bijlage a. 20251203_Sportnota 2026-2034 gemeente Sluis_D02

1

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................. 4 1. Startfoto gemeente Sluis .............................................................................................. 5 1.1 Sporten en bewegen in de gemeente Sluis ...................................................................... 5 1.2 Gezondheid van onze jeugd ..................................................................................... 5 1.3 Sporten en bewegen in het onderwijs ........................................................................... 6 1.4 Onze inwoners en toeristen ...................................................................................... 6 1.5 De behoefte van onze inwoners ................................................................................. 6 1.6 Onze sportverenigingen ......................................................................................... 7 1.7 Onze sportaccommodaties ...................................................................................... 7 1.8 Demografische ontwikkelingen ................................................................................. 8 2. Trends en ontwikkelingen .............................................................................................

9 2.1 Ontwikkelingen sportdeelname ................................................................................. 9 2.2 De blik op sporten en bewegen verandert ...................................................................... 9 2.3 De jongste jeugd is minder beweegvaardig ...................................................................... 9 2.4 Nog niet iedereen kan meedoen.................................................................................. 9 2.5 Groeiende aandacht voor gezondheid............................................................................ 9 2.6 De openbare ruimte als sport- en beweegpark .................................................................. 9 2.7 Extra aandacht voor urban sports ............................................................................... 10 3. Gemeentelijke kaders en kansen..................................................................................... 11 3.1 Coalitieakkoord Strategie met ambitie .......................................................................... 11 3.2 Beleidsplan Sociaal domein ...................................................................................... 11 3.3 Spelen in de gemeente Sluis ....................................................................................

12 3.4 Krachtig en verbonden Sluis..................................................................................... 12 3.5 Integraal beleidsplan duurzaamheid............................................................................. 13 3.6 Subsidiekader ................................................................................................... 13 4. Regionale kaders en kansen.......................................................................................... 14 4.1 Het Zeeuws Sportakkoord ........................................................................................ 14 4.2 Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2022-2025................................................................. 14 5. Opgaven voor de toekomst ......................................................................................... 16 6. Onze ambitie en visie ................................................................................................ 17 6.1 Visie .............................................................................................................. 17 6.2 Ambitie .......................................................................................................... 17 7. Onze speerpunten en aanpak .......................................................................................

18 7.1 Een leven lang sporten en bewegen voor iedereen (speerpunt 1) ............................................ 18 Onze uitgangspunten ............................................................................................ 18 Onze inzet ........................................................................................................ 19 7.2 Sportief en gezond opgroeien (speerpunt 2) ................................................................... 20 Onze doelstellingen ............................................................................................. 20 2

Onze uitgangspunten ............................................................................................ 20 Onze inzet ........................................................................................................ 21 7.3 Vitaal oud worden (speerpunt 3) ................................................................................ 21 Onze doelstelling ................................................................................................ 21 Onze uitgangspunten ............................................................................................ 21 Onze inzet ........................................................................................................ 22 7.4 Duurzame sportinfrastructuur (speerpunt 4) ................................................................... 23 Onze doelstellingen ............................................................................................. 23 Onze uitgangspunten ............................................................................................ 23 Onze inzet ........................................................................................................ 24 Het Urban Beweegpark ..............................................................................................

25 7.5 Vitale verenigingen (speerpunt 5)............................................................................... 25 Onze doelstelling ................................................................................................ 25 Onze uitgangspunten ............................................................................................ 25 Onze inzet ........................................................................................................ 26 7.6 Sporten en bewegen binnen de toeristische sector (speerpunt 6) ............................................ 26 Onze doelstelling ................................................................................................ 27 Onze uitgangspunten ............................................................................................ 27 Onze inzet ........................................................................................................ 27 8. Financiering en planning ............................................................................................. 28 8.1 Financiering ..................................................................................................... 28 8.2 Extra benodigde financiële middelen ...........................................................................

28 8.3 Planning ......................................................................................................... 28 Bijlage 1: Factsheet Vitale kernen Sluis ................................................................................ 29 Bijlage 2. Beweeg Vriendelijke Omgeving (BVO) ...................................................................... 30

3

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

Inleiding De gemeente Sluis werkt de komende jaren aan een inclusieve, actieve en gezonde leefomgeving waarin sport en bewegen vanzelfsprekend is voor iedereen. Met deze sportnota 2026–2034 leggen we de basis voor een sterke sport- en beweegcultuur die bijdraagt aan de fysieke en mentale gezondheid, sociale cohesie en vitaliteit van onze inwoners. We richten ons op thema’s die ertoe doen: gelijke kansen, een sportieve leefomgeving, jeugd, ouderen en een duurzame sportinfrastructuur. Daarbij versterken we de samenwerking tussen sportaanbieders, verenigingen, scholen, zorgprofessionals en andere partners. We werken, kortom, aan een samenleving waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, sporten en bewegen en werken aan hun gezondheid. We zetten ons dagelijks in om deze sociale basis te versterken. Onze missie hierbij is: In de gemeente Sluis maken we sport en bewegen vanzelfsprekend voor iedereen. Of je nu jong of oud bent, met of zonder beperking, we zorgen dat iedereen mee kan doen. Sport en bewegen brengen plezier, gezondheid en verbondenheid, en maken onze dorpen leefbaar en vitaal. Zo bouwen we samen aan een inclusieve, duurzame en actieve gemeente. Leeswijzer Deze nota beginnen we met een startfoto.

Hoe staat de gemeente Sluis er voor op het gebied van sporten en bewegen? Daarna schetsen we in hoofdstuk 2 een aantal trends en ontwikkelingen die invloed hebben op dit sportbeleid. In hoofdstuk 3 en 4 gaan we in op gemeentelijke en regionale kaders die belangrijk zijn voor deze sportnota. Daarna beschrijven we onze belangrijkste opgaves (hoofdstuk 5) en onze ambitie en visie (hoofdstuk 6). Dit werken we verder uit in zes speerpunten die ons richting geven voor de toekomst en onze inzet bepalen hoofdstuk 7). We sluiten deze nota af met de financiële onderbouwing en planning in hoofdstuk 8.

4

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

1. Startfoto gemeente Sluis Er gebeurt al heel veel op het gebied van sporten en bewegen in de gemeente Sluis. Zo is er de afgelopen jaren ingezet op sport- en beweegroutes, valpreventie voor ouderen, mooie sportevenementen en gezonde sportkantines. Maar we zijn er nog niet. In dit hoofdstuk schetsen we een kort beeld over onze inwoners en hoe zij op dit moment sporten en bewegen. Daarnaast staan we stil bij wat we de afgelopen jaren hebben gedaan om sporten en bewegen te faciliteren en stimuleren. Deze startfoto vormt de basis voor onze visie en speerpunten. 1.1 Sporten en bewegen in de gemeente Sluis In onze gemeente sporten en bewegen inwoners gemiddeld minder dan landelijk. Meer dan de helft van onze inwoners sport niet, 43% is een wekelijkse sporter1. Slechts 19% is lid van een sportvereniging 2. Van de groep volwassenen en ouderen voldoet 44,2% aan de beweegrichtlijnen in 20243; Dit zien we ook terug in de gezondheid van de inwoners. Ruim 52,6% van de inwoners ouder dan 18 jaar heeft last van overgewicht en bij 16,5% is er sprake van ernstig overgewicht (obesitas)4. Dit is zorgelijk, omdat sporten en bewegen veel voordelen kent. Het zorgt ervoor dat je je fit en gezond voelt.5 Daarnaast zorgt sporten en bewegen voor plezier, gezelligheid en nieuwe contacten. We hebben geen eenduidige verklaring waarom het sport- en beweeggedrag zo laag is.

We zien de afgelopen jaren wel een toename van gezinnen die het financieel moeilijk hebben en/of in de schuldsanering terecht komen. Sport is dan vaak de eerste post waar op bezuinigd wordt. Terwijl er wel mogelijkheden zijn om te blijven sporten. Uit cijfers blijkt dat er zo’n 1.800 volwassenen in de gemeente Sluis zijn die in armoede leven en geen gebruik maken van het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Voor jongeren geldt dat er zo’n 300 kinderen zijn die nog geen gebruik maken van het Jeugdfonds Sport & Cultuur, terwijl ze hier wel recht op hebben (statline CBS). En andere oorzaak zit in het feit dat er in de gemeente Sluis -vergeleken met andere gemeentes- een beperkt aanbod van sporten en voorzieningen is, waardoor er ook beperkte keuze is. Er zijn 25 verenigingssporten aangesloten bij een bond in de gemeente Sluis (van de 77 sportbonden). Daarnaast liggen de kernen relatief ver uit elkaar, wat de drempel om in een andere plaats te gaan sporten vergroot. Als we kijken naar het ongeorganiseerde sporten zien we dat 4% van de groep 18 jaar en ouder wandelt als sportieve activiteit, 8% hardloopt en 19% aan fitness doet6. 1.2 Gezondheid van onze jeugd Het gaat niet goed met onze jeugd. Uit onderzoek van de GGD7 blijkt dat veel van onze jongeren psychische klachten hebben (38%).

Ze ervaren meer stress, prestatiedruk, eenzaamheid en roken en vapen meer dan jongeren in andere gemeentes. Voldoende beweging draagt bij aan een positieve gezondheid. Het advies is daarom ook voor jongeren om elke dag minimaal een uur te bewegen. Hierbij telt niet alleen sporten bij een vereniging, maar bijvoorbeeld ook skaten, kranten bezorgen of naar school fietsen. In onze gemeente beweegt 44% van de jongeren 5 of meer dagen per week minstens 1 uur. Wat hierbij opvalt is dat jongens over het algemeen meer bewegen en sporten dan meiden. VMBO-leerlingen zijn minder vaak wekelijks actief in hun vrije tijd of bij een sportclub. Zij bewegen minder vaak vergeleken met havo-vwo leerlingen. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die jongeren als prettig ervaren, waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn, en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. De buurt waar

1 Op de kaart: Wekelijkse sporters | Sport en bewegen in cijfers 2 Op de kaart: Sportlidmaatschappen | Sport en bewegen in cijfers

3 Op de kaart: Beweegrichtlijnen | Sport en bewegen in cijfers 4 StatLine - Gezondheid per wijk en buurt; 2012/2016/2020/2022/2024 (indeling 2024) 5 Effecten van bewegen op mentale gezondheid - Trimbos-instituut 6 Op de kaart: Ongeorganiseerd sporten | Sport en bewegen in cijfers 7 Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 Gemeente Sluis

5

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

jongeren opgroeien moet zo ingericht zijn dat deze uitnodigt tot bewegen, ontspannen en elkaar ontmoeten. Jongeren zouden zich thuis moeten voelen in de buurt waar ze wonen. Door de leefomgeving gezonder in te richten kan veel gezondheidswinst worden geboekt. Jongens (76%) kunnen in de buurt makkelijker (buiten) sporten dan meisjes (66%). Ook in onze gemeente is al jaren sprake van overmatig alcohol-, tabak- en drugsgebruik onder jongeren. Ondanks verschillende preventieve projectactiviteiten en voorlichting is de daarmee samenhangende problematiek nog steeds forser dan elders in het land. 1.3 Sporten en bewegen in het onderwijs Sporten en bewegen gebeurt niet alleen na school, maar ook tijdens schooluren. Schoolpleinen vormen een belangrijke plek om spelenderwijs aan je motorische ontwikkeling en vaardigheden te werken. Op dit moment zijn de meeste schoolpleinen in de gemeente Sluis onvoldoende uitdagend voor de PO en VO leerlingen. Jongeren en ouderen kinderen delen vaak één plein, terwijl de behoeften en vaardigheden verschillend zijn. Hierdoor beleven kinderen minder plezier aan het buitenspelen. Er vindt al wel incidenteel samenwerking plaats tussen scholen, de kinderopvang, sportverenigingen en de gemeente. Hierdoor is er geen doorgaand zicht op de fysieke en motorische ontwikkeling van kinderen.

Via de sportondersteuners worden er wel tussen-en naschoolse sportactiviteiten aangeboden. Binnen de kinderopvang wordt sinds oktober 2025 het Nijntje beweegdiploma aangeboden dat is een beweegprogramma voor 2 tot 5 jarigen. Dit is populair en er is voldoende beschikbare capaciteit om dit uit te rollen. Ook zijn er sport BSO’s in opkomst, waarbij wordt ingezet op meer uitdagende en sportieve activiteiten voor kinderen tussen de 6 en 12 jaar (zoals atletiek). Er is in onze gemeente een samenwerking tussen de BSO en de BSO+, zodat er kennis en ervaring gedeeld kan worden. 1.4 Onze inwoners en toeristen Gemeente Sluis is een toeristische gemeente met ruim 5 miljoen overnachtingen per jaar en biedt volop mogelijkheden voor natuurliefhebbers en rustzoekers. Dit betekent dat het sport- en beweegaanbod in onze gemeente niet alleen gebruikt wordt door inwoners, maar ook door toeristen. Denk aan fietsroutes, wandelpaden (QR-FIT beweegroute), watersporten, beweegbanken en golfen. Ook zijn er op verschillende recreatieparken sportvoorzieningen aanwezig, zoals zwembaden en tennis-en padelbanen. Deze zijn over het algemeen niet vrij toegankelijk voor inwoners. Vanwege de aantrekkingskracht op toeristen, is de gemeente een gewilde plek voor projectontwikkelaars die gronden willen aankopen om het recreatieaanbod verder uit te breiden.

Hiermee is de druk op de bestaande en nieuwe ruimte groot. 1.5 De behoefte van onze inwoners Uit het onderzoek van Sport Zeeland (2025) naar de vitaliteit en het beweeggedrag van inwoners blijkt een duidelijke trend richting individualisering van sport en bewegen. Traditionele verenigingssporten, zoals voetbal, scoren laag, terwijl ongebonden en individueel bewegen sterk toeneemt. • Individueel bewegen is veruit het populairst: 74% van de inwoners sport of beweegt alleen, op eigen momenten en zonder binding aan een vereniging. • Populaire activiteiten zijn wandelen, fitnessen en fietsen. Dit onderstreept het belang van blijvende aandacht voor de fietsinfrastructuur en openbare beweegvoorzieningen, zoals een Urban Beweegpark. • De deelname aan wedstrijdsport neemt af. De belangrijkste drijfveren om te sporten zijn gezondheid, conditieverbetering, ontspanning en buiten actief zijn; competitie speelt slechts bij 11% een rol. We zien in deze peiling een duidelijke verschuiving van georganiseerd naar zelfstandig bewegen, met behoefte aan toegankelijke, vrije beweegvormen en een beweegvriendelijke openbare ruimte. In bijlage 1 staat de factsheet met alle resultaten en cijfers van deze behoeftepeiling.

6

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

1.6 Onze sportverenigingen Er zijn 31 sportverenigingen in de gemeente Sluis, die de volgende sporten aanbieden: • Voetbal • Volleybal • Tennis en padel • Korfbal • Atletiek • Badminton • Turnen/gymnastiek • Handboogsport • Judo • Watersporten • Golf Daarnaast zijn er verschillende wielrengroepen actief in de gemeente Sluis, die aangesloten zijn bij de NTFU (Nederlandse Tour Fiets Unie).

We zien dat verschillende sportverenigingen in de gemeente Sluis uitbaters inzetten om de bar van het clubhuis te exploiteren in plaats van vrijwilligers. Dit laat mede zien dat er een verschuiving gaande is en dat het ook in onze gemeente moeilijk is om voldoende vrijwilligers te vinden. Als we dit tegen het licht houden van andere trends en ontwikkelingen, zoals de individualisering binnen de sport, betekent dit dat er nu en in de toekomst ook iets anders van verenigingen gevraagd wordt. We zien hierin kansen in samenwerking en samenvoeging van verenigingen, omdat zo de krachten en kennis gebundeld worden en het bestaansrecht van verenigingen overeind blijft. 1.7 Onze sportaccommodaties Uit het capaciteits-en behoefteonderzoek dat in 2025 is uitgevoerd blijkt dat de huidige sportaccommodaties in de gemeente over het algemeen voldoende capaciteit bieden om in zowel de huidige als de toekomstige sportvraag te voorzien. • Atletiek: De bestaande atletiekbaan biedt voldoende capaciteit, ook op langere termijn. • Binnensporten (badminton, turnen/gymnastiek, volleybal, (binnen)korfbal): Er zijn geen knelpunten, de zaalcapaciteit wordt nog niet volledig benut. • Zwemmen: Het binnenzwembad De Eenhoorn kent geen capaciteitsproblemen. Alleen bij sterke groei van watersportverenigingen kan in de toekomst lichte druk ontstaan, maar dit wordt niet verwacht. 7

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

• •

Racketsporten: Gemeentebreed is er een overschot aan tennisbanen (momenteel 13, afnemend tot circa 9 à 10 in 2035) en een tekort aan padelbanen (nu 2, toenemend tot 4 in 2035). Voetbal: Er wordt al samengewerkt tussen verenigingen, met name in de jeugd. Bij zes verenigingen is sprake van een overschot aan wedstrijd- en trainingsvelden. De totale capaciteit is ruim voldoende, ook richting 2035.

1.8 Demografische ontwikkelingen De Nederlandse bevolking vergrijst doordat mensen langer leven en er relatief minder kinderen worden geboren (ontgroening). Hierdoor groeit het aandeel 65-plussers, terwijl het aantal jongeren als percentage van de totale bevolking juist daalt. Dit zien we ook in de gemeente Sluis. Deze demografische verschuiving zorgt ervoor dat de vraag naar sportaanbod verandert. Gemeenten krijgen te maken met minder gebruik van jeugdgerichte accommodaties (zoals grote veld- of teamsporten) en juist meer behoefte aan toegankelijke, laagdrempelige en beweegvriendelijke voorzieningen voor senioren (zoals wandelroutes, fitparken of kleinere binnenruimtes voor beweeggroepen). Voor de gemeente Sluis wordt verwacht dat de groep 85 jaar en ouder het hardste groeit, namelijk met 487 inwoners. De groep 65 tot en met 84 jaar groeit minimaal. Binnen de leeftijdsgroep van 4 tot 39 jaar, die over het algemeen het meest actief is binnen verenigingen, wordt een daling van ongeveer 250 inwoners verwacht 8

8 Provinciale bevolkings- en huishoudensprognoses (2022).

8

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

2. Trends en ontwikkelingen De samenleving en de gemeente staan niet stil. We willen aansluiten en voorbereid zijn op ontwikkelingen die invloed hebben onze sport- en beweegmogelijkheden en ruimtes. 2.1 Ontwikkelingen sportdeelname Tot in de jaren ’90 kende Nederland een sterk en betrokken verenigingsleven. Vaak met vaste tijden en in competitieverband. Tegenwoordig sporten mensen op allerlei plekken en manieren: in de sportschool, in het park of via een appgroep. Vooral volwassenen kiezen voor flexibiliteit. Tegelijk blijft de behoefte aan samen sporten bestaan. Verenigingen moeten zich aanpassen aan deze nieuwe vormen, zonder hun kracht – het gemeenschapsgevoel – te verliezen. 2.2 De blik op sporten en bewegen verandert Met de veranderingen in sportdeelname, is de blik op sport en bewegen ook in beweging. De focus ligt nu, naast sport als doel, ook op gezondheid, plezier, ontmoeten en vitaal blijven. Sport is een middel om je goed te voelen – mentaal én fysiek. In deze brede kijk ontstaan ook nieuwe verbindingen, zoals met cultuur (Urban Sports) of welzijn. Samen sporten krijgt op een andere manier vorm dan alleen binnen het traditionele verenigingsleven. 2.3 De jongste jeugd is minder beweegvaardig Kinderen bewegen steeds minder en worden hierdoor ook minder vaardig in bewegen.

De afname van hun motorische vaardigheden zorgt ook voor een mogelijke afname van plezier in sporten en bewegen en in zelfvertrouwen. Op jonge leeftijd kennis maken met sporten en bewegen zorgt voor een gezonde ontwikkeling van kinderen. Naast alle lichamelijke voordelen van bewegen, zijn er de afgelopen jaren ook steeds meer verbanden gelegd tussen bewegen en prestaties op school. Lichamelijke activiteiten vergroten de cognitieve capaciteiten van een kind. Kinderen die op jonge leeftijd weinig bewegen zullen zich motorisch minder goed ontwikkelen en hebben een grotere kans op overgewicht. Te weinig sporten en bewegen heeft dus een negatief effect op de gezondheid van kinderen, zowel nu als op latere leeftijd. Het is voor de persoonlijke en motorische ontwikkeling van kinderen van belang dat ze voldoende, maar gevarieerd bewegen, trainen en spelen. 2.4 Nog niet iedereen kan meedoen Inclusie is een landelijk thema en ook wij hebben hier aandacht voor. Het is helaas nog niet voor iedereen vanzelfsprekend om te sporten en bewegen. Het gaat hierbij met name om doelgroepen zoals LHBTIQ+, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, mensen met een migratieachtergrond, laaggeletterden, mensen met lage inkomens, ouderen en mensen met een beperking in de breedste zin van het woord. De uitdaging zit in het bereiken van deze doelgroep en het wegnemen van belemmeringen.

2.5 Groeiende aandacht voor gezondheid De zorg staat onder druk. Er wordt steeds meer een beroep gedaan op voorzieningen die steeds schaarser worden. Overgewicht, mentale en fysieke problemen en de vergrijzing nemen toe. Ondertussen neemt de druk op de zorg toe. Gezond leven, preventie en sporten en bewegen krijgen daarom steeds meer aandacht. Hierbij wordt sporten en bewegen steeds meer gezien als middel om de gezondheid te bevorderen (in de breedste zin van het woord). Dit zorgt voor zelfredzaamheid (voorkomen vallen bij ouderen), sociale cohesie (plek om elkaar te ontmoeten en een netwerk te vormen) en ontwikkeling (groepsdynamiek en mentale weerbaarheid). 2.6 De openbare ruimte als sport- en beweegpark Mensen sporten steeds vaker zelfstandig in de buitenruimte: wandelen, wielrennen, hardlopen, bootcamp. Dat verandert de functie van de buitenruimte: van alleen functioneel gebruik naar een plek voor beweging en ontmoeting. Een beweegvriendelijke omgeving helpt bij gezondheid en verbondenheid. Belangrijke elementen zijn veilige routes, sporttoestellen, veilige fietsroutes en aantrekkelijke speelplekken. Ook kinderen profiteren van creatief ingerichte speelruimtes. Het Kenniscentrum Sport en Bewegen noemt zes 9

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

uitgangspunten voor een beweegvriendelijke omgeving in hun BVO-model (Beweegvriendelijke Openbare Ruimte), waaronder: uitnodigende en toegankelijke plekken, een goed afgestemd activiteitenaanbod, veiligheid en samenwerking tussen partijen. In bijlage 2 wordt het BVO-model verder toegelicht. 2.7 Extra aandacht voor urban sports Urban sports is een verzamelnaam voor sport- en beweegactiviteiten die zich kenmerken door een vrij en expressief karakter. De openbare ruimte vormt hierbij het speelveld: een plek waar sporters hun vaardigheden tonen en zich laten inspireren door de omgeving. Denk hierbij onder andere aan skateboarden, freerunning, stuntsteppen, BMX-en, 3x3 basketbal en calisthenics. Urban sports biedt hiermee mogelijkheden voor jongeren die zich minder thuis voelen bij een traditionele sportvereniging. De laagdrempelige, informele aard van deze sporten maakt dat iedereen op zijn eigen niveau kan deelnemen en zichzelf kan uitdagen. Inclusie, sportparticipatie, talentontwikkeling en een uitdagende openbare ruimte zijn kenmerkend voor urban sports. Daarnaast speelt de community een centrale rol. Urban sporters vormen vaak hechte gemeenschappen waarin kennis, ervaring en motivatie worden gedeeld. Binnen deze communities ontstaan informele netwerken waarin samenwerking, respect en aanmoediging vanzelfsprekend zijn.

Deze sociale verbinding versterkt niet alleen het sportplezier, maar draagt ook bij aan persoonlijke ontwikkeling en sociale vaardigheden. Een ander belangrijk aspect is eigenaarschap. Urban sporters voelen zich verantwoordelijk voor de plekken waar zij actief zijn – van skateparken tot basketbalpleinen. Ze vinden het vaak geen probleem om bij te dragen aan het onderhoud, de uitstraling en de sfeer van deze locaties en nemen vaak initiatief bij het organiseren van evenementen of het vormgeven van nieuwe plekken. Dit gevoel van eigenaarschap stimuleert betrokkenheid, zelforganisatie en trots. Urban sports bieden daarmee niet alleen kansen voor het verhogen van de sportparticipatie onder jongeren, maar ook voor het versterken van gemeenschapsgevoel, het tegengaan van eenzaamheid en de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte.

10

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

3. Gemeentelijke kaders en kansen Sporten en bewegen staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van de brede sociale basis in de gemeente Sluis. Daarom sluiten we met dit beleid ook aan op bestaande kaders en visies. In dit hoofdstuk schetsen we de belangrijkste thema’s en doelstellingen en geven we aan welke kansen en aanknopingspunten dit biedt voor ons sportbeleid. 3.1 Coalitieakkoord Strategie met ambitie Sport en bewegen zijn één van de verbindende schakels tussen gezondheid, leefbaarheid, duurzaamheid en toerisme in de gemeente Sluis. Duurzaamheid & klimaatadaptatie Verduurzaming van vastgoed, inzet op een klimaatadaptieve openbare ruimte. Kans: sportaccommodaties verduurzamen en sportparken inzetten als groene, gezonde hubs. Economie, toerisme & leefbaarheid Balans in toerisme, leefbaarheid en economie. Kans: sportevenementen en beweegruimte koppelen aan toeristisch profiel (beachsporten, wandel- en fietsroutes). Wonen & voorzieningen Leefbare kernen met voldoende voorzieningen. Kans: sportvoorzieningen als kernvoorzieningen en ontmoetingsplekken die bijdragen aan vitaliteit. Sociaal Domein & gezondheid Preventie, positieve gezondheid, toegankelijke zorg en welzijn. Kans: sport en bewegen inzetten als preventief middel voor fysieke én mentale gezondheid voor iedereen. Vrijwilligers & verenigingen Sterke verenigingen en inzet subsidies waar effectief.

Kans: sportclubs ondersteunen als pijlers van leefbaarheid, versterken van de vrijwilligers en samenwerking met onderwijs en zorg. 3.2 Beleidsplan Sociaal domein Vanuit de sociale basis zijn er een aantal strategische doelstellingen geformuleerd die het vertrekpunt zijn voor dit sportbeleid: • Alle inwoners doen en tellen mee, met extra aandacht voor kwetsbare groepen. • Inwoners tonen eigenaarschap en nemen verantwoordelijkheid. Samen werken we aan leefbare kernen en vitale inwoners. • Een stevige sociale basis in leefbare kernen. We verstevigen de sociale basis en zetten in op preventie via het voorliggend aanbod, zoals sport. Het verstevigen van het vrijwilligerswerk en het faciliteren van ontmoetingskansen hebben prioriteit. • Samen sterk in de gemeente Sluis. We zetten in op duurzame en integrale samenwerking, met verschillende doelgroepen en activiteiten. • De ondersteuningsbehoefte van de inwoner staat centraal. Vroeg signalering, preventie en eigen kracht staan centraal voor alle leeftijden, doelgroepen en hulpvragen. We werken meer integraal samen en redeneren vanuit wat iemand nodig heeft om deel te nemen aan het gewone, dagelijkse leven. • Toegankelijke en passende hulp en ondersteuning. Inwoners van de gemeente Sluis krijgen passende zorg en/of ondersteuning en weten deze te vinden. • Data gestuurd werken.

We werken doelmatig, rechtmatig en zorgen dat ondersteuning maatschappelijk en financieel houdbaar blijft.

11

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

Het voorliggend aanbod op het gebied van cultuur, sport, welzijn en onderwijs zien we als randvoorwaardelijk voor een stevige sociale basis. Prioritair is het verstevigen van het welzijns- en vrijwilligerswerk in combinatie met het faciliteren van ontmoetingskansen. 3.3 Spelen in de gemeente Sluis We hebben met het beleidsplan speelvoorzieningen ingezet op ruim, inclusief en gevarieerd buitenspelen en ontmoeten. Uitgangspunt is dat elke kern een centrale plek heeft waar kinderen en jongeren kunnen spelen, sporten en elkaar ontmoeten. Daarnaast zijn er steunplekken (extra speel- of sportvoorzieningen) en informele plekken (stoep, pleintjes, veldjes). In grotere kernen zijn ook bovenlokale plekken zoals skatebanen of de bunkerspeelplek in Groede. Beweegvriendelijke leefomgeving Speelplekken zijn ook beweegplekken. Door sport- en speelvoorzieningen samen te ontwikkelen, ontstaat één netwerk dat uitnodigt tot bewegen voor alle leeftijden. Verenigingen & sportondersteuners Speelplekken bieden kansen voor gezamenlijke activiteiten: naschoolse sport, buurttoernooien, open clubconcepten. Zo ontstaat verbinding tussen formele en informele sport. Ongeorganiseerd sporten versterken Trapveldjes, skatebanen, schoolpleinen en bovenlokale plekken kunnen meer en beter worden ingezet als plekken voor ongeorganiseerd sporten.

Hiermee kunnen de groepen die nu weinig sporten en bewegen gestimuleerd worden om dichtbij huis in actie te komen. Inclusie & gezondheid Toegankelijke speelplekken bieden mogelijkheden voor doelgroepen die nu minder bewegen of behoefte hebben aan sociaal contact (bijvoorbeeld kinderen met beperking, zitplekken in speeltuinen voor ouderen). Dorpenstructuur benutten Elke kern heeft verschillende voorzieningen; door sport en spelen op elkaar af te stemmen, ontstaat een fijnmazig en bereikbaar netwerk dat sporten en bewegen laagdrempelig mogelijk maakt. Het beleidsplan Speelvoorzieningen legt een sterke basis om sport en bewegen dicht bij inwoners te brengen. Door het speel- en sportnetwerk te verbinden met het sportbeleid, buurtsportcoaches en verenigingen kunnen we zowel formele sportdeelname als laagdrempelig bewegen in de openbare ruimte stimuleren. 3.4 Krachtig en verbonden Sluis Het visiedocument biedt een breed kader waarin sportbeleid aan kan haken op de thema’s gezondheid, leefbaarheid en participatie. De belangrijkste kansen liggen in het verbinden van sport en bewegen met: Zorg & preventie (gezonde inwoners). Inzet op laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten, zowel via verenigingen als in de openbare ruimte. Sport als middel voor vitaliteit, valpreventie en mentale gezondheid. Leefbare kernen Clustering van voorzieningen.

Multifunctionele accommodaties in de grotere kernen en één ontmoetingsplek per kern. Dit raakt direct aan sportvoorzieningen (sport als ontmoetingsplek). Versterken vrijwilligerskracht Verenigingen en vrijwilligers zijn cruciaal, maar staan onder druk (door o.a. de vergrijzing en minder nieuwe instroom). We willen verenigingen en vrijwilligers beter faciliteren en waarderen. Toerisme & economie (beweegtoerisme). Sportieve evenementen en buitenruimte benutten voor recreatie en toerisme.

12

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

Duurzaamheid & openbare ruimte (groene, klimaatbestendige sportplekken). Inzet op groene en klimaatbestendige sportplekken-en parken. Toegankelijkheid en inclusiviteit Accommodaties en openbare ruimte geschikt(er) maken voor inwoners met een beperking en voor ouderen. 3.5 Integraal beleidsplan duurzaamheid Het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Sluis biedt directe aanknopingspunten voor sportbeleid. Door sportvoorzieningen te verduurzamen, sportparken te vergroenen, circulaire principes toe te passen en inwoners actief te betrekken, kan sportbeleid bijdragen aan zowel klimaatdoelen als aan een gezonde en vitale leefomgeving. Energie en gebouwen. We willen in 2030 55% CO, reduceren en in 2050 energieneutraal zijn. Vanuit het domein sport kunnen we hier aan bijdragen door sportaccommodaties te verduurzamen (isolatie, zonnepanelen, ledverlichting, warmtepompen). Dit verlaagt kosten voor verenigingen en draagt bij aan gemeentelijke klimaatdoelen. Klimaatadaptatie & openbare ruimte. Inzet op een klimaatadaptieve openbare ruimte, met aandacht voor waterberging, hittestress en vergroening. Sportaccommodaties kunnen hier aan bijdragen door ze in te zetten als groene hubs: minder verharding, meer schaduw en waterdoorlatende oplossingen.

Door duurzame en circulaire bouw van sportvoorzieningen kunnen we tevens aansluiten bij de ambitie om in 2030 het gebruik van primaire grondstoffen te halveren. Gezondheid & leefbaarheid. We streven naar een veilige, leefbare fysieke leefomgeving als basis voor alle maatschappelijke opgaven. Sport en bewegen kan zich nog sterker positioneren als onderdeel van een gezonde leefomgeving. 3.6 Subsidiekader In september 2025 heeft de gemeenteraad het Subsidiekader Leefbare kernen en brede welvaart vastgesteld dat per 1 oktober 2025 is ingegaan. Het nieuwe kader bestaat uit vier subsidieprogramma’s waarbij sport een plek krijgt binnen het programma Duurzame, toekomstige voorzieningen. De gemeenteraad bepaalt jaarlijks de subsidieplafonds per programma. Deze worden vervolgens uitgewerkt in subsidieregelingen waarbij er drie soorten subsidies zijn: budgetsubsidie, stimuleringssubsidie en projectsubsidie. Met dit kader zijn de budgetten en de procedures ten aanzien van subsidies duidelijk en wordt er momenteel gewerkt aan een regeling voor sport.

13

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

4. Regionale kaders en kansen 4.1 Het Zeeuws Sportakkoord Het Zeeuws sportakkoord geeft ons ook richting voor het sportbeleid. Hieronder staan de belangrijkste kansen en ambities die aanknopingspunten bieden voor ons sportbeleid. Inclusief sporten & bewegen Iedere inwoner, ongeacht leeftijd, beperking of achtergrond, moet kunnen deelnemen aan sport en bewegen. Duurzame sportinfrastructuur Zorg voor een functionele, bereikbare en duurzame sport- en beweeginfrastructuur, ook in krimpgebieden. Vitale sport- en beweegaanbieders Sportverenigingen en andere aanbieders moeten toekomstbestendig zijn, inspelen op veranderende behoeften en samenwerken met onderwijs, zorg en welzijn. Positieve sportcultuur Een veilige, respectvolle en plezierige sportomgeving staat centraal. Van vaardig in bewegen naar talentontwikkeling Kinderen en jongeren ontwikkelen motorische vaardigheden, voldoen aan de beweegrichtlijnen en krijgen kansen om door te groeien. (Sport)evenementen inspireren (Topsport) Evenementen worden benut voor inspiratie, profilering en deelname aan sport en bewegen. Voor ons sportbeleid liggen vanuit dit akkoord de belangrijkste kansen in het versterken van inclusie, het toekomstbestendig maken van sportaccommodaties, het ondersteunen van verenigingen en vrijwilligers en het benutten van het toerisme als kracht voor sportieve en beweegvriendelijke evenementen.

4.2 Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2022-2025 De Regionale Nota Gezondheidsbeleid Zeeuws-Vlaanderen 2022-2025 geeft aan hoe gemeenten werken aan een gezondere bevolking, met nadruk op positieve gezondheid, integrale samenwerking, preventie, en het verkleinen van gezondheidsachterstanden. De vijf speerpunten zijn: 1. Gezonde fysieke & sociale leefomgeving Meer bewegen, ontmoeten en gezonde keuzes mogelijk maken in de leefomgeving. 2. Gezondheidsachterstanden verkleinen Focus op roken, alcohol, overgewicht, armoede, en kansenongelijkheid. Sterke rol voor het preventienetwerk en sport/bewegen. 3. Mentale druk bij jeugd en jongeren Meer aandacht voor mentale weerbaarheid, stressreductie, welzijn en ondersteuning 4. Vitaal ouder worden Eenzaamheid verminderen, bewegen stimuleren, aandacht voor dementie en langer zelfstandig thuis wonen. 5. Toekomstige zorg Samenwerken om de zorgkloof te dichten, o.a. via woonzorgvisies, preventie en integrale toegang. Met deze nota wordt sport steeds meer gezien als preventief middel bij het tegengaan van overgewicht, het verbeteren van de mentale gezondheid en het verminderen van eenzaamheid. Daarnaast kunnen

14

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

sportaccommodaties meer ingezet worden ten behoeve van een gezonde leefomgeving. De Regionale Nota Gezondheidsbeleid wordt in 2026 geactualiseerd.

15

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

5. Opgaven voor de toekomst Op basis van de hiervoor geschetste inzichten en ontwikkelingen hebben we zes opgaven voor de toekomst geformuleerd. Ons sportbeleid geeft antwoord op de vraag hoe we met deze opgaven aan de slag gaan. 1. Inclusie en toegankelijkheid Hoe zorgen we dat iedere inwoner, ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking, kan meedoen aan sporten en bewegen? Hoe benutten we sport en bewegen beter als preventief instrument in samenwerking met zorg, welzijn en onderwijs? 2. Jeugd en jongerenwelzijn Hoe kunnen we sport en bewegen inzetten om jongeren te ondersteunen bij het omgaan met stress, prestatiedruk en mentale klachten? 3. Gezonde en vitale ouderen Hoe organiseren we een aantrekkelijk en passend beweegaanbod voor 65+ dat bijdraagt aan vitaliteit, valpreventie en ontmoeting? 4. Duurzame sport- en beweeginfrastructuur Hoe zorgen we ervoor dat onze sportaccommodaties en sportparken duurzaam, circulair en multifunctioneel zijn? Hoe richten we onze dorpen en buitenruimte zo in dat ze als laagdrempelig beweegpark functioneren, met veilige routes, speel- en ontmoetingsplekken en urban sportvoorzieningen? 5. Vitale verenigingen Hoe houden we onze verenigingen toekomstbestendig in tijden van vergrijzing, individualisering en teruglopende vrijwilligers en hoe stimuleren we samenwerking en open clubs? 6.

Toerisme en recreatie Hoe zetten we sportieve evenementen en sportaccommodaties sterker in als voorzieningen die voor zowel inwoners als toeristen aantrekkelijk zijn? Deze opgaven hebben we vertaald in zes speerpunten. Op basis van deze speerpunten bepalen we onze inzet: 1. Een leven lang sporten en bewegen voor iedereen 2. Sportief en gezond opgroeien 3. Vitaal en gezond oud worden 4. Duurzame sportinfrastructuur 5. Vitale verenigingen 6. Sporten en bewegen binnen de toeristische sector Deze speerpunten hebben we in het hoofdstuk 7 verder uitgewerkt.

16

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

6. Onze ambitie en visie 6.1 Visie We zien sport en bewegen als een verbinder in onze samenleving. Het brengt mensen bij elkaar, versterkt de gezondheid en vitaliteit en geeft energie. Sport draagt bij aan de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners en onze bezoekers. We dagen mensen uit om te bewegen door het creëren van toekomstbestendige sportfaciliteiten en het aanpassen van het sportaanbod op de vraag. Met ons strand en een goed netwerk van routes en paden maken we sport en bewegen een aantrekkelijk onderdeel van het dagelijks leven – voor iedereen, een leven lang. 6.2 Ambitie Onze ambitie is om in 2034 een inclusieve, vitale en beweegvriendelijke gemeente te zijn, waar iedereen – van jong tot oud – de kans krijgt om actief en gezond te leven. Sport en bewegen zijn voor iedere inwoner bereikbaar, betaalbaar en vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven. We versterken verenigingen, stimuleren nieuwe activiteiten en benutten onze unieke omgeving om gezondheid, ontmoeting en toerisme te combineren.

17

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

7. Onze speerpunten en aanpak 7.1 Een leven lang sporten en bewegen voor iedereen (speerpunt 1) We vinden het belangrijk dat iedereen in de gemeente Sluis mee kan doen. We gaan door op de ingeslagen weg en versterken onze aanpak waar nodig. Onze doelstelling We creëren een sportinfrastructuur waar iedereen mee kan doen – ongeacht achtergrond, beperking of leeftijd. Daarom verbeteren we de toegankelijkheid van sportvoorzieningen en ondersteunen we initiatieven die de deelname van ondervertegenwoordigde groepen stimuleren. Dit doen we niet alleen. Inwoners tonen ook eigenaarschap en nemen verantwoordelijkheid. Samen werken we aan leefbare kernen en vitale inwoners. Onze uitgangspunten Sport en bewegen bereikbaar voor iedereen We maken sport en bewegen bereikbaar voor iedere inwoner, ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. Alle inwoners doen en tellen mee, met extra aandacht voor kwetsbare groepen9. Dit doen we door: • Toegankelijkheid van sportvoorzieningen te verbeteren. • Faciliteren en stimuleren van breed sportaanbod, van reguliere activiteiten tot speciaal aangepaste programma’s.

Sport en bewegen als preventief instrument Sport wordt structureel ingezet als preventief middel voor zowel fysieke als mentale gezondheid: • Fysieke gezondheid: We stimuleren regelmatig bewegen als een manier om chronische ziekten te voorkomen, mobiliteit te verbeteren en het algemene welzijn te bevorderen. • Mentale gezondheid: We zetten sport in als een middel tegen stress, depressie en sociale isolatie, door bijvoorbeeld meer groepssporten en laagdrempelige beweegmomenten aan te bieden voor kwetsbare doelgroepen. • Gezondheidseducatie: In samenwerking met zorgprofessionals bieden we informatie over de voordelen van beweging, gericht op preventie van ziekte en bevordering van welzijn. Samenwerking en eigenaarschap We werken samen met inwoners, sportverenigingen, zorginstellingen en andere organisaties om eigenaarschap te bevorderen. Leefbare kernen Sport en bewegen dragen bij aan een vitale samenleving. We zorgen voor veilige, uitnodigende openbare ruimtes en sportinfrastructuur die mensen aanmoedigen om buiten actief te zijn. Sport is een middel om de verbinding tussen inwoners te versterken, bij te dragen aan een actieve en vitale gemeenschap en te zorgen voor meer integratie van diverse groepen. Topsport inspireert Wij stimuleren de breedtesport en talentontwikkeling. Voorop staat dat iedereen mee kan doen.

We zien ook dat breedtesport, talentontwikkeling en topsport met elkaar verbonden zijn en elkaar kunnen versterken. En we zijn natuurlijk trots op sporters en verenigingen die het topsportniveau behalen. Zij vormen de inspiratie voor andere sporters en maken onze gemeenschappen trots. Wij waarderen dit door subsidiebudget beschikbaar te stellen voor de organisatie van topsportevenementen.

9 Ouderen, mensen met een beperking, LHBTIQ+, minima, migranten, laaggeletterden

18

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

Onze inzet •

• • • •

•

• •

•

•

•

Structurele financiële ondersteuning van commissie d’r Bie. Commissie d’r Bie zorgt in de gemeente voor sport- en beweegaanbod voor kinderen en jongeren met een beperking. We willen hen structureel en meerjarig ondersteunen. Dit doen we door een meerjarige subsidie beschikbaar te stellen aan hen. We onderzoeken of de beweeglessen (sportmix), gericht op brede motorische ontwikkeling weer onderdeel kunnen worden van hun aanbod. Voorzetten samenwerking met Uniek Sporten. Via het platform Uniek Sporten kunnen inwoners met een beperking op zoek gaan naar een sport of activiteit die bij hen past. Commissie d’r Bie kan een beroep doen op Uniek Sporten indien ze iets nodig hebben, zoals bijvoorbeeld een rolstoel. Realiseren van toegankelijke speelplekken. Deze bieden mogelijkheden voor doelgroepen die nu minder bewegen of behoefte hebben aan sociaal contact (bijvoorbeeld kinderen met beperking, zitplekken in speeltuinen voor ouderen). Inclusieve sportverenigingen. Via Sport Zeeland en de verenigingsadviseur informeren we onze sportverenigingen over het trainings-en cursusaanbod om een veilige en inclusieve sportcultuur te bevorderen. Uitbreiden van beweegroutes en beweegbanken. De huidige QR-FIT routes in Breskens, IJzendijke, en Oostburg worden goed gebruikt en zorgen naast beweging, ook voor ontmoeting tussen inwoners die georganiseerd de route wandelen en onderweg oefeningen doen.

We zien dit als vliegwiel om mensen weer in beweging te krijgen. Vanwege het succes van deze routes, breiden we deze uit in Cadzand-Bad en in de kern Sluis. De beweegbanken zorgen voor positieve reacties, maar het gebruik ervan moeten we nog meer activeren. Taallessen voor statushouders combineren met sport- en beweegactiviteiten. We zien kansen om de taallessen uit te breiden met sporten en bewegen. Eerst aan de slag met de taal en daarna lekker bewegen in de groep. Na een aantal lessen kunnen statushouders begeleid worden naar bijvoorbeeld een sportvereniging. Dit bevordert het welzijn van deze groep en heeft positieve impact op de integratie. Slimme koppeling met bestaande evenementen. We haken op dit moment nog te weinig aan op bestaande acties, zoals de nationale sportweek. We onderzoeken welke landelijke en regionale evenementen en acties er zijn en bepalen waar we op inzetten. Communicatie over sport- en beweegaanbod. We zien dat nog niet alle inwoners de weg weten te vinden naar ons sport- en beweegaanbod. We willen dit de komende periode extra inzetten op communicatie.

Dit geldt voor het aanbod en de mogelijkheden via het Volwassenenen jeugdfonds Sport en Cultuur, de stichting Leergeld, informatie in het welkomstpakket voor nieuwe inwoners, een duidelijk overzicht op het sociaal platform van de gemeente Sluis (SamenSluis) en een goede verwijsfunctie vanuit de buurtsportcoaches en andere intermediairs (zoals huisartsen). We willen het aantal intermediairs uitbreiden naar minimaal dertig personen. Zo breed mogelijke inzet van alle sportvoorzieningen. Niet alle sportvoorzieningen zijn openbaar toegankelijk voor onze inwoners. Denk aan zwembaden en andere sportfaciliteiten op recreatieparken. We gaan in gesprek met de ondernemers die dit aanbieden om de mogelijkheden te bespreken om deze faciliteiten ook open te stellen voor inwoners. Met name in het laagseizoen kan dit aantrekkelijk voor ze zijn. Inzet budget vitale kernen. Het budget vanuit het programma vitale kernen biedt ruimte om nieuwe activiteiten te testen. Dit programma richt zich op het verbeteren van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de kernen in de gemeente. We willen aanbieders stimuleren om pilots te starten en uit te proberen wat wel en niet werkt. Zo gaan we aan de slag met de introductie van 3x3 Basketbal vanuit dit budget. We maken een aantal topsportevenementen mogelijk. We financieren een aantal topsportevenementen mee.

Dit zijn evenementen die passen bij de gemeente Sluis en kunnen zowel internationaal als lokaal zijn. Dit zijn in ieder geval de Baloise Ladies Tour, de Renewi Tour en de IRONMAN.

19

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

7.2 Sportief en gezond opgroeien (speerpunt 2) We hebben extra aandacht voor onze jongste jeugd (0-12 jaar) en jongeren (13-18 jaar). Bij de kleintjes richten we ons op de ontwikkeling van motorische vaardigheden. Bewegen wordt immers echt leuk als het je het goed afgaat. Plezier in sporten op jonge leeftijd legt de basis voor een sportief en beweegrijk leven. Onze doelstellingen 1. Alle kinderen in de gemeente maken vóór hun twaalfde actief kennis met diverse vormen van sport en bewegen, zodat zij een gezonde motorische en lichamelijke ontwikkeling doormaken, betere leerprestaties kunnen leveren en de kans op overgewicht wordt verkleind. We vinden het belangrijk dat ieder kind in onze gemeente kan opgroeien in een gezonde en veilige leefomgeving, met gevarieerd aanbod. 2. Sport en bewegen zetten we als middel in om mentaal welzijn te versterken. Sport- en beweeginitiatieven dragen bij aan ontmoeting, ontspanning, zelfvertrouwen en sociale verbinding. Hiermee zetten we in op het versterken van de veerkracht en vitaliteit van onze jongeren. Bijkomend doel is om de inzet van jeugdhulp te voorkomen. Onze uitgangspunten We staan achter de visie op breed motorische ontwikkeling Deze visie gaat uit van verschillende manieren van bewegen, waarbij spel en plezier wordt gekoppeld aan motorisch leren.

We passen dit toe bij de inrichting van onze gemeentelijke sportaccommodaties en de vormgeving van onze openbare ruimte. Bijvoorbeeld bij speelplekken. Hardware en software moeten op orde zijn Het succes van sportactiviteiten hangt mede af van de juiste infrastructuur (hardware) en de begeleiding (software). We zorgen daarom voor goed onderhouden en toegankelijke sportfaciliteiten en ondersteunen verenigingen en anders georganiseerde groepen in het goed begeleiden en ondersteunen van de jeugd. De gemeente heeft hierbij een faciliterende en ondersteunende rol.

20

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

Onze inzet •

•

• • • • • •

•

Doorgaande ontwikkellijn. We onderzoeken of we een doorgaande ontwikkellijn kunnen inzetten, waarbij kinderen vanaf de kinderopvang tot en met de middelbare school gevolgd kunnen worden. Hierdoor kunnen er op basis van vroeg signalering preventief maatregelen ingezet worden. De MQ en LQ test zijn een eerste start hiervoor en vormen de verbinding. We gaan actiever met het onderwijs, buurtsportcoaches en jongerenwerkers in gesprek om het beweeggedrag structureel te verbeteren. Bijvoorbeeld door meer tussentijds en naschools aanbod en een goede verwijsstructuur naar sportmogelijkheden. Er is op dit moment geen structurele samenwerking tussen scholen en sportverenigingen. Het onderwijs ziet kansen om deze samenwerking te starten en het gebruik van sportaccommodaties te intensiveren. Goede jongerenparticipatie. Bij de aanleg van een openbare sportvoorziening betrekken we jongeren vanaf het begin, om zo samen tot een ontwerp te komen dat ook echt gebruikt wordt. JOGG-regisseur. De JOGG-regisseur is beschikbaar om bijvoorbeeld onderwijs te adviseren en ondersteunen over gezond gewicht en gezonde keuzes. We informeren onze partners over deze mogelijkheid. Meer aandacht voor meiden en vmbo-leerlingen, die minder vaak bewegen dan andere groepen. Inzet van rolmodellen. We maken sportactiviteiten aantrekkelijker door inzet van rolmodellen die bijvoorbeeld een workshop geven.

Denk aan jongeren vanuit de urban sports. Activiteiten organiseren onder en na schooltijd. We bieden naschoolse activiteiten aan zodat alle kinderen de mogelijkheid krijgen om te sporten en bewegen. Een gezonde sportomgeving. Alcohol- en drugsgebruik onder jongeren is een belangrijk aandachtspunt in Sluis. We creëren daarom een gezonde en veilige sportomgeving, samen met sportverenigingen. Dit doen we door: - Het realiseren van een veilig sportklimaat - Het aanbieden van gezonde alternatieven in sportkantines - Het opstellen van duidelijke regels rondom alcoholgebruik - Het rookvrij maken van sportparken Alternatieven voor de sportvereniging. We bieden jongeren die niet bij een sportvereniging willen sporten alternatieven, door laagdrempelig sporten op de hoek te faciliteren (zoals 3x3 basketbal). Jongeren geven aan dat ze mogelijkheden om te fitnessen missen. We kunnen dit in de openbare ruimte aanbieden door het plaatsen van een calisthenics toestel. Het is hierbij wel van belang dat er ook lessen worden aangeboden zodat jongeren weten hoe ze dit kunnen gebruiken (activering).

7.3 Vitaal oud worden (speerpunt 3) De gemeente Sluis vergrijst. We vinden het belangrijk dat onze 65+ groep gezond en vitaal oud wordt. Dit zorgt aan de ene kant voor een hogere kwaliteit van leven en draagt aan de andere kant bij aan langere zelfstandigheid en lagere zorgkosten. Onze doelstelling We stimuleren sport en bewegen onder ouderen om hun fysieke gezondheid, sociale contacten en mentaal welbevinden te versterken. Dit doen we door blijvend te investeren in een beweegvriendelijke omgeving en laagdrempelige initiatieven. Hiermee dragen we bij aan langer zelfstandig wonen, het voorkomen van eenzaamheid en het verlagen van zorgkosten. Onze uitgangspunten Een leven lang in beweging Bewegen stopt niet met het ouder worden. We willen dat inwoners in elke levensfase passend sporten beweegaanbod kunnen vinden. Als gemeente willen we het bewegen voor inwoners van 65 jaar en ouder laagdrempelig toegankelijk en sociaal aantrekkelijk maken. 21

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

Laagdrempelig en dichtbij Beweegactiviteiten moeten toegankelijk zijn. Zowel financieel als praktisch. Daarom zetten we in op activiteiten in de buurt en zorgen we ervoor dat deze ook beschikbaar zijn voor ouderen met een kleine portemonnee. Sociale verbinding is minstens zo belangrijk We verbinden waar mogelijk sport- en beweegactiviteiten met ontmoeting en samenzijn. We vinden het belangrijk dat ouderen elkaar blijven ontmoeten en naast hun fysieke gezondheid, ook werken aan hun mentale gezondheid.

Onze inzet • • • • •

•

• •

Uitbreiden van OldStars sporten en de communicatie hierover. Informatiemiddagen over valpreventie. Aanbieden van de In Balanstraining. Organiseren van wandelgroepen in alle grote kernen. We willen binnen drie jaar in alle grote kernen wandelgroepen hebben opgezet. Deze groepen stimuleren sociale contacten, verhogen de dagelijkse beweging en maken bewegen leuk en vanzelfsprekend. Aanbieden van één health check per jaar in de grote kernen. Dit doen we via onze samenwerkingspartners. Daarnaast bieden de apotheken in Breskens en Sluis doorlopend gezondheidschecks aan. Een gemeentelijk coördinator zorgt dat het aanbod bekend wordt bij onze 65 plussers (zoals health checks en valpreventie testen). Investeren in gratis en toegankelijke beweegactiviteiten die passen bij de wensen en mogelijkheden van ouderen. Daarbij kijken we ook naar de openbare ruimte: veilige looproutes, beweegbanken en aandacht voor valpreventie dragen bij aan actief ouder worden. Sport- en beweegvoorzieningen, gezondheidsinitiatieven en wijkgerichte activiteiten worden optimaal afgestemd en bereikbaar voor de 65+ groep. Organiseren van informatiebijeenkomsten waar ouderen kennismaken met het lokale beweegaanbod en leren over de voordelen van een actieve levensstijl.

Stimuleren van sportverenigingen om activiteiten te organiseren die specifiek gericht zijn op ouderen en hen actief te betrekken bij het verenigingsleven. We denken hierbij ook aan de inzet van clubhuizen voor ontmoeting (b.v. biljarttafel). We willen het programma Voetbal Herinneringen 22

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

organiseren in onze gemeente. Dit wordt ondersteund door Alzheimer Nederland en heeft tot doel ouderen samen te brengen. Binnen dit project ontmoeten ze elkaar regelmatig bij de voetbalclub en halen onder leiding van getrainde vrijwilligers voetbalherinneringen met elkaar op. 7.4 Duurzame sportinfrastructuur (speerpunt 4) Onze sportaccommodaties liggen verspreid over onze gemeente. De diversiteit van het sportaanbod en de daarbij behorende sportaccommodaties is beperkt. Dit betekent dat we ook buiten onze sportaccommodaties in willen zetten op een toegankelijke sportinfrastructuur in de openbare ruimte. Want we vinden het belangrijk dat sporten en bewegen toegankelijk, divers en dichtbij is. Hiermee willen we sporten en bewegen vanzelfsprekend maken voor iedereen. Naast specifieke accommodaties voor (verenigings)sporten, is een gezonde en beweegvriendelijke omgeving net zo belangrijk. Onze doelstellingen 1. We zorgen voor sportaanbod-en accommodaties dat aansluit bij de behoeften van gebruikers en voldoet aan de eisen op het gebied van duurzaamheid, veiligheid en toegankelijkheid. Deze doelstelling is verder uitgewerkt in het sportaccommodatiebeleid. 2. We richten de openbare ruimte zo in dat bewegen voor de hand ligt: de eerste keuze. Onze focus ligt op de vijf grootste kernen en op nieuw in te richten gebieden (zoals nieuwe woonwijken).

Onze uitgangspunten BVO-model Het model Beweeg Vriendelijke Omgeving is onze basis bij het herinrichten of aanpassen van onze openbare ruimte (zie ook bijlage 2). Schoolpleinen als beweegkans Schoolpleinen bieden in potentie veel speel-en beweegmogelijkheden. Zowel onder als na schooltijd. Bij aanpassingen aan schoolpleinen stimuleren en helpen we schoolbesturen om in te zetten op een inrichting die de ontwikkeling van brede motorische vaardigheden van kinderen stimuleert. Een brede blik op de openbare ruimte We zien kansen voor functiestapeling. Bijvoorbeeld ten aanzien van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Of een plek die, naast sporten en bewegen, ook uitnodigt tot ontmoeting. Bij herinrichting van de openbare ruimte streven we naar vergroening en een beweeg- en speelvriendelijke omgeving. We benutten onze dorpenstructuur en realiseren in elke kern voorzieningen en plekken voor ontmoeting en beweging. We gaan voor een veilige en aantrekkelijke infrastructuur voor wandelen en fietsen. Uiteindelijk moet dit leiden tot groene corridors en parken die buurten met elkaar verbinden. Verbinden van plekken en mensen We vinden het belangrijk dat onze sportaccommodaties en maatschappelijk vastgoed optimaal worden gebruikt en ingezet worden als plek om te sporten, bewegen en te ontmoeten.

Zo vinden we het logisch dat een wandelgroep start op een sportaccommodatie en na afloop koffie kan drinken in de kantine van de sportvereniging. Extra aandacht voor urban sports We hebben aandacht voor urban sports: in de vijf grootste kernen van de gemeente willen we inzetten op urban beweegparken: uitdagende, eigentijdse sportplekken waar jongeren elkaar ontmoeten, samen sporten en hun talenten ontwikkelen. Deze plekken stimuleren niet alleen een actieve en gezonde leefstijl, maar versterken ook sociale verbinding en eigenaarschap onder jongeren.

23

Sportnota Gemeente Sluis 2026-2034

Onze inzet •

• •

•

•

•

• •

•

Toekomstbestendige sportaccommodaties. We investeren in sportaccommodaties die passen bij de wensen van vandaag en morgen. Hierbij letten we op multifunctioneel gebruik, duurzaamheid, verhogen van de bezetting, toegankelijkheid en samenwerking tussen verenigingen. Dit is verder uitgewerkt in het sportaccommodatieplan. Verduurzaming. We stimuleren en faciliteren verenigingen om gebruik te maken van beschikbare subsidies voor verduurzaming van sportaccommodaties. Betere koppeling tussen onderwijs, sport en de inrichting van de openbare ruimte. We werken aan een goede afstemming tussen scholen, sportlocaties en beweegvriendelijke openbare ruimtes. Scholen worden vanaf het begin betrokken bij (her)ontwikkelingen van sport- en beweegplekken in de nabije omgeving van de school. Leerlingenraden en kinderraden denken actief mee, zodat voorzieningen aansluiten bij hun wensen. Buitenschoolse opvang en beweegvriendelijke openbare ruimte. We onderzoeken mogelijkheden om de omgeving van buitenschoolse opvanglocaties te verbeteren, met aandacht voor beweegvriendelijkheid en veiligheid. Waar mogelijk stimuleren we samenwerking tussen BSO’s en sportverenigingen. Bewegen en ontmoeten voor ouderen. We stimuleren multifunctioneel gebruik van sportparken, zodat ook ouderen hier kunnen bewegen, ontmoeten en deelnemen aan activiteiten zoals biljarten of taallessen in de kantine.