a. Grondstoffenbeleid 2025-2029

6.3 Sorteeranalyse Waarom Jaarlijks laten we een sorteeranalyse van fijn brandbaar restafval doen. In een sorteeranalyse leren we wat er nog aan grondstoffen in ons restafval zit. De Afvalspiegel voerde dit tot en met 2023 voor ons uit. Zij zijn een onafhankelijk bedrijf. De Afvalspiegel werkte voor ons via het O.L.A.Z.. Onze sorteeranalyses zijn voor een groot deel de bron voor onze nieuwe doelen. Want we leren op welke grondstoffen we onze doelen kunnen richten. Hieronder volgen de resultaten van 2023. Resultaten De Afvalspiegel vond etensresten en tuinafval, maar ook papier, karton en PMD. In ons fijn restafval zat glas en textiel. En zelfs gevaarlijke spullen zoals verf en medicijnen, en E-waste zoals lampen en wekkers. Het viel op dat we nog goede spullen weggooien. Dat is zonde. Want we willen juist dat iedereen de grondstoffen goed van het restafval scheidt. In afbeelding 9‘Samenstelling fijn restafval [kg] per inwoner’ verduidelijkt de Afvalspiegel hoeveel grondstoffen ze per jaar bij een inwoner in het restafval vinden. Dit baseerden zij op onze inzamelcijfers van 2023. En op hun sorteeranalyse op steekproeven uit drie gebieden. Uit elk gebied is 750 kilogram fijn restafval geanalyseerd: 1. Oostburg 2. Sluis 3. Buitengebied Afbeelding 9: Samenstelling fijn restafval [kg] per inwoner.

33

De

Afvalspiegel

vergeleek

hun

resultaten

met

de

hoeveelheden die wij wel gescheiden inzamelden in 2023. Wij zamelden gescheiden in op de milieustraat en aan huis of met een openbaar inzamelpunt. Deze vergelijking zien we in grafiek 3 ‘Vergelijking van grondstof in restafval tegenover gescheiden inzameling’. We zien dat 30% GFT en 41% PMD bij het restafval terecht kwam. De Afvalspiegel berekende dat er 73 kg per inwoner per jaar aan GFT bij het restafval belandt. Dit is 30% van al het GFT dat een inwoner gemiddeld heeft. Het aandeel aan GFT willen

Grafiek 3: Vergelijking van grondstof in restafval tegenover gescheiden inzameling. We vergelijken het aandeel van een grondstof dat gescheiden ingezameld is met wat er nog uit het restafval te halen valt.

we minderen. Zo mindert de hoeveelheid restafval. We analyseerden welk GFT er in ons restafval zit. De ene helft (50%) is voedsel. Dit voedsel was misschien over datum, of er zat een klein plekje op. Dit zien we op afbeelding 10 ‘Er valt GFT uit het restafval te winnen’. De andere 50% is GFT dat we niet kunnen eten. Voorbeelden zijn: bladeren, botten of schillen. We zien dat inwoners voedsel met de verpakking er rond bij het restafval gooien. Dit gebeurt vooral als het voedsel bijvoorbeeld over de houdbaarheidsdatum is. Dit is niet goed.

Afbeelding 10: Er valt GFT uit het fijn restafval te winnen. Bijvoorbeeld: brood, fruit en zuivel.

Rottend voedsel stinkt. Dat vindt niemand fijn en zorgt voor klachten over het restafval. Dit kan het draagvlak voor ons laagfrequent inzamelen van restafval in gevaar brengen. Wat ook opvalt uit de sorteeranalyse is dat 1,4% E-waste in ons restafval zit. E-waste is alles waar een stekker aan zit. In E-waste zitten mineralen en verschillende metalen, zoals goud. Die metalen maken van E-waste een waardevolle grondstof. Afbeelding 11 ‘Het E-waste uit ons buitengebied’ laat zien wat we aan huis konden inzamelen. Deze foto nam de Afvalspiegel in november 2023. De verkoper van nieuwe elektrische apparaten is verplicht om E-waste in te nemen. Maar daar denkt de koper vaak niet aan.

Vooral

het

kleine

E-waste

belandt

in

Afbeelding 11: Het E-waste uit ons buitengebied. De Afvalspiegel vond allerlei klein E-waste. Voorbeelden zijn: waterkoker, wekker en brandmelder.

de

verbrandingsoven. Terwijl het waarde heeft en vaak nog te repareren valt.

34

7 Communicatie en participatie We vertellen u in dit hoofdstuk over onze communicatie en participatie. Hier leggen we uit hoe we iedereen informatie geven over onze plannen. En over de veranderingen. Goede communicatie en participatie is heel belangrijk. Want we willen iedereen meekrijgen ‘met de neus in dezelfde richting’.

We laten zien dat afval scheiden normaal is. Dat we van afval naar grondstof gaan. We willen dat inwoners grondstoffen in het restafval waarderen en daardoor meer sorteren. We leggen uit waarom dit nodig is. En we laten op een positieve manier zien welk gedrag we verwachten.

Hiervoor maken we een communicatieplan. In dit plan staat wat we doen voordat we beginnen, hoe we starten en hoe we kijken of het werkt. Dit plan helpt ons om onze boodschap helder over te brengen. Onze boodschap heeft vijf belangrijke manieren van aanpak: Persoonlijk:

We geven informatie die gericht is aan de inwoner.

Eenvoudig:

We willen dat iedereen snapt waar het over gaat.

Herhalend:

We vertellen de informatie vaak. Zo vergeet niemand het.

Met beelden:

We gebruiken plaatjes om alles makkelijker te begrijpen.

Positief:

We laten zien wat goed gaat en stimuleren goed gedrag.

Ons communicatieplan heeft de volgende doelen: Praktische informatie geven. Inwoners enthousiast maken. Gedrag veranderen. Goed gedrag aanmoedigen.

We zijn herkenbaar door onze bekende stijl “Sluis aan de Bak”. We sturen en ontvangen informatie op verschillende manieren en via verschillende kanalen. Dat heet participatie. We laten die verbinding met een cirkelvormig schema op de volgende pagina zien (zie afbeelding 13). We gebruiken eenvoudige beelden. Een voorbeeld hiervan is afbeelding 12 ‘Voorbeeld van eenvoudige communicatie’. We passen dit toe in de bestaande middelen. Voorbeelden zijn: brieven, flyers en sociale media. We zetten ook in op het vaker gebruiken van onze digitale middelen: Push berichten via de afval-app van de inzameldienst. Platform SamenSluis. Webformulieren. De inzameldienst neemt de webformulieren en

Afbeelding 12: Voorbeeld van eenvoudige communicatie. We kunnen meer OPK inzamelen als iedereen het karton kleiner maakt. De beste manier is platvouwen.

het beheer van deze over. De webformulieren worden onderdeel van de website van de inzameldienst en/of de ZRD-afvalapp.

35

We sluiten aan bij de bestaande acties en campagnes. We ondersteunen ten minste twee acties per jaar. En we willen aanwezig zijn op straat. Want dit is de beste plek om de inwoners te bereiken: vlakbij huis en vlakbij het inzamelmiddel. De afvalcoach van de inzameldienst zetten we zo veel als mogelijk in. De afvalcoach kan controleren en informeren. Daar waar nodig treden we handhavend op. Ook dit is participeren. Handhavend optreden is aan de gemeentelijke handhaving. We willen handhaving en de afvalcoach kunnen ondersteunen. Daarom plaatsen we (nep-) camera’s bij de inzamelmiddelen op straat en/of parking. Camera’s zijn de enige werkende manier om deze aanwezige problemen in onze openbare ruimte op te lossen: Bijplaatsingen. Vervuiling van grondstoffenstromen zoals textiel. We werken vooral goed en actief samen met onze partners. Want we bereiken onze doelen het beste samen met elkaar.

Afbeelding 13: Partners in participatie.

36

8 Kosten De prijzen voor het ophalen en verwerken van afval stijgen. Sinds 2021 tot nu toe zijn de kosten al hoger geworden. En we verwachten dat ze steeds hoger worden. Elk jaar verwachten we een stijging van 8%. We baseren ons op de Panteia indexering.

Panteia is een onderzoeksbureau dat de kostenontwikkelingen in het wegvervoer monitort. De afgelopen kostenontwikkelingen laten we zien in grafiek 4 ‘Panteia indexering [%] per jaar’. De gemiddelde indexering in de afgelopen vijf jaar is 6%. Maar wij kiezen voor 8%. Omdat 8% veiliger is dan het gemiddelde vergeleken met de hogere indexeringen van de afgelopen jaren.

Grafiek 4 Panteia indexering [%] per jaar.

Daarnaast zijn er soms extra kosten voor bijzondere projecten. Zoals het verbeteren van afvalscheiding en het informeren van inwoners hierover. Deze extra uitgaven zijn alleen in het jaar van het project. Een overzicht van deze kosten zit in de bijlage.

37

9 Planning 2025 Activiteit

Verantwoordelijke

Monitoren kwaliteit en hoeveelheid ingezamelde grondstoffen en afval

Gemeente Sluis & Extern bureau

Communicatieplan opstellen

Extern bureau & Gemeente Sluis

Vaststellen Uitvoeringsprogramma grondstoffenbeleid

Gemeente Sluis

Inzetten afvalcoach

ZRD & Gemeente Sluis

Inzetten (nep-)camera’s

Gemeente Sluis

GFT service verfijnen

ZRD

PMD service verfijnen

ZRD & Gemeente Sluis

Omzetten van luierinzameling pilot naar vast programma

Gemeente Sluis & Extern bureau

Invoeren beperking grof huishoudelijk afval

ZRD

Plichten en wensen afvalstoffenheffing onderzoeken en verkeerde situaties oplossen

Extern bureau & Gemeente Sluis

Plaatsen inzamelmiddelen hoogbouw kernen

Extern bureau & Gemeente Sluis

Plaatsen inzamelmiddelen kust

Extern bureau & Gemeente Sluis

2026

2027

2028

2029

38

2025 Activiteit

Verantwoordelijke

Diftar in Zeeland monitoren

O.L.A.Z. & Gemeente Sluis

DIFTAR invoeren

Gemeente Sluis & ZRD

E-waste service lanceren

ZRD & Gemeente Sluis

Onderzoeken mobiele milieustraat

ZRD & O.L.A.Z.

Onderzoeken van de mogelijkheden voor hergebruik van materialen en producten afkomstig van de milieustraat Sluis. alsmede het inrichten van een ambachtscentrum in Zeeuws-Vlaanderen

ZRD & O.L.A.Z.

Vaststellen Afvalstoffenverordening 2027 van de gemeente Sluis

Gemeente Sluis

Vaststellen Uitvoeringsbesluit Afvalstoffenverordening 2027 van de gemeente Sluis

Gemeente Sluis

Evalueer voortgang behalen doelstellingen

Gemeente Sluis & ZRD

Diensten en faciliteiten verfijnen op basis van ervaringen en feedback

Gemeente Sluis & ZRD

Samenwerken met partners

Gemeente Sluis & partners

2026

2027

2028

2029

Legenda = actief = mogelijk actief

39

10 Besluit Het nieuwe Grondstoffenbeleid van de gemeente Sluis is een groot en belangrijk plan. We willen de omgeving waarin we leven beter maken door afval en grondstoffen goed aan te pakken. In het plan staan heldere doelen, ambities en nieuwe ideeën. We vinden het belangrijk dat u als inwoner meedoet. Samen maken we van Sluis een duurzame gemeente waar we allemaal trots op zijn. En waar iedereen aan helpt.

40

11 Begrippenlijst Begrip

Betekenis

Afvalcoach

Iemand in dienst van de inzameldienst. Deze persoon helpt onze inwoners om afval beter te scheiden. Deze persoon kent de verschillende grondstoffen en geeft hierover advies.

Afvalstoffenheffing

Geld dat u aan de gemeente betaalt voor het ophalen en verwerken van uw huishoudelijk afval en huishoudelijke grondstoffen.

Afvalstoffenverordening

De regels over afval en grondstoffen weggooien en ophalen. Het uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening gaat daar dieper op in.

Bedrijfsafval

Materiaal dat vrijkomt bij bedrijfsmatige activiteiten. Het is geen huishoudelijk afval. Gemeente Sluis zamelt geen bedrijfsafval in.

Bijplaatsing

Materiaal dat naast een inzamelmiddel achtergelaten wordt. Vaak gaat het om een verzameling van grondstoffen en afval.

Burgerakkoord

Een afspraak tussen inwoners en een gemeente om samen te werken aan een schone, groene plek.

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Een organisatie op initiatief van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) Het publiceert betrouwbare statistische informatie over allerlei thema’s waaronder huishoudelijk afval en huishoudelijke grondstoffen.

Circulaire Economie (CE)

Een manier van leven met een zo laag mogelijke milieu impact. Een manier waarbij we producten en materialen zoveel mogelijk opnieuw gebruiken en zo min mogelijk afval maken.

Container

Inzamelmiddel om grondstoffen of afval in te doen.

Druppel

Een middel dat een gesloten inzamelmiddel opent. Het identificeert de gebruiker.

Duurzaamheid

Een niveau dat aangeeft hoe lang iets geschikt is, of bestemd is, om te bestaan. Bijvoorbeeld: nu zorgen voor de aarde zodat mensen nu en in de verre toekomst goed kunnen leven.

41

Begrip

Betekenis

Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA)

Europese regels die vertellen hoe u afval veilig naar andere landen kunt brengen. Deze regels zijn meteen in alle Europese landen geldig. Ze gelden binnen Europa. En ze gelden ook voor het wel of niet brengen naar niet-Europese landen.

E-waste

Een grondstof. Andere benaming voor 'elektronisch afval'. Het gaat om alle producten met een batterij, stekker of elektrisch snoer.

Fijn restafval

Dit gooien we weg om te laten verbranden. We kunnen het niet blijven gebruiken, repareren of recyclen. Het is geen grondstof.

Gedifferentieerde tarieven (DIFTAR)

Een manier van betalen voor afval waarbij de inwoner alleen betaalt voor de hoeveelheid afval die hij weggooit.

Glas

Een grondstof. Verpakkingsglas gaat naar de containers in de openbare ruimte. En vlakglas zoals magnetronschalen brengen we naar de milieustraat. We houden beide soorten glas apart van elkaar. Want we moeten ze omsmelten op andere temperaturen. Mengen zorgt dus voor vervuiling.

Green Deal

Een groot plan om Europa in 2050 te laten leven zonder slecht te zijn voor het klimaat.

Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT)

Een grondstof. Restjes van groente-, fruit- en fijn tuinafval en etensresten die we apart verzamelen om compost van te maken.

Grof tuinafval

Een grondstof. Het is vooral groot snoeiafval. We brengen dit naar de milieustraat. Of we bundelen het en geven het op jaarlijks vooraf vastgestelde dagen mee met de inzameldienst.

Grof huishoudelijk afval

Dit is om te laten verbranden. We kunnen het niet blijven gebruiken, repareren of recyclen. Het is geen grondstof. Het hoort niet bij het fijn restafval. Dit brengen we weg naar de milieustraat. Of we geven het op jaarlijks vooraf vastgestelde dagen mee met de inzameldienst.

Grondstof

Materiaal dat uit de natuur komt en dat we voor de eerste keer gebruiken. Zoals hout uit bomen of olie uit de grond. En materiaal dat we kunnen veranderen om er nieuwe dingen van te maken. Zoals papier of etensresten.

42

Begrip

Betekenis

Grondstoffenbeleid

Een document dat uitlegt wat de gemeente Sluis wil doen aan de grondstoffen die uit huishoudelijk restafval te halen zijn.

Grondstoffenstromen

Verschillende soorten grondstoffen die we apart verzamelen.

Hergebruiken

Het opnieuw gebruiken van materialen of spullen. Dit is anders dan recyclen. Want de oude spullen moeten we niet eerst veranderen.

Innovatie in afvalinzameling

Nieuwe manieren om afval op te halen, zoals met speciale pasjes of slimme vuilniswagens.

Instrumenten

Manieren om iets te veranderen, te maken of te bereiken.

Integraal Beleidsplan Duurzaamheid (IBD)

Een plan dat laat zien hoe Sluis zorgt voor een duurzame plek.

Inzameldienst

Een organisatie die het afval en de grondstoffen ophaalt. Dit is de: Zeeuwse Reinigingsdienst (ZRD).

Inzamelmiddel

Het voorwerp dat we gebruiken om afval of een grondstof in te verzamelen. Dit kan een container, zak of cocon zijn.

Kaderrichtlijn Afvalstoffen (KRA)

Regels uit Europa die zeggen dat we minder afval moeten maken en meer opnieuw moeten gebruiken.

Kwaliteit

De staat van materiaal.

Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3) en Circulair Materialenplan (CMP)

Regels voor het schoonhouden van Nederland door goed met afval en grondstoffen om te gaan.

Luier

Een grondstof. Vochtabsorberend ondergoed dat urine en poep opvangt. Het is mogelijk om dit te veranderen in plastics, biogas en biomassa.

Milieustraat

Een plek waar inwoners hun afval en grondstoffen naartoe brengen en gescheiden inleveren.

Monitoren

Opvolgen.

43

Begrip

Betekenis

Omgevingswet

Een Nederlandse wet met regels voor het goed omgaan met alles wat te maken heeft met onze omgeving.

Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (O.L.A.Z.)

Een organisatie waarin alle gemeenten in Zeeland samenwerken om afval en grondstoffen goed in te zamelen en te verwerken.

Oud Papier en Karton (OPK)

Een grondstof. We maken er opnieuw papier of karton van.

Plastic- en Metalen verpakkingen en Drankkartons (PMD)

Een grondstof. We verwerken het materiaal zodat we het opnieuw kunnen toepassen.

PMD-zak

Zak waar u PMD in doet. Dit is een inzamelmiddel.

Race Against Waste

Een project op scholen om kinderen te leren hoe ze minder afval kunnen maken en beter kunnen recyclen.

Recyclen

Grondstoffen veranderen om nieuwe dingen van te maken. Dit is anders dan spullen opnieuw gebruiken, want bij recyclen maakt u van oude spullen iets nieuws.

Restafval

Dit is het afval dat we verbranden. We kunnen het niet blijven gebruiken, repareren of recyclen. Het bestaat uit: grof huishoudelijk afval, het brandbaar afval dat op de milieustraat terechtkomt en het fijn restafval.

Sorteeranalyse

Een onderzoek dat analyseert door te sorteren. Bijvoorbeeld een onderzoek over het fijn brandbaar restafval en het aandeel aan waardevolle grondstoffenstromen in dit restafval.

Textiel

Een grondstof. We halen oude kleding en stoffen uit elkaar en maken er nieuwe kleding van.

Van Afval naar Grondstof Huishoudelijk Afval (VANG-HHA)

Een uitvoeringsprogramma op initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Rijkswaterstaat en de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor afval- en reinigings- Diensten (NVRD). Het programma stimuleert grondstoffen gescheiden in te zamelen waardoor het gewicht aan brandbaar restafval moet dalen.

Vervuiling

Verkeerd materiaal ergens aan toegevoegd.

44

Begrip

Betekenis

Zeeuws Beleid Circulaire Economie

Een plan dat laat zien hoe Zeeland zorgt voor een duurzame plek.

Zeeuwse Reinigingsdienst (ZRD)

De inzameldienst. Een organisatie die in zeven gemeenten van Zeeland het afval en de grondstoffen ophaalt. De ZRD beheert alle milieustraten in Zeeland.

45