a. Jaarstukken 2025 - versie 3-6-2026

Jaarstukken 2025

Gemeente Sluis

Voorwoord Geachte leden van de raad,

Financieel in control

Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2025 aan. Een jaar waarin we ons hebben ingezet voor de dienstverlening aan onze burgers, het realiseren van de bestuurlijke ambities en diverse projecten.

Samen met de auditcommissie hebben wij verdere stappen gezet om financieel in control te komen. Dit onder andere door versterking van de financiële beheersing en het risicomanagement. Ook is een aanzet gemaakt voor projectcontrol.

Landelijke ontwikkelingen

Rekeningresultaat

Op 3 juni 2025 viel het kabinet Schoof. Als gevolg daarvan vonden op 29 oktober 2025 vervroegde Tweede Kamerverkiezingen plaats. Voor onze organisatie betekende dit een flinke extra klus, die goed geklaard is. Als gevolg van de val van het kabinet werden diverse wetten en dossiers controversieel verklaard, of vertraagd. Zo ontstond er onduidelijkheid over de uitvoeringsagenda voor woningbouw, energietransitie, jeugdzorg en armoedebestrijding. Ook was er financiële onzekerheid (ravijnjaar 2026). Via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is het demissionaire kabinet opgeroepen om urgentie te houden op deze en andere dossiers. Binnen de (demissionaire) kaders hebben wij onze taken zo goed mogelijk voortgezet.

We sluiten 2025 af met een saldo van € 13,708 miljoen. In december (na de 14e begrotingswijziging) gingen we uit van een saldo van € 11,120 miljoen. In het raadsvoorstel, treft u ons voorstel voor de resultaatbestemming aan. We sluiten de bestuursperiode af met een gezonde financiële positie. Daarmee geven we ruimte aan de nieuwe gemeenteraad om ambities te realiseren voor onze mooie gemeente.

Oostburg, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN SLUIS, De secretaris, De burgemeester, S.I. de KievitMinnaert

Jaarstukken 2025

mr. M.M.D. Vermue

Pagina 2 van 188

Gemeente Sluis

Inhoudsopgave

Inleiding ............................................................................................................................... 4

Jaarverslag Programma´s ....................................................................................................................... 9 Programma 1: Duurzaamheid ............................................................................................10 Programma 2: Economie en Arbeidsmarkt.......................................................................16 Programma 3: Wonen en Voorzieningen ..........................................................................23 Programma 4: Sociaal Domein ..........................................................................................28 Programma 5: Bestuur en veiligheid ................................................................................35 Programma 6: Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien .................41

Paragrafen ..........................................................................................................................42 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................. 42 Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ................................................. 47 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................ 53 Paragraaf Verbonden Partijen ......................................................................................... 60 Paragraaf Financiering .................................................................................................... 76 Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................... 79 Paragraaf Grondbeleid..................................................................................................... 88 Openbaarheidsparagraaf ................................................................................................. 94 Paragraaf Grote Projecten ............................................................................................... 95

Jaarrekening Balans ...............................................................................................................................101 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ....................................................103 Toelichting op de balans ..................................................................................................104 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ...........................142

Bijlagen Sisa lijst .......................................................................................................................... 170 Begrippenlijst ................................................................................................................. 181 Overzicht investeringsuitgaven .................................................................................... 187

Jaarstukken 2025

Pagina 3 van 188

Gemeente Sluis

Inleiding Financieel resultaat De gemeente Sluis sluit het jaar 2025 af met een voordelig rekeningresultaat van € 13,7 miljoen. Het rekeningresultaat bestaat uit twee onderdelen, te weten: (in duizenden euro’s) Gerealiseerde resultaat Overheidsactiviteiten Grondexploitatie

2025 13.434.482

2024 8.995.960

273.239

99.115-

13.707.722

8.896.845

Totstandkoming rekeningresultaat In de laatste programmawijziging 2025 werd het resultaat na bestemming geraamd op een voordelig saldo van € 11,1 miljoen. Het uiteindelijke resultaat is € 2,6 miljoen voordeliger. Hieronder volgt een overzicht van de programma’s met daarbij de saldo’s en de afwijking van de begrote cijfers. (in duizenden euro’s) Omschrijving

Begroting 2025

Realisatie 2025

Realisatie 2025 t.o.v. begroting 2025

Programma: Programma 1 Duurzaamheid Programma 2 Economie en Arbeidsmarkt Programma 3 Wonen en Voorzieningen Programma 4 Sociaal Domein Programma 5 Bestuur en Veiligheid

Baten 6.024 3.705 13.987 6.855 4.796

Lasten 7.301 8.933 30.693 38.121 10.782

Saldo 1.277 5.228 16.705 31.266 5.986

Baten 6.307 3.428 14.423 8.034 5.153

Lasten 6.890 7.008 27.393 37.791 11.129

Saldo 583 3.581 12.970 29.757 5.976

Baten -283 278 -435 -1.179 -357

Lasten 411 1.925 3.300 330 -347

Saldo 693 1.647 3.735 1.509 10

Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb Totaal programma's Mutaties reserves Gerealiseerde resultaat

87.849 123.218 43.539 166.756

16.121 111.952 43.684 155.636

-71.728 -11.266 145 -11.120

87.331 124.676 41.214 165.890

16.130 106.341 45.841 152.183

-71.202 -18.335 4.627 -13.708

517 -1.458 2.325 866

-9 5.611 -2.157 3.453

-526 7.069 -4.482 2.587

Het verschil tussen de begroting na wijziging en de realisatie, € 2,6 miljoen, wordt op hoofdlijnen als volgt verklaard. Bij de Toelichting overzicht baten en lasten is er een uitgebreide verschillenanalyse opgenomen.

Jaarstukken 2025

Pagina 4 van 188

Gemeente Sluis

Programma

Omschrijving

1 1 2 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 4 4 4 4 5

RUD Afval Grondexploitatie (GREX) Gebouwen (afschrijving) Rioleringen Groen Vitaal Oostburg Havengebied Sportaccommodaties MFC's en dorpshuizen Realisatiestimulans Onderwijs Inkomensregelingen Huishoudelijke hulp Jeugdzorg Beschermd wonen Gezondheidszorg Burgerparticipatie

5

Wethouderspensioenen

5 6 6 6 6 6 6 div

Opvang Oekraïners Belastingopbrengsten Algemene uitkering Voorzieningen RVU en spaarverlof Gebouwen (afschrijving) Rentebaten Overhead Overige Totalen Saldo (verschil begroting – realisatie)

Jaarstukken 2025

Voordelig

Nadelig

306 179 273 276 396 109 270 215 258 163 315 222 218 319 1.068 332 196 107 1.575 1.082 174 681 428 204 236 186 375 6.375 2.587

3.788

Pagina 5 van 188

Gemeente Sluis

Kerngegevens Rekening per 31-12-2024 Sociale structuur Aantal inwoners waarvan: 0 t/m19 jaar 20 t/m 64 jaar 65 jaar en ouder Aantal bijstandsontvangers

23.108

23.220

3.826 12.323 6.959 416

3.809 12.346 7.065 362

30.716 19.195

30.716 19.399

Totaal per inwoner Totaal

39.046.000 1.690 53.921.000

39.409.000 1.697 58.191.000

per inwoner Totaal per inwoner Totaal per inwoner Totaal per inwoner Totaal per inwoner

2.333 118.146.000 5.113 97.487.000 4.219 34.483.000 1.492 141.785.000 6.136

2.506 121.208.000 5.220 115.822.000 4.988 32.232.000 1.388 165.890.000 7.144

Fysieke structuur Oppervlakte gemeente in ha. Aantal woonruimten Financiële structuur Opbrengst belastingen en rechten Algemene uitkering Gemeentefonds Boekwaarde vaste activa Eigen vermogen Vaste schuld Omvang exploitatie

Jaarstukken 2025

Rekening per 31-12-2025

Pagina 6 van 188

Gemeente Sluis

Leeswijzer In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn regels voor de samenstelling van de jaarstukken opgenomen. Met deze stukken legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad. Het doel van de jaarstukken is de gemeenteraad, de inwoners, de hogere overheden en andere belangstellenden te informeren over de financiële gang van zaken over het afgelopen boekjaar en de financiële positie aan het einde van het boekjaar. In de jaarstukken treft u eerst het jaarverslag aan (programmaverantwoording en de paragrafen), daarna de jaarrekening en tot slot de bijlagen.

Jaarverslag De programmaverantwoording bestaat uit de volgende vijf programma’s: Duurzaamheid Economie en Arbeidsmarkt Wonen en Voorzieningen Sociaal Domein Bestuur en Veiligheid Daarop volgt het overzicht met de algemene dekkingsmiddelen, onvoorzien, overhead en vennootschapsbelasting en de beleidsmatige verantwoording over 2025. De indeling van de programma’s is conform het coalitieakkoord “Strategie met ambitie”. Per programma wordt achtereenvolgens weergegeven: • Inleiding: waar draait het om in het programma? Dit betreft de tekst zoals opgenomen in de begroting 2025. • Speerpunten: onderdelen van het beleid waar extra aandacht voor is. Deze worden als volgt weergegeven. Beschrijving van het speerpunt (tekst uit begroting) 1. Opsomming speerpunten 2. ……………… Wat willen we bereiken: 1. Speerpunt Wat gaan we er voor doen: Wat hebben we gedaan: Tekst uit de begroting Verantwoording Ter informatie is in ieder programma een specificatie van de lasten en baten per taakveld toegevoegd. Naast de genoemde programma’s wordt een belangrijk deel van het jaarverslag gevormd door de in het BBV verplicht voorgeschreven paragrafen: Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen, Financiering, Bedrijfsvoering, Grondbeleid, Openbaarheid Projecten (niet verplicht, toegevoegd voor een verbeterd inzicht in de grote projecten).

Jaarstukken 2025

Pagina 7 van 188

Gemeente Sluis

Jaarrekening In de jaarrekening worden de gemeentefinanciën toegelicht. Deze bevat het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop. Daarnaast is er een beschrijving opgenomen van de grondslagen voor de waardering en resultaatbepaling. De balans en de toelichting daarop maken ook onderdeel uit van de jaarrekening. Tot slot vormt de SiSa-lijst een onderdeel van de jaarrekening.

Indicatoren Met ingang van 2017 is voor alle gemeenten een basisset verplicht voorgeschreven indicatoren ingevoerd. Het doel hiervan is het inzichtelijker maken van de begroting en jaarstukken en een betere onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten mogelijk te maken. De verplichte indicatoren zijn opgenomen in de desbetreffende programma's en vervangen daarmee de in voorgaande jaren gehanteerde effect- en prestatie-indicatoren. Alle indicatoren en beschikbare cijfers zijn te bekijken via de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op deze website is ook achtergrondinformatie beschikbaar over de bronnen en definities van de indicatoren en wat er precies wordt gemeten met de indicatoren. Een aantal indicatoren uit de basis-set is wellicht niet voor alle gemeenten beschikbaar, maar is wel van belang voor alle gemeenten. Gemeenten waarvoor de informatie beschikbaar is moeten deze opnemen in de begroting en jaarstukken. In de 'Regeling beleidsindicatoren' is bepaald dat als de informatie niet beschikbaar is, de gemeenten deze niet hoeven op te nemen. Niet alle indicatoren zijn in deze jaarstukken ingevuld, met name in die gevallen waarbij er op www.waarstaatjegemeente.nl geen actuele of helemaal geen informatie beschikbaar is. Bij deze indicatoren staat de tekst 'nog niet bekend'.

Afrondingsverschillen In dit document worden veel cijfermatige overzichten weergegeven als veelvouden van € 1.000. Echter, bij de totalen wordt gerekend met de werkelijke, onafgeronde bedragen. Hierdoor komen afrondingsverschillen voor.

Jaarstukken 2025

Pagina 8 van 188

Gemeente Sluis

Programma´s

Programma 1 Duurzaamheid

Jaarstukken 2025

Pagina 9 van 188

Gemeente Sluis

Programma 1: Duurzaamheid Inleiding, de opgave Onder Duurzaamheid onderscheiden we drie pijlers: energie, klimaat en circulair. De energietransitie, klimaatadaptatie opgave en de overgang naar een circulaire economie zijn de grote opgaven waar we voor staan om de gemeente duurzaam leefbaar te houden voor komende generaties. Het rijksbeleid is hierin sterk bepalend, waarbij het Nederlands Klimaatakkoord op gemeentelijk niveau is door vertaald naar ons gemeentelijk beleidsplan Duurzaamheid Sluis.

Energie De uitvoering van de energietransitie en de overstap naar duurzame energiebronnen moet plaatsvinden op een manier die past bij de financiële draagkracht van onze inwoners en bedrijven, en bij de schaal van het platteland. De gemeente is hierin realistisch en richt zich vooral op het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen in woningen en gebouwen. We zetten onder andere in op energie besparen, isoleren, duurzame opwek en de ontwikkeling van het energiesysteem.

Klimaat We geven invulling aan de klimaatadaptatiestrategie. Klimaatverandering beïnvloedt de fysieke leefomgeving en de openbare ruimte. We kijken naar het landschap, de waterberging en de inrichting van de openbare ruimte. Om bebouwd gebied klimaatadaptief in te richten, streven we naar label B. Op alle thema’s (wateroverlast, droogte, hitte, overstromingen) betekent dit een klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Als dat niet haalbaar is moet bekeken worden of het label minimaal één niveau hoger kan dan het huidige label. Bij projecten in voorbereiding houden we rekening met klimaatadaptieve maatregelen. Er loopt een pilot voor een klimaatadaptieve inrichting in twee wijken in Sluis en Schoondijke. Op korte termijn volgt inzicht in de noodzakelijke maatregelen en de kosten per inrichting van de Kloosterstraat en omgeving in Sluis. Verder willen we een kijk hebben op de toename van de beheers- en onderhoudskosten per discipline. Deze zijn gereed of worden gereedgemaakt om de gevolgen van hitte, droogte, overstromingen en wateroverlast te beperken. Hierbij combineren we werk met werk.

Circulair Bij een circulaire economie staat het hergebruik van materialen en grondstoffen centraal om zo onze CO2 uitstoot te verminderen. Via het grondstoffengebruik dragen we bij aan de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, het creëren van een schoon milieu en een veilige en schone leefomgeving en het bijdragen aan de leveringszekerheid van grondstoffen. In een circulaire economie zijn vrijwel alleen herbruikbare primaire, secundaire en duurzame biobased grondstoffen in omloop. Dit doen we als gemeente Sluis, maar ook zoveel mogelijk in Zeeuws verband. Naast hergebruik van materialen kijken we of we vrijgekomen grond dermate kunnen bewerken dat deze terug te plaatsen is als grondverbetering en grondstabilisatie.

Communicatie, participatie en educatie We ondersteunen, adviseren, stimuleren en ontzorgen onze inwoners en ondernemers als het gaat om de energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. De doelen zijn gesteld. Wat kunnen inwoners en ondernemers doen om de doelen te bereiken? Waarbij het voor de inwoners vooral om de verduurzaming van de eigen woning gaat. Over bijeenkomsten en workshops die wij als gemeente organiseren en wat wij zelf aanpakken, communiceren we actief en begrijpelijk. Extern en in de eigen organisatie. Daarvoor gebruiken we een mix aan communicatiemiddelen. Jaarstukken 2025

Pagina 10 van 188

Gemeente Sluis

In het beleidsplan staan niet alleen ambities. Hoe we er willen komen is ook omschreven. Die strategie is leidend voor concrete acties en besluitvorming, in onderlinge samenhang gewogen, en weggezet in tijd en middelen. Speerpunten 1. Uitvoering van de Energietransitie, waaronder uitvoering Transitievisie Warmte 2. Uitvoering van Klimaatadaptatie 3. Uitvoering van Circulaire Economie 4. Uitvoering geven aan communicatie, participatie en educatie. Wat willen we bereiken: 1. Uitvoering van de Energietransitie, waaronder uitvoering Transitievisie Warmte 1.A. Energietransitie op een wijze die passend is bij de financiële draagkracht van inwoners en bedrijven Wat hebben we gedaan: Wat gaan we daarvoor doen: We lobbyen bij het Rijk voor voldoende Samen met de andere Zeeuwse gemeenten financiële middelen en uitvoeringscapaciteit lobbyden we voor voldoende bij gemeenten en marktpartijen. capaciteitsmiddelen voor de energietransitie. Het Zeeuws Isolatieprogramma stemde de We roepen bij het nieuwe kabinet op om uitvoeringscapaciteit af met aannemers. recht te doen aan de Zeeuwse voorwaarden, en de voortrekkersrol die We voerden gesprekken met ministeries om de Zeeland in de energietransitie wil vervullen. kansen voor de energietransitie in Zeeland op de kaart te zetten.

Uitvoering geven aan de opgaven vanuit de Transitievisie Warmte, Regionale Energie We doorliepen samen met gemeente Strategie Zeeland (RES Zeeland) en het Terneuzen een participatietraject voor het beleidsplan Duurzaamheid Sluis. scenario kerncentrale in Paulinapolder/Mosselbanken. De adviesgroep Informatieverstrekking richting inwoners en stelde een voorwaardenpakket op. bedrijven. Voor inwoners met name waar het gaat om de particuliere verduurzaming We ondersteunden particuliere van woningen. woningeigenaren en wezen hen herhaaldelijk op de verschillende subsidiemogelijkheden en Eigenaar-bewoners met lage energielabels te nemen isolatiemaatregelen (de eerste stap worden geholpen met energiebesparing, in verduurzaming). verduurzaming en isolatiemaatregelen. Hiertoe geven we uitvoering aan de Voor het verstrekken van isolatiesubsidies is specifieke uitkering (SPUK-regeling) Lokale het Zeeuws Isolatie Programma opgericht aanpak isolatie in afstemming met de samen met de andere Zeeuwse gemeenten. In specifieke uitkering energiearmoede van het 2025 verstrekten we 170 isolatiesubsidies en programma sociaal domein. 64 energieadviezen aan huis. Het Isolatieteam Zeeland heeft in ruim 200 Uitvoering geven aan de SVN-regeling woningen kleine energiebesparende ‘Duurzaam en Langer Thuis’. maatregelen aangebracht.

De Energiebank gaf advies en bracht kleine energiebesparende maatregelen aan bij huishoudens in de doelgroep energiearmoede. In vervolg op de nieuwe subsidieverordening stelden we het subsidieprogramma Duurzaam woon- en leefklimaat op. Daarnaast gaven we

Jaarstukken 2025

Pagina 11 van 188

Gemeente Sluis ook uitvoering aan de SVn-regeling ‘Duurzaam en Langer Thuis’ Wat willen we bereiken: 2. Uitvoering van Klimaatadaptatie 2.A. Een veilige en leefbare fysieke leefomgeving vormt de fundering voor maatschappelijke opgaven en activiteiten Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We houden bij de herinrichting van de Klimaatadaptatie is deels uitgewerkt in openbare ruimte rekening met verschillende projecten en wordt tevens klimaatadaptatie. meegenomen in de voorbereiding van andere werkzaamheden. Aan de hand van de Uitvoering geven aan de Regionale en labelsystematiek brengen we de huidige Lokale Klimaatadaptatiestrategie. situatie in beeld op het gebied van hitte, droogte en wateroverlast. Vervolgens gaan we We organiseren publieksacties om inwoners bekijken wat nodig en mogelijk is binnen het te stimuleren bij te dragen aan gebied om de leefbaarheid te verbeteren. klimaatadaptatie op eigen terrein. De resultaten van dit proces verwerken we in een evaluatierapportage. In deze evaluatie moet ook duidelijk worden over welke investeringen we spreken als het gaat om klimaatadaptatie. We vervingen ruim 5.000 m2 verstening voor bomen, plantvakken en gras. Parkeervakken, uitritten en laagverkeer straten, bijvoorbeeld tussen garageboxen, werden aangelegd met doorgroeistenen. Samen met de inwoners verwijderden we 48.542 tegels.

Hiermee werden we Zeeuws Kampioen tegelwippen en stonden we op de 6de plaats in Nederland van de kleine gemeenten. Inwoners hebben tijdens de jaarlijkse bomenactie 2.605 bomen in de tuinen geplant. Wat willen we bereiken: 3. Uitvoering van Circulaire economie 3.A. Een transitie naar een circulaire economie waarin grondstoffen optimaal worden ingezet en hergebruikt Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We koppelen en geven uitvoering aan het We ondersteunden meerdere initiatieven door Zeeuws brede beleid Circulaire Economie: het verbinden van kennis en expertise, - We ondersteunen afvalvoorkomende communicatieve ondersteuning en beschikbaar stellen van hulpmiddelen. We gingen in initiatieven van inwoners; - We zetten een afvalcoach in via de ZRD gesprek en brachten partijen samen om kennis - We nemen circulaire vereisten op in te maken met elkaar, te kijken hoe we elkaar kunnen versterken en zichtbaarheid kunnen MVOI-projecten (Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen); vergroten. - We nemen deel aan het Zeeuwse We deden meer ervaring op met circulariteit in koplopersnetwerk (K&I netwerk); - We zetten stappen en doen ervaring op onze werkzaamheden en pasten deze toe. Daarvoor zijn we ook actief binnen het met toepassen van circulariteit in de Zeeuwse Kennis en Innovatienetwerk (K&I). openbare ruimte en gebouwen.

We werkten samen met de andere Zeeuwse Jaarstukken 2025

Pagina 12 van 188

Gemeente Sluis gemeenten, deelden onze ervaringen en haalden kennis op. Circulaire MVOI-criteria zijn meegenomen in de voorbereiding van een aantal aanbestedingen. We hebben een infraproject (Callenfelsstraat e.o. Oostburg) aanbesteed waar MKI (milieukosten indicator) meegenomen is als gunningscriterium. Ook keken we naar circulariteit bij onze afvalstromen en sloopwerkzaamheden. Duurzaamheid wordt meegenomen als onderdeel van de beoordeling van de verkoopplannen. Wat willen we bereiken: 4. Uitvoering geven aan communicatie, participatie en educatie 4.A Betrokken medewerkers, inwoners, bedrijven en belanghebbenden bij het duurzaamheidsbeleid Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We geven uitvoering aan de paragraaf We hanteren een middelenmix van on- en communicatie en participatie van het offline communicatie en campagnes. Door beleidsplan Duurzaamheid. brede communicatie via verschillende kanalen trechteren we algemene informatie waar We borgen participatie in de werkprocessen, wenselijk naar specifiekere informatie. zodat bij elke actie vooraf is overwogen hoe Participatie pasten we toe waar mogelijk. Dat participatie toe te passen. deden we gericht en passend.

Als voorbeeld het proces rondom het Rijk-Regiopakket met We geven uitvoering aan gemeente Terneuzen en de wijkaanpak duurzaamheidseducatie aan kinderen en Kloosterstraat en omliggende straten in Sluis jongeren. voor klimaatadaptieve inrichting, gecombineerd met andere werkzaamheden zoals riolering. Dat doen we door digitale nieuwsbrieven uit te brengen en de website actueel te houden. Samen met Natuur&Zo ontwierpen we gastlessen en workshops voor het Regelmatig informatiebijeenkomsten, basisonderwijs en stimuleerden activiteiten en workshops of gastlessen met specifieke projecten over natuur, milieu en duurzaamheid stakeholders op het gebied van energie, voor leerlingen. klimaat en circulariteit te organiseren. Vier keer per jaar brachten we een digitale nieuwsbrief uit en we actualiseren voortdurend We geven daarbij een podium aan de webpagina. ambassadeurs en goede initiatieven vanuit bewoners, maatschappelijke organisaties en Bewoners en/of ondernemers krijgen een ondernemers. Zo delen we kennis en kunde podium in artikels, interviews en beeldverhalen. breed.

Jaarstukken 2025

Pagina 13 van 188

Gemeente Sluis

Wat heeft het gekost? (in duizenden euro's) Omschrijving

Begroting 2025

Realisatie 2025

Baten Lasten Saldo 21-1 Verkeer en vervoer 97 242 145 73-1 Afval 4.902 4.450 -452 74-1 Milieubeheer 1.025 2.609 1.584 Totaal programma 1 6.024 7.301 1.277 Mutaties reserves 753 427 -326 Resultaat na bestemming 6.777 7.728 951 Toevoeging aan reserves = Lasten Onttrekking aan reserves = Baten

Realisatie 2025 t.o.v. begroting 2025

Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo 97 5.351 860 6.307 554

160 63 4.719 -631 2.011 1.151 6.890 583 533 -21

0 -448 165 -283 199

82 -269 598 411 -106

82 179 433 693 -304

6.861

7.423

-84

305

389

562

Beleidskaders • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Visiedocument Krachtig verbonden (2021-2025) Coalitieakkoord 2022-2026 RES 1.0 Zeeland (2021) Transitievisie Warmte (2021) Verordening Leningen Duurzaam en Langer Thuis Sluis (2022) Plan verduurzaming gemeentelijke organisatie (2021) Klimaatadaptiestrategie Zeeuws-Vlaanderen (2022) Regionale Woonvisie Zeeuws-Vlaanderen (2022) Visie Duurzaam Sluis 2013-2020 (2013) Nota Bodembeheer van de landbodem van Zeeuws-Vlaanderen (2023) Grondstoffenplan 2019-2023 Welstandsnota (2022) Groenbeheerplan 2022-2031 Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 Beheerplan Openbare verlichting 2023-2032 Notitie Verkoop en verhuur van openbare grond 2017 Notitie Handhaving eigendomsrecht bij onrechtmatig gebruik gemeentegrond 2017 Wegenbeheerplan 2023-2032

Jaarstukken 2025

Pagina 14 van 188

Gemeente Sluis

Programma 2 Economie en Arbeidsmarkt

Jaarstukken 2025

Pagina 15 van 188

Gemeente Sluis

Programma 2: Economie en Arbeidsmarkt Inleiding, de opgave We willen onze economische structuur verbreden. Daarnaast worden kansen gezien voor de food industrie. Wij vinden het belangrijk dat de gemeente Sluis een aantrekkelijk ondernemersklimaat heeft. Wat betreft de arbeidsmarkt richten we ons op het behouden, en meer nog op het realiseren van een toename, van het arbeidspotentieel. We willen onze jongeren behouden voor de regio. Dat betekent ook dat we het voor hoger opgeleide jongeren aantrekkelijk(er) willen maken om terug te keren. Een belangrijke (rand-)voorwaarde hierbij is de beschikbaarheid van voldoende, betaalbare woningen. De gemeente Sluis heeft op het gebied van de arbeidsmarkt een faciliterende rol. We zoeken hierbij dan ook nadrukkelijk de samenwerking in de regio, met andere overheden (waar het gaat om het wegnemen van wettelijke belemmeringen op de grensoverschrijdende arbeidsmarkt) en het bedrijfsleven. Wij komen in 2025 met een beleidsplan Economie in de vorm van een economische agenda. Deze vertalen we in een uitvoeringsprogramma met speerpunten. Speerpunten 1. Versterken van de economische ontwikkeling door naast toerisme ook andere economische pijlers te versterken en zo de afhankelijkheid van één sector te verkleinen 2. Aanpakken van de tekorten op de arbeidsmarkt als gevolg van vergrijzing en ontgroening 3.

Mobiele en digitale bereikbaarheid Wat willen we bereiken: 1.Versterken van de economische ontwikkeling door naast toerisme ook andere economische pijlers te versterken en zo de afhankelijkheid van één sector te verkleinen 1.A. Ten aanzien van het toerisme streven we naar een optimaal evenwicht tussen leefbaarheid, aantrekkelijke bestemming, economische ontwikkeling, natuur en een open landschap. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We zetten in op de ontwikkeling van Waardevol Toerisme. Dit betekent aandacht voor kwaliteit, productinhoud en spreiding van toerisme in tijd (seizoen verlenging) en ruimte (koppeling kustachterland). We zetten tevens in op (het monitoren van) draagvlak voor toerisme onder inwoners en streven een evenwichtige balans na in de lusten en lasten.

In onze advisering en uitvoering sturen we op Waardevol Toerisme. De samenwerking met Stichting Gastvrij Zeeuws-Vlaanderen als belangrijk instrument om te sturen op bestemmingsmanagement en gastheerschap, is gecontinueerd en opgevolgd. Er is meegewerkt aan de herziening van het Zeeuws visiedocument Bestemming Zeeland 2035, daarbij is ook nadrukkelijk de koppeling gelegd met Zeeland 2050. Afronding van het proces is voorzien in 2026.

We werken aan een eenduidige en herkenbare toeristische promotie (bestemmingsmanagement) van de streek Er is uitvoering gegeven aan het met aandacht voor de profilering van het onderzoeksprogramma kustgemeente(n) en aan (vaak nog verborgen) achterland en de het strandbeleid. kernen en een gastvrij onthaal, conform de

Jaarstukken 2025

Pagina 16 van 188

Gemeente Sluis visie op toeristische streekpromotie en gastheerschap. Vanaf 2025 heeft de raad financiële middelen vastgesteld voor de verdere uitvoering van het strandbeleid.

Een eerste set ambities vanuit het Landschapspark Zwinstreek is vertaald in concrete projecten, voor verdere ontwikkeling van het gebied. Voor deze projecten is een Europese subsidieaanvraag ingediend binnen het programma Nederland-Vlaanderen van INTERREG.

We ontwikkelen onze gemeente verder tot aantrekkelijke bestemming om gezond te De richtingennotitie kleinschalig kamperen is recreëren. uitgewerkt tot beleid en voorgelegd ter besluitvorming. We rollen het Stimuleringsprogramma Gezondheidstoerisme verder uit en Zeeuwse samenwerking en kennisdeling met de faciliteren en stimuleren initiatieven die werkgroep ‘draagvlak voor toerisme onder hierbij passen. Het programma is gericht inwoners’ is gecontinueerd, met lokale op zowel toeristen als inwoners. implementatie. Vanuit het stimuleringsprogramma gezondheidstoerisme zijn de kaders uitgewerkt voor realisatie van een beachwellness en pop-up initiatief in Cadzand-Bad ter versterking van de status heilzame zeebadplaats. 1.B. Geconcentreerde winkelgebieden die zich bevinden in centrumgebieden met een divers en aantrekkelijk aanbod dat aansluit op de vraag. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: Voor de vier aangewezen De concentratie van de winkelgebieden is als kernwinkelgebieden geven we duidelijk uitgangspunt opgenomen in de Economische aan waar het centrumgebied eindigt en de Agenda welke is vastgesteld in december 2025. aanloopstraten beginnen. De mogelijkheid om winkels in aanloopstraten te vestigen, wordt in de nieuwe omgevingsplannen (bestemmingsplanmatig) onmogelijk gemaakt c.q. juridisch “weg” gesaneerd. 1.C. Voldoende aanbod van grond op bedrijventerreinen.

We kijken daarbij voornamelijk naar de meest kansrijke locaties. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: Aangetroffen asbestvervuiling heeft In de Economische Agenda is gekozen voor gezorgd voor vertraging in het project (economische) groei, wat betekent dat uitbreiding De Vlaschaard in Eede. De uitbreiding van bedrijventerreinen noodzakelijk planning is om in 2025 te beschikken over is. De situering hiervan zal gezocht worden een onherroepelijk bestemmingsplan rondom de verkeersaders. waarna gelijk kan worden overgegaan tot bouwrijp maken. De uitgifte van kavels is In december 2025 is het bestemmingsplan mede afhankelijk van de problematiek uitbreiding Vlaschaard ter inzage gelegd. De inzake de netcongestie en de vraag of vaststelling hiervan wordt voorzien in mei/juni elektriciteit kan worden geleverd. 2026. Met betrekking tot de particuliere In 2025 waren op beide bedrijventerreinen nog bedrijventerreinen is bouwrijp maken en kavels te koop. Als gemeente hebben wij geen uitgifte kavels voorzien in 2025 voor de actieve rol in de ontwikkeling van deze terreinen in Nieuwvliet en Smoutweg Sluis. bedrijventerreinen.

Jaarstukken 2025

Pagina 17 van 188

Gemeente Sluis 1.D. Een toekomstbestendige landbouwsector. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: De Nederlandse land- en tuinbouw is een In de economische agenda is er een hoofdstuk belangrijke economische sector. gewijd aan landbouw. De verwachting is dat door Voedselzekerheid en innovatie van de de economische groei, de landbouw een minder land- en tuinbouw en visserij staan prominente rol in zal nemen dan nu het geval is. centraal. Boeren, vissers en tuinders Daarnaast wordt innovatie, robotisering, krijgen de ruimte om te ondernemen en digitalisering en datagestuurd werken in deze tegelijkertijd bij te dragen aan het halen sector nog belangrijker. van de verschillende doelen die de maatschappij van hen vraagt. Een De verdere ontwikkeling van de foodregio maakt efficiënte en innovatieve voedselproductie onderdeel uit van de samenwerking binnen het draagt bij aan voedselzekerheid en aan LSP Zwinstreek (deelproject binnen de Europese ruimte voor en behoud van biodiversiteit subsidieaanvraag). en natuur. In onze gemeente zal het landbouwbeleid een plek innemen in de economische agenda. We zetten in op innovatie en verduurzaming in deze sector waar mogelijk. Daarnaast blijven we ons inzetten voor het verder ontwikkelen van onze gemeente tot een gekende Foodregio. 1.E.

Aantrekkelijk ondernemersklimaat Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: In 2025 geven we verder inhoud aan onze missie/slogan ‘Ondernemersloket, waar de In 2025 zetten we concrete stappen om onze ondernemer centraal staat’. Dit doen we missie en slogan ‘Ondernemersloket, waar de door ondernemers actief te benaderen, te ondernemer centraal staat’ verder inhoud te informeren en persoonlijk te bezoeken bij geven. We richtten ons beleid op een proactieve en persoonlijke benadering van ondernemers, nieuwvestiging of bijzondere zodat zij zich écht gehoord en geholpen voelen. gelegenheden. We gaan door met de gesprekken met 1. Proactieve benadering van ondernemers ondernemersverenigingen. Daarnaast wordt ingespeeld op actuele thema’s als We benaderen ondernemers persoonlijk, bezoeken starters en gaan maandelijks op cybercriminaliteit en netcongestie. bezoek met het college én bij bijzondere gelegenheden (o.a. Dag van de Ondernemer, jubileum, verbouwing, overname). Op deze manier informeren we ondernemers en bouwen we een duurzame relatie op. Zo krijgen we direct inzicht in hun vragen en behoeften. 2. Brief aan startende ondernemers Starters (info KvK) ontvangen een brief met informatie over het ondernemersloket.

Hiermee zorgen we ervoor dat nieuwe ondernemers vanaf het begin goed geïnformeerd zijn over de ondersteuning die het loket biedt en waar zij terecht kunnen met hun vragen. 3. Start ‘ondernemers-voor-ondernemers' initiatief

Jaarstukken 2025

Pagina 18 van 188

Gemeente Sluis We maakten een begin met het ‘ondernemersvoor-ondernemers’ -initiatief. Dit initiatief is gericht op het versterken van de onderlinge samenwerking tussen ondernemers. We koppelen ondernemers aan elkaar en bieden handvatten waar zij, naast het ondernemersloket, terecht kunnen voor ondersteuning en advies. Hiermee creëren we een netwerk waarin ondernemers elkaar kunnen helpen en versterken. 4. Gesprekken met ondernemersverenigingen De gesprekken met ondernemersverenigingen zijn voortgezet. Door deze samenwerking kunnen we beter inspelen op de actuele behoeften van ondernemers en gezamenlijk werken aan een sterk ondernemersklimaat. Er vonden, gemiddeld 4 x per jaar, overleggen plaats met de ondernemersverenigingen van Oostburg, Sluis, Breskens en Cadzand. 5. Inhaken op actuele thema’s Daarnaast speelden we in op actuele thema’s die ondernemers raken, zoals cybercriminaliteit en netcongestie. We informeerden ondernemers over risico’s en mogelijke oplossingen, zodat zij weerbaarder en goed voorbereid zijn op deze uitdagingen. We haalden binnen en buiten onze organisatie signalen op om te weten wat er speelt. Zo woonden we bijeenkomsten bij van Provincie Zeeland, Clok-netwerk, PVO, Impuls Zeeland, UWV, KvK en Dockwize. Wat willen we bereiken: 2.Aanpakken van de tekorten op de arbeidsmarkt als gevolg van vergrijzing en ontgroening 2.A.

Balans op de arbeidsmarkt met inzet op toename en behoud arbeidspotentieel Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: Wij streven naar voldoende, betaalbare Zie antwoord hoofdstuk 3, 1A. woningen als randvoorwaarde voor het aantrekken van voldoende (geschoold) We zijn in gesprek met Scalda en het personeel. Onze acties zijn dan ook bedrijfsleven om extra praktijkroutes te voornamelijk daarop gericht. realiseren, zoals bijvoorbeeld een praktijkroute horeca in samenwerking met het Zwincollege. We streven naar het behoud van jongeren in de regio via het aanbieden van kleinschalige opleidingen (o.a. in de vorm We hebben financieel bijgedragen aan van praktijkroutes). Ook werken we (o.a. OnbegrensdZeeuwsVlaanderen en Rootzz. via OnbegrensdZeeuwsVlaanderen) samen met het bedrijfsleven, het (beroeps)onderwijs en Rootzz om We nemen deel aan de klankbordgroep van het jongeren blijvend aan de streek te binden. Zeeland International Center (voorheen Expat Center). Daarnaast ondersteunen we financieel We zetten in op een grensoverschrijdende het grensinformatiepunt. arbeidsmarkt. We kijken daarbij naar

Jaarstukken 2025

Pagina 19 van 188

Gemeente Sluis arbeidsmigranten, expats en Balans op de arbeidsmarkt is een speerpunt dat seizoenarbeiders. We doen dit o.a. via een we randvoorwaardelijk hebben opgenomen in de financiële ondersteuning van het Expat economische agenda. Center, de financiering van het grensinformatiepunt en sectorbureau Balans op de arbeidsmarkt is een speerpunt dat grensarbeid en onze deelname aan de we randvoorwaardelijk hebben opgenomen in de Experimenteerregio Vlaams-Nederlandse economische agenda. arbeidsmobiliteit. Wat willen we bereiken: 3.Mobiele en digitale bereikbaarheid 3.A. Glasvezel is beschikbaar voor inwoners en bedrijven zowel in de kernen als in het buitengebied Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We houden toezicht op de uitrol van De Rijksweg in Eede is gedeeltelijk voorzien van glasvezel in de gemeente op basis van de glasvezel. In het buitengebied is nog geen gesloten overeenkomsten/convenanten beschikking over glasvezel. met Delta, KPN en GlasDraad en In alle kernen is men nog bezig met coördineren de uitrol, zodat de huisaansluitingen, 80% van de aanmeldingen is graafoverlast beperkt blijft. gerealiseerd. We sluiten op initiatief van de marktpartijen nieuwe overeenkomsten/convenanten voor de uitrol van glasvezel. 3B. Een dekkend mobiel netwerk in de gemeente Sluis met voldoende snelheid en capaciteit.

Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We onderhouden contacten met de We hebben gesprekken met Monet gevoerd die diverse providers en vereniging Monet hebben geleid tot de plaatsing van een antenne over het plaatsingsplan en behandelen op het parkeerterrein aan de Walendijk te aanvragen voor omgevingsvergunningen Breskens, passend binnen het antennebeleid. voor de plaatsing van nieuwe masten. Het antennebeleidsplan (2024) is hierbij ons uitgangspunt.

Jaarstukken 2025

Pagina 20 van 188

Gemeente Sluis

Wat heeft het gekost? (in duizenden euro's) Omschrijving

Begroting 2025

Realisatie 2025

Realisatie 2025 t.o.v. begroting 2025

Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo 32-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 2.229 2.229 - 1.832 1.559 -273 398 671 273 33-2 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 29 236 207 21 234 213 8 2 -6 34-2 Economische promotie 161 1.045 883 190 1.023 833 -29 21 50 43-2 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 300 319 19 496 524 28 -196 -205 -9 53-2 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 2 346 343 2 272 270 0 73 73 54-2 Musea 346 1.355 1.010 361 903 542 -15 452 468 55-2 Cultureel erfgoed 94 922 828 207 207 94 715 620 57-2 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 544 2.481 1.938 526 2.286 1.760 18 195 178 Totaal programma 2 3.705 8.933 5.228 3.428 7.008 3.581 278 1.925 1.647 Mutaties reserves 2.168 1.723 -445 2.062 1.794 -268 106 -71 -177 Resultaat na bestemming 5.874 10.656 4.783 5.490 8.802 3.312 384 1.854 1.470 Onttrekking aan reserves = Baten, Toevoeging aan reserves = Lasten

Beleidskader -

Visiedocument Krachtig verbonden (2021-2025) Coalitieakkoord 2022-2026 Westerscheldekust visie (2022) Visie op Streekpromotie en Gastheerschap (2021) Activiteitenplan Recreatie en Toerisme 2.0 Stimuleringsprogramma Gezondheidstoerisme (2019) Strandnota Toekomst van het strand (2016) Zeeuwse Kustvisie (2017) Zeeuws (Ozo) afspraken Arbeidsmarkt Verordening Participatiewet en Minimabeleid (2023) Kadernota Recreatief verblijf (2012) Regionaal bedrijventerreinprogramma Zeeuws-Vlaanderen 2023-2032 (2023) Nota Grondbeleid 2021 plus 1e herziening (2023) Masterplan Havengebied Breskens Ontwikkelingsplan Natuurlijk Stijlvol Cadzand-Bad (2006) Schilvisie Cadzand-Bad (2011) Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen Beleidskader Foodregio West-Zeeuws-Vlaanderen (2021) Masterplan Nieuwvliet Horecabeleid Sluis (2023) Nota Terrassenbeleid (2017) Nota Venten gemeente Sluis (2016) Algemene Verordening Ondergrondse infrastructuren Sluis (2014)

Jaarstukken 2025

Pagina 21 van 188

Gemeente Sluis

Programma 3 Wonen en Voorzieningen

Jaarstukken 2025

Pagina 22 van 188

Gemeente Sluis

Programma 3: Wonen en Voorzieningen Inleiding, de opgave Vraagstukken rondom nieuwbouw, de verbetering van de bestaande woningvoorraad en (het behoud van) voorzieningen bekijken we in onderlinge samenhang. In 2023 is daarvoor het Beleidsplan Wonen vastgesteld. Om een bijdrage te kunnen leveren aan de verdere economische ontwikkeling van de gemeente, de aantrekkelijkheid voor de arbeidsmarkt te verhogen en de leefbaarheid in onze gemeente verder te verbeteren, is het belangrijk dat de gemeente beschikt over voldoende woningen. Deze woningen dienen daarbij wel te voldoen aan de eisen van deze tijd: verduurzaamd en passend bij de veranderende bevolkingssamenstelling en bij de woonwensen van onze inwoners. We streven daarbij tevens naar een prettige, groene en veilige woonomgeving, die klimaatbestendig is en voldoende voorzieningen biedt. Voor het behoud van voorzieningen in de verschillende kernen, is het noodzakelijk dat er voldoende gebruikers zijn, om de kwaliteit en betaalbaarheid te garanderen. Voor maatschappelijke voorzieningen geldt verder dat deze bij voorkeur ondersteund worden door het vrijwillige kader uit de verschillende dorpsgemeenschappen. Ook de bereikbaarheid van deze voorzieningen is een aandachtspunt, mede vanwege de concentratie van voorzieningen, de vergrijzing van onze bevolking en een gewijzigd openbaar vervoersysteem. Speerpunten 1.

Nieuwbouw voor permanente bewoning 2. Transformatie van de bestaande woningvoorraad 3. Behouden van essentiële voorzieningen (zorg/onderwijs) in de gemeente 4. Aandacht voor de bereikbaarheid van voorzieningen Wat willen we bereiken: 1.Nieuwbouw voor permanente bewoning 1.A. Evenwichtige groei van de bevolking o.a. door nieuwbouw van de woningen voor permanente bewoning die kwalitatief en kwantitatief aansluit op de behoefte, met aandacht voor flexibel en aanpasbaar bouwen, gericht op kansrijke groepen en passend bij de behoefte van de arbeidsmarkt. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: Op 1 januari 2024 is het nieuwe woonbeleid In 2025 is er een evaluatie van het woonbeleid in werking getreden. Om het meerjaren uitgevoerd. N.a.v. deze evaluatie zijn in de uitvoeringsprogramma (4 tot 10 jaar) stap raadsvergadering van 18 september 2025 voor stap uit te voeren, zijn de momenten meerdere besluiten genomen met betrekking van woningbouwaanvragen verdeeld over tot het gemeentelijk woonbeleid. De twee momenten per jaar. Op die manier tranchegewijze behandeling van worden woningen gefaseerd over tien jaar woningbouwplannen is afgeschaft. Er geldt toegevoegd. Daarvoor sturen we proactief geen plafond meer voor het aantal te realiseren op volkshuisvestelijke en ruimtelijke kaders. woningen. De focus ligt op de betaalbaarheid van woningen. 1.B.

Verbeteren van de kwaliteit en beschikbaarheid van de bestaande woningen. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: De aanvraag van het Eind 2025 is gestart met de pilot voor het Volkshuisvestingsfonds is gehonoreerd. De Volkshuisvestingsfonds; 15 woningeigenaren insteek is om in vier kernen de verouderde hebben zich hiervoor aangemeld. Daarnaast particulieren woningvoorraad te konden in 2025 woningeigenaren gebruik Jaarstukken 2025

Pagina 23 van 188

Gemeente Sluis transformeren. We richten ons hierbij op het maken van de hiernaast genoemde kwalitatief verbeteren van deze regelingen/leningen. woningvoorraad. Hieronder wordt verduurzamen, renoveren en het levensbestendig maken verstaan. Er is een voorstel ingediend om te starten met een pilot samen met een externe partij. Met als doel om een werkwijze te ontwikkelen. Het is de bedoeling om begin 2025 hiermee te beginnen. Voor individuele woningeigenaren blijft de mogelijkheid bestaan om met de Stimuleringsregeling Duurzaam en Langer Thuis duurzaamheidsmaatregelen te treffen en/of levensloopmaatregelen. Daarnaast komen woningen met slechte energie labels in aanmerking voor de SPUK-regeling Lokale aanpak isolatie. 1.C. Beperken van de mogelijkheden om woningen die geschikt zijn voor permanente bewoningen als tweede woning te gebruiken en woningen die geschikt zijn voor permanente bewoning mogen max. 28 nachten per jaar worden verhuurd. Voorkomen dat nieuw te bouwen woningen die geschikt zijn voor permanente bewoning worden ingezet als tweede woning of om kortdurend toeristisch te verhuren. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: Op 22 juni 2023 zijn het Beleidsplan Wonen In 2025 is de “Rapportage 2025 Tweede 2023-2032 en de Huisvestingsverordening woninggebruik en toeristische verhuur” 2024 vastgesteld.

opgeleverd en ter kennisname gebracht aan de Raad, hierin is een eerste inzicht geboden. De Huisvestingsverordening regelt het Een verdere evaluatie van de gebruik van woningen in de woonkernen als Huisvestingsverordening zal plaatsvinden in tweede woning. Toeristische verhuur in de 2026. woonkernen is toegestaan tot maximaal 28 nachten, mits de eigenaar/verhuurder een registratienummer heeft en de meldingsplicht naleeft. Op 12 december 2023 zijn de beleidsregels voor het verlenen en intrekken van vergunningen voor het gebruik van een woning als tweede woning in de gemeente Sluis door het college vastgesteld. In dit document wordt beschreven hoe het college de in de Huisvestingsverordening Gemeente Sluis opgenomen bevoegdheid tot het verlenen, intrekken en weigeren van vergunningen voor het gebruik van een woning als tweede woning uitvoert. Op 6 mei 2024 is de “Beleidsnota Toezicht en Handhaving Huisvestingsverordening Gemeente Sluis 2024”vastgesteld. Dit kader beantwoordt de vraag hoe wij omgaan met toezicht en handhaving van de Huisvestingverordening Wat willen we bereiken:

Jaarstukken 2025

Pagina 24 van 188

Gemeente Sluis 2.Transformatie van bestaande woningvoorraad 2.A. We streven naar een samenhang van wonen en voorzieningen in de vijf dragende kernen. Essentiële voorzieningen, alsmede de kwaliteit hiervan, behouden door het aangaan van samenwerkingsverbanden dan wel anders te organiseren. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: In 2025 vindt de uitvoering plaats van de Visie De visie op wonen, zorg, welzijn en op wonen, zorg, welzijn en voorzieningen voorzieningen is vastgesteld in de raad van (besluitvorming voorzien in december 2024). 22 mei 2025. Deze visie is een aanvulling op het beleidsplan Wonen en borduurt voort op de beleidslijnen van Toekomstige Zorg (West) In 2025 zijn er behoefte- en Zeeuws-Vlaanderen, Krachtig Verbonden en capaciteitsonderzoeken uitgevoerd rondom Vitaal West Zeeuws-Vlaanderen. het Sport (accommodatie) beleid en CultuurOok via de Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen, en erfgoedbeleid. Ook zijn verenigingen en Regiodeals en Elke regio telt werken we aan organisaties actief betrokken via diverse het behoud van essentiële voorzieningen. bijeenkomsten. De input is gebruikt om de concept beleidsnota's op te stellen. Deze worden in 2026 aan uw raad aangeboden om vrij te geven voor inspraak en/of vast te stellen. Wat willen we bereiken: 3.Behoud van essentiële voorzieningen (zorg/onderwijs) in de gemeente 3.A.

Integraal beleid op het gebied van mobiliteit. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: De projectagenda met kaders, zoals Het mobiliteitsplan (dat gekoppeld is aan de opgenomen zal worden in het aanstaande regionale mobiliteitsstrategie) is in de gemeentelijk mobiliteitsplan, zullen verder commissie Samenleving/Middelen van worden uitgewerkt. Er zal een koppeling oktober 2025 aan de orde geweest. De raad plaatsvinden met de regionale heeft de keuze gemaakt om dit plan door te mobiliteitsstrategie. schuiven naar 2026 (na de verkiezingen).

Wat heeft het gekost (in duizenden euro's) Omschrijving 02-3 Burgerzaken 03-3 Beheer overige gebouwen en gronden 063-3 Parkeerbelasting 12-3 Openbare orde en veiligheid 21-3 Verkeer en vervoer 22-3 Parkeren 24-3 Economische havens en waterwegen 42-3 Onderwijshuisvesting

Jaarstukken 2025

Begroting 2025 Baten Lasten 70 68 3.992

417

Realisatie 2025

Saldo 70

Baten Lasten 52

349

71

65 -3.927

3.897

473

Saldo 52

Realisatie 2025 t.o.v. begroting 2025 Baten Lasten Saldo 18 18

402

-3

-56

-53

75 -3.822

94

-10

-104

-

358

358

-

282

282

-

76

76

282 -

7.390 638

7.108 638

278 1

7.234 516

6.956 515

4 -1

156 122

152 123

-

394

394

-

248

248

-

146

146

73

424

351

71

450

379

1

-26

-28

Pagina 25 van 188

Gemeente Sluis (in duizenden euro's) Omschrijving

Begroting 2025

Realisatie 2025

Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo 52-3 Sportaccommodaties 673 2.557 1.884 743 2.125 1.382 53-3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 54-3 Musea 55-3 Cultureel erfgoed 57-3 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 199 4.404 4.205 208 4.380 4.172 61-3 Samenkracht en burgerparticipatie 782 3.042 2.260 848 2.543 1.695 72-3 Riolering 5.781 3.695 -2.087 5.877 4.135 -1.742 75-3 Begraafplaatsen en crematoria 374 786 412 344 771 426 81-3 Ruimtelijke ordening 697 3.938 3.240 734 2.025 1.292 82-3 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 63 7 -56 133 5 -128 83-3 Wonen en bouwen 1.005 2.510 1.505 1.217 2.080 863 Totaal programma 3 13.987 30.693 16.705 14.423 27.393 12.970 Mutaties reserves 6.332 6.555 222 4.364 6.785 2.421 Resultaat na bestemming 20.320 37.247 16.928 18.786 34.177 15.391

Realisatie 2025 t.o.v. begroting 2025 Baten Lasten Saldo -70

432

502

-

-

-

-

-

-

-9

24

33

-67 -95

499 -441

565 -345

30

15

-15

-36

1.912

1.949

-71

1

72

-213

430

643

-435 1.969

3.300 3.735 -230 -2.199

1.533

3.070

1.537

Onttrekking aan reserves = Baten, Toevoeging aan reserves = Lasten

Beleidskader -

-

Visiedocument Krachtig verbonden (2021-2025) Coalitieakkoord 2022-2026 Verordening Leningen Duurzaam en Langer Thuis Sluis (2022) Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024 Beleidsplan Kindvoorzieningen gemeente Sluis 2021-2024 Algemene subsidieverordening 2015, inclusief wijzigingen Visie op Musea gemeente Sluis 2021 Beleidsplan wonen (2023) Prestatieafspraken met Woongoed ZVL Masterplan Voorzieningen (2011) Erfgoedvisie (2013) Nota Strategisch eigendommenbeleid (2012) Convenant met stads- en dorpsraden Ambitiedocument Wederopbouw Oostburg: Kwaliteiten en kansen Toetsingskader bij afgifte omgevingsvergunningen Kerkenvisie Sluis 2018 Beheerplan speelvoorzieningen 2021 Beheerplan Gebouwen 2013-2020 Voorwerpen in de openbare ruimte gemeente Sluis 2016

Jaarstukken 2025

Pagina 26 van 188

Gemeente Sluis

Programma 4 Sociaal Domein

Jaarstukken 2025

Pagina 27 van 188

Gemeente Sluis

Programma 4: Sociaal Domein Inleiding, de opgave Sinds de decentralisaties van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning Sinds de decentralisaties van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning en begeleiding van kwetsbare inwoners. De kern van het sociaal domein bestaat uit de uitvoering van drie wetten: de Participatiewet, de Wet jeugdhulp en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. De uitvoering van deze wetten is echter nauw verbonden met de uitvoering van de Wet passend onderwijs, de Wet inburgering, de Wet schuldhulpverlening, de Wet publieke gezondheid, de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de aanpak personen met verward gedrag. Al deze wetten zijn instrumenten om de ondersteuning van kwetsbare inwoners gestalte te geven. Als we spreken over het sociaal domein, dan bedoelen we het samenspel tussen alle sectoren die te maken hebben met de sociale kant van het gemeentelijke beleid: zorg, welzijn, onderwijs, gezondheidszorg, opvoeding, inburgering en sociale activering. Het gaat voor de individuele inwoner om het samenspel van de gemeenschap en het zorgaanbod van professionals. Vandaar dat we ook inzetten op burgerparticipatie. We dragen bij aan het versterken van (dorps-) gemeenschappen.

Sociale contacten, mantelzorg, burenbetrokkenheid en andere vormen van steun uit de gemeenschap hebben effect op de mate waarop mensen een beroep doen op onze zorgsystemen. We streven bij de dienstverlening aan onze inwoners naar een ondersteunings- en hulpaanbod dat past bij wat mensen nodig hebben en dat effectief, dichtbij en betaalbaar is. Laagdrempelig en zonder wachtlijsten. Inwoners vragen daarbij om een integrale benadering van hun vraag en het zorg- en ondersteuningsaanbod. Niet alleen geredeneerd vanuit de wettelijke taak en het aanbod van de gemeente, maar vanuit de belevingswereld van inwoners. Inwoners hebben immers ook te maken met het aanbod vanuit zorgaanbieders, huisartsen, onderwijs, kinderopvang en de GGD. We werken daarom intensief samen (o.a. het programma Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen en de Zeeuwse Zorgcoalitie). We kijken hierbij over de grenzen van de afzonderlijke wetten en financieringsstromen heen, maar met oog voor ieders rol, verantwoordelijkheid en mogelijkheden. Van monodisciplinair naar multidisciplinair. De cliënt staat daarbij centraal. Het doel is dat het aanbod complementair is en de aanpak afgestemd. Naast het bieden van toegang tot zorg en ondersteuning gaan we ook meer inzetten op preventie en ombuigen van zorg. We doen dit vanuit het gedachtengoed van Positieve Gezondheid.

Dit houdt in dat de gezondheid die mensen ervaren niet alleen wordt bepaald door de afwezigheid van ziekte, maar ook door de financiële, mentale en sociaalmaatschappelijke omstandigheden. Inzetten op preventie betekent ook dat de inzet en focus van de gemeente moet verschuiven van zorg naar welzijn (van individueel maatwerk naar collectieve indicatievrije activiteiten). De toenemende zorgkloof – de vraag naar zorg neemt toe (o.a. door vergrijzing), terwijl het aanbod van zorg afneemt (met name door een tekort aan personeel) – vraagt verder dat we, naast preventie, ook gebruik maken van onze ruimtelijke instrumenten om wonen, zorg en voorzieningen dichter bij elkaar te brengen en zo de reisbewegingen van ouderen en professionals te beperken en (sociale) ontmoetingen te stimuleren. Zo werken we aan gemeenschapsontwikkeling.

Jaarstukken 2025

Pagina 28 van 188

Gemeente Sluis Speerpunten 1. Meer preventie door ombuigen van zorg naar welzijn 2. Integrale toegang en dienstverlening 3. Clusteren van wonen, zorg en voorzieningen 4. Betere grip en sturing op uitgaven Wat willen we bereiken: 1.meer preventie door ombuigen van zorg naar welzijn 1.A. De inzet en focus van de gemeente verschuift van zorg naar welzijn. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: De inrichting van onze De samenwerking binnen Kerngezond Sluis uitvoeringsorganisatie en ketenpartners loopt. Enkele projecten zijn gestart, die zich krijgt steeds meer vorm. We starten met richten op de samenwerking tussen Porthos en de Kerngezond methodiek. Door in te de eerstelijnszorg. zetten op preventie voorkomen we een deel van de duurdere zorg. We kijken opnieuw naar de rol en De visie op brede dienstverlening is vastgesteld verantwoordelijkheid van de gemeente. en op basis hiervan is een projectleider We kijken daarbij ook naar de inrichting aangesteld om het project concreet vorm te van onze uitvoeringsorganisatie en naar geven. Het project richt zich op een integrale mogelijke samenwerking in de keten en in werkwijze voor herkenbare, toegankelijke en de regio. laagdrempelige dienstverlening aan inwoners In het tweede kwartaal van 2025 komen van 0 tot 100+ jaar met een hulp- of we met een geactualiseerde visie op de ondersteuningsbehoefte.

We werken naar een organisatie van zorg, ondersteuning en integraal toegangsteam toe. In 2026 wordt het preventie aan inwoners in Sluis waaronder project verder uitgewerkt en geïmplementeerd. de uitvoering van het sociaal domein (Porthos). Bij het opstellen van die visie betrekken we ook de adviesraden en externe zorgpartners. 1.B. Een gezond, veilig en prettig leefklimaat. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: Er wordt uitvoering gegeven aan de Brede De gemeente Sluis zet in regionaal verband met SPUK- regeling in het kader van sport en Terneuzen en Hulst in op een integrale bewegen, gezondheidsbevordering, preventieve gezondheidsaanpak voor alle cultuurparticipatie en het versterken van leeftijden. De focus ligt op valpreventie, het de sociale basis. stimuleren van beweging en het versterken van sociaal contact onder ouderen. De ketenaanpak valpreventie is afgerond en gereed voor implementatie binnen de gemeente Sluis. Binnen het onderwijs en de vrije tijd wordt gewerkt aan het bevorderen van een gezonde leefstijl bij kinderen en jongeren door middel van leefstijl- en beweegscans, onder- en naschoolse sport- en spelactiviteiten en een doorlopende leerlijn Jong leren eten. Daarnaast ondersteunt de gemeente gezondheidsbevorderende initiatieven en wordt er geïnvesteerd in sportattributen voor gymzalen.

Jaarstukken 2025

Pagina 29 van 188

Gemeente Sluis In het vastgestelde beleidsplan (december 2025) Sociaal Domein zijn de kaders opgenomen voor het versterken van de Sociale Basis. 1.C. Alle jeugdigen binnen de gemeente Sluis groeien veilig op, krijgen de kansen om hun talenten te ontwikkelen en naar vermogen mee te doen. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We geven uitvoering aan de regiovisie Afgelopen jaar hebben we uitvoering gegeven jeugd. De hervormingsagenda jeugd is aan de Regiovisie Jeugd via twee sporen: lokaal daarbij de leidraad. en regionaal. Lokaal hebben we hier vorm aan gegeven door middel van een pilot, die op 1 maart is gestart. Hierbij hebben we ingezet op het bieden van passende jeugdhulp door onze jeugdconsulenten en casusregisseurs, waardoor de kwaliteit van de hulp toeneemt en de kosten afnemen. Daarnaast hebben we gekeken naar de samenwerking met het onderwijs en de kinderopvang en hoe we hier verder vervolg aan kunnen geven, om te stimuleren dat kinderen in de reguliere setting blijven. De uitkomsten hiervan volgen in 2026 en 2027. Ook hebben we in 2025 de voorbereidingen getroffen voor de samenwerking met het Jongerenloket Terneuzen. Per 1 januari is ook het jongerenloket in de gemeente Sluis een feit. Op Zeeuws niveau hebben we hier uitvoering aan gegeven met een aanbesteding, om ervoor te zorgen dat jeugdhulp in Zeeland mogelijk blijft.

Ook is er op Zeeuws niveau gewerkt aan de afbakening van jeugdhulp, die een doorvertaling heeft gekregen in de integrale verordening sociaal domein van de gemeente Sluis. Verder heeft de om- en afbouw van JeugdzorgPlus veel aandacht gehad in Zeeland. We onderzoeken mogelijkheden voor kleinschalige opvang met een pilot bij Juvent. Dit jaar hebben we 610 jeugdigen en/of hun ouders ondersteund met jeugdhulp. 1.D. Via (een vorm van) gratis kinderopvang bijdragen aan verhoging van arbeidsmarktparticipatie, behoud van kinderen in het Nederlandse onderwijssysteem, het voorkomen van ontwikkelachterstanden bij jonge kinderen en het bevorderen van kansengelijkheid. Het beoogde lange termijneffect is minder schooluitval en lagere zorgkosten. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We investeren in een verdere verhoging Het eerste jaar van de Voorschool Sluis is van de kwaliteit van het educatieve afgelopen. De kwantitatieve doelen zijn aanbod van de kinderopvang. Zowel gerealiseerd. lokaal als Zeeuws-Vlaams werken we een Met de start op 1 januari 2025 namen 282 van plan uit om de succesvolle aanpak van de de 386 2- en 3- jarigen (wonend in de 10 kernen startgroepen te verduurzamen met Voorschool locatie) deel aan de Voorschool, (voorschoolse opvang). De inclusieve

Jaarstukken 2025

Pagina 30 van 188

Gemeente Sluis gedachte wordt verder vormgegeven door waarvan 44 doelgroepkinderen met een VVE het investeren in preventieve indicatie. ondersteuning en interprofessionele Op basis van de telling in oktober 2025 blijkt dit samenwerking. aantal gestegen naar een deelname van 301 peuters, waarvan 55 doelgroepkinderen. Dit is een bereik van 82%. Ook steeg het gemiddeld aantal uren dat per peuter wordt afgenomen. Samen met de gemeenten Hulst en Terneuzen en de andere stakeholders willen we de voorziening toekomstbestendig maken. In 2025 voerden we de eerste acties in het kader van de subsidieaanvraag Regiodeal en het opnemen als kans in het conceptplan vitale regio's uit. 1.E. Het bestrijden van energiearmoede Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We zetten in op bewustwording en We hebben uitvoering gegeven aan de regeling energiebesparing, ook onder inwoners met energiearmoede. een beperkt inkomen. We gaven uitvoering aan de regeling energiearmoede. Wat willen we bereiken: 2.Intergrale toegang en dienstverlening 2.A. De gemeente streeft naar een hulp- en ondersteuningsaanbod dat past bij wat de inwoners nodig hebben. De basisdienstverlening is op orde. Aanvragen worden afgewerkt binnen de wettelijke termijn. De hulpvraag van de inwoner wordt integraal benaderd, vanuit ieders rol, verantwoordelijkheid en bevoegdheid, maar ook vanuit ieders expertise en mogelijkheden.