a. Jaarstukken 2025 - versie 3-6-2026

Pagina 85 van 188

Gemeente Sluis maatwerkcontracten per zorgaanbieder is voor verbetering vatbaar. In de documenten van de Planning & Control cyclus informeren wij de raad over de genomen maatregelen. Misbruik en oneigenlijk gebruik De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). In de Kadernota Rechtmatigheid 2025 worden de volgende definities gebruikt: Misbruik Het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden wordt geregeld aangeduid met het plegen van fraude om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Misbruik van overheidsregelingen moet echter wel duidelijk worden onderscheiden van fraude waarbij veelal één of meerdere medewerkers van de organisatie betrokken zijn. Bij misbruik is altijd sprake van het onrechtmatig gebruiken van een regeling/faciliteit die de overheid biedt. Bij het bestrijden van misbruik passen beheersmaatregelen zoals misbruikpreventie, handhaving, misbruik en fraudeopsporing en sancties.

Oneigenlijk gebruik Het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassen en actualisering wet- en regelgeving. Bevindingen Beleidsmatig is in de verschillende verordeningen op het terrein van het Sociaal Domein vastgelegd wanneer sprake is van fraude, misbruik etc. en welke consequenties hieraan verbonden kunnen worden. Hierbij kan gedacht worden aan het terugvorderen van uitkeringen en/of voorzieningen al dan niet in combinatie met het opleggen van een boete. Daarnaast vindt in de praktijk uitwisseling van gegevens met het Inlichtingenbureau plaats en worden signalen van het Inlichtingenbureau 1-op-1 beoordeeld. Ook worden anonieme tips onderzocht dan wel vinden Bijzondere Onderzoeken plaats door de Sociale Recherche Terneuzen. Daarnaast werkt het college sinds 2023 met een frauderisico-analyse inclusief beheersmaatregelen. Deze analyse wordt ieder halfjaar geactualiseerd en jaarlijks door het college vastgesteld.

Bij de uitgevoerde interne controles wordt ook nadrukkelijk de koppeling gelegd met de vastgestelde frauderisico’s alsmede de mate waarin deze kunnen optreden. Uit onze interne controles is niet gebleken dat het college niet adequaat reageert op signalen.

Overhead Een verplicht onderdeel van de begroting als gevolg van de nieuwe begrotingsvoorschriften is het overzicht Overhead. Hierbij wordt de volgende definitie van overhead gehanteerd (conform Vensters voor Bedrijfsvoering: “Overhead is het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Tot de overhead horen alle functies die dit doel dienen. De overheadfuncties staan derhalve niet rechtstreeks ten dienste van de (externe) klant.”

Jaarstukken 2025

Pagina 86 van 188

Gemeente Sluis Het overzicht Overhead voor 2025 ziet er als volgt uit:

Omschrijving (bedragen * € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo

Bedrijfsvoering

64

-

-64

Representatie

53

-

-53

Archiefbewaarplaatsen

30

8

-22

Leiding en Staf

3.113

-

-3.113

ICT

2.030

-

-2.030

DIV/archief

459

-

-459

Facilitaire Zaken

536

-

-536

Financiën

855

-

-855

Huisvesting Oostburg

1.076

39

-1.037

P en O

2.507

60

-2.447

Secretaresses

460

-

-460

Team budgetten

201

-

-201

Communicatie/promotie

787

-

-787

Juridische advisering

275

30

-245

Bezwaarschriften

264

-

-264

Portfoliomanagement

58

-

-58

Informatievoorziening/beveiliging

851

-

-851

7

-

-7

13.626

137

-13.489

Klachtencommissie Totaal

Jaarstukken 2025

Pagina 87 van 188

Gemeente Sluis

Paragraaf Grondbeleid Inleiding In deze paragraaf Grondbeleid geven we een toelichting op het gevoerde grondbeleid in 2025. Volgens artikel 16 Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) bevat de paragraaf grondbeleid ten minste de volgende onderwerpen: 1. Een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting; 2. Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; 3. Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie; 4. Een onderbouwing van de geraamde winstneming; 5. De beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van de grondzaken. De wijze waarop vorm wordt gegeven aan deze onderwerpen in de paragraaf Grondbeleid is vormvrij. De gemeente Sluis beschikt over een afzonderlijke nota Grondbeleid, waardoor de paragraaf Grondbeleid meer een samenvattend karakter heeft, maar wel zelfstandig leesbaar moet blijven.

Een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van doelstellingen van de programma’s Het programmaplan bestaat uit de volgende vijf programma’s: 1. Duurzaamheid 2. Economie en Arbeidsmarkt 3. Wonen en Voorzieningen 4. Sociaal Domein 5. Bestuur en Veiligheid De wijze waarop grondbeleid wordt gevoerd is van toepassing op de programma's Economie en Arbeidsmarkt en Wonen en Voorzieningen. Economie en Arbeidsmarkt De gemeente Sluis past actief grondbeleid toe voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Voor deze ontwikkeling gelden landelijke en provinciale beleidskaders. Doelstelling van het beleid is het aanbieden van voldoende kwalitatief hoogwaardige bedrijventerreinen. Er mag geen sprake zijn van een structureel groter aanbod dan de vraag is. Waar mogelijk en verantwoord kan kleinschalige uitbreiding van de bedrijventerreinen plaatsvinden. De gemeente Sluis heeft alleen kleinschalige bedrijventerreinen. De provinciale Omgevingsverordening staat voor een kleinschalig terrein een eenmalige uitbreiding toe tot een maximum van 20% van het bestaande oppervlak, mits er sprake is van een landschappelijke of stedenbouwkundige afronding en mits regionaal afgestemd. De regionale afstemming vindt plaats in het Regionaal Bedrijventerreinenprogramma ZeeuwsVlaanderen.

Het “Regionaal bedrijventerreinenprogramma Zeeuws-Vlaanderen 2023-2032" is door GS op 21 november 2023 vastgesteld. Voor de gemeente Sluis is er opgenomen dat de komende periode wordt verkend in welke vorm en op welke locatie een grootschalig bedrijventerrein in de gemeente Sluis kan worden gerealiseerd. De provinciale Omgevingsverordening is geactualiseerd en op 12 december 2025 vastgesteld door de Provinciale Staten. De nieuwe verordening treedt per 1 januari 2026 in werking. In de nieuwe verordening is de mogelijkheid opgenomen om van een bestaand kleinschalig en goed

Jaarstukken 2025

Pagina 88 van 188

Gemeente Sluis ontsloten bedrijventerrein van tenminste 1 hectare uit te breiden naar een kleinschalig-plus bedrijventerrein, als de motivering bij het omgevingsplan aannemelijk maakt dat de ontwikkeling van het bedrijventerrein een belangrijke functie heeft voor de economische vitaliteit en leefbaarheid van de omliggende kern(en), en de uitbreiding uitsluitend bedoeld is voor groei van lokale economische bedrijvigheid. In de gemeente Sluis is één bedrijventerrein voorzien om te worden uitgebreid, namelijk bedrijventerrein De Vlaschaard in Eede. Eind 2024 is overeenstemming bereikt over de aankoop van de benodigde grond voor de uitbreiding van dit bedrijventerrein. Eind 2025 is de planologische procedure opgestart voor de wijziging van de bestemming van het betreffende terrein. Wonen en voorzieningen In de Nota Grondbeleid 2021 wordt een duidelijke link gelegd tussen de beoogde beleidsdoelen en het te voeren grondbeleid om deze beleidsdoelen te bereiken. Voor de woningbouwopgave is hoofdzakelijk passief grondbeleid aan de orde. In het coalitieakkoord 2022-2026 “Strategie met ambitie” is vastgelegd dat we proactief een meerjaren-uitvoeringsprogramma woningbouw gaan opstellen waarin we het gewenste aanbod (aantallen en types) en locaties (op kernniveau) in beeld brengen c.q. voor de komende vier tot tien jaar vastleggen.

Ontwikkelaars kunnen hun potentiële plannen hierop baseren en bij de gemeente kenbaar maken. Op 27 februari 2024 is een addendum bij dit coalitieakkoord opgesteld. In het addendum is het voornoemde nader verduidelijkt. Bedoeld wordt dat alleen gebouwd moet worden in de segmenten waar in de gemeente de meeste vraag of behoefte aan is. In het addendum is eveneens opgenomen dat - in afwijking van het vastgestelde Beleidsplan Wonen - onder voorwaarden ook uitbreiding/woningbouw buiten de huidige bebouwde kom mogelijk moet zijn om (nieuwe) woningen betaalbaar te houden. Voor het beleidsveld Wonen zijn de beleidsdoelen nader vastgelegd in het op 22 juni 2023 vastgestelde Beleidsplan Wonen 2023–2032 gemeente Sluis. Dit beleidsplan biedt een handelingskader in lijn met het coalitieakkoord. In het Beleidsplan Wonen is een ambitie vastgelegd tot de realisatie van 775 tot 915 woningen in de periode tot en met 2031. Eén van de uitvoeringsacties van het beleidsplan betreft daarnaast de aanpak van de bestaande woningvoorraad met een transitieambitie van circa 1.750 woningen die aan de voorraad worden onttrokken. Voor de ondersteuning van het transitieprogramma is een nieuw vereveningsfonds, Voorziening Transitie Woningvoorraad, opgericht en is de bestaande Voorziening Gebiedsontwikkeling komen te vervallen.

De Nota Grondbeleid 2021 is hierop aangepast (1e herziening) en eveneens op 22 juni 2023 vastgesteld. Begin 2025 is het Beleidsplan Wonen geëvalueerd. De strategische toekomstvisie Zeeland 2050 evenals de gemeentelijke Economische Agenda schetsen een ander gewenst toekomstbeeld. Beide documenten gaan uit van een maximale groei van het aantal permanente bewoners. Deze documenten sluiten niet aan op de ambitie als verwoord in het Beleidsplan Wonen. Op 18 september 2025 is besloten om het Beleidsplan Wonen gedeeltelijk in te trekken. Nieuwe bouwplannen worden niet langer beperkt in het aantal te realiseren woningen. Toetsing vindt plaats in lijn met de op handen zijnde Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting. Dit betekent dat 2/3 van de nieuwbouwwoningen betaalbaar moeten zijn (middenhuur en betaalbare koopwoningen) en minimaal 30% moet bestaan uit sociale huurwoningen. In 2025 is hiermee samenhangend ook de Nota Grondbeleid twee keer herzien met betrekking tot de te hanteren vereveningsbijdragen bij de planologische toevoeging van nieuwe woningen.

Jaarstukken 2025

Pagina 89 van 188

Gemeente Sluis

De wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd In de Nota Grondbeleid worden de instrumenten weergegeven die de gemeente kan inzetten om de vastgestelde ruimtelijke beleidsdoelen te bereiken. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen actief grondbeleid, passief (faciliterend) grondbeleid of een tussenvorm waarbij sprake is van een samenwerking met private partijen. Van actief grondbeleid kan alleen sprake zijn als de te ontwikkelen gronden in eigendom zijn van de gemeente of daartoe in eigendom worden verworven. De Nota Grondbeleid 2021 is gericht op het voeren van situationeel grondbeleid. Situationeel grondbeleid houdt in dat de gemeente per ontwikkeling (op projectniveau) beoordeelt of zij een actieve of faciliterende rol gaat vervullen. Het uitgangspunt van situationeel grondbeleid is bij de herzieningen van de Nota Grondbeleid ongewijzigd gebleven. In het addendum op het coalitieakkoord is aanvullend opgenomen dat het voeren van actief grondbeleid niet wordt uitgesloten als het gaat om het betaalbaar houden van nieuwe woningen. De gemeente Sluis hanteert grotendeels passief grondbeleid; slechts in een aantal gevallen is sprake van actief grondbeleid. Actief grondbeleid De gemeente heeft in 2025 in totaal drie actieve gemeentelijke grondexploitaties, namelijk voor gemeentelijke bedrijventerreinen Stampershoek 5e fase, Deltahoek Uitbreiding en Technopark 2e fase.

De grondexploitatie Technopark 2e fase is eind 2025 afgewikkeld. Grondexploitaties door derden (passief grondbeleid) Momenteel worden alle woningbouwplannen gerealiseerd door derden. De gemeente draagt zorg voor het planologisch mogelijk maken van de gewenste ontwikkeling. Dit betreft faciliterend (passief) grondbeleid. De gemeente verhaalt haar kosten op de ontwikkelende partij. Dit wordt vastgelegd in een anterieure overeenkomst. Materiële vaste activa Het programma Vitaal West Zeeuws-Vlaanderen omvat diverse (deel)projecten die betrekking hebben op integrale gebiedsontwikkeling in o.a. Oostburg en IJzendijke met als doel het behoud en de versterking van voorzieningen op het gebied van wonen, zorg, sport en onderwijs. In het kader van strategische grondverwerving heeft de gemeente een aantal percelen aangekocht en ook voorkeursrecht gevestigd op een aantal percelen. Dit in het kader van de gebiedsontwikkeling Oostburg. Deze gronden zullen deels worden ingezet voor eigen investeringen (sport- en onderwijscampus) of zullen op termijn worden ingezet voor de realisatie van woningen. Daarnaast heeft de gemeente verschillende gronden in eigendom die in het verleden om strategische redenen zijn aangekocht. Deze gronden maken met ingang van 1 januari 2016 deel uit van de materiële vaste activa.

In Oostburg gaat het om aangekochte gronden voor het ooit beoogde (niet doorgegane) project Waterburg. Tot slot heeft de gemeente gronden in eigendom die zijn vrijgekomen na het vervallen van een functie. Deze gronden moeten een nieuwe invulling krijgen. Het gaat hierbij meestal om een locatie in eigendom van de gemeente die haar functie heeft verloren, bijvoorbeeld een voormalige gemeentewerkplaats of schoolgebouwen. Handelsgoederen Ook de gronden van de voormalige Euregiotuinen en het daaraan aansluitende perceel zijn in het verleden om strategische redenen aangekocht. Voor deze locatie wordt door derden een concreet plan ontwikkeld, “Regiopark Oostburg”. Het betreft hier volledig passief grondbeleid. Jaarstukken 2025

Pagina 90 van 188

Gemeente Sluis Op 2 november 2023 is het bestemmingsplan Regiopark Oostburg vastgesteld. Dit bestemmingsplan is nog niet onherroepelijk. Na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan worden de gronden in eigendom overgedragen. Deze gronden zijn opgenomen onder de voorraden als handelsgoederen.

Een actuele prognose van de te verwachten resultaten De prognose in de paragraaf Grondbeleid heeft als doel informatie te geven over welke invloed het grondbeleid heeft op de financiële positie van de gemeente. Het gaat in het geval van de gemeente Sluis om de prognose van de uitkomsten van de actieve grondexploitaties. Er is geen sprake van uitvoering van gebiedsontwikkeling via samenwerkingsverbanden. De reguliere herziening van de exploitatieopzetten heeft in december 2025 plaats gevonden (raadsbesluit 5 februari 2026). De financiële gevolgen hiervan zijn verwerkt in deze jaarstukken 2025. Onderstaand een weergave per grondexploitatie. Gehanteerde parameters Bij de herziening is een rentepercentage gehanteerd van 0,5% voor de jaren 2026 en 2027 en 1% voor de resterende looptijd van de exploitatie. Als inflatiepercentage is rekening gehouden met een kostenstijging van 4% in 2026, 3% in 2027 en 2% vanaf 2028 (geen opbrengstenstijging want de verkoopprijs van de gronden wordt niet jaarlijks geïndexeerd). Gehanteerde grondprijzen In 2019 is besloten om voor de grondprijzen in Stampershoek 5e fase en Deltahoek Uitbreiding onder voorwaarden een verlaging mogelijk te maken tot een ondergrens van € 70/m². Als opbrengst voor de nog te verkopen gronden is in de exploitaties dan ook gerekend met een opbrengst op basis van deze ondergrens van € 70/m².

Stand van zaken per 31 december 2025 Deltahoek Op het bedrijventerrein Deltahoek Uitbreiding is per 31-12-2025 nog 8.550 m² aan bedrijventerrein in eigendom van de gemeente waarvan 3.545 m² is beoogd te worden geleverd in 2026 (koopovereenkomsten hiervoor zijn gesloten in 2025). De looptijd van dit plan is tot en met 2030; uitgifte van de resterende gronden vóór eind 2030 is zeer reëel. Stampershoek 5e fase Op Stampershoek is op 31-12-2025 nog 18.620 m² in eigendom van de gemeente. Dat geeft echter een vertekend beeld omdat dit ook nog het totaal benodigde terrein van 10.126 m² voor de gemeentewerkplaats omvat, te leveren in 2026. Daarnaast is in 2025 één perceel van 2.645 m² aan een derde verkocht dat in 2026 zal worden geleverd. De resterende beschikbare 5.849 m² is voorzien te worden verkocht in 2026. Voor dit terrein is een wachtlijst met een totale vraag voor ca 20.000 m². De verwachting is dat de resterende gronden in 2026 kunnen worden verkocht zodat deze exploitatie - als voorzien – eind 2026 kan worden afgesloten.

Jaarstukken 2025

Pagina 91 van 188

Gemeente Sluis Bedrijventerreinen met exploitatieopzet Naam van het plan Verkocht/ geleverd in 2025 in m²

Technopark 2e fase Stampershoek 5e fase, Oostburg Deltahoek (uitbreiding), Breskens Totalen:

In eigendom Looptijd plan Netto gemeente per (t/m jaartal) boekwaarde 31-12-2025 in per 31-12m² 2025 (afgerond) in € 0 0 2025 0 0

18.620

2026

985.098

8.000

8.550

2030

374.070

8.000

27.170

1.359.168

De financiële gevolgen van de herziene exploitatieopzetten Technopark 2e fase De grondexploitatie Technopark 2e fase is op datum 31-12-2025 afgewikkeld met een positief saldo van € 11.625. De financiële consequentie van deze afwikkeling is verwerkt in de jaarrekening 2025. Deltahoek Uitbreiding Voor Deltahoek moet nog een beperkt aantal werkzaamheden plaatsvinden; de kosten hiervoor zijn geraamd op basis van het huidige prijspeil. De herziene exploitatieopzet laat een positief exploitatiesaldo per 31-12-2030 zien van € 349.530. Deltahoek Uitbreiding is een winstgevende exploitatie. Vanaf 2021 is op deze exploitatie jaarlijks tussentijdse winst genomen. De te nemen tussentijdse winst in 2025 bedraagt € 169.370 en is verwerkt in de jaarstukken 2025. Stampershoek 5e fase Voor de raming van de kosten voor de werkzaamheden in Stampershoek is voor het bepalen van prijspeil 1-1-2026 een indexering toegepast op het prijspeil 1-1-2025. Deze indexering bedraagt 4,5%, gebaseerd op de CBS index voor grond-, weg en waterbouw, civieltechnische werken en bouw. Voor het jaar 2026 is een kostenstijging geraamd van 4%. Daarnaast zijn er extra kosten opgenomen voor de transformatie van ca 320 m² openbare ruimte naar bedrijventerrein ten behoeve van de nieuwe gemeentewerkplaats. Deze kosten zijn geraamd op ca € 12.500. Uitvoering is voorzien in 2026.

De herziene exploitatieopzet laat op einddatum een verlies zien van € 811.519. Vorig jaar liet de exploitatie een verlies zien op einddatum van € 903.763. Dit betekent een afname van verlies met € 92.244. De reeds gevormde voorziening ad € 903.763 is met € 92.244 worden verlaagd. Dit is verwerkt in de jaarstukken 2025.

Exploitatie Technopark 2e Fase Stampershoek 5e fase Deltahoek Uitbreiding Totaal

Jaarstukken 2025

Voorziening januari 2025 138.683 903.763 0 1.042.446

Voorziening ultimo 2025 0 811.519 0 811.519

Mutatie voorziening 11.625 92.244 0 103.869

Tussentijdse winstneming

169.370 169.370

Pagina 92 van 188

Gemeente Sluis

Onderbouwing en uitgangspunten bij (tussentijdse) winstneming De herziene exploitatieopzetten d.d. december 2025 laten één winstgevende exploitatie zien, namelijk Deltahoek Uitbreiding met een positief resultaat op einde looptijd van € 349.530. Voor de winstneming geldt de ‘percentage of completion methode’ (POC). Hiermee bedoelen we dat voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie, de winst op basis van de eindwaarde kan worden genomen. De herziening van de exploitatieopzet van Deltahoek heeft tot gevolg dat er tussentijds winst moet worden genomen.

Beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s Aan het uitvoeren van grondbeleid zijn risico’s verbonden. Deze risico’s worden beheerst door middel van risicomanagement. Onderdeel hiervan is naast het voorkomen en beperken van risico’s ook het vormen van reserves (weerstandscapaciteit) om de nadelen van het eventueel voordoen van risico’s te kunnen opvangen. De gemeente Sluis beschikt over een reserve grondexploitatie die in het verleden is gevormd op basis van winsten die zijn gerealiseerd ten behoeve van het opvangen van risico's in de toekomst. In de bepaling van het weerstandsvermogen wordt rekening gehouden met risico's in de grondexploitatie. Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit wordt met de reserve grondexploitatie rekening gehouden. Deze reserve kent geen maximale hoogte. De reserve grondexploitatie heeft per 31 december 2025 een omvang van € 2.065.365. Inzake de beheersing van de risico’s handelt de gemeente conform de aanbevelingen en de uitspraken van het BBV.

Jaarstukken 2025

Pagina 93 van 188

Gemeente Sluis

Openbaarheidsparagraaf De openbaarheidsparagraaf vloeit voort uit artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo). Deze wet heeft tot doel de transparantie van bestuursorganen te vergroten en het belang van openbaarheid van publieke informatie beter te dienen. De Woo stelt eisen aan het actief en passief openbaar maken van informatie en aan de kwaliteit van de informatiehuishouding, waaronder vindbaarheid, uitwisselbaarheid, ontsluiting en archivering. In deze paragraaf wordt ingegaan op de stand van zaken in 2025 ten aanzien van actieve openbaarmaking, passieve openbaarmaking en de verbetering van de informatiehuishouding.

Actieve openbaarmaking De Woo onderscheidt elf informatiecategorieën die actief openbaar gemaakt moeten worden. Per informatiecategorie wordt bij Koninklijk Besluit bepaald vanaf welk moment deze verplicht openbaar moet worden gemaakt. Sinds 1 november 2024 geldt deze verplichting voor de eerste vijf informatiecategorieën. De overige categorieën worden op een later moment stapsgewijs aangewezen. De gemeente is aangesloten op de Woo-index. In deze index moeten documenten die onder de aangewezen informatiecategorieën vallen vindbaar en doorzoekbaar zijn. Hiervoor worden de internetlocaties (url’s) waar documenten openbaar worden gemaakt, ontsloten via de Wooindex. In 2025 is gewerkt aan: - het inventariseren van documenten die per afdeling en team onder de actieve openbaarmakingsplicht vallen; - het inrichten en borgen van werkprocessen om te zorgen dat openbaarmaking structureel en actueel plaatsvindt; - het verkennen van een geschikt publicatiemedium voor de toenemende hoeveelheid openbaar te maken documenten.

Passieve openbaarmaking Onder passieve openbaarmaking wordt het verstrekken van informatie verstaan naar aanleiding van Woo-verzoeken. In 2025 is een start gemaakt met het verbeteren van de afhandeling van deze verzoeken door het inrichten van ondersteunende functionaliteiten binnen het zaaksysteem. In 2025 zijn er 41 Woo-verzoeken ontvangen op diverse thema’s (toename 32%). 27 verzoeken zijn binnen de gestelde termijn afgedaan, vier zijn door de verzoeker ingetrokken en twee verzoeken lopen nog vanwege de omvang en de complexiteit maar zullen binnenkort kunnen worden afgesloten.

Verbetering van de informatiehuishouding De Woo verplicht bestuursorganen om uiterlijk acht jaar na inwerkingtreding van de wet (mei 2022) te beschikken over een digitale informatiehuishouding die op orde is. Deze verplichting sluit aan bij de Archiefwet, waarin is vastgelegd dat informatie in een goede, geordende en toegankelijke staat moet worden bewaard. De verbetering van de informatiehuishouding is een meerjarig traject. In 2025 is besloten om hierop duurzaam te gaan samenwerken met het Zeeuws Archief. Deze samenwerking omvat onder andere informatiebeleid, beheer en toezicht, toegankelijkheid en digitalisering en de aansluiting op het Zeeuws e-Depot. Zie voor meer informatie de Paragraaf Projecten.

Jaarstukken 2025

Pagina 94 van 188

Gemeente Sluis

Paragraaf Grote Projecten In deze paragraaf leest u welke grote (majeure) projecten we op dit moment in ons projectenportfolio hebben. Ons portfolio is een dynamisch geheel en bestaat uit bestuurlijk majeure projecten (met impact op het beleid of bestuurlijke keuzes) en organisatie majeure projecten (met impact op de bedrijfsvoering). De reguliere projecten die kleinschaliger zijn en binnen een afdeling worden uitgevoerd, maken nog geen deel uit van het portfolio. Portfoliomanagement helpt ons om overzicht en sturing te houden op alle lopende projecten. We kiezen voor een projectmatige aanpak en periodieke voortgangsrapportages. In het overzicht hieronder hebben we aangegeven of een project onder een overkoepelend programma valt. Zo maken we inzichtelijk welke projecten met elkaar samenhangen. Als er geen programma genoemd staat, betreft het een op zichzelf staand project.

Programma’s Vitaal Oostburg In 2025 zijn de voorbereidingen aangevangen voor de sloop en bouwrijp maken van de grond van het oude gemeentehuis en voor de tijdelijke huisvesting. Daarnaast heeft een herbevestiging plaatsgevonden van de uitgangspunten onder Vitaal Oostburg en zijn deze in september door de raad vastgesteld voor Onderwijs en Sport. Eind 2025 zijn de gemeente en ZorgSaam tot de conclusie gekomen dat de formele grondruilovereenkomst eerder beperkend en remmend was dan bevorderend. Door deze te ontbinden kunnen we los van elkaar op eigen gronden en op eigen tempo ontwikkelen. Daarom hebben beide partijen in goed overleg samen besloten de samenwerking zonder grondruil voort te zetten en de ontwikkeling met behoud van dezelfde doelen en uitgangspunten te realiseren op eigen grond. De formele ontbinding van bijbehorende overeenkomst vindt begin 2026 plaats. Havengebied Breskens Begin 2015 is een intentieovereenkomst ondertekend voor de ontwikkeling van het havengebied tussen gemeente Sluis, provincie Zeeland en projectontwikkelaars Haven Breskens Vastgoed BV, beheermaatschappij Verstraeten BV, Aannemersbedrijf van der Poel BV en de Jachthaven Breskens BV. Dit moment is gemarkeerd als de officiële start van het project. Dit project bevindt zich nog in de uitvoeringsfase. In 2025 is de bouw begonnen van toen nog het Viscentrum in Breskens.

Het gebouw kreeg vervolgens via een participatietraject De Zaete als nieuwe naam. Onder andere het Visserijmuseum en de KNRM zullen zich in 2026 in De Zaete vestigen. In 2025 is eveneens appartementencomplex Mistral opgeleverd. Dit is de eerste van vijf appartementencomplexen op de Middenhavendam in Breskens. Voor het programma havengebied Breskens wordt structureel een bedrag gereserveerd als preventieve maatregel ten behoeve van diverse beheermaatregelen. Duurzaamheid In 2025 hebben we het meerjarig uitvoeringsprogramma voor Duurzaamheid opgesteld. Het omvat ruim 50 programmaonderdelen waarvan het merendeel in uitvoering is. Diverse grote en kleine producten zijn opgeleverd op de drie pijlers (klimaat, energie en circulair). De opgeleverde producten variëren van beleidstukken tot kleinschalige publieksacties. Als onderdeel van de subsidieverordening is het subsidieprogramma duurzame woon- en leefomgeving vastgesteld. Voor verdere integratie van het duurzaamheidsbeleid wordt het uitvoeringsprogramma per 2026 afgebouwd en wordt duurzaamheid integraal onderdeel van de werkzaamheden binnen de teams Beleid en Beheer.

Jaarstukken 2025

Pagina 95 van 188

Gemeente Sluis Informatiebeveiliging Op 7 november 2024 is ingestemd met de middelen voor de uitvoering van het Programmaplan Informatiebeveiliging. Dit plan is opgesteld om te voldoen aan de eisen van de Europese EU richtlijn NIS2. In 2025 is de uitvoering van dit programma voortgezet op basis van de vijf projecten die zijn ingericht: IB‑organisatie en beleid, Continuïteit bedrijfsvoering, Monitoring & Response, Technische en fysieke beveiliging, Veilig personeel en Leveranciers‑ & Contractmanagement. Het doel is om in december 2026 aantoonbaar te voldoen aan de ISO 27001/BIO op opzet, bestaan en werking. De basis staat: prioriteiten en planning zijn vastgesteld en de eerste maatregelen zijn geïmplementeerd. Eind 2025 is de gemeente voor 40% BIO 2.0‑compliant. We liggen op koers voor volledige compliance in 2026. Strategisch Informatie Beleid (SIB) In 2025 hebben we belangrijke mijlpalen bereikt binnen het Strategisch Informatiebeleid (SIB). Op 3 oktober 2025 ging het nieuwe intranet live. Op 16 december was de lancering van de nieuwe gemeentelijke website die zeer goed is ontvangen. Beide mijlpalen dragen bij aan een verbeterde interne en externe communicatie en zijn grote stappen vooruit waarbij we gebruik maken van de laatste ontwikkelingen. Verder hebben we in 2025 gewerkt aan de implementatie van zaakgericht werken.

Na een pilot zijn de eerste 27 processen op 2 december live gegaan. Deze verlopen nu volledig digitaal en gestructureerd in het Zaaksysteem. De volgende groep van processen is in voorbereiding evenals de verdere digitalisering van documentstromen. Ook hebben we de communicatiecampagne Digitaal voor Elkaar verder uitgerold waarmee we alle medewerkers meenemen in de digitale toekomst. Archief Op 27 maart 2025 besloot de gemeenteraad om financiële middelen vrij te maken voor aansluiting op het Zeeuws e-Depot en voor de digitalisering van het bouwarchief. Op 22 mei 2025 volgden de financiële middelen voor het aangaan van een DVO-beheer en toezicht met het Zeeuws Archief. In dat kader werd het Zeeuws Archief aangewezen als Archiefbewaarplaats en als Archivaris, en werd de Archiefverordening aangepast. De raad besloot om € 250.000 vrij te maken voor versnelde digitalisering en/of dupliceren van historische archiefstukken. Eind 2025 is het Vrije van Sluis gedigitaliseerd. We informeerden de gemeenteraad over het feit dat de Provincie Zeeland ons in het kader van de Archiefwet, onder verscherpt toezicht heeft geplaatst. We stelden conform de richtlijnen van de provincie een tweejarig verbeterplan op en informeren periodiek over de voortgang aan zowel de provincie als de raad. Het belangrijkste punt voor 2025/2026 is de beschikbaarheid van meer en beter gekwalificeerd personeel.

Een issue waar we mede dankzij de samenwerking met het Zeeuws Archief in 2026 in voldoende mate invulling aan hopen te geven. Op 18 december 2025 besprak de gemeenteraad in het kader van Vitaal Oostburg een motie met als strekking dat de grondslag onder de verhuizing van het papieren archief naar het Zeeuws Archief in Middelburg verdwenen zou zijn. Mocht op grond hiervan de samenwerking met het Zeeuws Archief beëindigd worden dan moet een alternatief scenario worden uitgewerkt.

Jaarstukken 2025

Pagina 96 van 188

Gemeente Sluis

Projecten Opvang Oekraïne en vluchtelingen In 2025 is er verder gebouwd aan de realisatie van gepaste huisvesting voor bijzondere doelgroepen in onze gemeente. In het voorjaar zijn de tijdelijke woningen voor de huisvesting van Oekraïense ontheemden aan de Baljuw Veltersweg in Oostburg opgeleverd. Hiermee heeft onze gemeente een vierde locatie toegevoegd waar huisvesting wordt geboden aan ontheemden die gevlucht zijn uit Oekraïne. Deze locatie, waarop negen wooneenheden zijn gerealiseerd, wordt financieel gedekt vanuit de landelijke Rijksregeling voor de opvang en huisvesting van Oekraïense ontheemden. We maakten in 2025 afspraken met de Provincie Zeeland over onze wettelijke taakstelling om de achterstanden op het gebied van huisvesting van statushouders in te lopen. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld en voorgelegd aan de provincie. Voor het eerst in jaren was er een inhaalslag te zien met betrekking tot de huisvesting van statushouders. Met financiële middelen van het Rijk zijn er in Oostburg twee kleine doorstroomlocaties gerealiseerd. Een doorstroomlocatie is een woning of gebouw waar statushouders tijdelijk wonen, werken aan hun integratie zodat ze vervolgens kunnen doorstromen naar een reguliere (huur)woning. Bij de huisvesting van statushouders werken we nauw samen met het Rijk, provincie en woningbouwcorporatie Woongoed Zeeuws-Vlaanderen.

In 2025 is er verder overleg gevoerd met de Provincie Zeeland en het COA over de invulling van de Spreidingswet door de gemeente Sluis. Nieuwe gemeentelijke website In 2025 ontwikkelden we een nieuwe gemeentelijke website. Aanleiding hiervoor was het aflopen van het contract met de vorige leverancier. Met de nieuwe website wilden we de tevredenheid van inwoners en bedrijven vergroten, de onlinedienstverlening verbeteren vanuit een omni-channel benadering en de informatie op de website beter vindbaar maken. Daarnaast was het doel om de bereikbaarheid van de gemeente te vergroten en de kosten voor het onderhoud van de website te verlagen. De oplevering van de website is volgens plan gerealiseerd. Op 16 december 2025 is de nieuwe website gelanceerd. Ook in 2026 blijven we de website verder door ontwikkelen en verbeteren. Zaakgericht werken In 2025 is verder gebouwd aan de implementatie van zaakgericht werken. Na de invoering van fase 1 in januari, waarbij MOR en Klantcontact bij het KCC zijn aangesloten, is in een vervolgfase op 2 december een set van 27 processen live gegaan. Deze processen verlopen nu digitaal en gestructureerd via het zaaksysteem. Medewerkers zijn opgeleid en getraind, werkafspraken zijn aangepast en de organisatieverandering is daadwerkelijk in gang gezet. De focus in 2025 lag op processen en zaaktypen die voorheen niet via een vak applicatie verliepen.

Daarbij hebben we gekozen voor generieke processen en stappen in plaats van specifieke oplossingen. Daarnaast is aansluiting gezocht bij flankerende projecten, zoals project WMBEV. We zetten het zaakgericht werken in als pilotomgeving om procesgericht werken in de praktijk te testen en te versterken. Vanuit die visie is zaakgericht werken gepositioneerd onder digitaal procesgericht werken, als onderdeel van het SIB (Strategisch Informatiebeleid). Begraafplaatsen Op 29 april 2021 heeft de gemeenteraad het uitvoeringsplan begraafplaatsen 2021-2036 vastgesteld. Het uitvoeringsplan ziet toe op het gefaseerd uitvoeren van een optimalisatieslag qua onderhoud en uitstraling op alle zestien begraafplaatsen. Het Uitvoeringsplan is ingedeeld per begraafplaats zodat een goed beeld ontstaat van de

Jaarstukken 2025

Pagina 97 van 188

Gemeente Sluis optimalisatieslag per begraafplaats en waarbij het onderhoud is gekoppeld aan de actualisatie van de begraafplaatsenadministratie. In 2025 hebben we in samenwerking met een adviesbureau Beleid Begraafplaatsen opgezet. Daarnaast hebben we onderzocht welke monumentale graven er op de gemeentelijke begraafplaatsen zijn. De kaarten van onze gemeentelijke begraafplaatsen zijn bijgewerkt en omgezet voor digitale raadpleging. We hebben aanschrijvingen verzorgd aan inwoners en hebben gegevens gedigitaliseerd en verwerkt. Verhuizing papieren archief naar Zeeuws Archief De verhuizing van het papieren archief naar het Zeeuws Archief is een samenwerking. Het omvat de verhuizing en onder beheer brengen van het blijvend te bewaren papieren archief bij het Zeeuws Archief. Dit met als streven dat het Zeeuws Archief uiterlijk per 1 juli 2026 zowel het beheer als de dienstverlening op deze archieven uitvoert. In 2025 brachten we de actuele situatie rond deze archieven in beeld. De verkregen inzichten vormden de basis voor te nemen vervolgstappen. We maakten een communicatieplan met in het bijzonder aandacht voor de eigenaren en schenkers van particuliere archieven. Het Zeeuws Archief kon ons per 1 maart 2026 ontvangen. Samen maakten we de archieven verhuis klaar.

Het Zeeuws Archief begon aan de optimalisatie van de digitale toegang en wij verleenden opdracht tot uitvoering van een onderzoek naar de materiële staat ten behoeve van een meerjarig onderhoudsplan. Op 18 december 2025 besprak de gemeenteraad in het kader van Vitaal Oostburg een motie met als strekking dat de grondslag onder de verhuizing van het papieren archief naar het Zeeuws Archief in Middelburg verdwenen zou zijn. Als gevolg hiervan loopt dit project vertraging op. Digitalisering bouwarchief In 2025 brachten we de actuele situatie rondom het bouwarchief in beeld. De verkregen inzichten vormden de basis voor te nemen vervolgstappen. • We hebben een marktverkenning uitgevoerd ter voorbereiding op een aanbesteding. • We hebben de bouwdossiers gescheiden van het overige archief. • We zijn een nauwe samenwerking met het Zeeuws Archief met optimalisatie van de digitale toegang. Op 18 december 2025 besprak uw raad in het kader van Vitaal Oostburg een motie met als strekking dat de grondslag onder de verhuizing van het papieren archief naar het Zeeuws Archief in Middelburg verdwenen zou zijn. Afgesproken is om de ontwikkelingen rondom het archief stil te leggen. Als gevolg hiervan vertraagt zal ook dit project vertragen. Project- en portfoliomanagement Als gemeente hebben we een grote portefeuille aan projecten.

De grip en sturing hierop versterken we met de systematiek van portfoliomanagement. In 2025 hebben we project- en portfoliomanagement verder vormgegeven. We werken integraal samen en pakken (grote) opgaven op projectmatige wijze op. Er zijn diverse trainingen rond projectmatig werken gegeven. Ook is er een portfoliomanager aangesteld. De informatiestructuur is verder geoptimaliseerd door het maken van een Projectenpagina waar alle informatie gebundeld wordt aangeboden. Daarnaast zijn de formats voor de voortgangsrapportages en de projectkaart gefinetuned. We hebben daarnaast de voorbereiding gedaan voor een verdere versterking van project- en portfoliomanagement in 2026 (zie ook paragraaf Bedrijfsvoering). Integrale Toegang In maart 2025 is ingestemd met de notitie Brede maatschappelijke dienstverlening. Dit vormde het uitgangspunt voor het project Integrale Toegang. Dit bestaat uit twee sporen: de integrale toegang voor de individuele en voor de collectieve dienstverlening (voor

Jaarstukken 2025

Pagina 98 van 188

Gemeente Sluis verenigingen, stads- en dorpsraden). Het doel hiervan is dat iedereen die daarom vraagt effectieve en passende hulp krijgt. We zijn gestart met de vorming van een integraal toegangsloket voor de individuele dienstverlening. Voor de medewerkers van beide sporen hebben we een trainingstraject samengesteld. Ook hebben we een start gemaakt met de vormgeving projectstructuur. Bedrijfscontinuïteitsmanagement (BCM) Het is van belang dat bij onvoorziene omstandigheden onze kritische processen blijven doorlopen. Denk aan omstandigheden als brand, een cyberaanval of een epidemie. Ervoor zorgen dat we dan toch in de lucht kunnen blijven, heet bedrijfscontinuïteit. Dit is van belang in het kader van onze informatiebeveiliging (Business Impact Analyse), en in het kader van het landelijke traject Maatschappelijke weerbaarheid. Gemeenten vervullen een sleutelrol bij het versterken van de veerkracht tegen langdurige verstoringen, crises en hybride dreigingen. In 2025 is een organisatiebreed continuïteitsplan in concept opgesteld. Dit wordt in 2026 verder uitgewerkt. Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) In 2025 hebben we verder gewerkt aan de implementatie van de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV).

Deze wet verplicht bestuursorganen om inwoners en bedrijven een betrouwbaar, toegankelijk en veilig digitaal kanaal te bieden voor het ontvangen en verzenden van formele berichten. We hebben voorbereidingen getroffen voor het inrichten van digitale ontvangst- en verzendkanalen, het harmoniseren van processen voor formele correspondentie en het verbeteren van de onderliggende informatiehuishouding. Daarnaast zijn stappen gezet in het aansluiten op standaarden voor veilig berichtenverkeer en in het opstellen van werkafspraken rondom identificatie, authenticatie en archivering. Een belangrijke mijlpaal binnen deze werkzaamheden was de vaststelling van het Aanwijzingsbesluit elektronische kanalen publieke dienstverlening gemeente Sluis 2026. Met deze activiteiten, inclusief de voorbereiding en vaststelling van het aanwijzingsbesluit, hebben we een belangrijke basis gelegd voor volledige naleving van de WMEBV in de komende jaren. Cadzand-Bad Natuurlijk Stijlvol In 2025 zijn wij aan de slag gegaan met het opstellen van duidelijke visies en kaders voor de verdere ontwikkeling van de badplaats voor de komende tien tot vijftien jaar (tot 2035-2040) en het scheppen van de randvoorwaarden voor de verdere ontwikkeling van de identiteit van Cadzand-Bad.

Daarnaast wilden we beleidskaders en ontwikkelmogelijkheden ontwikkelen en laten vaststellen voor de gebieden in de kern Cadzand-Bad waarvoor op dit moment (nog) geen (nieuw) beleid is vastgesteld. Hierbij hoort ook het evalueren en indien wenselijk herijken van de huidige beleidskaders, zoals De Schilvisie Cadzand-Bad. Vanwege onder andere actuele ontwikkelingen rondom de Wet Regie, het doorschuiven van het Mobiliteitsplan naar de volgende raadsperiode en het beleid Arbeidsmigranten dat momenteel wordt opgesteld, is dit proces in tijd doorgeschoven totdat er meer duidelijkheid is over deze ontwikkelingen. Masterplan Nieuwvliet Op 28 mei 2020 stelde de gemeenteraad het Masterplan Nieuwvliet-Bad vast bestaande uit 18 projecten. Het voornaamste doel is om Nieuwvliet-Bad toekomstbestendig te maken waardoor het (be)leefbaarder, veiliger en toegankelijker wordt voor zowel inwoners als toeristen. In het najaar van 2022 is de uitvoering van de eerste 5 projecten gestart, en deze projecten zijn in 2025 afgerond. Het project komt hiermee tot een eind.

Jaarstukken 2025

Pagina 99 van 188

Gemeente Sluis Sluis Opgeschut In 2025 is als onderdeel van de organisatievisie Sluis Opgeschut de Visie op persoonlijk leiderschap vastgesteld. Daarnaast zijn we gestart met de herijking van Sluis Opgeschut (zie ook paragraaf Bedrijfsvoering). Er is de afgelopen jaren in gemeenteland veel veranderd. We vinden het van belang dat onze visie hierop goed blijft aangehaakt. In de actualisering nemen we de relatie mee met andere projecten, zoals het Strategisch Informatie Beleid en het Dienstverleningsconcept. Werkprocessen In 2025 is een pilot Processen gestart, om het eenduidig handelen en de overdracht en vindbaarheid van kennis en informatie te vergroten. We hebben een concept Handboek processen opgesteld dat als leidraad dient voor de pilot. Er zijn vier processen geselecteerd om uit te werken. Op basis van de evaluatie stellen we een aanpak op voor het beschrijven en wijzigen van werkprocessen. Maar ook hoe procesmanagement te borgen in de organisatie. In 2025 hebben we ook een marktverkenning gedaan in welk systeem we processen kunnen vastleggen. Ook zijn teams zelf aan de slag gegaan met het beschrijven van processen en het opstellen van werkinstructies. MFC IJzendijke In 2025 is een besluit genomen over de definitieve locatie voor het nieuw te bouwen MFC in IJzendijke. We hebben het perceel verder geoptimaliseerd door de aankoop van twee extra woningen.

In samenwerking met een extern bureau is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Belanghebbenden zijn gedurende het jaar geïnformeerd. De afronding van de haalbaarheidsstudie, aanpassing van het omgevingsplan en het aanbreken van de fase van de aanbesteding volgen. Subsidies In de besluitvormende raad van september 2025 heeft de raad het subsidiekader vastgesteld. Daarmee is de eerste fase van het project Subsidies afgerond. Inmiddels zijn wij gestart met de implementatie. In deze tweede fase gaan we aan de slag met subsidieboeken per programma, waarbij wij de door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders vertalen in beleid en subsidieregelingen. In deze fase kijken we ook welke verenigingen en organisaties vrijgesteld kunnen worden van leges en wie gratis gebruik kan maken van onze accommodaties. We starten ook met de ontwikkeling van een tool voor monitoring. Het laatste deel van het project is het maken van nieuwe werkprocessen in afstemming met het project brede maatschappelijke dienstverlening en de realisatie en oplevering van een dashboard.

Jaarstukken 2025

Pagina 100 van 188