C Eindverslag Rijk-Regiopakket DEF

Compensatie en investeringen moeten niet beperkt blijven tot minimale of wettelijk verplichte maatregelen, maar bijdragen aan een duurzame verbetering van de leefkwaliteit in ZeeuwsVlaanderen. Concreet wil de Adviesgroep bereiken dat • • • •

•

maatschappelijke en financiële risico’s voor inwoners en bedrijven tijdig en voorspelbaar worden afgedekt, met extra aandacht voor direct getroffen personen, bedrijven en kernen. schade, inkomensverlies en waardedaling vooraf en snel worden vergoed, los van het investeringsprogramma, zodat onzekerheid en langdurige procedures worden voorkomen. lokale voorzieningen, zoals sport-, cultuur- en ontmoetingsvoorzieningen en openbaar vervoer, tijdens de bouwperiode op peil blijven en daarna structureel worden versterkt. inwoners en lokale ondernemers gedurende de verschillende fasen worden ondersteund via gerichte compensatie, zoals lastenverlichting, energievoordeelcontracten en subsidies voor verduurzaming. wordt geïnvesteerd in een langjarige versterking van de regionale economie via een Rijksprogramma dat inzet op onderwijs, innovatie, bereikbaarheid, woningbouw, ecologie en natuurherstel.

Wat zijn daarom onze voorwaarden?

Om dit te bereiken, stelt de Adviesgroep de volgende voorwaarden: 10.1 Het Rijk voorziet in ruimhartige compensatie en bijstand voor de belanghebbenden in de eerste cirkel van betrokkenen. Verwerving, verplaatsing en of doorstartmogelijkheden vinden plaats op onteigeningsbasis. 10.2 Belanghebbenden in de directe omgeving moeten aanspraak kunnen maken op middelen indien de voorziene verwerving/verplaatsing op onteigeningsbasis onvoldoende middelen genereert om een nieuw bestaan op te kunnen bouwen. 10.3 Er wordt voorzien in juridische bijstand en ruimhartige compensatie voor inwoners en bedrijven in de direct omliggende dorpen die door de grootschalige projecten in mentale of psychische problemen komen. Hen moet de mogelijkheid geboden worden om elders een nieuw bestaan op te bouwen. 10.4 Indien sprake is van schade moet de aannemer aantonen dat de schade niet door zijn activiteiten of die van een onderaannemer zijn ontstaan. De bouwer is volledig aansprakelijk voor eventuele onvoorziene schade(gevallen). Vooraf vindt een nulmeting plaats van de staat van woningen, gebouwen en infrastructuur in de directe omgeving. Vooraf wordt eveneens een schade- en compensatieregeling vastgesteld, die jaarlijks wordt geïndexeerd.

10.5 Er wordt een Ruimtelijk Masterplan opgesteld om de basisvoorzieningen in de regio op orde te brengen. Deze basis moet voldoende stevig zijn om projecten van deze omvang in de regio te kunnen starten, zonder de regio te ontwrichten. Het Ruimtelijk Masterplan sluit aan bij het Nationaal Programma Vitale Regio’s, waarvoor een regioplan Zeeuws-Vlaanderen wordt opgesteld (voor de uitvoering van de voorwaarden uit de aanloopfase). 10.6 Het Ruimtelijk Masterplan wordt uitgevoerd en opgevolgd door een langjarige investering van het Rijk in een regionaal programma (voor de uitvoering van de voorwaarden uit de bouwfase en de nazorgfase). 10.7 Er komt een Rijksprogramma Zeeuws-Vlaanderen van minimaal 25 jaar (minimaal 15 jaar, of zoveel langer als de bouw duurt, en een verlenging van 10 jaar na de bouw) voor het versterken van de brede welvaart, economische versterking, ecologie- en landschapsversterking, verbeterde mobiliteit en bereikbaarheid, goed waterbeheer, enz. Het Rijksprogramma Zeeuws-Vlaanderen heeft een vertegenwoordigde waarde van minstens € 100 miljoen per jaar in concrete middelen, maar ook uitvoeringscapaciteit. 10.8 De middelen binnen dit programma moeten zichtbaar en herkenbaar worden ingezet ten behoeve van de regio. In eerste instantie voorzien we een 80/20 verdeling van 80% voor de directe omgeving (zijnde Zeeuws-Vlaanderen) en 20% voor de bredere regio.

10.9 Dit Rijksprogramma Zeeuws-Vlaanderen biedt ruimte voor de uitvoering van momenteel actuele agenda’s als Vitale Regio’s, NOVEX NSPD, Zeeland 2050, Deltaprogramma, enz. Naast deze agenda’s moet er ook ruimte zijn voor aansluiting bij EU-programma’s en grensoverstijgende samenwerking, om het geheel nog robuuster te maken. 10.10 Zowel bij het opstellen van het Ruimtelijk Masterplan als het Rijksprogramma ZeeuwsVlaanderen wordt een Omgevingsraad betrokken. Deze Omgevingsraad dient als klankbord, om daarmee de omgeving een stem te geven in het opstellen van de plannen. 10.11 Maatschappelijke meerwaarde moet een plaats krijgen in het investeringsprogramma. De directe omgeving dient merkbaar te profiteren van deze grootschalige projecten. Middels bijv. gebruik restwarmte, co2-reductie, verduurzaming, voorzien in duurzame energie. 10.12 Parallel aan de bouwfase en nazorgfase richt de exploitant een sociaaleconomisch omgevingsfonds in. Dit fonds blijft gedurende de exploitatie actief. De exploitant stort hierin een startbedrag van € 10 miljoen en voedt dit fonds vanaf de start van de bouw jaarlijks met een bedrag van € 1,5 miljoen (jaarlijks te indexeren). 10.14 In lijn met de Kernenergiewet moet het Rijk op voorhand helderheid bieden over de toekomstige kosten en risico’s rond opslag, transport, verwerking nucleair afval en de ontmanteling van de nieuwe centrales.

Hoofdstuk 6 Verantwoording De Adviesgroep Rijk-Regiopakket kwam in het najaar van 2025 vijf keer bijeen. Tijdens deze avonden bespraken de leden in groepen de kansen en bedreigingen die zij zagen en stelden zij de voorwaarden voor de komst van grote energieprojecten op. De Adviesgroep kwam bijeen op donderdag 21 augustus maandag 15 september maandag 20 oktober maandag 17 november woensdag 17 december

Belfort, Sluis CO3 Campus, Terneuzen Mauritshof, IJzendijke CO3 Campus, Terneuzen Stadhuis, Terneuzen

Elke bijeenkomst startte om 19.00 uur met een plenaire aftrap en werd afgesloten om 21.30 uur. Alle leden van de Adviesgroep hadden toegang tot een Teamsomgeving waarin relevante documenten en verslagen werden gedeeld. De bijeenkomsten waren zo ingericht dat toegewerkt werd naar een samenhangend pakket voorwaarden. We begonnen breed met een uitgebreide kennismaking met elkaar en de thematiek en eindigden met de aanbieding van het eindverslag aan bestuurders van Terneuzen en Sluis. In dit hoofdstuk doen we kort verslag van de vijf bijeenkomsten. [trechter] Bijeenkomst 1 – Kennismaken De eerste bijeenkomst stond in het teken van kennismaking, uitleg van de opdracht en een eerste verkenning van de tien thema’s. Na een plenaire introductie door de voorzitter, bijdragen van de verantwoordelijk wethouders en toelichting op de energieprojecten en het Rijk-Regiopakket, maakten de leden in vooraf ingedeelde groepen een rondgang langs banners per thema. Daarbij noteerden zij hun eerste kansen, zorgen en aandachtspunten op post-its. Medewerkers van de gemeenten Terneuzen en Sluis ontvingen de groepen en gaven toelichting waar nodig. Deze bijeenkomst leverde een breed overzicht op van wat er leeft in de Adviesgroep en vormde de basis voor verdere verdieping in de volgende bijeenkomsten. Bijeenkomst 2 – Verdiepen De tweede bijeenkomst had als doel om de inhoud te verdiepen.

De avond begon met een stemming over de besluitvormingsmethode, waarna de Adviesgroep koos voor een tweederdemeerderheid voor het opnemen van voorwaarden in het pakket. Vervolgens nam een inspiratiesessie de leden mee naar het jaar 2050 om beter vanuit toekomstbeelden te kunnen denken. Daarna werkten de leden in groepen in vijf themaclusters: 1. Zorg, veiligheid en gezondheid (thema 1) 2. Wonen, leefbaarheid, voorzieningen en economie (thema’s 8 en 9) 3. Infrastructuur, bouwruimte en bouwactiviteiten (thema’s 2 en 6) 4. Energie, duurzaamheid, natuur en landschap (thema’s 3 en 4) 5. Bestuur, eigenaarschap en draagvlak (thema’s 5 en 7) In tweetallen en vervolgens groepsgewijs bespraken zij hoe de regio er idealiter uit zou zien en welke maatregelen daarvoor nodig zijn. De input uit deze avond vormde de eerste contouren van mogelijke voorwaarden en gaf richting aan de verdere uitwerking. Bijeenkomst 3 – Aanvullen en uitwerken

De derde bijeenkomst stond in het teken van ordenen en concreter maken van de opbrengsten. In verschillende rondes bespraken de groepen steeds dezelfde clusters. Per cluster lag een overzicht klaar van alle eerder opgehaalde kansen, bedreigingen en voorlopige voorwaarden. Eerst werd gezamenlijk bekeken of de inventarisatie volledig was en welke punten ontbraken. Daarna werd in kleinere of grotere samenstellingen besproken welke onderdelen aangescherpt moesten worden en hoe voorwaarden duidelijker of concreter konden worden geformuleerd. Deze avond bracht de inhoud verder bij elkaar, leidde tot meer onderlinge samenhang en resulteerde in een vrijwel compleet concept per thema. Bijeenkomst 4 – Aanscherpen In de vierde bijeenkomst beoordeelden de leden de conceptvoorwaarden individueel. Per thema hingen de voorwaarden aan de wand, waarna de leden langs de thema’s trokken om verbetervoorstellen in te dienen. Op die manier konden zij gericht reageren op onderwerpen waar zij kennis of betrokkenheid bij hadden. Daarnaast gaf de projectmanager een toelichting op het voorstel voor compensatie en investeringen, waarop de leden konden reageren. De opbrengsten van deze avond werden verwerkt in de definitieve concepten waarover in de 5e bijeenkomst gestemd werd. Bijeenkomst 5 – Vaststellen van de voorwaarden De vijfde en laatste bijeenkomst was gericht op besluitvorming.

Per thema werden de voorwaarden voorgelegd, waarna de Adviesgroep volgens de eerder vastgestelde tweederdemeerderheid stemde voor of tegen opname in het voorwaardenpakket. Na afronding van alle stemrondes werd het volledige pakket voorwaarden vastgesteld en symbolisch aangeboden aan de wethouders van Terneuzen en Sluis.

Colofon December 2025 Voorwaarden: Adviesgroep Rijk-Regiopakket Sluis Terneuzen Organisatie: gemeenten Terneuzen en Sluis met ondersteuning van Lievens Foto’s: Opmaak: Bureau Supervisie, ‘s-Gravendeel Druk: