo’n immersive experience

een platvis (door Hypsos).

lenen: zet de bezoeker tussen de golven op volle zee op een vissersschip waar juist de netten worden binnengehaald. Ook meer klassieke elemen-

Quotes

ten kunnen hier op een nieuwe manier worden gebruikt. De scheepsmo-

• “Mijn onderarmen staan nog onder de littekens van de ‘mouw-

dellen lenen zich ervoor om in combinatie met andere objecten te worden

vreters’, een soort puisten die je kreeg door het zand en het water

getoond, waardoor het verhaal meer diepgang krijgt. Dit wordt bijvoor-

dat schuurde in je mouwen.”

beeld ook in Museum Vlaardingen gedaan, waar de scheepsmodellen

Rinus Clement in Vissermans

op ooghoogte tentoon worden gesteld en zich onder elk scheepsmodel

• “Als het een beetje ‘slechtweerachtig’ was en je een half uurtje kon

een vitrinekastje bevindt met andere objecten. Tezamen vertellen ze een

slapen, dan kroop je met oliegoed en al aan in je kooi. Je was dan

verhaal. Inzet van de vaarsimulator geeft de presentatie van dit onderdeel

wel nat, maar je wist niet beter.”

een interactieve component, evenals het leren knopen maken en netten

Rinus Clement in Vissermans

breien (suggestie Hypsos: laat een film draaien als de nettenboeter er zelf niet is). Een leuke toevoeging kunnen ook registratiekaarten van schepen zijn uit het Centrale Visserijregister, waarop vaak bijzonderheden over het schip of de visserij vermeld staan. Ze zouden in een interactieve presentatie (bijvoorbeeld op een touchscreen) digitaal getoond kunnen worden.

• “Daar gaat ie!” als de ‘korre’ overboord ging • “Een werkdag van acht uur bestaat niet voor een visser, dat kent hij niet.” Jan de Winde, in Breskens en de visserij • “Ik ben nooit bang geweest. Dat was thuis anders. De achterblijvers waren vaker bang dan de vissermannen op zee.” Jaap Albregtse sr., in Breskens en de visserij • “Als er zoiets gebeurt, dan is het net of er iets in de familie gebeurt. Bij ons, dat is juist het typische, heeft iedereen wel eens met iedereen gevaren. Die vissersvloot is dan ook een grote familie.” Jan de Winde over de ramp met de BR 16 (1971), in Bressiaanse vissers Geluiden • Golven • Storm/wind • Meeuwen • Binnenhalen van het net

Opstelling in Museum

Geuren

Vlaardingen.

• Vis, zout, teer, zweet (geur van het kot op de oude zeilschepen)

34 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

5. Suggesties voor de presentatie

• Vis, zweet, dieselolie (geur op de motorschepen) • Zee • Oude koffie (geur in de scheepskajuit)

De haven Ook bij het thema ‘De haven’ kan de museumlocatie worden benut. Er kan ‘gespeeld’ worden met contrasten tussen binnen en buiten en toen en nu, bijvoorbeeld met wandvullende historische foto’s. In het huidige museum staan twee maquettes, van de Handelshaven omstreeks 1920, en van de Vissershaven volgens de situatie 1928-1958. De (opgeknapte) maquettes zouden in de nieuwe opstelling kunnen worden uitgebreid met een dynamische, interactieve vertellaag, bijvoorbeeld door middel van kijkers waarin historisch foto- of filmmateriaal dan wel korte animaties zijn gemonteerd (zoals in Museum Prinsenhof in Delft). Op die manier wordt het statische beeld van de maquette verlevendigd met mensen en activiteiten in de haven, bijvoorbeeld het plegen van onderhoud aan de vissersschepen, het lossen van volle manden vis op de kade of het feestvieren tijdens de Visserijdagen. Zo valt er voor de bezoekers meer te

Maquette met kijkers

ontdekken in de haven.

in Museum Prinsenhof, Delft.

Geur • Haven (vis, zout, slib)

tijden in de jaren twintig/dertig (met de Van Melle-blikken en een hoop garnalen op tafel als referentie naar het thuiswerken) en de rechter helft van de kamer met meubilair en accessoires uit de welvarende tijden rond

Het dorp

1970 (in ieder geval met een krant, radio en tv). De passanten kunnen worden ‘neergezet’ in een café-setting uit de jaren

Bij het thema ‘Het dorp’ maken we kennis met inwoners en passanten. We

vijftig/zestig. Ze hoeven niet in persoon aanwezig te zijn; objecten die met

zien hen in hun eigen omgeving.

hen verbonden zijn, zeggen al genoeg. De vrachtwagenchauffeur zit er

In de huiskamer of keuken de vissersvrouw die gezin en huishouden

te wachten op zijn lading garnalen om naar Parijs te rijden. De PSD-man

draaiende houdt terwijl haar man op zee is. Met een ‘gespiegelde’ huiska-

heeft net zijn laatste dienst erop zitten en heeft zijn uniformjas over zijn

mer zou het contrast tussen armoede en welvaart visueel kunnen worden

stoel gehangen en zijn pet op tafel gelegd. De vakantieganger heeft zijn of

gemaakt: de linker helft van het vertrek ingericht zoals in de armoedige

haar strandtas neergezet en de toeristische brochure op tafel gelegd. De

5. Suggesties voor de presentatie

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 35

Wand met objecten en foto’s, in combinatie met een touchscreen in Zuiderzeemuseum, Enkhuizen.

Urker vissers hebben juist de Haringwimpel in ontvangst genomen en ne-

forten, het snoepje en de camping), de zwemwedstrijden in de haven, de

men er nog een borrel op. Natuurlijk ontbreekt het befaamde Mortierorgel

Visserijdagen, ‘oantjes en oentjes’, de sterrenrestaurants enzovoort.

niet. De combinatie van deze menselijke activiteiten met andere ‘dwaalgasten’, zoals de papegaaiduiker die Tijs Verschoor bij de jachthaven

Geluiden

vond en andere van zijn exotische vogels, geeft dit deel van de presentatie

Van het Mortierorgel uit Breskens zijn destijds grammofoonplaten opgeno-

iets surrealistisch en verrassends. Het versterkt de boodschap over de

men; de muziek is ook op YouTube terug te vinden.

band tussen Breskens en het water. Bezoekers vragen zich misschien af wat dat te betekenen heeft. Voor de antwoorden kunnen zij terecht op de

Geuren

touchscreens. Daarop lezen zij welke verhalen achter de onderdelen van

• Huiskamer jaren ‘20/’30 (hout in de boenwas)

deze setting schuilgaan.

• Huiskamer rond 1970 (schoonmaak)

De schilderijen van Johnny Beerens krijgen in de nabijheid hiervan een

• Café (Old Spice, verschaald bier, sigaretten)

eigen, aparte plek. Ze verbeelden de visserij als bron van bestaan voor

• De puffabriek

Breskens. Ten slotte is er een wand met ‘losse items’, objecten, foto’s en schilderijen. Bezoekers kunnen op een touchscreen de verhalen ontdekken van bijvoorbeeld de dijk, Napoleon (met Breskens verbonden vanwege de

36 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

5. Suggesties voor de presentatie

Moodboards

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 37

Moodboard

De Schelde (2)

Sluis

38 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Breskens

Biervliet

Moodboard - De Schelde (2)

Verdronken Bath

Saeftinghe

Moodboard - De Schelde (2)

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 39

Moodboard

Het begin van de visserij in Breskens (6a)

40 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Moodboard - Het begin van de visserij in Breskens (6a)

Moodboard - Het begin van de visserij in Breskens (6a)

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 41

Moodboard

Vissen (6c)

Het vissen en de netten

Zoeken waar vis zit

Aan boord

42 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Moodboard - Vissen (6c)

Verwerking van de gevangen garnalen

Terugkeer in de haven

Jaap Albregtse sr. over een dagje vissen in 1924

Moodboard - Vissen (6c)

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 43

Moodboard

Oorlog (7)

Bombardement september 1944

Verwoesting haven door Fransen in 1940

44 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Moodboard - Oorlog (7)

Een held als vader Verwoeste haven

Buiten met de prikboot

Moodboard - Oorlog (7)

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 45

Moodboard

Handelshaven, veerhaven en jachthaven (13) Veerhaven

Vissershaven

46 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Moodboard - Handelshaven, veerhaven en jachthaven (13)

Scheepswerf

Jachthaven

Handelshaven

Moodboard - Handelshaven, veerhaven en jachthaven (13)

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 47

Moodboard

Dorp aan het water & Passanten (14 & 15)

Napoleon

Garnalenkoningin

48 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Moodboard - Dorp aan het water & Passanten (14 & 15)

Omer Gielliet

Oantjes en oentjes

Potvis

Pielstaertolie Zwemsport

Moodboard - Dorp aan het water & Passanten (14 & 15)

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 49

Toelichting bij de moodboards De Schelde (2)

Vissen (6c)

In dit moodboard zijn ook elementen opgenomen uit het onderdeel over

Opstelling van hoe het vissen op zee verloopt: van het zoeken naar een

inpolderingen en landverlies (3), namelijk het ontstaan van Breskens en

plek om de netten uit te gooien tot en met de terugkeer in de haven.

het verdronken Bath, en uit het onderdeel over het begin van de visserij (6a), namelijk de vissersplaats Biervliet (Willem Beukelszoon). De basis

Bronnenverantwoording

vormt de Scheldekaart uit de late vijftiende / begin zestiende eeuw, waar-

Objecten, Visserijmuseum Breskens; uitgezonderd de opgezette vogels

op de bezoekers in overdrachtelijke zin een reis terug in de tijd kunnen

(indicatief voor exemplaren uit collectie Tijs Verschoor). Foto aan boord,

maken. De begeleidende afbeeldingen kunnen als reproductie, eventueel

foto Jaap Albregtse, geluidsfragment, website Visserijmuseum Breskens.

in een animatie, worden verwerkt.

Foto garnalen koken, ZB Beeldbank, foto Jacqueline Midavaine. Foto terugkeer in de haven, ZB Beeldbank, foto O. de Milliano.

Bronnenverantwoording Scheldekaart van Rupelmonde tot de Noordzee (1504-1505, vermoedelijk naar een kaart van 1468-1469), Felixarchief Antwerpen. Breskens: portret

Oorlog (7)

van Filips van Kleef, bedijker en eerste heer van Breskens, ca. 1475-1500,

Opstelling met diverse elementen die verschillende kanten van het

Kon. Museum voor Schone Kunsten, Brussel. Verdronken Bath: Zeeuws

verhaal van de oorlog vertellen, inclusief een korte documentaire en een

Archief, coll. Zeeuws Genootschap. Sluis: penning loods- of veerschippers-

persoonlijk verhaal. Dat laatste kan bijvoorbeeld via de audiotour worden

gilde Sluis, 1669, Rijksmuseum Amsterdam. Biervliet: Willem Beukelszoon,

beluisterd.

Zeeuws Archief, coll. Zeeuws Genootschap. Saeftinghe: aangespoelde walvis, uit Visboeck van Adriaen Coenen, KB Nationale Bibliotheek.

Bronnenverantwoording Foto verwoeste haven 1940, ZB Beeldbank, foto Feijter-Buth. Luchtfoto, NIMH Beeldbank. Foto gezonken veerboot, ZB Beeldbank, foto M. Geerse.

Het begin van de visserij in Breskens (6a)

Foto Willem van Hanegem, Nationaal Archief, collectie Anefo, foto Hugo

Opstelling met blow-up foto en objecten. Tevens een reproductie van de

van Gelderen. Foto militairen op vaartuigen, Zeeuws Archief, Fotocollectie

registratiekaart van de BR 1 van Daniël Hoogstad.

Vlissingen. Documentaire Slag om de Schelde, via www.zeeuwseankers. nl. Foto verwoeste haven, ZB Beeldbank. Foto prikboot, website Visserij-

Bronnenverantwoording

museum Breskens.

Schaalmodellen hoogaarzen, foto echtpaar Hoogstad en trui, collectie Visserijmuseum Breskens. Foto hoogaarzen op de Westerschelde, Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen. Registratiekaart BR 1, Centraal Visserijre-

Handelshaven, veerhaven en jachthaven (13)

gister, via www.zuiderzeecollectie.nl.

Opstelling volgens het idee van een maquette met kijkers. De bezoekers

50 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Moodboard - Toelichting

kijken naar een of meer historische foto’s of een animatie die het verhaal vertelt van een bepaald deel van de haven. Bronnenverantwoording Maquette, collectie Visserijmuseum Breskens. Foto’s veerhaven met aanlegsteiger, vissershaven, jachthaven, Zeeuws Archief, Fotocollectie Torbijn. Foto op de veerboot, ZB Beeldbank, Fotoarchief PZC. Prentbriefkaart (kleur) vissershaven, ZB Beeldbank, Jos Pé. Foto scheepswerf, website Visserijmuseum Breskens. Foto’s kade vissershaven, veetransport handelshaven, ZB Beeldbank, De Stem, foto C. de Boer.

Dorp aan het water & Passanten (14 & 15) Een wand vol foto’s en objecten waarbij bezoekers via touchscreens meer informatie kunnen opvragen. Ze krijgen dan niet alleen de informatie over het betreffende object maar komen ook meer te weten over het grotere verhaal waar het object voor staat. Bronnenverantwoording Portret van Napoleon Bonaparte, Rijksmuseum Amsterdam. Buste Omer Gielliet, stekels pijlstaartrog, collectie Visserijmuseum Breskens. Foto potvis, Zeeuws Archief, coll. Zeeuws Genootschap, foto Franz Gittenberger. Foto Nieuwesluis, Zeeuws Archief, Fotocollectie Torbijn. Foto’s Garnalenkoninginnen, interieur Du Commerce met Mortierorgel, TX 36 met Texels gezin, ZB Beeldbank, foto Jacqueline Midavaine. Foto’s zwemsport, haringwimpel voor Urker vissers, ZB Beeldbank Zeeland, Fotoarchief PZC. Foto bunkerwoning, ZB Beeldbank, Het Vrije Volk. Foto gemobiliseerde militairen tijdens WO1, ansichtkaart Groeten uit Breskens, ZB Beeldbank. Opgezette papegaaiduiker (indicatief voor exemplaar uit collectie Tijs Verschoor).

Moodboard - Toelichting

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 51

6. Positionering

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 53

Hoe verhoudt de verhaallijn van het nieuwe Visserijmuseum Breskens

Het vult het aanbod van maritieme musea in Zeeland aan met een eigen

zich tot de andere musea met maritieme presentaties binnen Zeeland?

verhaal.

En hoe vertelt het museum een onderscheidend verhaal binnen de

De nieuwe verhaallijn van het Visserijmuseum besteedt ruime aandacht

musea in de gemeente Sluis? Ook wordt aangegeven welke verhaal-

aan de ontstaansgeschiedenis van de Westerschelde. Daarmee raakt het

lijnen in het erfgoedtoerisme op internationaal, interregionaal en

museum aan het verhaal van Museum Terra Maris in Oostkapelle. Terra

provinciaal niveau relevant zijn en bij welke het nieuwe museum kan

Maris legt de nadruk op het Zeeuwse landschap en heeft bovendien een

aansluiten.

semipermanente tentoonstelling over het klimaat en de kracht van de natuur. Wellicht biedt dit aanknopingspunten voor samenwerking. Die samenwerking kan ook worden gezocht met het nieuwe NAVIGO Vis-

Maritieme musea

serijmuseum in Oostduinkerke (B), dat op 7 september 2024 de deuren opent. Of met visserijmusea in Nederland, zoals het Museum Vlaardingen.

Het nieuwe Visserijmuseum Breskens neemt met de hiervoor geschetste verhaallijn een onderscheidende positie in onder de musea in Zeeland met maritieme presentaties.

Musea in de gemeente Sluis

Het Maritiem MuZEEum in Vlissingen heeft in de nieuwe presentatie, die in 2023 is geopend, de focus volledig gelegd op de zeventiende- en

Binnen de musea in de gemeente Sluis heeft het Visserijmuseum een

achttiende-eeuwse handelsvaart. Daar wordt het verhaal verteld van de

duidelijk eigen geluid. Geen van de andere musea vertelt het verhaal

Zeeuwse compagnieën voor de handel overzee, smokkelhandel, kaap-

over de band tussen de mens en het water, laat staan over de visserij.

vaart, slavenhandel en het leven van betrokkenen aan de wal in Vlissingen.

Dit maakt het Visserijmuseum complementair binnen het gemeentelijke

In een aantal andere Zeeuwse musea speelt de visserij een hoofdrol. Het

museumaanbod en biedt goede mogelijkheden voor samenwerking door

Oosterscheldemuseum in Yerseke is gericht op de oester- en mosselcul-

crossovers die er voor tijdelijke tentoonstellingen of andere projecten

tuur en Brusea in Bruinisse focust op de mosselvisserij vanuit Bruinisse.

te ontwikkelen zijn. Denk bijvoorbeeld aan de visserij in oude tijden, in

Museum Arnemuiden besteedt aandacht aan de visserij die door Arne-

het bijzonder de Romeinse tijd (Cultuurforum Aardenburg), de militaire

muidse vissers werd bedreven.

betekenis van de haven (Het Bolwerk in IJzendijke, Groede Podium), vis

Ook het Stadhuismuseum in Zierikzee heeft oog voor de visserijgeschie-

in de Zeeuws-Vlaamse eetcultuur (Het Vlaemsche Erfgoed in Groede) of

denis. Deze is hier ingebed in de geschiedenis van Schouwen-Duiveland,

(dialect)woorden die samenhangen met de visserij (Het Belfort in Sluis). In

waarin stad en land en water centraal staan. In Zierikzee bevindt zich

zijn nieuwe vorm zou het museum de rol van aanjager kunnen vervullen in

ook de Museumhaven, een werkend museum waar historische schepen

dit soort samenwerkingsprojecten. En natuurlijk ligt de koppeling met de

worden gerestaureerd.

Vuurtoren Nieuwesluis voor de hand.

Tussen al deze musea brengt het nieuwe Visserijmuseum een eigen verhaal. Dat gaat verder dan alleen het verhaal van de Bressiaanse visserij. Het is ook het verhaal van de opkomst, bloei en neergang van de

Externe verhaallijnen

kust- en zeevisserij in Zeeland. Dit verhaal wordt verder nergens verteld. Het nieuwe Visserijmuseum is daarmee complementair aan deze musea.

54 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Met deze verhaallijn sluit het museum aan bij het Unesco Geopark Schel-

6. Positionering

de Delta, Zeeuwse Erfgoedlijnen en verhaallijnen van het Landschapspark

Overwogen kan worden om ook aan te sluiten bij de verhaallijn ‘Grensver-

Zwinstreek.

leggend voedsellandschap’, maar opgemerkt wordt wel dat deze verhaallijn met name gericht lijkt op de landbouw.

Unesco Global Geopark Schelde Delta

Tevens is er een relatie met de verhaallijn ‘Grenzeloos beleven en leven’.

Dit jaar werd het Geopark Schelde Delta door Unesco erkend als Global

Breskens functioneert daarin als een toegangspoort tot het landschaps-

Geopark. Een Unesco Global Geopark is een gebied en een partner-

park. Het gaat daarbij om het Veerplein, de focus richt zich vooral op het

netwerk, erkend vanwege het unieke internationale geologisch belang.

creëren van synergie tussen het Veerplein en onthaalpoort Waterdunen.

Meest karakteristiek voor het Geopark Schelde Delta is de invloed van het

In het masterplan Landschapspark Zwinstreek wordt geopperd om een

menselijk handelen en de invloed die de getijden hebben op het land-

nieuw programma te ontwikkelen voor de aanwezige terminal en ver-

schap en zijn inwoners.

keerstoren op het Veerplein, waarin een betere aansluiting kan worden

Voor het Geopark zijn zes verhaallijnen ontworpen. Het vernieuwde Visse-

gezocht met de verhalen uit het landschap, bijvoorbeeld de Wester-

rijmuseum sluit met het eerste thema (Het water), in het bijzonder met de

schelde of de Zwinstreek. Ook zouden bezoekers van de Zwinstreek op

presentatie over het ontstaan van de Noordzee en de Westerschelde, aan

het Veerplein kunnen worden doorverwezen naar interessante locaties

bij de verhaallijn ‘Tussen oerland en mensenhand’, die de geologische

binnen het landschapspark, zoals Waterdunen. Aan dit rijtje zou het Visse-

ontstaansgeschiedenis van het Schelde-estuarium omvat. De Westerschel-

rijmuseum toegevoegd kunnen worden, vooral als hier de (geologische)

de is bovendien een van de veertig geosites van het Geopark.

ontstaansgeschiedenis van het gebied wordt gepresenteerd.

Ook sluit de verhaallijn van het museum aan bij de verhaallijn ‘Zilt en zoet’ van het Geopark. ‘Zilt en zoet’ gaat over de visserij en de culinaire geschiedenis van het gebied.

Zeeuwse Erfgoedlijnen De Zeeuwse Erfgoedlijnen zijn voor de Provincie Zeeland een belangrijk middel om het Zeeuwse (erfgoed)verhaal naar buiten te brengen. Er werden er negen opgesteld. Met de nieuwe verhaallijn sluit het museum aan bij de erfgoedlijn ‘Zilt en zoet – smaken van Zeeuwse bodem’, die op provinciaal niveau, net als bij het Geopark, inzoomt op onder meer visserij en culinaire geschiedenis.

Verhaallijnen Landschapspark Zwinstreek Voor het Landschapspark Zwinstreek zijn vier verhaallijnen ontworpen. Ze vormen de basis en het narratief voor de verdere ontwikkeling van de Zwinstreek. Het Visserijmuseum sluit aan bij de verhaallijn ‘Het verhalend landschapspark’. Deze gaat over het tastbaar en beleefbaar maken van erfgoed.

6. Positionering

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 55

7. Aanbevelingen

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 57

1.

2.

Ontwikkeling van een speciale kinderroute. Als pictogram kan een afbeel-

Aansluiting bij Reizen in de Tijd, een project waarin Zeeuwse musea

ding van Bresko worden gebruikt. Bresko is een robotvis, een kunstwerk

en scholen samenwerken. Reizen in de Tijd heeft tot doel het aanbod

gemaakt door Albert Kramer. Hij ligt op de Kaai en zwemt af en toe rond in

van erfgoed en de vraag van het onderwijs op elkaar af te stemmen en

de haven. Het beeld kan radiografisch worden bestuurd. Hij kan met zijn

ontwikkelt een nieuwe doorlopende leerlijn. Die verbindt basisschool

staart klappen, water spuiten en knipogen. In het museum kan hij dienst

en erfgoedlocatie door middel van elf thema’s die passen bij elk type

doen als herkenningspunt in de kinderroute.

basisonderwijs. Voor scholen is het daardoor makkelijker om hun lesstof te koppelen aan een bezoek aan een museum. Aanspreekpunt voor de musea is Erfgoed Zeeland. Binnen de gemeente Sluis doet Cultuurforum Aardenburg ook mee.

3. Het oude meubilair van de vismijn kan in het museum worden benut, bijvoorbeeld door er touchscreens bij te monteren. Ook de digitale mijnklok is het behouden waard. Hij lijkt nu nog zonder historische waarde, maar in de toekomst zal hij die zeker krijgen.

Bresko.

58 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

7. Aanbevelingen

Bijlage: overzicht belangrijkste bronnen

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 59

Literatuur

(verhaal ‘Vijf broden en twee vissen’).

A.R. Bauwens, Breskens en zijn visserijverleden. In: Tijdschrift Heemkundige Kring

verhalen en patronen, z.pl. 2015.

West-Zeeuws-Vlaanderen, jrg. 2 (2007) nr. 4, p. 38-40.

Tobias van Gent en Hans Sakkers, Slag om de Schelde 1944. De beslissing in de

A.R. Bauwens, Nogmaals, Breskens en zijn visserijverleden. In: Tijdschrift Heemkun-

strijd om West-Europa, Bergschenhoek 2019.

dige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen, jrg. 3 (2008) nr. 3, p. 7.

Willem Ment den Heijer, ‘Ou je roer recht’. De kottervisserij vanaf 1960, Alkmaar

André Bauwens en Geert Stroo (red.), De ketens verbroken. Aspecten van de be-

1999.

Anja Geldof en Stefanie Huibregtse, Truien bij de vleet. Zeeuwse visserstruien in

zetting en bevrijding van West-Zeeuws-Vlaanderen, 1940-1945, Aardenburg 2019.

R.H.M. van Immerzeel, Van fort Napoléon tot camping Napoleon Hoeve, in: Aaneen-

J. van Beylen, Zeeuwse vissersschepen van de Ooster- en Westerschelde, Amster-

geregen tijdankers, Bijdragen tot de geschiedenis van West-Zeeuws-Vlaanderen,

dam z.j.

nr. 30, Aardenburg 2002, p. 177-230.

J. van Beylen, De hoogaars, geschiedenis en bouw, Bussum 1978.

G.N. de Jonge en J.P. Wijtenburg, Tramwegen in Zeeland. In: Zeeuws Tijdschrift, jrg.

Peter Blom, De Zeeuwen en hun vissers. Ach lieve tijd, twintig eeuwen Zeeland, dl.

14 (1964) nr. 3, p. 80-85.

10, Zwolle 1997.

Meindert van der Kaaij, Omèr August Gielliet (1925-2017), de mystieke houtsnijder

H.A.H. Boelmans Kranenburg, De visserij. In: Maritieme Geschiedenis der Neder-

van Breskens. In: Trouw, 29 mei 2017.

landen 4: Van 1850-1870 tot ca 1970, p. 272-301.

A.R. Koppejan, Sturen en turen. De laatste beurtschippers van Zeeland, Vlissingen

L.W. de Bree, In het land van de overkanten. In: Zeeuws Tijdschrift, jrg. 6 (1956) nr.

2002.

3-4, p. 103-107.

A.R. Koppejan, Om de beurt; de beurtvaart in Zeeland. In: Zeeland, jrg. 17 (2008)

Paul Brusse en Willem van den Broeke, Provincie in de periferie. De economische

nr. 3, p. 91-103.

geschiedenis van Zeeland, 1800-2000, Utrecht 2005.

Peter Kouwenhoven, De vuurtoren van Breskens, Breskens 2022.

Paul Brusse en Peter Henderikx (red.), Geschiedenis van Zeeland I: Prehisto-

A.M.J. de Kraker (red.), De Westerschelde, een water zonder weerga. Ontstaans-

rie-1550, Zwolle/Utrecht 2012.

geschiedenis en kaartbeeld, havens, handel en scheepvaart, verkeer, verdronken

Jan Martin Dekker, Een dorp vol snoep. 150 jaar geschiedenis van de snoep- en

dorpen, oorlog en verdedigingswerken, natuur en milieu en andere aspecten van

koekjesindustrie in Breskens, Aardenburg 2022.

de Westerschelde, Kloosterzande 2002.

Jeanine Dekker, Zeeuwse zeeweringen. Werken aan de Zeeuwse kust, 1944-2015,

J.J.B. Kuipers (eindred.), Sluimerend in slik. Verdronken dorpen en verdronken land

Utrecht 2023.

in zuidwest Nederland, Vlissingen 2004.

Erik van der Doe, De Zeeuwen en hun scheepvaart. Ach lieve tijd, twintig eeuwen

Jan J.B. Kuipers, Vissend Zeeland. Zeeland van toen & nu, dl. 8, Zwolle 2005.

Zeeland, dl. 6, Zwolle 1997.

Frans Meijaard, Reggie Corijn en Wilma Valk, Omer Gielliet, uit het goede hout

A.C. Drinkwaard, Beschouwing over de Zeeuwse visserij in de geboorteperiode

gesneden. Schetsen uit een veelbewogen leven van een priester, kunstenaar,

van het Nederlandse visserijonderzoek, I, II, III en slot. In: Zeeuws Tijdschrift, jrg. 16

schrijver, dichter, filosoof, reiziger, milieuactivist, vluchtelingenhelper én mens,

(1966) nr. 4, p. 149-155, idem, jrg. 17 (1967) nr. 1, p. 4-13, idem, jrg. 17 (1967) nr. 2,

Aardenburg 2012.

p. 42-48, idem, jrg. 20 (1970) nr. 1, p. 9-19.

Frans Meijaard, Reggie Corijn en Wilma Valk, Breskens en de visserij, Aardenburg

S. Franke, Legenden langs de Noordzee, Zutphen 1934. (De Fario, p. 22-25, tevens

2013.

via: https://www.verhalenbank.nl/items/show/46651)

Tom Meijer, Het dansorgel in Zeeland. In: Zeeland, jrg. 22 (2013) nr. 3, p. 103-114.

Jolanda Geerse, Zeven X zeven. Verhalen bij religieus erfgoed, Middelburg 2008

G.F. Sandberg, Overzetveren in Zeeland; zevenhonderd jaar vervoer te water,

60 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Bijlage

Arnhem 1978.

Hans Zuurdeeg, De Zeeuwen en hun vissers. Ach lieve tijd, twintig eeuwen Zeeland,

C. de Schipper, Vissen en varen. In: Zeeuws Tijdschrift, jrg. 20 (1970) nr. 6, p. 229-

dl. 12, Zwolle 1997.

234.

Jan Zwemer, De modernisering van de garnalenvisserij. In: Jan Zwemer (red.),

Piet Schop, Historie van de Scheldebekerwedstrijden, 1930-1969, z.pl. 2019.

Zeeland 1950-1965, Vlissingen 2005.

Diny Schouten, Zeeuwse grond; voedselzorg en streekproducten. In: Zeeuws Tijd-

schrift, jrg. 55 (2005), nr. 3-4, p. 3-37. Kees Slager en Paul de Schipper, Vissers verhalen. Over hun leven in de delta,

Websites

Goes 1990. Huib Stam, Haring, de vis die Nederland veranderde. De geschiedenis, de econo-

www.geologievannederland.nl

mie en de cultuur van de Nederlandse haring, Amsterdam 2015.

www.maritiemdigitaal.nl (digitale collecties maritieme musea)

Jack Vader en Peter Verdurmen, Vissermans. Bressiaanders aan het woord, Bres-

www.maritiemportal.nl

kens z.j.

www.museumbreskens.nl

Wilma Valk, Reggie Corijn en Frans Meijaard, Vijftig jaar Visserijfeesten Breskens,

www.scheldedelta.eu

Breskens 2003.

www.zeeuwseankers.nl

Wilma Valk, Reggie Corijn en Frans Meijaard, Over Bresjes. Een greep uit de histo-

www.zuiderzeecollectie.nl (Centraal Visserijregister)

rie en heden van een bruisend dorp, Breskens 2010. Wilma Valk, Watersportvereniging Breskens, Breskens 2017. Wilma Valk, Reggie Corijn, Frans Meijaard, Jan Keersemaker, De bwoat van Bresjes.

Beeldmateriaal

Herinneringen aan de PSD, Aardenburg 2018. Hans Vandersmissen e.a., Redders. 175 jaar Koninklijke Nederlandse Redding

Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH), Beeldbank

Maatschappij, Wormer z.j. [1999].

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Beeldbank

De visserij van Breskens. In: Zeeuws Tijdschrift, jrg. 6 (1956) nr. 3/4, p. 78.

Rijkswaterstaat, Beeldarchief

M.L.M. de Vleesschauwer, Het Vrije van Sluis. Polders en waterschappen in West-

ZB Bibliotheek, Beeldbank Zeeland

Zeeuws-Vlaanderen, 1600-1999, Utrecht 2013.

Zeeuws Archief, Beeldbank

P.A. van der Vlies, 20 Jaar calamiteiten in de Zeeuwse wateren, Zierikzee 2004. Romy van Voren en Jeanine Dekker, De haven van Breskens in verandering. In:

Zeeuws Erfgoed, december 2019, p. 4-7.

Audiovisueel materiaal

Harmen van der Werf, Met de vis verdwijnt de ziel uit Breskens. In: PZC, 16 januari 2021.

Collectie Beeld & Geluid, Hilversum, www.beeldengeluid.nl

M.H. Wilderom, Tussen afsluitdammen en deltadijken. IV: Zeeuwsch Vlaanderen,

ZB Bibliotheek: Interview met echtpaar uit Breskens over de visserij, door P.J.I.

Vlissingen 1973.

Verhage en W.F. Helm (23 maart 1998). Idem, Interview met een visser uit Breskens,

Arco Willeboordse, In de voetsporen van Napoleon. In: Zeeuws Tijdschrift, jrg. 60

door Kees Slager en Paul de Schipper (1982-1983).

(2010) nr. 3-4, p. 35-40. H.J. de Winde, J.G. Vader en A. Kal, Bressiaanse vissers, Schoorl 1994.

Bijlage

Museumconcept Visserijmuseum Breskens | 61

Colofon

Samenstelling: dr. Jeanine Dekker | Inhistory Juni 2024 Dit rapport werd opgesteld in opdracht van Gemeente Sluis.

Inhistory Papisland 9 4337 CX Middelburg jd@inhistory.nl www.inhistory.nl

Vormgeving: Jan van Broekhoven | Broekvorm

Op de afbeeldingen in dit rapport berusten in een aantal gevallen rechten. Dit rapport is derhalve uitsluitend bedoeld voor voor intern gebruik.

62 | Museumconcept Visserijmuseum Breskens

Museumconcept Visserijmuseum Breskens verhaallijn & collectieplan