CConstaterende datSluis
Koppel je AI →
Document · PDF

a. Regionaal risicoprofiel

Commissie Ruimte/AB 13 oktober 2026, gemeente SluisBij agendapunt: Voorstel tot Zienswijze VRZ regionaal Risicoprofiel inclusief presentatie VRZ16.383 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Waarschijnlijkheid Jaarlijks zijn er zo’n 300 gebouw- branden, waarvan ongeveer 10 uitmonden in grootschalig brand- weeroptreden. Perceptie Inwoners maken zich doorgaans weinig zorgen over brand, tenzij er in de omgeving een groot incident plaatsvindt en/of er veel me- dia-aandacht is. Beweeglijkheid Door versoepelde regelgeving, privatisering en verduurzaming in de bouw neemt het brandrisico toe en groeit naar verwachting ook het totale risico Hoog Gemiddeld Zeer laag Gemiddeld Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Door beperkte evacuatiemogelijk- heden, verhoogd risico op slacht- offers en grote impact op zorg en samenleving. Waarschijnlijkheid Van circa 300 gebouwbranden per jaar ontstaan er vooral incidenten in industrie en landbouw; branden met kwetsbare doelgroepen komen relatief minder vaak voor. Perceptie Inwoners maken zich doorgaans weinig zorgen over brand, tenzij er in de omgeving een groot incident plaatsvindt en/of er veel me- dia-aandacht is. Beweeglijkheid De beweeglijkheid scoort laag omdat veranderingen geleidelijk verlopen; vergrijzing en capaci- teitsdruk verhogen het risico, maar veroorzaken geen plotselinge verschuivingen.

Hoog Gemiddeld Laag Laag 31 THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Explosie gebouwde omgeving Explosies in de gebouwde omgeving ontstaan door verschillende oorzaken, zoals menselijk handelen, technische storingen of gebrekkig onderhoud van installaties. Voorbeelden zijn gaslekkages, (illegaal) vuurwerk en lithiumaccu’s. De dreiging hangt samen met maatschappelijke dynamiek en kan leiden tot plotselinge schade, slachtoffers en ontwrichting in woon- en werkgebieden. Scenario In een flatgebouw veroorzaakt een gaslek een zware explosie, met slachtoffers, paniek, gewonden door rondvliegend glas en schade aan omliggende woningen en voertuigen. THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Instortingen gebouw Instortingsrisico’s in Zeeland hangen vooral samen met verouderde bebouwing in historische kernen. Door ouderdom en wisselende grondwaterstanden kunnen constructies verzwakken. Nieuwe ontwikkelingen, zoals energietransitie en verdichting, vergroten de belasting op gebouwen. Daarnaast kunnen verstoringen in ondergrondse infrastructuur de impact van een instorting verder versterken. Scenario In een historische binnenstad stort een oud pand in door een verzwakte fundering, met slachtoffers onder het puin en bemoeilijkte hulpverlening door slechte bereikbaarheid.

Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Omdat de effecten meestal lokaal blijven, met beperkte schade en een relatief klein aantal slachtoffers en ontwrichting Waarschijnlijkheid Explosies door gaslekken of mense- lijk handelen komen eens per 1 à 2 jaar voor in woonwijken, bijvoor- beeld in Vlissingen, Terneuzen en Schoondijke. Perceptie In onderzoeken komt dit risico niet expliciet naar voren; in afstemming met experts worden de maat- schappelijke zorgen als zeer laag ingeschat. Beweeglijkheid Energietransitie (accu’s), klimaat- verandering (belasting van instal- laties) en verdichting beïnvloeden zowel de waarschijnlijkheid als de impact van incidenten. Hoog Gemiddeld Laag Zeer laag Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Instortingen hebben meestal een beperkte lokale impact, maar bij kwetsbare gebouwen of erfgoedlo- caties kunnen de maatschappelijke gevolgen aanzienlijk groter zijn. Waarschijnlijkheid Verouderde bebouwing en veran- derende bodemcondities vergroten het risico, maar daadwerkelijke instortingen komen relatief weinig voor. Perceptie Wij schatten de maatschappelijke zorgen als zeer laag in, omdat het risico weinig zichtbaar. Hiermee is ingestemd door de experts. Beweeglijkheid Energietransitie en verdichting ver- groten lokaal de druk op gebouwen en infrastructuur, waardoor risico’s geleidelijk kunnen toenemen.

Zeer laag Gemiddeld Zeer laag Gemiddeld 32 THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Stralingsincidenten (nucleair) In en nabij Zeeland bevinden zich nucleaire installaties zoals Kerncentrale Borssele en COVRA, met Kerncentrale Doel op korte afstand. Hoewel de kans op een stralingsincident klein is, kan de maatschappelijke impact groot zijn door onrust en perceptie. Vitale energie-infrastructuur en geopolitieke spanningen verhogen het risico, terwijl de groei van energie- en industrieclusters (zoals waterstof en opslag) de potentiële gevolgen verder vergroten. Scenario Kernsmelting in Borssele leidt tot grootschalige radioactieve verspreiding, evacuaties, langdurige onbruikbaarheid van gebieden en enorme maatschappelijke, economische en gezondheidsimpact binnen en buiten Zeeland. THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Incidenten in tunnels Incidenten in tunnels vormen in Zeeland een groot risico door de beperkte alternatieve routes in het wegennet. Verstoringen kunnen snel leiden tot cascade-effecten in verkeer, logistiek en bereikbaarheid. Vooral branden, bijvoorbeeld met elektrische voertuigen, zijn complex en kunnen bij ernstige schade resulteren in langdurige sluiting van tunnels en aanzienlijke economische impact.

Scenario Een brand met meerdere vrachtwagens in de Westerscheldetunnel veroorzaakt slachtoffers, verkeerschaos en zware schade, waardoor de tunnel weken gesloten blijft en grote economische schade veroorzaakt. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact De impact is zeer hoog doordat alle vitale belangen tegelijk worden ge- raakt, met langdurige ontwrichting, grootschalige schade en (inter-) nationale gevolgen. Waarschijnlijkheid Door strenge, gelaagde veiligheids- maatregelen (Defence-in-Depth) die de kans op falen en incidenten sterk verkleinen. Perceptie HZ-panelonderzoek toont dat stra- lingsincidenten als zeer ernstig wor- den gezien; Zeeuwen maken zich vaker zorgen (23%) dan gemiddeld in Nederland (9%). Beweeglijkheid Hoewel geopolitieke spanningen en dreigingen toenemen, blijft de beweeglijkheid laag doordat strikte veiligheidsmaatregelen en regelge- ving de situatie grotendeels stabiel houden. Zeer hoog Zeer laag Gemiddeld Laag Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Leidt tot grote economische schade en ontwrichting van dagelijks leven, met impact op bestuur en langduri- ge maatschappelijke en sociaalpsy- chologische gevolgen. Waarschijnlijkheid Door toenemende verkeersdrukte en frequent voorkomende inciden- ten, zoals dagelijkse pechgevallen en wekelijkse verstoringen.

Perceptie Burgers zijn zich bewust van afhankelijkheid van tunnels, maar maken zich minder zorgen over persoonlijke betrokkenheid bij een incident. Afsluiting leidt tot grote vertragingen en maatschappelijke onrust in Zeeland. Beweeglijkheid De beweeglijkheid wordt beïn- vloed door klimaatverandering en energietransitie, waarbij elektrische voertuigen de complexiteit en on- zekerheid rond incidenten verder vergroten. Hoog Hoog Laag Gemiddeld 33 THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Verstoring mobiliteit verkeersongevallen weg In Zeeland is de mobiliteit kwetsbaar door de eilandenstructuur en de afhankelijkheid van enkele hoofdverbindingen, zoals de A58, de Dammenroute en de Westerscheldetunnel. Incidenten kunnen ontwrichtend zijn voor verkeer en infrastructuur. Ongevallen komen relatief vaak voor en raken vooral de economie en veiligheid. Renovaties en onderhoudswerkzaamheden, in combinatie met sluipverkeer, vergroten de dynamiek en kwetsbaarheid van het systeem. Scenario Tijdens de ochtendspits veroorzaakt een ernstig ongeval op de A58 afsluiting, omleidingen, vervolgincidenten, slachtoffers, vertragingen en verstoring van hulpdiensten en logistieke ketens.

THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Verstoring mobiliteit verkeersongevallen water Verstoringen van mobiliteit over water in Zeeland raken een dicht netwerk van vitale vaarwegen zoals de Westerschelde en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze routes verbinden industriële clusters en worden intensief gebruikt door beroeps- en recreatievaart. Incidenten kunnen leiden tot grote logistieke verstoringen en economische schade, versterkt door complexe omstandigheden zoals drukte en getijden. Scenario Een vrachtschip strandt op de Westerschelde en blokkeert de vaarroute, wat leidt tot logistieke vertragingen richting North Sea Port en Port of Antwerp-Bruges. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact De impact en duur van verkeerson- gevallen op de weg blijven meestal beperkt, ondanks tijdelijke versto- ring van mobiliteit en het optreden van enkele slachtoffers. Waarschijnlijkheid Doordat er in Zeeland vrijwel dage- lijks verkeersongevallen plaats- vinden, mede door drukte en de kwetsbare infrastructuur. Perceptie Uit de Risico- en Crisisbarometer (NCTV) blijkt dat slechts 15% van de burgers transportongevallen als ernstig inschat en maar 2% zich zorgen maakt. Beweeglijkheid Afgezien van de renovatieopgave zijn er weinig trends en ontwikke- lingen die een significante invloed hebben op dit crisistype.

Laag Hoog Zeer laag Zeer laag Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Doordat verstoring vooral logistiek en economisch is, met beperkte fysieke schade en slachtoffers maar aanzienlijke cascade-effecten. Waarschijnlijkheid Experts schatten de waarschijnlijk- heid van een dergelijk grootschalig scenario als laag, ondanks het voorkomen van kleinschaligere incidenten. Perceptie Volgens de Risico- en Crisisbaro- meter (NCTV) maken burgers zich weinig zorgen; dit beeld wordt bevestigd door experts en groeit pas bij langdurige verstoringen. Beweeglijkheid Energietransitie (meer scheep- vaart), toerisme (recreatievaart) en geopolitieke dreiging (sabo- tage) vergroten de dynamiek en beïnvloeden kans en impact van verstoringen. Gemiddeld Laag Zeer laag Gemiddeld 34 THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Verstoring mobiliteit verkeersongevallen spoor Spoorincidenten in Zeeland betreffen met name botsingen en ontsporingen op de hoofdspoorlijn Vlissingen–Roosendaal, de verbinding met België via Zeeuws-Vlaanderen en goederensporen. Incidenten ontstaan vaak bij overwegen of door onbevoegd betreden van het spoor. Grotere incidenten kunnen leiden tot meerdere slachtoffers, complexe hulpverlening en langdurige stremming door schade aan de infrastructuur.

Scenario Tijdens de ochtendspits veroorzaakt een vaststaande auto op een overweg een aanrijding met een trein, met dodelijk slachtoffer, gewonden en enkele uren stremming. THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Verstoring mobiliteit verkeersongevallen lucht Het risico verkeersongevallen in de lucht omvat grote incidenten met civiele en militaire luchtvaart, inclusief passagiers- en cargotoestellen. In Zeeland is sprake van enkele vliegvelden, helihavens en recreatieve luchtvaart. Door overvliegroutes en de nabijheid van vliegbasis Woensdrecht kunnen incidenten ook effect hebben op een groter gebied binnen de regio, bijvoorbeeld door schade, slachtoffers en verstoring van infrastructuur en dagelijks leven. Scenario Tijdens slecht weer crasht een militaire helikopter na een ontwijkmanoeuvre voor een drone, met slachtoffers, brand, schade, complexe hulpverlening en langdurige inzet tot gevolg. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Doordat het incident lokaal blijft, met beperkt aantal slachtoffers en tijdelijke verstoring zonder grootschalige maatschappelijke ontwrichting. Waarschijnlijkheid Doordat incidenten, vooral bij spoorwegovergangen, ondanks hoge veiligheidsstandaarden rela- tief regelmatig voorkomen. Perceptie Volgens de Risico- en Crisisbaro- meter (NCTV) maken mensen zich weinig zorgen over transportinci- denten.

Over dergelijke spooron- gevallen schatten wij de perceptie daarom laag in. Beweeglijkheid Enkel ontwikkelingen zoals ver- dichting en extremer weer zijn van invloed op dit crisistype. Laag Gemiddeld Laag Laag Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Impact is beperkt: hoewel fysieke veiligheid wordt geraakt, zijn slachtoffers meestal gering en blijft grootschalige ontwrichting uit. Waarschijnlijkheid Luchtvaartincidenten van deze om- vang in Nederland zijn zeldzaam, maar niet ondenkbaar. Perceptie Volgens de Risico- en Crisisbaro- meter (NCTV) maken mensen zich weinig zorgen over transportin- cidenten. Over dergelijke lucht- vaartongevallen schatten wij de perceptie daarom laag in. Beweeglijkheid Enkele ontwikkelingen hebben invloed op dit crisistype, zoals extremer weer, de toename van drones en de komst van laagvlieg- zones van Defensie. Laag Laag Laag Laag 35 THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Verkeersongevallen weg chemische stoffen In Zeeland vindt transport van chemische stoffen plaats over diverse wegen waarbij vooral brandbare vloeistoffen worden vervoerd. De kans op een ongeval is klein, maar de mogelijke gevolgen zijn groot, zoals een felle brand, slachtoffers en milieuschade. Incidenten kunnen leiden tot verstoring van mobiliteit en hebben impact op veiligheid en omgeving.

Scenario Tijdens een inhaalmanoeuvre op de A58 kantelt een tankwagen met benzine, er ontstaat een plasbrand met intense hittestraling. Er vallen dodelijke slachtoffers en omwonenden raken gewond. THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Verkeersongevallen water chemische stoffen Het vervoer van chemische stoffen over het Zeeuwse water vindt plaats via drukke en complexe vaarroutes, met name op de Westerschelde, als onderdeel van de landelijke routes voor gevaarlijke stoffen. Door de energietransitie groeit het transport sterk. De combinatie van intensief scheepvaartverkeer, verdichting langs oevers en toerisme vergroot de potentiële impact van incidenten, ondanks een relatief lage kans. Scenario Bij een aanvaring tussen schepen komt een giftige stof vrij, waardoor een gaswolk richting kust trekt, slachtoffers veroorzaakt, evacuaties nodig zijn en maatschappelijke impact ontstaat. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact De impact van verkeersongevallen weg met chemische stoffen ligt vooral op fysieke veiligheid, met daarnaast maatschappelijke onrust en tijdelijke verstoring van het dagelijks leven. Waarschijnlijkheid Er worden relatief veel brandba- re vloeistoffen vervoerd over de Zeeuwse wegen en de kans op een dergelijk ongeval is groter dan op water of spoor. Perceptie De zorgen onder Zeeuwen wordt als gemiddeld ingeschat.

Een specifiek onderzoek naar plasbrand ontbreekt, waardoor perceptie in afstemming met experts laag wordt ingeschat. Beweeglijkheid Ontwikkelingen als verdichting, energietransitie en hyperconnecti- viteit vergroten zowel de waar- schijnlijkheid als de impact van incidenten. Gemiddeld Laag Laag Gemiddeld Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Door slachtoffers in drukke kust- gebieden, acute gezondheidsrisi- co’s, grootschalige evacuaties en langdurige maatschappelijke en economische ontwrichting. Waarschijnlijkheid Dergelijke incidenten van deze om- vang komen zelden voor, waardoor de kans zeer laag wordt ingeschat, ondanks toenemende transportbe- wegingen en volumes. Perceptie Het rapport ‘Kijk uit op de Wester- schelde’ toont aan dat mensen zich zeer weinig zorgen maken over de risico’s van de Westerschelde. Beweeglijkheid De beweeglijkheid is hoog door toe- nemende geopolitieke dreigingen, nieuwe brandstoffen en verande- rende scheepvaart, die onzekerheid en complexiteit van watergebon- den risico’s vergroten. Zeer hoog Zeer laag Zeer laag Hoog 36 THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Verkeersongevallen spoor chemische stoffen Het spoorvervoer van chemische stoffen in Zeeland verloopt via vaste routes voor gevaarlijke stoffen, vooral met brandbare gassen. Door de energietransitie neemt het transport en de variatie in stoffen toe.

Verdichting nabij het spoor vergroot de impact. Hoewel de kans klein is, kunnen incidenten zoals een BLEVE2 grote gevolgen hebben, afhankelijk van type en voorbereidingstijd. Scenario Een treinongeval met LPG veroorzaakt een directe explosie (koude BLEVE) in bebouwd gebied, met zware schade, veel slachtoffers, branden en langdurige ontwrichting van de omgeving. 2 Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion, een explosie van een vat dat gevuld is met vloeistof onder druk. THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Ongevallen chemische stoffen (stationair) Naast ongevallen transport van chemische stoffen kunnen er ook incidenten plaatsvinden bij opslag en productie. In Zeeland zijn bedrijfslocaties met chemische stoffen veelal gevestigd in de Kanaalzone en het Sloegebied. In de regio bevinden zich meer dan 20 Seveso-bedrijven. Zeeland vormt daarmee één van de grootste chemische clusters in Noordwest-Europa. Naast de bestaande industrie spelen ontwikkelingen in de energietransitie een rol, met bijbehorende onzekerheden, zoals nieuwe activiteiten rondom waterstof en ammoniak. Mogelijke incidenttypen zijn branden, explosies en het vrijkomen van giftige stoffen. Scenario ’s Nachts lekt een giftige damp uit een chemisch bedrijf richting een dorpskern, met slachtoffers, gezondheidsklachten en milieuschade tot gevolg.

Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact De impact van verkeersongeval- len spoor met chemische stof- fen is zeer hoog door explosie in bebouwd gebied, met veel slachtoffers, zware schade aan infrastructuur en maatschappelijke ontwrichting. Waarschijnlijkheid Door strenge veiligheidsmaatrege- len is de kans zeer laag, al zien we wel effecten van de energietransitie op transport en risico’s. Perceptie Uit HZ-panelonderzoek blijkt dat Zeeuwen zich gemiddeld zorgen maken over incidenten met che- mische stoffen, in samenspraak met experts is de perceptie op laag ingeschat. Beweeglijkheid De beweeglijkheid is gemiddeld door energietransitie en ver- dichting, onderhoud, klimaat- verandering en dreigingen die de kwetsbaarheid van het spoor beïnvloeden. Zeer hoog Zeer laag Laag Gemiddeld Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Hoge concentraties giftige stof leiden tot doden, grootschalige gezondheidsklachten, milieuschade en langdurige maatschappelijke en economische ontwrichting. Waarschijnlijkheid De waarschijnlijkheid wordt laag geschat, omdat dergelijke inciden- ten in Nederland zeldzaam zijn en bedrijven uitgebreide veiligheids- maatregelen hanteren. Perceptie Uit HZ-panelonderzoek blijkt dat Zeeuwen weinig zorgen hebben; ook landelijk achten burgers chemi- sche incidenten onwaarschijnlijk.

Beweeglijkheid Beweeglijkheid is hoog door energietransitie, nieuwe stoffen en bedrijven, digitale afhankelijkheid, klimaatverandering en geopolitieke ontwikkelingen die risico’s snel doen veranderen. Hoog Laag Laag Hoog 37 THEMA INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Ongevallen buisleidingen In Zeeland lopen buisleidingen die verschillende stoffen transporteren, voornamelijk aardgas. Incidenten zijn zeldzaam, maar kunnen grote gevolgen hebben bij lekkage of brand. Toekomstige ontwikkelingen, zoals de aanleg van de Delta Rhine Corridor (DRC), kunnen het aantal leidingen en het risico in de regio verder vergroten. Scenario Bij graafwerk ontstaat een fakkelbrand in een aardgasleiding, met dodelijke slachtoffers, gewonden, brandende woningen, evacuaties en langdurige schade. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Ongevallen buisleidingen hebben grote effecten op veiligheid, milieu en vitale infrastructuur, met risico’s op explosies en grootschalige evacuaties. Waarschijnlijkheid De kans is zeer laag door strenge veiligheidsmaatregelen, continue monitoring en relatief weinig incidenten met buisleidingen in Zeeland. Perceptie Specifieke incidenten zijn schaars en weinig zichtbaar; de inschatting is dat burgers dit crisistype niet als relevant of zorgwekkend ervaren.

Beweeglijkheid Er is weinig beweeglijkheid te verwachten in de komende jaren; verdichting kan wel leiden tot een lichte toename van risico en impact. Zeer laag Hoog Zeer laag Zeer laag Samenvatting Industrie, infrastructuur en gebouwde omgeving Risico Impact Waarschijnlijkheid Perceptie Beweeglijkheid Branden gebouwde omgeving Branden gebouwde omgeving met een kwetsbare doelgroep Explosie gebouwde omgeving Instortingen gebouw Stralingsincidenten (nucleair) Incidenten in tunnels Verstoring mobiliteit verkeersongevallen weg Verstoring mobiliteit verkeersongevallen water Verstoring mobiliteit verkeersongevallen spoor Verstoring mobiliteit verkeersongevallen lucht Verkeersongevallen weg chemische stoffen Verkeersongevallen water chemische stoffen Verkeersongevallen spoor chemische stoffen Ongevallen chemische stoffen (stationair) Ongevallen buisleidingen 38 THEMA MAATSCHAPPIJ Cyberaanvallen Zeeland is gevoelig voor cyberaanvallen door de nauwe verwevenheid van vitale infrastructuur, maritieme logistiek en de energietransitie. Digitale dreigingen richten zich op systemen die waterkeringen, scheepvaart en industrie aansturen. Tegelijkertijd vragen spionage, snelle technologische ontwikkelingen zoals AI en toenemende wet- en regelgeving veel van de weerbaarheid van overheden en bedrijven.

Scenario Een gerichte cyberaanval legt via een geïnfecteerde software-update systemen van North Sea Port plat, waardoor logistiek en industrie stilvalt en regionale ontwrichting ontstaat. THEMA MAATSCHAPPIJ (Extreem) geweld in de openbare ruimte Extreem geweld in de openbare ruimte kenmerkt zich door plotseling, ernstig fysiek geweld op publiek toegankelijke locaties, variërend van schiet- en steekincidenten tot explosies. Daders handelen vaak impulsief, willekeurig of ideologisch, alleen of in groepsverband, met snelle maatschappelijke onrust door sociale media en impact op drukbezochte plekken. Scenario Op een drukke middag pleegt een individu met onbegrepen gedrag een gewelddadige aanval in een winkelcentrum, wat leidt tot slachtoffers, paniek, desinformatie en maatschappelijke onrust. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Grote economische schade door verstoring van logistiek en indus- trie, terwijl sociale en politieke impact tijdelijk en beperkt blijft. Waarschijnlijkheid Door toenemende cyberdreigingen, groeiende digitale afhankelijkheid en bewezen kwetsbaarheid van lo- gistieke en industriële ketens voor gerichte aanvallen. Perceptie Zowel in het HZ-panelonderzoek als de Risico- en Crisisbarometer (NCTV) behoren cyberdreigingen tot de grootste maatschappelijke zorgen.

Beweeglijkheid Snelle digitalisering, toenemende afhankelijkheid van IT-systemen, geopolitieke dreigingen en groei- ende cybercriminaliteit vergroten continu de dynamiek van dit risico. Zeer hoog Gemiddeld Hoog Hoog Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Extreem geweld kan meerdere slachtoffers en brede maatschap- pelijke verstoring veroorzaken, waardoor verschillende vitale belangen tegelijk worden geraakt. Waarschijnlijkheid De dreiging in Nederland is sub- stantieel, maar extreem geweld met ontwrichtende effecten voor de openbare ruimte wordt als minder waarschijnlijk beschouwd voor Zeeland. Perceptie HZ-panelonderzoek en de Risico- en Crisisbarometer (NCTV) tonen dat inwoners geregeld zorgen hebben over terrorisme en geweld. Beweeglijkheid De beweeglijkheid is beperkt, maar structurele trends zoals geopolitieke dreiging, polarisatie en hyperconnectiviteit houden het risico blijvend aanwezig. Hoog Hoog Laag Laag 39 THEMA MAATSCHAPPIJ Criminaliteit met fysieke component Criminaliteit met een fysiek component omvat ondermijnende activiteiten zoals geweld, intimidatie, drugscriminaliteit en explosies. Deze dreiging is vaak verborgen, dynamisch en kan plots escaleren. In havengebieden speelt dit sterk. Incidenten kunnen snel leiden tot grootschalige inzet van hulpdiensten, waarbij polarisatie de complexiteit en impact verder vergroot.

Scenario In een appartement ontstaat een explosie in een drugslab, gevolgd door brand en ontruiming, met gezondheidsklachten en langdurige sluiting van woningen en verminderd veiligheidsgevoel. THEMA MAATSCHAPPIJ Openbare ordeverstoringen Openbare ordeverstoringen betreffen gedrag dat de rust, veiligheid en het normale verloop van het openbare leven aantast, zoals overlast, rellen en niet-vreedzame demonstraties. Ze kennen diverse uitingsvormen, onder meer rond AZC’s, protesten en evenementen, en worden beïnvloed door polarisatie, sociale media en maatschappelijke spanningen. Scenario Tijdens een drukke dag in Vlissingen leiden oplopende spanningen tot ordeverstoringen, hinder voor hulpdiensten, beperkte bereikbaarheid en maatschappelijke onrust. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Impact is laag doordat incidenten meestal lokaal en tijdelijk blijven, met beperkte schade, weinig slachtoffers en snel herstel van de openbare orde. Waarschijnlijkheid Er is een reële kans dat openbare ordeverstoringen eens per 1 à 2 jaar optreden, mede door groei- ende online mobilisatie en snelle groepsvorming. Perceptie Maatschappelijke zorgen zijn gemiddeld, doordat brede thema- tische zorgen bestaan, maar con- crete vrees voor ordeverstoringen beperkt blijft.

Beweeglijkheid De beweeglijkheid is gemiddeld door invloed van maatschappelij- ke thema’s, polarisatie en online dynamiek, die de aard en omvang van verstoringen geleidelijk veran- deren. Gemiddeld Hoog Laag Gemiddeld Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact De impact wordt als beperkt beoor- deeld omdat incidenten meestal lokaal blijven, snel beheersbaar zijn en weinig langdurige ontwrichting van de samenleving veroorzaken. Waarschijnlijkheid Het risico is structureel aanwezig, met drugscriminaliteit en haven- problematiek in Vlissingen en Ter- neuzen als belangrijke factoren. Perceptie Volgens de Risico- en Crisisba- rometer (NCTV) zijn zorgen over georganiseerde criminaliteit hoog. Dit beeld wordt voor Zeeland als gemiddeld geschat door experts. Beweeglijkheid De beweeglijkheid is relatief laag, doordat ontwikkelingen geleide- lijk verlopen en veranderingen in criminaliteitspatronen meestal voorspelbaar en beperkt zijn. Laag Gemiddeld Gemiddeld Laag 40 THEMA MAATSCHAPPIJ Verstoring publieks- veiligheid evenementen Verstoringen van publieksveiligheid bij evenementen ontstaan vooral bij grote mensenmassa’s en zijn lastig voorspelbaar door groepsgedrag. Evenementen worden ingedeeld in A-, B- en C-categorieën, met oplopende risico’s en dynamiek.

Opvallend is dat niet alleen risicovolle C-evenementen kwetsbaar zijn, maar juist ook middelgrote B-evenementen, die vaak voorkomen en minder uitgebreide veiligheidsmaatregelen hebben (veelal georganiseerd door vrijwilligers). Factoren zoals alcoholgebruik, weer en incidenten kunnen snel tot escalatie leiden. Bereikbaarheid en voorbereiding zijn daarbij cruciaal. Scenario Tijdens een druk evenement veroorzaakt een harde knal paniek, waarna bezoekers massaal vluchten, met verdrukking, gewonden en slachtoffers en bemoeilijkte hulpverlening tot gevolg. Beoordelingscriteria Score Toelichting Impact Een groot aantal potentiële slacht- offers kan de impact verhogen, maar verstoringen blijven meestal lokaal, tijdelijk en beheersbaar. Waarschijnlijkheid Een hoge publieksdichtheid en het gedrag van bezoekers hebben een risico verhogend effect, terwijl strikte regelgeving en uitgewerkte plannen de kans beperken. Perceptie Experts schatten de maatschappe- lijke zorgen over dit crisistype als laag. Beweeglijkheid Ontwikkelingen zoals extremer weer, polarisatie en media-aan- dacht beïnvloeden dit crisistype, maar de invloed blijft doorgaans beperkt.

Gemiddeld Laag Laag Laag Samenvatting Maatschappij Risico Impact Waarschijnlijkheid Perceptie Beweeglijkheid Cyberaanvallen (Extreem) geweld in de openbare ruimte Criminaliteit met fysieke component Openbare ordeverstoringen Verstoring publieksveiligheid evenementen 5. Totaalanalyse 5.1. Het vernieuwde risicoprofiel en de samenhang van risico’s in Zeeland Dit vernieuwde risicoprofiel laat zien hoe het risicobeeld van Zeeland als geheel tot uiting komt. Dit profiel laat niet alleen de grote diversiteit aan verschillende risico’s voor Zeeland zien, maar maakt ook duidelijk hoe deze risico’s zich opstapelen, onderling samenhangen en elkaar kunnen versterken, waardoor situaties snel groter en complexer worden. Het maakt duidelijk dat risico’s niet los van elkaar bestaan, maar onderdeel zijn van één systeem. In dat systeem hangen water, energie, industrie, infrastructuur en de samenleving nauw met elkaar samen. Als één onderdeel uitvalt, heeft dat snel gevolgen voor andere onderdelen. Daardoor kunnen incidenten zich sneller ontwikkelen en bredere effecten hebben dan verwacht. De analyse laat zien dat risico’s zich in Zeeland op specifieke plekken concentreren. In de haven- en industriegebieden komen risico’s samen die een grote impact kunnen hebben. In de kustgebieden zorgen natuur, recreatie en weer voor risico’s die snel veranderen.

In gebieden met veel infrastructuur zorgen verbindingen ervoor dat verstoringen zich snel verspreiden. Deze patronen maken duidelijk dat het risicoprofiel van Zeeland niet gelijk verdeeld is, maar bestaat uit verschillende zones met elk een eigen dynamiek. In dit risicoprofiel van het risicoprofiel hebben we grensoverstijgende risico’s en effecten volledig meegenomen in de analyse. We kijken niet meer alleen naar wat er in Zeeland gebeurt, maar ook naar invloeden van buiten de regio. Dat geldt voor risico’s uit België, maar ook voor interregionale en internationale ontwikkelingen en transportstromen. Hierdoor zien we beter hoe risico’s zich kunnen verplaatsen en waar afhankelijkheden liggen. Dit geeft een realistischer beeld van de risico’s die Zeeland kunnen raken. Ook keken we bij de risicobeoordeling naar de impact die een risico heeft buiten onze regio. 41 42 Regionaal Risicoprofiel Zeeland 2027-2030 5.2. Analyse op basis van de beoordelingscriteria Analyse op basis van impact en waarschijnlijkheid In het risicodiagram zijn risico’s weergegeven op basis van de scores op de beoordelingscriteria impact en waarschijnlijkheid. Daaruit komt het volgende beeld. Risico’s met de hoogste impact: Overstromingen, stralingsincidenten, pandemieën en ongevallen met gevaarlijke stoffen hebben de grootste impact als ze optreden.

Risico’s met betrekking tot de uitval van nutsvoorzieningen (elektriciteit, data en telecommunicatie, en watervoorziening) scoren ook hoog doordat ze andere systemen direct raken en versterken. Incidenten in tunnels hebben een grote impact op met name de bereikbaarheid van Zeeland en de verbinding met buurregio’s. Tot slot is de impact van natuurbranden hoog, door de grote kans op slachtoffers in dichtbevolkte en slecht bereikbare toeristische natuurgebieden. Risico’s met de hoogste waarschijnlijkheid: Een epidemie, zoals een griepepidemie komt nagenoeg jaarlijks voor. Daarnaast is er de komende jaren grote kans op een grote brand in een (agrarische) loods of bedrijfsgebouw op een industrieterrein. Andere risico’s met een hoge waarschijnlijkheid zijn cyberaanvallen, uitval/ verstoring van de elektriciteitsvoorziening, natuurbranden, incidenten in tunnels, explosie in de gebouwde omgeving en dierziekten en zoönosen. Totaalbeeld op basis van impact en waarschijnlijkheid: De risico’s die zowel een grote kans als een grote impact hebben, zijn uitval van elektriciteit, digitale verstoringen, natuurbranden en incidenten in tunnels. Deze risico’s komen relatief vaak voor en hebben direct gevolgen voor meerdere sectoren tegelijkertijd. Ze raken vitale voorzieningen en kunnen daardoor snel leiden tot grotere problemen.

De analyse van impact en waarschijnlijkheid laat verder zien dat de risico’s in Zeeland in drie groepen te verdelen zijn. Er zijn risico’s die vaak voorkomen en veel invloed hebben, zoals verstoringen van energie en digitale systemen. Er zijn ook risico’s die weinig voorkomen, maar zeer grote gevolgen hebben, zoals overstromingen en stralingsincidenten. Daarnaast zijn er risico’s die regelmatig optreden, zoals branden, extreem weer en verkeersproblemen. Deze kunnen leiden tot schade aan gebouwen en infrastructuur, verstoring van bereikbaarheid, uitval van voorzieningen en risico’s voor de veiligheid van inwoners en hulpdiensten. De belangrijkste conclusie is dat vooral vitale voorzieningen en de samenhang tussen risico’s bepalend zijn voor het risicobeeld. Veel risico’s hangen met elkaar samen en kunnen elkaar versterken, waardoor een incident zich snel kan ontwikkelen en kan doorwerken naar andere sectoren. Daarnaast blijft Zeeland kwetsbaar voor grootschalige rampen met een lage kans maar een hoge impact, zoals stralingsincidenten (nucleair) en ongevallen met gevaarlijke stoffen. Hierbij kan worden gedacht aan transport over het spoor door bewoond gebied, of aan een ongeval met chemische stoffen op de Westerschelde. Risicodiagram Regionaal Risicoprofiel Zeeland 2027 - 2030 Nr. | Risico 1. | Natuurbranden 2. | Milieu-incidenten 20. | 3. | 8. | 3.

| Overstromingen (falen primaire kering) 4. | Overstromingen (falen regionale kering) 5. | Extreem weer – Extreme regen 26. 27. | 11. | 6. | Extreem weer – Wind 7. | Extreem weer – Hitte 8. | Humane infectieziekten – Pandemie 9. | Humane infectieziekten – Epidemie 4. | 13. 29. | 2. | 1. 21. | 10. | Dierziekten en zoönosen 11. | Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening 12. | Uitval/verstoring data en telecommunicatie 30. | 32. | 17. | 5. 12. | 13. | Uitval/verstoring watervoorziening 14. | Uitval/verstoring gas- en warmtevoorziening 15. | Uitval/verstoring rioolwaterzuiveringsvoorziening 16. | Branden gebouwde omgeving 23. 26. | 31. | 17. | Branden gebouwde omgeving met een kwetsbare doelgroep 18. | Explosie gebouwde omgeving 19. | Instortingen gebouw 14. 35. | 16. | 20. | Stralingsincidenten (nucleair) 21. | Incidenten in tunnels 22. | Verstoring mobiliteit verkeersongevallen weg 23. | Verstoring mobiliteit verkeersongevallen water 6. 25. | 7. 33. | 22. | 9. | 24. | Verstoring mobiliteit verkeersongevallen spoor 25. | Verstoring mobiliteit verkeersongevallen lucht 26. | Verkeersongevallen weg chemische stoffen 15. | 24. 34. | 10. 18. | 27. | Verkeersongevallen water chemische stoffen 28. | Verkeersongevallen spoor chemische stoffen 29. | Ongevallen chemische stoffen (stationair) 19. | 30. | Ongevallen buisleidingen 31. | Cyberaanvallen 32.

| (Extreem) geweld in de openbare ruimte 33. | Criminaliteit met fysieke component 34. | Openbare ordeverstoringen 35. | Verstoring publieksveiligheid evenementen Zeer laag | Laag | Gemiddeld | Hoog | Zeer hoog Waarschijnlijkheid 43 44 Regionaal Risicoprofiel Zeeland 2027-2030 Analyse op basis van perceptie Bij het opstellen van dit risicoprofiel is naast impact en waarschijnlijkheid ook gekeken naar de perceptie van risico’s. Daarmee is voor het eerst meegenomen hoe inwoners van Zeeland risico’s ervaren en beoordelen (zie visualisatie op de volgende pagina). Niet ieder risico dat feitelijk groot tot uiting komt, wordt ook als groot ervaren. Andersom kunnen risico’s die weinig voorkomen toch leiden tot veel maatschappelijke aandacht en onrust. De wijze waarop de perceptie is beoordeeld, is beschreven in hoofdstuk 3. In de manier waarop mensen risico’s beleven, spelen factoren zoals zichtbaarheid, herkenbaarheid, media-aandacht, persoonlijke ervaringen en vertrouwen in overheid en hulpdiensten een rol. De beleving van een risico heeft invloed op gedrag, onrust, verwachtingen en maatschappelijke impact. Naast fysieke effecten en operationele gevolgen wordt daarmee ook zichtbaar welke risico’s kunnen leiden tot maatschappelijke onrust, onzekerheid of verlies van vertrouwen.

Ook brengt dit in beeld welke risico’s door inwoners worden onderschat, bijvoorbeeld wanneer de perceptie laag is terwijl de feitelijke waarschijnlijkheid juist hoog is. De risico’s waar inwoners van Zeeland zich het meest zorgen over maken zijn cyberaanvallen, uitval of verstoring van de elektriciteitsvoorziening, pandemieën en extreem geweld in de openbare ruimte (zie visualisatie). Bij uitval van elektriciteit en pandemieën komt deze zorg grotendeels overeen met de beoordeling op de criteria impact en waarschijnlijkheid. Voor cyberaanvallen en extreem geweld in de openbare ruimte ligt dit anders: inwoners maken zich hierover relatief meer zorgen dan op basis van de definitieve beoordeling van impact en waarschijnlijkheid verwacht mag worden. Dit duidt erop dat dat deze risico’s nadrukkelijk spelen binnen de samenleving en een grotere maatschappelijke impact hebben in termen van beleving en onrust. Het omgekeerde zien we bij onder meer natuurbranden en incidenten in tunnels: er is een hoge kans dat die risico’s zich de komende jaren in Zeeland voordoen, terwijl de inwoners van Zeeland daar niet erg over in zitten. Waar de perceptie sterk afwijkt van de waarschijnlijkheid kan een opgave liggen op het gebied van (risico)communicatie om de inwoners van Zeeland op een goede manier te informeren en voor te lichten.

Dit vraagt om het vergroten van kennis en het scheppen van een realistisch beeld van risico’s, het bieden van handelingsperspectief aan inwoners, het versterken van vertrouwen in overheid en hulpdiensten en het bevorderen van zelfredzaamheid. 45 Totaalsom impact en waarschijnlijkheid tegenover perceptie 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening Natuurbranden Humane infectieziekten - pandemie Incidenten in tunnels Cyberaanvallen Humane infectieziekten - epidemie Milieu-incidenten Uitval/verstoring data en telecommunicatie Extreem weer - Extreme regen Branden gebouwde omgeving Overstromingen (falen primaire keringen) Verkeersongevallen water chemische stoffen Stralingsincidenten (nucleair) Uitval/verstoring watervoorziening Dierziekten en Zoönosen Verkeersongevallen spoor chemische stoffen Branden gebouwde omgeving met een kwetsbare gebouwen Verstoring mobiliteit verkeersongevallen weg (Extreem) geweld in de openbare ruimte Openbare ordeverstoringen Ongevallen chemische stoffen (stationair) Criminaliteit met een fysiek component Verkeersongevallen weg chemische stoffen Explosie gebouwde omgeving Overstromingen (falen regionale keringen) Uitval/verstoring gas-/warmtevoorziening Verstoring mobiliteit verkeersongevallen water Extreem weer - Hitte Verstoring mobiliteit verkeersongevallen lucht Verstoring publieksveiligheid evenementen Verstoring mobiliteit

verkeersongevallen spoor Extreem weer - Extreme wind Ongeval buisleidingen Uitval/verstoring rioolwaterzuiveringsvoorziening Instortingen gebouw Totaalscore Perceptie Analyse op basis van beweeglijkheid | 5.3. Vergelijking met het vorige risicoprofiel Tot slot is de beweeglijkheid van risico’s meegenomen in de | Het vorige risicoprofiel is opgesteld in 2019 en besloeg de periode 2020- risicobeoordeling, zoals toegelicht in hoofdstuk 3. Met beweeglijkheid wordt bedoeld in hoeverre risico’s in de tijd kunnen veranderen onder | 2023. In 2023 heeft een beknopte actualisatie plaatsgevonden en is een invloed van de 8 gehanteerde aanjagers. | grensoverschrijdend risicoprofiel opgesteld, waarna het RRP opnieuw Aanjagers: | is vastgesteld als ‘RRP 2020-2026’. In bijlage 5 wordt toegelicht hoe die • | Energietransitie | actualisatierapportage is verwerkt in dit nieuwe RRP. • | Digitale afhankelijkheid | Wanneer we het nieuwe risicoprofiel vergelijken met het vorige RRP, • | Geopolitieke dreigingen | lijkt het risicobeeld van Zeeland in de kern niet veranderd. De grootste • | Klimaatverandering | risico’s van het vorige risicoprofiel blijven aanwezig, maar wel zien we • | Maatschappelijke onrust | dat risico’s in beweging zijn.

Ten opzichte van het vorige RRP blijkt uit • | Toenemende hyperconnectiviteit | dit nieuwe risicoprofiel veel duidelijker de complexiteit, veranderlijkheid • | Verdichting | en samenhang tussen de verschillende risico’s. Vooral risico’s rond • | Demografische ontwikkelingen. | onderwerpen als vitale voorzieningen, energie en infrastructuur zijn De risico’s die de komende vijf jaar het meest aan verandering | belangrijker geworden, omdat deze bij uitval direct effect hebben onderhevig zijn, zijn uitval of verstoring van de elektriciteitsvoorziening, | op andere sectoren. Daarnaast is de invloed van ontwikkelingen verstoringen van data en telecommunicatie, cyberaanvallen en | zoals klimaatverandering, energietransitie, digitalisering en toerisme pandemieën. Daarnaast zien we een hogere beweeglijkheid bij risico’s | toegenomen. rond de chemische industrie en het vervoer van gevaarlijke stoffen. Voor deze risico’s is monitoring en regelmatige actualisatie van belang.

Risico | Score beweeglijkheid 1/10 Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening | 9 Uitval/verstoring data en telecommunicatie | 8 Cyberaanvallen | 8 Humane infectieziekten – pandemie | 7 Verkeersongevallen water chemische stoffen | 7 Natuurbranden | 7 Milieu-incidenten | 7 Ongevallen chemische stoffen (stationair) | 7 46 47 Welke risico’s zijn hoger beoordeeld ten opzichte van het vorige risicoprofiel en welke zijn er bijgekomen? De vergelijking tussen het risicoprofiel 2020–2026 en het nieuwe RRP laat zien dat meerdere risico’s zijn toegenomen in impact en/of waarschijnlijkheid. We lichten hierbij enkele belangrijke stijgingen en veranderingen toe. Zo is het risico uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening aanzienlijk gestegen in impact, terwijl de waarschijnlijkheid gelijk is gebleven. De toegenomen afhankelijkheid van elektriciteit in vrijwel alle maatschappelijke processen maakt dat de gevolgen van uitval groter zijn dan voorheen. Daarnaast is in het nieuwe RRP het risico humane infectieziekten verder gespecificeerd in de categorieën pandemie en epidemie. Voor pandemieën is de impact nu als zeer hoog beoordeeld, terwijl deze in het vorige RRP als hoog werd ingeschat.

Dit verschil wordt verklaard door het gehanteerde uitgangspunt: in het vorige profiel werd uitgegaan van een grieppandemie, terwijl in het nieuwe RRP rekening wordt gehouden met een pandemie veroorzaakt door een luchtwegvirus vergelijkbaar met COVID-19, dat tot enorme maatschappelijke ontwrichting kan leiden. Verder is cyberdreiging nadrukkelijker in beeld gebracht. In het vorige RRP waren cyberaanvallen niet als afzonderlijk risico opgenomen. Gezien de sterke toename van digitalisering en de afhankelijkheid van digitale systemen, is cyber nu toegevoegd als zelfstandig risico. Cyberaanvallen scoren hoog op zowel impact als waarschijnlijkheid en kunnen bovendien doorwerken in andere vitale sectoren. Tot slot zien we dat ook de risico’s rond extreem weer voortdurend in ontwikkeling blijven. In het vorige risicoprofiel was extreme regen niet als afzonderlijk risico opgenomen. Door klimaatverandering neemt de frequentie en intensiteit van weerextremen toe, waardoor extreme regen nu expliciet is meegenomen als apart risico. Welke risico’s zijn lager gescoord ten opzichte van het vorige risicoprofiel? De vergelijking tussen het risicoprofiel van 2020-2026 en dat van 2027–2030 laat zien dat er geen duidelijke risico’s zijn die sterk zijn afgenomen. Dit komt doordat de meeste risico’s in deze periode niet significant zijn gedaald op de criteria impact en/of waarschijnlijkheid.

Impact Zeer hoogHoogGemiddeldLaagZeer laag Zeer laag Laag Gemiddeld Hoog Zeer hoog Waarschijnlijkheid Humane infectieziekten – Pandemie Instortingen gebouw Cyberaanvallen Uitval/verstoring elektriciteitsvoorziening Extreem weer – Extreme regen 48 Regionaal Risicoprofiel Zeeland 2027-2030 Daarnaast speelt mee dat in het vernieuwde profiel een aantal risico’s anders is geclusterd en geordend. Hierdoor komen de risico’s niet één-op-één overeen met de indeling uit het voorgaande risicoprofiel, wat het lastiger maakt om directe vergelijkingen te maken en afnamen duidelijk te duiden. Voor enkele risico’s geldt wel dat er op basis van nieuwe inzichten een andere inschatting is gemaakt. Zo scoorde het risico instorting van gebouwen in het vorige risicoprofiel zeer hoog op waarschijnlijkheid. Op basis van de huidige inzichten wordt dit risico nu als gemiddeld beoordeeld. Dit betekent echter niet dat er sprake is van een daadwerkelijke daling van het risico, maar dat de inschatting van de waarschijnlijkheid is bijgesteld. 5.4. Hoe gaan we verder met het risicoprofiel? Dit risicoprofiel geeft richting aan de volgende stap. Veiligheidsregio Zeeland gebruikt de uitkomsten om samen met de Provincie, gemeenten en partners te bepalen waar de grootste aandacht nodig is. Het doel is een product én werkwijze die daadwerkelijk bijdraagt aan sturing en prioritering, en niet in de kast verdwijnt.

Op basis hiervan worden gerichte keuzes gemaakt in voorbereiding, inzet en samenwerking. Het risicoprofiel wordt op verschillende manieren ingezet: het ondersteunt bestuurlijke afwegingen, vormt input voor beleid en begroting en versterkt de gezamenlijke inzet in crisis- en risicobeheersing en brandweer. Ook biedt het een onderbouwde basis voor het onder de aandacht brengen van risico’s bij relevante partijen en communicatie en draagt het bij aan risicocommunicatie richting inwoners, om de zelf- en samenredzaamheid van Zeeuwen te vergroten. Het risicobeeld blijft in beweging. Daarom worden ontwikkelingen continu gevolgd en geduid, samen met experts en partners. Dit draagt bij aan het verbeteren van processen en samenwerking. Het risicoprofiel zal periodiek worden gemonitord en geëvalueerd, zodat ontwikkelingen tijdig worden gesignaleerd en waar nodig kan worden bijgestuurd. Indien relevante veranderingen of inzichten daartoe aanleiding geven, zal hierover worden gerapporteerd. De formele vaststelling van het risicoprofiel vindt plaats volgens de vierjaarlijkse cyclus, zodat het profiel zorgvuldig en in samenhang wordt geactualiseerd en blijvend richting geeft aan beleidskeuzes. Bijlagen Bijlage 1 – Cascade-effecten De tabel op pagina 50 geeft de relaties weer tussen risicocategorieën in termen van mogelijke cascade-effecten.

De risicocategorieën op de verticale as betreffen de categorieën die een effect kunnen veroorzaken, terwijl op de horizontale as de risicocategorieën staan weergegeven die hierdoor geraakt kunnen worden. De tabel wordt van links naar rechts gelezen: per rij is inzichtelijk welke andere risicocategorieën kunnen worden getriggerd. De markeringen in de cellen visualiseren deze onderlinge relaties. Aan het einde van de tabel is tevens een totaalscore opgenomen, waarin zichtbaar wordt hoeveel verschillende cascade-effecten een risicocategorie raken. Per risicocategorie is daarmee in één oogopslag te zien naar welke andere categorieën een potentieel effect kan doorwerken, uitgesplitst naar de verschillende thema’s binnen het risicoprofiel. In brede zin laten de resultaten zien dat er duidelijke verschillen bestaan tussen de risicothema’s in termen van onderlinge cascade- effecten. De risicocategorieën binnen de thema’s Vitale voorzieningen en Industrie, infrastructuur en gebouwde omgeving fungeren daarbij relatief vaak als ‘bron’: met name de uitval van elektriciteit en data & telecom en incidenten in de gebouwde omgeving triggeren een groot aantal andere risico’s. Daarnaast blijkt dat het thema Natuur en klimaat, en in het bijzonder extreem weer, een belangrijke aanjager is van kettingreacties. Tegelijkertijd valt op dat het thema gezondheid relatief op zichzelf staat.

Bijbehorende risico’s worden minder vaak door andere categorieën beïnvloed en leiden ook minder vaak tot verdere escalatie. Overkoepelend laat dit zien dat met name systeem- en omgeving gebonden thema’s bepalend zijn voor de mate van verwevenheid binnen het risicoprofiel. Kijkend naar specifieke risico’s komen enkele categorieën duidelijk naar voren in de totaalscores en onderlinge relaties. Extreem weer (met name extreme regen en wind) kent een breed doorwerkingsbereik en fungeert als een belangrijke initiërende factor voor verstoringen in andere thema’s. Ook de uitval van de elektriciteitsvoorziening neemt een centrale positie in, doordat dit risico meerdere andere vitale en maatschappelijke processen raakt. Daarnaast valt (extreem) geweld in de openbare ruimte op als een risicotype met een brede impact: doordat dit type incident vaak voortkomt uit doelbewust handelen, kunnen verstoringen gericht worden veroorzaakt in vitale voorzieningen, de fysieke leefomgeving en maatschappelijke processen. Gezamenlijk onderstrepen deze voorbeelden dat zowel natuurlijke als intentionele gebeurtenissen een sleutelrol spelen in het ontstaan en versterken van cascade-effecten.

49 50 Regionaal Risicoprofiel Zeeland 2027-2030 Risico(categorie) die getriggerd wordt NATUUR EN KLIMAAT GEZOND- HEID VITALE VOORZIENINGEN INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING MAATSCHAPPIJ Overstromingen - primaire kering Overstromingen - regionale kering Natuurbranden Extreem weer - extreme regen Extreem weer - extreme wind Extreem weer - hitte Milieu-incidenten Humane infectieziekten - Pandemie Humane infectieziekten - Epidemie Dierziekten en zoönosen Uitval / verstoring elektriciteitsvoorziening Uitval / verstoring gas-/warmtevoorziening Uitval / verstoring data & telecommunicatie Uitval / verstoring drinkwatervoorziening Uitval / verstoring rioolwaterzuiveringsvoorziening Ongevallen chemische stoffen (stationair) Stralingsincidenten (nucleair) Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen weg Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen water Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen spoor Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen lucht Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen weg chemische stoffen Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen water chemische stoffen Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen spoor chemische stoffen Incidenten in tunnels Ongeval buisleidingen Branden gebouwde omgeving Branden gebouwde omgeving met een kwetsbare doelgroep Instortingen gebouw Explosie gebouwde omgeving Verstoringen publieksveiligheid evenementen Openbare orde

verstoringen (Extreem) geweld in de openbare ruimte Criminaliteit met fysieke component Cyberaanvallen Totaal: Risico(categorie) die triggert NATUUR EN KLIMAAT Overstromingen - primaire kering • • • • • • • • • • • • • • • • • 17 Overstromingen - regionale kering • • • • 4 Natuurbranden • • • • • • • 7 Extreem weer - extreme regen • • • • • • • • • • • • • • • • • • • 19 Extreem weer - extreme wind • • • • • • • • • • • • • • • • 16 Extreem weer - hitte • • • • • • • • • • • • • • 14 Milieu-incidenten • • • • • 5 GEZOND- HEID Humane infectieziekten - Pandemie • • • 3 Humane infectieziekten - Epidemie 0 Dierziekten en zoönosen • • • 3 VITALE VOORZIENINGEN Uitval / verstoring elektriciteitsvoorziening • • • • • • • • • • • • • • • • • 17 Uitval / verstoring gas-/warmtevoorziening • • • • • • • • 8 Uitval / verstoring data & telecommunicatie • • • • • • • • • • • • 12 Uitval / verstoring drinkwatervoorziening • • • • • • 6 Uitval / verstoring rioolwaterzuiveringsvoorziening • • • • • • • 7 INDUSTRIE, INFRASTRUCTUUR EN GEBOUWDE OMGEVING Ongevallen chemische stoffen (stationair) • • • • • • • • • 9 Stralingsincidenten (nucleair) • • • • • • • • • • • 11 Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen weg • • • 3 Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen water • • 2 Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen spoor • • 2 Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen lucht • • 2 Verstoring

mobiliteit - verkeersongevallen weg chemische stoffen • • • • • • • 7 Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen water chemische stoffen • • • • • • 6 Verstoring mobiliteit - verkeersongevallen spoor chemische stoffen • • • • • • 6 Incidenten in tunnels • • • • • 5 Ongeval buisleidingen • • • • • • • • • • 10 Branden gebouwde omgeving • • • • • • 6 Branden gebouwde omgeving met een kwetsbare doelgroep • • • • • 5 Instortingen gebouw • • • • • • • • • • • • 13 Explosie gebouwde omgeving • • • • • • • • • • • • • 13 MAATSCHAPPIJ Verstoringen publieksveiligheid evenementen • • • 3 Openbare orde verstoringen • • • • • • 6 (Extreem) geweld in de openbare ruimte • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • 22 Criminaliteit met fysieke component • • • • • • • • • 9 Cyberaanvallen • • • • • • • • • • • • • • • • • • • 19 Totaal: 4 4 5 0 0 0 25 1 1 1 10 10 10 13 12 11 4 15 11 9 5 11 8 8 8 1 13 13 14 13 15 27 8 3 1 51 Bijlage 2 – Gehanteerde methodiek Voor het opstellen van het regionaal risicoprofiel is de methodiek Regionale Risico-inventarisatie en -analyse gehanteerd. De methodiek wordt gehanteerd door de verschillende veiligheidsregio’s in Nederland en is modulair opgebouwd. Zo bestaat deze methodiek uit zes modulaire modules en een module voor de rapportage en beleidsvoorbereiding.

Het doel is om risico’s systematisch te beoordelen en onderling vergelijkbaar te maken op basis van een aantal vaste criteria. De projectstructuur bestaat uit drie opeenvolgende stappen: 1. Deskresearch In de eerste fase is, conform de landelijke methodiek, een uitgebreide analyse uitgevoerd van de risico’s in Zeeland. Hiervoor is deskresearch gedaan waarbij bestaande rapportages, landelijke en regionale risicobeelden, wetenschappelijke literatuur en beleidsdocumenten zijn geraadpleegd. Zo zijn de belangrijkste risico’s en hun kenmerken in kaart gebracht. Per risico is gewerkt met een maatgevend scenario, zodat de beoordeling en analyse op een duidelijke en consistente manier konden worden getoetst en uitgevoerd. 2. Expertsessies De geïdentificeerde risico’s zijn voorgelegd aan inhoudelijke deskundigen uit verschillende organisaties. Hieraan namen deskundigen van de veiligheidsregio, gemeenten en ketenpartners deel. Dit is gedaan aan de hand van uitgewerkte scenario’s en de vier beoordelingscriteria die in dit hoofdstuk nader worden toegelicht. Tijdens de expertsessies zijn de scenario’s en bijbehorende risicobeoordelingen met scores gezamenlijk besproken. Op basis van deze uitwisseling zijn gedeelde inzichten ontstaan, die hebben geleid tot de totstandkoming, validatie en vaststelling van het uiteindelijke risicobeeld. 3.

Multi-criteria analyse In de laatste fase zijn alle verzamelde inzichten samengebracht en integraal beschouwd. Hierbij zijn de risico’s systematisch onderling vergeleken aan de hand van de vier beoordelingscriteria: impact, waarschijnlijkheid, perceptie en beweeglijkheid. Gehanteerde beoordelingscriteria Impact De impact van een risico is bepaald aan de hand van de mogelijke gevolgen voor de vitale belangen. Hierbij is onderscheid gemaakt in de volgende categorieën: • Territoriale veiligheid: aantasting van de integriteit van het grondgebied • Fysieke veiligheid: dodelijke slachtoffers, ernstig gewonden, chronisch zieken en lichamelijk lijden, waaronder situaties door gebrek aan primaire levensbehoeften • Economische veiligheid: directe en indirecte financiële schade • Ecologische veiligheid: langdurige aantasting van natuur en milieu • Sociale en politieke stabiliteit: verstoring van het dagelijks leven, aantasting van het functioneren en gezag van het openbaar bestuur en sociaalpsychologische impact • Veiligheid van cultureel erfgoed: schade aan of verlies van cultureel erfgoed Voor ieder risico is vastgesteld of de vitale belangen relevant zijn en in hoeverre deze belangen worden beïnvloed. 52 Regionaal Risicoprofiel Zeeland 2027-2030 Waarschijnlijkheid De waarschijnlijkheid geeft de kans weer dat een risico zich voordoet binnen een tijdsperiode van vijf jaar.

Deze tijdsperiode is voorgeschreven vanuit de gehanteerde methodiek en maakt het mogelijk om risico’s onderling goed met elkaar te vergelijken. Bij de beoordeling is gekeken naar de frequentie waarmee een incident zich kan voordoen (bijvoorbeeld eens per aantal jaren), op basis van historische data, trends, prognoses en expertinschattingen. Perceptie Naast de feitelijke impact en kans is ook de risicoperceptie meegenomen. Dit betreft de mate waarin risico’s als zorgwekkend of bedreigend worden ervaren door de samenleving. Hiervoor is gebruikgemaakt van: • Resultaten uit het HZ-panelonderzoek • De nationale risico- en crisisbarometer van het NCTV • Gezondheidsmonitor GGD Zeeland • Aanvullende relevante onderzoeken • Aanvullende toetsing in expertsessies voor risico’s die niet expliciet in bestaande onderzoeken zijn opgenomen Beweeglijkheid Beweeglijkheid beschrijft in hoeverre een risico onder invloed staat van maatschappelijke en autonome ontwikkelingen (aanjagers). Een risico met een hoge beweeglijkheid kan in korte tijd in kans of impact toenemen.

De beoordeling is gebaseerd op de invloed van de volgende acht aanjagers: • Energietransitie • Digitale afhankelijkheid • Geopolitieke dreigingen • Klimaatverandering • Polarisatie en radicalisering/maatschappelijke onrust • Toenemende hyperconnectiviteit • Verdichting (toenemende bevolkings- en ruimtedruk) • Demografische ontwikkelingen Per risico is vastgesteld in welke mate deze aanjagers van invloed zijn op de ontwikkeling van het risico. 53 Bijlage 3 – Betrokken partners Organisatie 1 ADRZ 2 Amarijn 3 Brandweerzones België 4 DCMR 5 Defensie 6 Evides 7 Federale Dienst Noodplanning 8 Gasunie 9 GGD Zeeland 10 Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit 11 Zeeuwse gemeenten 12 HISWA-RECRON 13 Huisartsenconnectie 14 KNMI 15 Kustwacht 16 Natuurbeheerders 17 North Sea Port 18 Politie Zeeland-West-Brabant 19 Port of Antwerp Bruges 20 Provincie Zeeland 21 RAV Zeeland (Witte Kruis) 22 Rijkswaterstaat 23 Rode Kruis 24 RUD Zeeland 25 ’s Heeren Loo 26 Staatsbosbeheer 27 Stedin Group 28 TenneT 29 Toeristisch Ondernemend Zeeland 30 Universiteit Wageningen 31 Waterschap Scheldestromen 32 Zorgsaam 54 Regionaal Risicoprofiel Zeeland 2027-2030 Bijlage 4 – Toelichting niet uitgewerkte risico’s Aardbevingen Aardbevingen worden niet als relevant beschouwd voor Zeeland vanwege de zeer lage natuurlijke seismische activiteiten het ontbreken van grootschalige gaswinning in de regio.

De kans op schade en maatschappelijke ontwrichting door aardbevingen is daardoor verwaarloosbaar. Extreem weer (kou en droogte) Hoewel kou en droogte voorkomen, leiden deze in Zeeland zelden tot acute crisisomstandigheden. Effecten ontwikkelen zich geleidelijk en vallen binnen reguliere beheersmaatregelen van betrokken organisaties, waardoor ze minder passend zijn als afzonderlijk risico. Plagen en plantenziekten Plagen en plantenziekten worden niet opgenomen als risico, omdat zij primair economische schade veroorzaken en slechts beperkt directe impact hebben op de fysieke veiligheid. Daarnaast is de kans klein dat zij leiden tot een acute regionale crisis en valt de aanpak grotendeels onder landelijke verantwoordelijkheden en bestaande sectorale structuren. Verstoring zorgcontinuïteit Verstoringen in de zorg zijn vaak het gevolg van andere crises (bijvoorbeeld pandemie of uitval van voorzieningen) en zijn in verschillende individuele risico’s behandeld. In het zorgrisicoprofiel is dit risico verder uitgewerkt. Chronische blootstellingen Chronische blootstellingen betreffen langdurige blootstelling aan zeer zorgwekkende stoffen, bijvoorbeeld door industrie, scheepvaart en landbouw. Deze risico’s ontwikkelen zich geleidelijk en leiden zelden tot acute crises.

Daarom vallen ze buiten de scope van het Regionaal Risicoprofiel en worden ze primair gezien als een structureel volksgezondheidsvraagstuk. Verstoring brandstofvoorziening Langdurige verstoringen zijn denkbaar, waarbij de impact mede wordt beïnvloed door de spreiding van aanvoer en de aanwezige voorraden. Eventuele effecten worden ondervangen binnen andere risico’s, zoals verstoringen van vitale infrastructuur. Verstoring afhandeling verkeer en vervoer Incidenten in verkeer en vervoer komen regelmatig voor, maar blijven meestal lokaal en beheersbaar. Grootschalige ontwrichting is in Zeeland minder waarschijnlijk en wordt vaak al meegenomen binnen andere scenario’s, zoals extreem weer of infrastructuuruitval. Verstoring afhandeling voedselvoorziening De voedselvoorziening is sterk landelijk en internationaal georganiseerd, met buffers in de keten. Acute verstoringen op regionaal niveau zijn beperkt waarschijnlijk en vallen grotendeels buiten de directe beïnvloedingssfeer van de veiligheidsregio Verstoring afvalverwerking Hoewel verstoringen hinder kunnen veroorzaken, leidt dit zelden tot acute veiligheidsproblemen. Effecten treden geleidelijk op en zijn doorgaans beheersbaar via alternatieve verwerkingscapaciteit en reguliere processen. Ramp op afstand Rampen buiten de regio kunnen impact hebben, maar leiden meestal niet tot directe fysieke ontwrichting in Zeeland.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://sluis.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4e456a5e-40c8-4253-8065-bfe4b79cf6c5?agendaItemId=ab40e6c5-cf65-426d-a3da-816d4cc94719