Bijlage 1 verbreed GRP Sluis

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Sluis 2025-2029 ontwerp GRP

gemeente Sluis 11 september 2024 definitief rapport

Groenewoud 52 4381 HG Vlissingen (06) 17 399 572 r.houmes@nu-adviesbureau.nl www.nu-adviesbureau.nl Kvk 22063981

Titel

:

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Sluis 2025-2029 ontwerp GRP

Status

:

definitief rapport

Datum

:

11 september 2024

Opdrachtgever

:

gemeente Sluis

Referentie

:

R024.P260/R006/RHOU

Auteur

:

ir. R.P.J. Houmes

Vrijgave

:

Samenvatting Inleiding Water is een primaire levensbehoefte voor zowel mens als dier. Maar minstens zo belangrijk is het omgaan met het daaruit voortkomende afvalwater en de voorzieningen die daarbij horen. Riolering is een voorziening die doorgaans niet zichtbaar is, maar wel noodzakelijk. Riolering draagt bij aan een duurzame bescherming van de volksgezondheid, maar ook van natuur en milieu. Daarnaast zorgt de riolering op verschillende locaties voor de afvoer van overtollige neerslag. Dit vindt bij voorkeur gescheiden van afvalwater plaats. De zorgplicht voor de riolering is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Omgevingswet. Daarin wordt de gemeente ook de mogelijkheid gegeven om, ter invulling van haar taken, een gemeentelijk rioleringsprogramma op te stellen, zoals dat voorheen via het verplichte Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) gebeurde. Het verbreed GRP Sluis geeft het beleid van de gemeente Sluis weer op het gebied van de rioleringszorg (afvalwater en hemelwater) en haar gemeentelijke zorgtaken ten aanzien van grondwater. Dit verbreed GRP Sluis geldt voor de periode 2025 tot en met 2029.

Vanuit de algemene gemeentelijke ambities en richtinggevende documenten (bijvoorbeeld ‘Krachtig Verbonden’) volgt de missie voor het verbreed GRP Sluis: Het realiseren van een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg, waarin de bescherming van de volksgezondheid, het streven naar het voorkomen van wateroverlast en een goede kwaliteit en kwantiteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn.

Vanuit deze missie is een visie te formuleren, de gewenste situatie van het water- en rioleringssysteem in de toekomst. Deze visie luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in zowel het bebouwde gebied als het buitengebied van de gemeente Sluis.

Om deze visie te realiseren, zijn er concrete doelen geformuleerd met een bijbehorend toetsingskader. Evaluatie In het verbreed GRP is de voorgaande planperiode geëvalueerd. Deze evaluatie biedt handvatten voor de strategie van de komende planperiode door opgedane ervaringen gericht in te zetten. Doelmatigheid is en blijft een belangrijk leidend motief in de beslissingen ten aanzien van de rioleringszorg. Met het beschikbare budget en de beschikbare menskracht is voortgeborduurd op het beleid uit het voorgaande verbreed GRP. In de afgelopen planperiode is er veel aandacht uitgegaan naar het voorkomen van wateroverlast en naar een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-i-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Niet alle geplande werkzaamheden zijn uitgevoerd conform planning. Interne en externe afstemming met onder meer nutsbedrijven, maar ook met bewoners (participatie) en binnen de organisatie hebben hier aan bijgedragen. De beschikbare tijd en de beschikbare budgetten zijn zo efficiënt mogelijk ingezet en er zijn strategische keuzes gemaakt welke werkzaamheden prioriteit verdienden en waar combinaties met andere werkzaamheden konden worden gemaakt. In de planperiode (2020-2023) is circa 9,5 km aan vrijverval riolering vervangen en nieuw aangelegd, zowel in uitbreidingsplannen als bij afkoppelprojecten (regenwaterriolering). Daarnaast is er ruim 3 km riolering gerelined. Daarmee is het areaal beperkt gegroeid. Inhoudelijk zijn de beleidslijnen uit het verbreed GRP gevolgd en zijn ook de reguliere beheer- en onderhoudstaken binnen de daarvoor gestelde budgetten uitgevoerd. Daarmee is het functioneren van het rioleringssysteem in de afgelopen planperiode gewaarborgd. Het inspelen op de effecten van klimaatontwikkeling (klimaatadaptatie) heeft in de afgelopen planperiode veel aandacht gekregen in de planvorming en de voorbereiding van werkzaamheden. De klimaatontwikkelingen (intensievere buien, langdurige natte periodes, droogte en hitte) zijn dermate groot dat oplossingen niet te vinden zijn in de riolering of in het watersysteem alleen.

De oplossingen moeten gevonden worden in de verschillende lagen en systemen (bovengronds en ondergronds). Het geheel moet zodanig robuust worden dat de mate van extremiteit van een situatie er minder toe doet. In de afgelopen planperiode is ingezet op meer interdisciplinaire samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie, maar ook in samenwerking met omliggende gemeenten (SAZ+ en de Zeeuws-Vlaamse gemeenten). Een van de resultaten daarvan is de Klimaatadaptatiestrategie Zeeuws-Vlaanderen met een bijbehorende labelsystematiek en uitvoeringsagenda. Hierin wordt op straatniveau per thema een label gekoppeld aan de huidige situatie (2021), zodat inzichtelijk is waar maatregelen noodzakelijk zijn. Door de vertraagde uitvoering van vervangingsinvesteringen in het laatste deel van de planperiode (vanwege eerder benoemde redenen) is er sprake geweest van onderuitputting van het investeringsbudget. Daarnaast is het aantal heffingseenheden (aansluitingen) sterker gestegen dan verwacht. Dit heeft, ondanks gestegen eenheidsprijzen, geresulteerd in een groei van de rioolvoorziening. Het is van belang hier zowel financieel als procesmatig op te blijven sturen.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-ii-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Strategie Uit de visie van dit verbreed GRP blijkt dat de gemeente Sluis streeft naar een duurzaam en toekomstbestendig water- en rioleringssysteem. Ofwel: een leefbare omgeving waarin de negatieve gevolgen van de verandering van het klimaat zoveel mogelijk beperkt worden. Het beperken van deze negatieve gevolgen en het vroegtijdig inspelen hierop wordt aangeduid met de term ‘klimaatadaptatie’. Klimaatadaptief handelen vraagt niet alleen aandacht voor de aard van de maatregelen (het type maatregel), maar vraagt ook om voldoende fysieke ruimte in een gebied (boven- en ondergronds) en afstemming tussen verschillende gemeentelijke disciplines, externe organisaties en burgers en bedrijven. Klimaatadaptatie is voor de gemeente Sluis een leidend principe in de voorliggende planperiode. Om hier daadwerkelijk handen en voeten aan te kunnen geven, is inzicht in het te beheren areaal een belangrijke voorwaarde. Gegevensbeheer en de analyse van deze gegevens is van cruciaal belang in het kader van data-gedreven rioolbeheer en vraagt daarom eveneens om aandacht in de komende planperiode. Verder is in de strategie voor de komende planperiode een diversiteit aan maatregelen geformuleerd om voor alle gebieden (afvalwater, hemelwater en grondwater) invulling te geven aan de gemeentelijke zorgplichten. In hoofdlijnen bestaat de strategie uit de onderstaande aspecten. •

Het belang van kennis van de werking van het rioolstelsel in de praktijk en de staat van onderhoud wordt onderkend. De gemeente zet in op het jaarlijks inspecteren van ruim 6% van alle vrijverval riolering (kern- of wijkgewijs). De inspectiegegevens worden verwerkt in het rioolbeheerbestand. Dit bestand wordt op peil en actueel gehouden. Ook revisiegegevens worden hierin verwerkt. Zoals genoemd dient het goed op orde houden van het beheerbestand voldoende aandacht te krijgen.

•

Om te komen tot een integraal maatregelenpakket, waar rioolvervanging onderdeel van uit maakt, wordt rekening gehouden met diverse aspecten. De kwaliteit van de rioolleidingen, het functioneren van het stelsel, risico-inschatting als het riool instort en tenslotte de leeftijd van het riolering zijn factoren die benut worden om tot een maatregelkeuze te komen. Daarnaast speelt de noodzaak tot het nemen van maatregelen in het kader van klimaatadaptatie een belangrijke rol. Hiervoor zijn actuele rioleringsberekeningen een belangrijke bron van informatie. Ook wordt aangesloten bij de klimaatdoelstellingen uit de klimaatadaptatiestrategie. Het streven is om voor alle thema’s te voldoen aan label B, maar ook om bij elke herinrichting minimaal één stap omhoog te gaan. Aan de hand van de mogelijke rioleringsmaatregelen vindt afstemming plaats met andere werkzaamheden binnen de openbare ruimte, zowel intern als extern. Deze interne afstemming met andere disciplines (groen, wegen, ruimtelijke ordening) is van essentieel belang om kosten te besparen en overlast voor burgers zoveel mogelijk te voorkomen. Dat geldt ook voor de afstemming met externe partners, zoals de

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-iii-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

nutsbedrijven. Dit laatste van is cruciaal belang voor de planning, gezien de lange voorbereidingstijd van de nutsbedrijven. Deze bedraagt nu al 2 tot 3 jaar. De resultaten van alle afstemming leiden tot een integraal maatregelenplan voor de openbare ruimte. Tot slot wordt voor het opstellen van een integraal maatregelenplan voor de openbare ruimte uitgegaan van een wijk- of kerngerichte aanpak. Door voor grotere, maar afgebakende gebieden een integraal maatregelenplan op te stellen, ontstaat meer armslag en daarmee ruimte om potentiële kansen vanuit verschillende disciplines te verzilveren. •

Ten aanzien van het beperken van wateroverlast in het algemeen is de gemeente op verschillende fronten actief. Het verminderen van het risico op wateroverlast is daarbij het belangrijkste doel. Water kan soms nog op straat blijven staan (waterhinder), maar de inzet is dat water niet de woningen binnen kan lopen (wateroverlast). Waterhinder

= ruime plasvorming op straat en/of tijdelijk water-op-straat geen problemen voor woningen of stremming van vitale infrastructuur.

Wateroverlast = water stroomt bebouwing binnen en er is sprake van schade, vitale infrastructuur (bijvoorbeeld wegen naar kwetsbare voorzieningen) is gestremd. Belangrijk in dit alles is het besef dat het praktisch en financieel onmogelijk is om iedere neerslagsituatie te verwerken via de riolering. Soms moet overtollig regenwater bovengronds worden geborgen en afgevoerd. Hierbij valt te denken aan straten, parkeerterreinen en openbaar groen. Bij de uitwerking en het uitvoeren van maatregelen wordt nadrukkelijk ook aandacht besteed aan de eigen verantwoordelijkheid van bewoners en particuliere perceeleigenaren. Daar waar water op eigen terrein geborgen kan worden en de hoeveelheid particuliere verharding beperkt blijft of verminderd wordt, neemt de kans op wateroverlast af. Over deze principes zullen bewoners zowel bij specifieke projecten als in het algemeen worden geïnformeerd en zij worden gestimuleerd om hierin hun verantwoordelijkheid te nemen. •

Voor de vervanging van de vrijverval riolering wordt uitgegaan van een theoretische levensduur van 80 jaar. Voor de concrete invulling van de vervangingsmaatregelen wordt gebruik gemaakt van de inspectieresultaten en schadebeelden die daarbij geconstateerd worden evenals bekende potentiële wateroverlastlocaties. Zo ontstaat een langjarige vervangingsplanning. De eerste jaren van deze planning, de voorliggende planperiode, is gebaseerd op concrete keuzes op straatniveau om maatregelen uit te voeren. De resterende planning is gebaseerd op leeftijd en een financiële afvlakking om een realistisch gemiddeld investeringsniveau te verkrijgen. Maatregelen in het kader van klimaatadaptatie zijn integraal opgenomen in de planning.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-iv-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

•

In de komende planperiode zal de gemeente Sluis opnieuw actief betrokken zijn bij de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+). Onderwerpen die binnen de SAZ+ worden opgepakt, worden waar nodig binnen de gemeente Sluis verder lokaal uitgewerkt. Voorbeelden van onderwerpen waar gezamenlijk naar gekeken wordt, zijn de beheerovereenkomst rondom het onderhoud van waterlopen (BOB-overeenkomst), klimaatadaptatie en de riolering in het buitengebied.

•

In het kader van de zorgplicht voor grondwater heeft de gemeente een grondwaterloket. Hoge grondwaterstanden op percelen van particulieren blijven de verantwoordelijkheid van de perceeleigenaar en daar treft de gemeente geen maatregelen. Wel geeft de gemeente op verzoek advies aan particulieren die hinder ondervinden van hoge grondwaterstanden op hun perceel. Op enkele locaties binnen de gemeente (Eede, Oostburg, Schoondijke) worden grondwaterstanden gemeten met behulp van peilbuizen. Ook worden er, op projectbasis, grondwatermetingen uitgevoerd in de Stevinstraat in IJzendijke.

•

In verband met de veranderende wetgeving door de komst van de Omgevingswet (2024) en de mogelijke nieuwe grondslag voor de rioolheffing is de gemeente Sluis voornemens om in de komende planperiode het systeem van de rioolheffing en de bijhorende grondslag te evalueren. Hiervoor wordt de beschikbare aanzet vanuit de samenwerking gebruikt (SAZ+). Afhankelijk van de resultaten daarvan kan gekozen worden voor een eventuele aanpassing van de systematiek.

Middelen en kostendekking Om invulling te kunnen geven aan de gemeentelijke zorgplichten zijn personele en financiële middelen nodig. Ten aanzien van de personele middelen is de huidige formatie van 3 fte binnendienst en 5 fte buitendienst voldoende om de geplande en gewenste taken uit te voeren Voor de uit te voeren gemeentelijke watertaken is een financiële raming gemaakt. Hierbij is onderscheid gemaakt in directe kosten (exploitatielasten) en investeringen. De investeringen betreffen in hoofdzaak de kosten voor het vervangen en renoveren van de riolering en de gemalen. Deze investeringen wordt over langere tijd afgeschreven, waarbij de afschrijvings- en rentelasten als kapitaallasten worden ondergebracht in de exploitatiebegroting. Voor de investeringen is een doorkijk over de planperiode en over de lange termijn gemaakt. Daarbij zijn resultaten van rioleringsberekeningen en strategische planningskeuzes leidend geweest. Ook het implementeren van klimaatadaptieve maatregelen is hierin verweven. In de onderstaande tabel is een samenvatting gegeven van de geplande investeringen voor de komende planperiode (inclusief indexatie).

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-v-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Tabel 1: samenvatting investeringen planperiode (inclusief inflatie, exclusief BTW)

Jaar Vrijverval riolering Afkoppelen/verbetering Renovatie (relining) Oppervlaktewater Persleiding Rioolgemalen Drukriolering / IBA Totaal

2025 € 2.342.199 € 1.350.386 € 70.000 € 191.000 € 78.731 € 116.850 € 178.000 € 4.327.166

2026 € 2.444.728 € 984.818 € 778.780 € 236.900 € 78.731 € 126.400 € 136.000 € 4.786.357

2027 € 2.567.582 € 416.524 € € 75.000 € 78.731 € 126.400 € 178.000 € 3.442.237

2028 € 2.814.570 € 188.224 € 70.000 € 75.000 € 78.731 € 126.400 € 92.500 € 3.445.425

2029 € 1.686.845 € 774.111 € 883.871 € 75.000 € 78.731 € 107.300 € 148.000 € 3.753.858

Onder de exploitatielasten vallen alle directe kosten. Dit betreft het beheer en onderhoud van de voorzieningen, maar ook de planvorming, planvoorbereiding, personeelskosten en de kapitaallasten. In de onderstaande tabel is een samenvattend overzicht opgenomen van de exploitatielasten. Tabel 2: exploitatielasten planperiode (inclusief inflatie, exclusief BTW)

Jaar oppervlaktewater straatreiniging vrijvervalriolering gemalen/drukriolering planvorming belastingen salarissen kapitaallasten Totaal

2025 € 40.000 € 138.840 € 500.978 € 407.000 € 83.700 € 63.000 € 846.425 € 1.645.713 € 3.725.656

2026 € 41.080 € 142.589 € 514.505 € 417.989 € 85.960 € 64.701 € 869.278 € 1.700.801 € 3.836.903

2027 € 42.107 € 146.153 € 527.368 € 428.439 € 88.109 € 66.319 € 891.010 € 1.721.132 € 3.910.637

2028 € 43.160 € 149.807 € 540.552 € 439.150 € 90.312 € 67.976 € 913.286 € 1.734.846 € 3.979.088

2029 € 44.670 € 155.050 € 559.471 € 454.520 € 93.473 € 70.356 € 945.251 € 1.933.143 € 4.255.933

Tegenover de kosten voor de gemeentelijke watertaken staan ook baten. Deze worden gevonden in de rioolheffing die door burgers en bedrijven wordt betaald voor het gebruik van de gemeentelijke voorzieningen. Het streven is om deze heffing zoveel mogelijk kostendekkend te laten zijn. De gemeente Sluis beschikt over een voorziening riolering. Deze voorziening is bedoeld om schommelingen in het tarief te egaliseren. Verder wordt een eventueel overschot tussen kosten en baten in de voorziening gestort. De afgelopen planperiode is de voorziening groter gebleven dan vooraf werd verwacht, onder meer als gevolg van een toenemende aantal heffingseenheden en baten en door vertraging in de uitgaven. Deze meer dan verwachte omvang moet in de komende planperiode niet meer onnodig plaatsvinden. Daartoe dient er regelmatig een gerichte controle plaats te vinden van de omvang van de voorziening in relatie tot de uitgaven (investeringen en exploitatie) voor de gemeentelijke watertaken. Mede op basis van deze ontwikkelingen is voor dit verbreed GRP Sluis voorgesteld om de hoogte van de rioolheffing in de planperiode voor enkele jaren te nivelleren of zelfs te laten dalen. Daarbij wordt wel uitgegaan van het doorzetten van een jaarlijkse inflatiecorrectie in de jaren dat de heffing niet daalt.

Een overzicht van het voorgestelde verloop van de rioolheffing gedurende de planperiode en de verwachte effecten daarvan op de voorziening is opgenomen in de onderstaande tabel.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-vi-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Tabel 3: verloop voorziening en rioolheffing gedurende de planperiode

Jaar

2024 2025 2026 2027 2028 2029

verbreed GRP Sluis definitief rapport

Voorziening per einde jaar [€] € 6,9 miljoen € 7,6 miljoen € 7,8 miljoen € 7,6 miljoen € 7,0 miljoen € 6,4 miljoen

Rioolheffing categorie 0-300 m³ [€] [%} € 305,55 1,25% (+inflatie) € 305,55 0% € 281,11 -8% € 264,24 -6% € 253,67 -4% € 262,55 0% (+inflatie)

-vii-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-viii-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Inhoudsopgave 1

INLEIDING ..................................................................................................................... 1 1.1 1.2 1.3 1.4

2

Aanleiding............................................................................................................. 1 Inhoud verbreed GRP ........................................................................................... 1 Procedure ............................................................................................................. 2 Leeswijzer ............................................................................................................. 3 KADER EN SAMENHANG .............................................................................................. 5

2.1 2.2 2.3 2.4 2.4.1 2.5 2.5.1 2.6 2.6.1 2.6.2 3

EVALUATIE.................................................................................................................. 15 3.1 3.2 3.3 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.5 3.6 3.6.1 3.6.2 3.6.3

4

Missie en visie ...................................................................................................... 5 Relatie omgevingswet .......................................................................................... 5 Klimaatadaptatie .................................................................................................. 7 Beleid andere overheden ..................................................................................... 7 Waterbeheerder.............................................................................................. 10 Gemeentelijk beleid ........................................................................................... 11 Afstemming ..................................................................................................... 11 Samenwerking .................................................................................................... 12 Provinciaal ....................................................................................................... 12 Regionaal en overig ......................................................................................... 13

Algemeen ........................................................................................................... 15 Beleidskader, samenwerking en ambitie ........................................................... 15 Toestand van de aanwezige voorzieningen ....................................................... 16 Strategie rioleringszorg ...................................................................................... 17 Ontwikkelingen ............................................................................................... 17 Buitengebied ................................................................................................... 17 Gegevensbeheer en planvorming ................................................................... 18 Vervangingsplanning ....................................................................................... 18 Overige aspecten............................................................................................. 19 Strategie grondwater ......................................................................................... 20 Middelen en kostendekking ............................................................................... 20 Personele middelen.........................................................................................

20 Financiële middelen ........................................................................................ 21 Kostendekking ................................................................................................. 21

VISIE EN AMBITIE ....................................................................................................... 22 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3

Toelichting visie .................................................................................................. 22 Afvalwater ....................................................................................................... 22 Hemelwater ..................................................................................................... 22 Grondwater ..................................................................................................... 23 Oppervlaktewater ........................................................................................... 24 Bedrijfsvoering ................................................................................................ 24 Ambitieniveau .................................................................................................... 24 Reactief............................................................................................................ 25 Anticiperend .................................................................................................... 25 Toekomstgericht ............................................................................................. 25

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-ix-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

4.3 4.3.1 4.4 5

OVERZICHT VAN DE AANWEZIGE VOORZIENINGEN .................................................. 29 5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3

6

Niet aangesloten bebouwing ............................................................................. 29 Overzicht aanwezige voorzieningen riolering .................................................... 29 Stelsels en systemen ....................................................................................... 29 Kenmerken vrijverval riolering ........................................................................ 30 Gemalen en mechanische riolering................................................................. 33

KLIMAATADAPTATIE................................................................................................... 35 6.1 6.2 6.3 6.4

7

Ambitiematrix .................................................................................................... 25 Toekomstscenario ........................................................................................... 27 Toetsingskader ................................................................................................... 27

Inleiding .............................................................................................................. 35 Klimaatadapatiestrategie Sluis ........................................................................... 36 Hemelwaterzorgplicht........................................................................................ 38 Beperken van wateroverlast .............................................................................. 39 STRATEGIE RIOLERING ............................................................................................... 41

7.1 7.1.1 7.1.2 7.1.3 7.1.4 7.1.5 7.2 7.2.1 7.2.2 7.2.3 7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.4 7.4.1 7.4.2 7.4.3 7.4.4 7.4.5 7.5 7.5.1 7.5.2 7.5.3 7.6 7.6.1 7.6.2 7.6.3 7.6.4 7.6.5

Beheer en onderhoud ........................................................................................ 41 Vrijverval riolering ........................................................................................... 41 Gemalen en persleidingen .............................................................................. 42 Overige voorzieningen riolering ...................................................................... 42 Inventarisatie en gegevensbeheer .................................................................. 43 Overnamepunten ............................................................................................ 43 Bewoners............................................................................................................ 45 Huisaansluitingen ............................................................................................ 45 Beheer ............................................................................................................. 46 Meldingen en communicatie .......................................................................... 47 Onderzoek en planvorming ................................................................................ 48 Inspectie ..........................................................................................................

48 Berekeningen .................................................................................................. 48 Meten en monitoren ....................................................................................... 49 Vervangingsplanning .......................................................................................... 50 Afweging maatregelen en afstemming ........................................................... 50 Renovatie of vervanging.................................................................................. 51 Afkoppelen ...................................................................................................... 51 Uitgangspunten vervanging ............................................................................ 52 Concretisering vervangingsplanning ............................................................... 53 Riolering buitengebied ....................................................................................... 56 Regeling buitengebied..................................................................................... 56 Smalle zorgplicht ............................................................................................. 56 IBA-wacht ........................................................................................................

57 Nieuw te realiseren bebouwing ......................................................................... 58 Algemeen ........................................................................................................ 58 Incidentele nieuwbouw in landelijk gebied .................................................... 58 Bedrijfsmatige nieuwbouw ............................................................................. 59 Projectmatige nieuwbouw .............................................................................. 59 Watertoets ...................................................................................................... 60

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-x-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

7.7 7.7.1 7.7.2 7.7.3 8

BELEID GRONDWATER ............................................................................................... 63 8.1 8.2 8.2.1 8.2.2 8.3 8.4 8.4.1 8.4.2 8.4.3

9

Grondwaterzorgplicht ........................................................................................ 63 Grondwateroverlast ........................................................................................... 64 Overlast en onderlast ...................................................................................... 65 Streefwaarden ................................................................................................. 65 Grondwater gemeente Sluis .............................................................................. 66 Grondwatervoorzieningen ................................................................................. 67 Bestaande voorzieningen ................................................................................ 67 Nieuw te realiseren voorzieningen ................................................................. 67 Grondwatermeetnet ....................................................................................... 68

BELEID OPPERVLAKTEWATER..................................................................................... 69 9.1 9.2 9.3 9.4 9.4.1 9.4.2 9.4.3 9.4.4

10

Overige aspecten................................................................................................ 61 Vermindering rioolvreemd water ................................................................... 61 Diffuse bronnen............................................................................................... 62 Duurzaamheid ................................................................................................. 62

Overzicht oppervlaktewatersysteem ................................................................. 69 Verantwoordelijkheden ..................................................................................... 70 Beheer en onderhoud ........................................................................................ 71 Maatregelen ....................................................................................................... 71 Kaderrichtlijn water......................................................................................... 71 Waterkwaliteitsspoor ...................................................................................... 72 Stedelijke wateropgave (SWO) ....................................................................... 72 Planvorming Wateropgave (PWO) .................................................................. 73

MIDDELEN EN KOSTENDEKKING ................................................................................ 75 10.1 Personele middelen ........................................................................................... 75 10.2 Kosten................................................................................................................. 75 10.2.1 Exploitatielasten .............................................................................................. 76 10.2.2 Investeringen................................................................................................... 76 10.3 Kostendekking .................................................................................................... 78 10.3.1 Heffingsgrondslag............................................................................................ 78 10.3.2 Voorziening riolering ....................................................................................... 79 10.3.3 Hoogte rioolheffing ......................................................................................... 79 10.3.4 Evaluatie kostendekkingsplan ......................................................................... 80

BIJLAGEN Bijlage 1:

verklarende woordenlijst

Bijlage 2:

visie waterketen Zeeland

Bijlage 3:

uitwerking toetsingskader

Bijlage 4:

voorwaarden en ontwerpeisen

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-xi-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-xii-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

1

Inleiding Riolering is een voorziening die doorgaans niet zichtbaar is, maar wel noodzakelijk. Riolering draagt bij aan een duurzame bescherming van de volksgezondheid, maar ook aan de instandhouding van natuur en milieu. Daarnaast zorgt de riolering op verschillende locaties voor de afvoer van overtollige neerslag. Dit vindt bij voorkeur gescheiden van het afvalwater plaats.

1.1

Aanleiding De zorgplicht voor stedelijk afvalwater is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Wet milieubeheer. In deze wet is verder vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen, waarin zij hun beleid voor de rioleringszorg vaststellen. In de Waterwet is de gemeentelijke zorgplicht voor riolering verbreed naar een zorgplicht die ook het hemelwater en het grondwater omvat. Met ingang van 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden. Alle gemeentelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater vallen nu onder de Omgevingswet. Met de komst van de Omgevingswet vervalt de verplichting om een verbreed GRP op te stellen. Er blijft echter wel behoefte om beleid, strategie, kosten en kostendekking vast te leggen. In de periode tot aan het volledig in werking zijn van de Omgevingswet is daarom wel een geactualiseerd verbreed GRP Sluis opgesteld voor de planperiode 2025-2029. Tegelijkertijd wordt er stapsgewijs overgeschakeld naar het overzetten van beleid en doelen in de omgevingsvisie, van strategie en kosten in een omgevingsprogramma en van meer concrete wet- en regelgeving in het gemeentelijke omgevingsplan.

1.2

Inhoud verbreed GRP In dit verbreed GRP geeft de gemeente Sluis onder meer weer hoe zij invulling geeft aan haar zorgplichten voor de betreffende waterstromen. Concreet betekent dit een overzicht op hoofdlijnen van alle aanwezige gemeentelijke voorzieningen en de activiteiten die in de planperiode worden ontplooid om deze voorzieningen te onderhouden en te beheren of te vervangen. Een belangrijk onderwerp daarbij is de wijze waarop dit plaatsvindt in relatie tot de effecten van de actuele klimaatveranderingen. Het verbreed GRP is een beleidsmatig en strategisch plan op hoofdlijnen. De technische uitwerking van het beleid naar de aspecten aanleg, onderzoek en maatregelen vindt plaats in operationele programma’s die jaarlijks worden opgesteld. In de financiële paragraaf van dit verbreed GRP zijn de financiële gevolgen van de geplande activiteiten in beeld gebracht en de consequenties die dit heeft voor de rioolheffing.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-1-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Een belangrijk aspect in dit verbreed GRP is samenwerking in de afvalwaterketen. De gemeente Sluis maakt deel uit van de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+). Dit samenwerkingsverband is geïnitieerd vanuit de verplichting die is opgenomen in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). Het doel van het samenwerken in dit verband is het verminderen van de eigen kwetsbaarheid, het verbeteren van de kwaliteit van de rioleringszorg en het verminderen van de verwachte (meer)kosten. Met andere woorden: een doelmatige en effectieve invulling van de wettelijke zorgplichten. Een van de onderwerpen die binnen de SAZ+ is uitgewerkt en waar dit verbreed GRP Sluis door beïnvloed is, is de gezamenlijke blauwdruk voor een verbreed GRP. Het doel van deze blauwdruk is om te komen tot een robuust, breed gedragen en kwalitatief hoogwaardig beleidsdocument voor de rioleringszorg. Deze blauwdruk heeft mede als onderlegger gediend voor dit verbreed GRP Sluis. Hiermee zijn de opbouw en de belangrijkste inhoudelijke onderdelen van het water- en rioleringsbeleid in lijn met de blauwdruk en gebaseerd op uitgangspunten die Zeeland-breed gedragen worden.

1.3

Procedure Het verbreed GRP Sluis is opgesteld conform de richtlijnen van de Kennisbank Stedelijk Water van de stichting Rioned. Deze methodiek wordt algemeen toegepast in Nederland en bestaat op hoofdlijnen uit het evalueren van de voorgaande planperiode, het vaststellen van de visie en doelen voor de toekomst en het uitwerken van een strategie om vanuit de huidige situatie aan deze doelen te gaan voldoen. Daarnaast bevat het plan een uitwerking van de noodzakelijke personele en financiële middelen. Het verbreed GRP Sluis is verder geënt op de eerder genoemde gezamenlijke blauwdruk van de SAZ+ (2020) en is opgesteld in nauw overleg met de waterbeheerder en de zuiveringsbeheerder (waterschap Scheldestromen) en in afstemming met de provincie Zeeland. Voor het bestuurlijk traject wordt een ontwerp GRP opgesteld, dat voorlopig wordt vastgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders. Gedurende dit traject wordt het bestuur tussentijds geïnformeerd over de voortgang en wordt zij betrokken bij belangrijke beslispunten. Het ontwerp GRP wordt formeel ter beoordeling toegezonden aan waterschap Scheldestromen en aan de provincie Zeeland. Eventuele opmerkingen van deze instanties worden verwerkt, waarna een definitief verbreed GRP wordt opgesteld. Dit definitieve verbreed GRP Sluis wordt aan de gemeenteraad aangeboden, waarna het kan worden vastgesteld.

De vaststelling wordt door het college van Burgemeester en Wethouders bekendgemaakt in één of meer dag- of nieuwsbladen die in de gemeente verspreid worden.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-2-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

1.4

Leeswijzer Het verbreed GRP bestaat in hoofdlijnen uit de onderstaande aspecten. Deze zijn genummerd volgens de hoofdstukken waarin zij beschreven staan. 1. Het eerste hoofdstuk betreft deze inleiding en de procedure om te komen tot het nieuwe verbreed GRP Sluis 2025-2029. 2. Het kader en de samenhang waarbinnen het verbreed GRP wordt opgesteld: de missie en visie van het verbreed GRP, welke relaties kent het verbreed GRP met andere beleidsvelden binnen de gemeente en op welk beleid van andere overheden is het verbreed GRP Sluis afgestemd? 3. Evaluatie vigerende verbreed GRP: een evaluatie van het bestaande verbreed GRP 2020-2024, waarin wordt aangegeven op welke wijze invulling is gegeven aan de rioleringszorg in de afgelopen periode en in hoeverre de gestelde doelen zijn gerealiseerd. 4. De visie van het verbreed GRP: een beschrijving van de visie waar de gemeente Sluis de komende planperiode op aanstuurt en een vertaling daarvan naar doelen die binnen de planperiode van het verbreed GRP bereikt moeten worden en een overzicht van de eisen die aan de voorzieningen worden gesteld. 5. De huidige situatie van het rioolstelsel: een overzicht van de aanwezige voorzieningen en een beschrijving van het huidige functioneren van het rioolstelsel en de andere voorzieningen. 6.

Klimaatadaptatie: een belangrijk en relevant thema dat over de verschillende gemeentelijke disciplines heen aandacht verdient. Dit hoofdstuk beschrijft de uitdagingen rondom klimaatadaptatie en de noodzakelijke samenwerking. 7. Beleid Riolering: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke zorgplichten. Daarnaast een overzicht van de maatregelen die zullen worden uitgevoerd om de gestelde doelen van het verbreed GRP te realiseren en wijze waarop het rioolstelsel en de andere voorzieningen beheerd worden. 8. Beleid Grondwater: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke grondwaterzorgplicht en een overzicht van de verantwoordelijkheden op dat gebied, evenals geplande maatregelen. 9. Beleid Oppervlaktewater: een overzicht van de beleidsuitgangspunten op het gebied van oppervlaktewater. 10. De financiële paragraaf: een overzicht van de financiële en personele consequenties van het beleid dat in de strategie beschreven is en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de kostendekking.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-3-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-4-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

2

Kader en samenhang In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de relaties die het verbreed GRP heeft met andere gemeentelijke beleidsplannen en met beleidsplannen van andere overheden. Het beleid voor stedelijk (afval)water dient afgestemd te zijn op het beleid van andere disciplines en op het richtinggevende beleid van andere overheden.

2.1

Missie en visie De gemeente Sluis heeft in haar visiedocument ‘Krachtig Verbonden’ een visie opgesteld op hoofdlijnen waarmee de gemeente de koers bepaalt ten aanzien van het ruimtelijkeconomisch en sociaal-maatschappelijk beleid. Deze toekomstvisie is opgesteld door integrale afwegingen te maken over diverse relevante beleidsvelden. Daarbij zijn zienswijzen ontvangen vanuit betrokken stakeholders. Ook voor het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Sluis staan handvatten in het visiedocument. Met name op het gebied van klimaatadaptatie worden ontwikkelingen en doelen in beeld gebracht die van invloed zijn op de invulling van de gemeentelijke watertaken. Mede vanuit dit algemene gemeentelijke visiedocument volgt de missie voor dit verbreed GRP Sluis: Het realiseren van een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg, waarin de bescherming van de volksgezondheid, het streven naar het voorkomen van wateroverlast en een goede kwaliteit en kwantiteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn. Vanuit deze missie is een visie te formuleren, de gewenste situatie van het water- en rioleringssysteem in de toekomst. Deze visie luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in zowel het bebouwde gebied als het buitengebied van de gemeente Sluis.

Om deze visie te realiseren, worden er doelen geformuleerd. Deze doelen zijn een meetbare vertaling van de visie en kunnen worden gerealiseerd vanuit een zekere ambitie. De gestelde doelen, de concretisering daarvan en de ambitie die daarbij hoort, zijn uitgewerkt in hoofdstuk 4.

2.2

Relatie omgevingswet De Omgevingswet bundelt en vereenvoudigt de regels voor ruimtelijke projecten. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Ook de gemeentelijke zorgplichten met betrekking tot afvalwater, hemelwater en grondwater worden daardoor beïnvloed. Het is de bedoeling dat het omgevingsrecht inzichtelijker, voorspelbaarder en gemakkelijker in gebruik wordt. Daarbij staat de leefomgeving centraal. Het geheel wordt ondersteund door een actieve en flexibele overheid en een integrale, snellere en betere besluitvorming.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-5-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

De Omgevingswet bestaat uit 6 instrumenten die in de navolgende figuur zijn weergegeven. Een van de instrumenten is het Programma. Het Programma maakt de doelen van de omgevingsvisie concreet. Hier sluit het grootste deel van het huidige verbreed GRP bij aan. In de loop van de planperiode moet inzichtelijk worden welke aspecten vanuit het verbreed GRP Sluis een plek krijgen in de omgevingsvisie en welke aspecten een plaats krijgen in een omgevingsprogramma. In deze periode is de gemeente Sluis namelijk bezig met het uitwerken van haar Omgevingsvisie, van diverse programma’s en van het Omgevingsplan. Inhoudelijke afstemming met het verbreed GRP Sluis is in deze periode daarom belangrijk. Figuur 2.1: instrumenten van de omgevingswet (bron: Rijksoverheid)

De belangrijkste consequenties van de Omgevingswet op de rioleringszorg is dat de wettelijke verplichting vervalt om een verbreed GRP op te stellen. De huidige gemeentelijke zorgplichten blijven ongewijzigd. Er is meer ruimte voor decentrale regelgeving en daarmee ook de noodzaak voor afstemming met andere betrokken organisaties, zoals bijvoorbeeld het waterschap en drinkwaterbedrijven. Het is belangrijk dat de kwaliteit van het beleid gewaarborgd blijft. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het belangrijk om de rolverdeling tussen de gemeente en de inwoners rondom de zorgplichten te borgen. Dat geldt ook voor de onderlinge afspraken tussen gemeente en waterschap, onder andere op het gebied van overstorten en lozingen in het buitengebied. Ook is het van belang de bekostiging van de rioleringszorg (rioolheffing) transparant te houden.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-6-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

2.3

Klimaatadaptatie Uit de missie en de visie van dit verbreed GRP blijkt dat de gemeente Sluis streeft naar een duurzaam en toekomstbestendig water- en rioleringssysteem. Ofwel: een leefbare omgeving waarin de negatieve gevolgen van de verandering van het klimaat zoveel mogelijk beperkt worden. Het beperken van deze negatieve gevolgen en het vroegtijdig inspelen hierop wordt aangeduid met de term ‘klimaatadaptatie’. Klimaatadaptatie is voor de gemeente Sluis een leidend principe in de voorliggende planperiode. Klimaatadaptief handelen vraag niet alleen aandacht voor de aard van de maatregelen (het type maatregel), maar vraagt ook om voldoende fysieke ruimte in een gebied (boven- en ondergronds) en afstemming tussen verschillende gemeentelijke disciplines, externe organisaties en burgers en bedrijven. Vanuit het verbreed GRP Sluis, maar ook vanuit bijvoorbeeld het visiedocument ‘Krachtig Verbonden’, streeft de gemeente ernaar om bij de invulling van haar gemeentelijke watertaken zoveel mogelijk klimaatadaptief, maar ook duurzaam te handelen.

Dit betekent onder meer: • een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en het watersysteem met zo min mogelijk afwenteling naar de directe omgeving; • het bij voorkeur infiltreren of oppervlakkig laten afstromen van overtollige neerslag richting laagtes, groen en/of oppervlaktewater om schade aan bebouwing en vitale infrastructuur zoveel mogelijk te voorkomen; • het realiseren van voldoende groen in de bebouwde omgeving om de sponswerking en leefbaarheid daarvan te vergroten; • het creëren van schaduwwerking, locaties voor verkoeling en gebruik van de juiste materialen om negatieve effecten van hitte te verminderen. Klimaatadaptief handelen vraag niet alleen aandacht voor de aard en materialisering van de maatregelen (het type maatregel), maar vraagt ook om voldoende fysieke ruimte in een gebied (boven- en ondergronds) en afstemming tussen verschillende gemeentelijke disciplines, externe organisaties en burgers en bedrijven. Regionaal is de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland opgesteld. Deze is lokaal uitgewerkt in Zeeuws-Vlaanderen (2022) en ook binnen de gemeente Sluis. De klimaatadaptatiestrategie wordt meegenomen bij het afwegen van maatregelen en onderzoeken in de uitvoeringsplannen. Een toelichting is opgenomen in hoofdstuk 6 (klimaatadaptatie) van dit rapport.

2.4

Beleid andere overheden Door verschillende overheden is beleid geformuleerd dat zijn uitwerking heeft op de zorgplichten en het beleid van de gemeente Sluis. De belangrijkste verplichtingen die voortvloeien uit het beleid van andere overheden en uit wet- en regelgeving zijn in de tabel op de volgende pagina’s opgenomen (tabel 2.1). Ook op Europees niveau gelden richtlijnen, zoals de Europese richtlijn Stedelijk Water en de Kaderrichtlijn Water. Deze zijn recent geactualiseerd ofwel vragen inhoudelijk aandacht.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-7-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Op nationaal niveau vormen de Omgevingswet, de Wet milieubeheer, het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+) en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie de belangrijkste kaders. Ook de beleidsuitgangspunten uit de regionale samenwerking (SAZ+) zijn geïmplementeerd in dit verbreed GRP Sluis. Tabel 2.1: verantwoordelijkheden en beleidsverplichtingen

Nr. 1.

Onderwerp Aansluiten panden

Wet en regelgeving Omgevingswet (art. 2.16), Wet milieubeheer (art. 10.33), Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)

2.

Zorgplicht afvalwater

Wet milieubeheer (art. De gemeente draagt zorg 10.33) en Omgevingswet voor de inzameling en het (art. 2.16) transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt door middel van een openbaar vuilwaterriool naar een inrichting.

Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit verbreed GRP. Alle nieuw te realiseren bebouwing moet worden aangesloten op de riolering of een alternatieve voorziening.

3.

Zorgplicht hemelwater

Omgevingswet (art. 2.16)

De gemeente draagt zorg voor een doelmatige inzameling en verwerking van het afvloeiend hemelwater vanaf percelen waar verwerking op eigen terrein redelijkerwijs niet kan worden gevergd.

Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit verbreed GRP. Onder andere (doelmatig) afkoppelen en rekening houden met toenemende neerslagintensiteiten bij rioolontwerpen, maar ook betrekken particuliere eigenaren (bewoners, lokaal water vasthouden).

4.

Zorgplicht grondwater

Omgevingswet (art. 2.16)

De gemeente draagt zorg voor het treffen van doelmatige maatregelen in openbaar gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de bestemming van gronden te voorkomen of te beperken.

Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit verbreed GRP. Particulier heeft hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. De gemeente kent enkele locaties voor grondwatermetingen om kennis te verzamelen van de lokale grondwateromstandigheden.

5.

Schoon en vuil Wet milieubeheer (art. water scheiden 10.29a) / ‘Regenwaterbrief’ van VROM

Er dient rekening te worden gehouden met een voorkeursvolgorde in het omgaan met afvalwater ter bescherming van het milieu.

Standaard voor nieuwe ontwikkelingen gehanteerd (bouwbesluit 2012) en als kans bij renovatiewerkzaamheden.

6.

Watertoets

Het proces van vroegtijdig informeren van de waterbeheerder en onderlinge afstemming om water een volwaardige plaats in het planproces te geven.

Wordt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen uitgevoerd.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

Waterbeleid 21e eeuw / Wro 2008

Inhoud en doel Het voorkomen van ongezuiverde lozingen van afvalwater in de bodem en/of het oppervlaktewater.

-8-

Status Alle panden zijn aangesloten op (druk)riolering of op een lokale voorziening zoals een IBA. Voor alle niet aangesloten panden is ontheffing van de zorgplicht verkregen van de provincie Zeeland (2016, voor onbepaalde tijd).

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

Nr. 7.

Onderwerp Stedelijke wateropgave (kwantiteit)

Wet en regelgeving Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+)

Inhoud en doel De stedelijke wateropgave is gedefinieerd als 'alles dat gedaan moet worden om wateroverlast te beperken die ontstaat door inundatie vanuit oppervlaktewater, hoge grondwaterstanden en gebrekkige afvoer van regenwater'.

Status Samen met het waterschap ingevuld in het SWO traject, in het BRP en in maatregelen bij rioolvervanging. Daarbij wordt ook rekening gehouden met toenemende neerslagintensiteiten en gezocht naar mogelijkheden voor een toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte en het beperken van wateroverlast door inundatie.

8.

Oppervlaktewaterkwaliteit – diffuse bronnen

Kader Richtlijn Water (KRW) / Provinciaal Omgevingsplan

Het doel is om oppervlaktewateren te beschermen en verbeteren en het duurzaam gebruik van water te bevorderen. Daarvoor moet het oppervlaktewater voldoen aan normen voor chemische stoffen en moet een gevarieerde planten- en dierenwereld en een natuurlijke inrichting zijn gerealiseerd (ecologische doelstellingen).

In samenwerking met het waterschap en de SAZ+ wordt nader invulling gegeven aan het waterkwaliteitsspoor. Ook is er vanuit beheer en onderhoud aandacht voor waterpartijen die kwetsbaar zijn voor bijvoorbeeld blauwalg of dichtgroeien door gebrek aan doorspoeling.

9.

Loketfunctie

Omgevingswet

Het gemeentelijk waterloket is het eerste aanspreekpunt voor de burger voor stedelijk afvalwater en grondwater.

Het gemeentelijk waterloket ontvangt meldingen betreffende riolering en (grond)water, waarbij het vinden van een oplossing een gezamenlijke taak is van de gemeente en het waterschap en van de perceeleigenaar, afhankelijk van de aard van het probleem.

10.

Klimaatverandering

Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (2014), onderdeel van het Deltaprogramma.

Het doel van het Deltaprogramma is zorgen dat de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening duurzaam en robuust zijn, zodat ons land de grotere extremen van het klimaat veerkrachtig kan blijven opvangen.

De invulling hiervan in beleid en het formuleren van mogelijke maatregelen is vormgegeven via samenwerking op provinciaal niveau (klimaatadaptatiestrategie Zeeland) en in de afvalwaterketen (SAZ+, spoor 1). Ook zijn er middels de klimaatstresstest en de risicodialoog op lokaal niveau en binnen Zeeuw-Vlaanderen afspraken gemaakt en is invulling gegeven aan het werken met klimaatlabels.

11.

Samenwerking

Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+)

In het NBW+ is afgesproken om het beheer van de waterketen te verbeteren. Door taken en ambities beter op elkaar af te stemmen, kan geld worden bespaard, kwaliteit worden verbeterd en de kwetsbaarheid worden verlaagd (3 K’s).

De invulling wordt vormgegeven via samenwerking in de afvalwaterketen (SAZ+, Zeeuws-Vlaanderen) en eigen beleidskeuzes in dit verbreed GRP ten aanzien van onder meer kostenbesparing.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-9-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

2.4.1

Waterbeheerder Waterschap Scheldestromen is de waterkwaliteit- en kwantiteitsbeheerder voor de gemeente Sluis en de zuiveringsbeheerder (regionaal niveau). Het gemeentelijke beleid is afgestemd op het beleid van het waterschap. Het waterschap heeft haar beleid vastgelegd in diverse beleidsdocumenten, waarvan het Waterschapsbeheerprogramma (2022-2027), het waterbeheerplan, de strategienota afvalwaterketen en de Nota Riolering de belangrijkste zijn. Het Waterschapsbeheerprogramma gaat over alle primaire programma’s van het waterschap en legt de nadruk op datgene wat die programma's met elkaar verbindt. Het Waterschapsbeheersprogramma 2022-2027 van waterschap Scheldestromen is het overkoepelende beleidsplan voor alle beleidsterrein van het waterschap: waterkeringen, watersystemen, afvalwaterketen en wegen. Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met betrokken partners en overheden, waaronder Rijkswaterstaat en de provincie Zeeland. Het plan is afgestemd op het door het Rijk opgestelde Stroomgebied Beheerplan Schelde en het door de provincie Zeeland opgestelde omgevingsplan Zeeland. Het Waterschapsbeheerprogramma kent geen thema’s die haaks staan op de inhoud van het verbreed GRP Sluis. Juist op het gebied van belangrijke thema’s als klimaatadaptatie en de Stedelijk Wateropgave versterken beide plannen elkaar.

De meer gedetailleerde uitwerking voor wat betreft de afvalwaterketen is beschreven in de Strategienota Afvalwaterketen. Hierin is de lange termijnvisie op het gebied van de afvalwaterketen vastgelegd. Een belangrijk aspect daarin is de verdere intensivering van de samenwerking met gemeenten. De Nota Riolering (2014) bevat het beleid uit de Strategienota Afvalwaterketen in relatie tot de gemeentelijke rioleringstaak. Ten aanzien van afvalwater is de taak van het waterschap om het ingezamelde afvalwater te transporteren en te zuiveren. Het waterschap transporteert het water vanaf een met de gemeente afgesproken overnamepunt naar de afvalwaterzuivering. Het uitgangspunt is één overnamepunt per kern waar het door de gemeente ingezamelde afvalwater wordt overgenomen door het waterschap. Uitgangspunt hiervoor is de Richtlijn Overnamepunten (2014). De Beleidsnota emissie (2012) bevat een nadere uitwerking van het in waterbeheerplan geschetste lozingenbeleid. In de Omgevingswet (voorheen in de Waterwet) wordt de onttrekking van grondwater en de infiltratie van hemel- of grondwater geregeld. Het waterschap beheert de grondwatervoorraden in het ondiepe grondwater en de provincie in het diepe grondwater en grondwaterbeschermingsgebieden. De Beleidsnota grondwater (2013) beschrijft hoe het waterschap invulling geeft aan haar taak in het operationele grondwaterbeheer

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-10-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

2.5

Gemeentelijk beleid Binnen de gemeentelijke organisatie is het verbreed GRP Sluis afgestemd op diverse andere beleidsplannen. De belangrijkste daarvan zijn: • Visiedocument ‘Krachtig Verbonden’ (2021-2025) • Stedelijk Waterplan Zeeuws Vlaanderen (2007); • Basisrioleringsplan Sluis (2018) en het afvalwaterakkoord /OAS dat daaraan vooraf is gegaan (2008); • Voorziening waterberging gemeente Sluis (2014); • Klimaatatlas en klimaatadaptatiestrategie (2022); • diverse gemeentelijke beleidsplannen zoals het wegenbeheerplan, groenbeheerplan, etc.

2.5.1

Afstemming De gemeente streeft naar voldoende afstemming over de doelen, maatregelen en fasering van de diverse gemeentelijke taken. Dit betreft niet alleen het afstemmen van de beleidsplannen, maar ook intern overleg tussen de betrokken afdelingen. In dit integrale overleg worden wegbeheer en groenbeheer betrokken, maar ook de ruimtelijke ordening, klimaat en duurzaamheid. Extern vindt overleg plaats met onder meer woningcorporaties en kabelen leidingenbeheerders. In de eerder genoemde externe beleidskaders of interne beleidsplannen zijn diverse uitgangspunten opgenomen, die van belang zijn voor dit verbreed GRP. Een korte beschrijving is hieronder weergegeven. •

•

•

•

De algemene uitgangspunten uit de externe beleidskaders zijn verwerkt in het voorgaande en het huidige verbreed GRP. Daarbij wordt met name ingestoken op het scheiden van schone en vuile waterstromen, afkoppelen en de trits ‘vasthoudenbergen-afvoeren’. Dit resulteert in afgeleide doelen als het voorkomen van wateroverlast, het verbeteren van de waterkwaliteit en ecologie, het leveren van een bijdrage aan een efficiëntere waterketen en structuur brengen in de grondwater-zorgplicht. In het Stedelijk Waterplan Zeeuws-Vlaanderen en in het Basisrioleringsplan (BRP) en/of SWO-studies zijn maatregelen opgenomen die, voor zover nog niet reeds uitgevoerd, binnen de planperiode van dit verbreed GRP zullen worden opgenomen in de planning voor zover dat mogelijk en doelmatig is. Dit in samenhang met kwaliteitsgegevens van de riolering (uitgevoerde inspecties). Invulling geven aan de grondwaterzorgplicht via het waterloket van de gemeente Sluis. Het waterloket ontvangt meldingen betreffende (grond)wateroverlast, waarbij het vinden van een oplossing een gezamenlijke taak is van de gemeente, het waterschap en de perceeleigenaar, afhankelijk van de aard van het probleem. Ook de burger heeft hierin op haar eigen grondgebied een eigen taak en verantwoordelijkheid. Grondwatermetingen binnen de gemeente Sluis vinden meestal plaats op basis van klachten.

Voor het vervangen of renoveren van de riolering wordt waar mogelijk aangesloten bij de andere gemeentelijke (onderhouds)werkzaamheden, zoals herinrichting of herbestrating. Daarnaast worden werkzaamheden afgestemd op ontwikkelingen binnen nieuwbouwlocaties en ontwikkelingen bij de kabel- en leidingenbeheerders.

verbreed GRP Sluis definitief rapport

-11-

R024.P260/R006/RHOU 11 september 2024

2.6

Samenwerking Samenwerking in het kader van de gemeentelijke watertaken vindt op verschillende niveaus, met uiteenlopende partners en in groter of kleiner verband plaats.

2.6.1

Provinciaal De gemeente Sluis participeert in het samenwerkingsverband ‘Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland’ (SAZ). Door het bundelen van krachten (kennis en menskracht) ontstaan kwalitatief goede beleidsuitgangspunten waar alle partners de vruchten van plukken. Zo ook de gemeente Sluis. Het doel van de SAZ is kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en het beperken van de kwetsbaarheid van de betrokken organisaties. In de afgelopen jaren is de SAZ versterkt met de toetreding van het waterbedrijf Evides (2015). Zo is de SAZ gegroeid naar de SAZ+. Met de toetreding van Evides beslaat de samenwerking een nog breder deel van de waterketen. Met Evides zoekt de SAZ+ met name naar afstemming van ondergrondse infrastructuur op het niveau van planning en investeringen. Een belangrijk document in de samenwerking is de koersnota van de SAZ+ (oktober 2013), waarin onder meer de missie en de visie van de SAZ+ staan verwoord. Daarnaast is er binnen de SAZ+ de ‘visie waterketen Zeeland’ opgesteld en bestuurlijk vastgesteld (2017, zie bijlage 2). De belangrijkste speerpunten hierin zijn het stimuleren van een gezamenlijke (klimaatbestendige) inrichting, het versterken van het omgevingsbewustzijn en investeren in kennisontwikkeling. De visie van de SAZ+ is verder uitgewerkt in de ‘strategie SAZ+ 2030’.