a. Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024 Samen verantwoordelijk, inclusief en ondersteunend. Samenkracht.

1. Inhoud

2

1.

Sociaal Domein

4

1.1.

Samenkracht

4

1.2.

Eén Sociaal Domein

4

1.3.

Visiedocument Krachtig Verbonden

4

1.4.

Naast wettelijke- ook financiële kaders

5

2.

Basiswaarden

6

3.

Sluis in Samenkracht

7

3.1.

Sociale samenhang

7

3.1.1.

Eigen kracht

7

3.1.2.

Verschillende taken en functies welzijnswerk en maatschappelijk werk

7

3.1.3.

Ondersteuning vrijwilligers

7

3.1.4.

Wmo

8

3.1.5.

Efficiëntere en effectievere dienstverlening

8

3.2.

Burgerparticipatie

8

3.2.1.

Burgerinitiatieven

9

3.2.2.

Meedenken

9

3.3.

Bovenregionale Samenwerking

10

4.

Inclusief Sluis

11

4.1.

Participatie in de vorm van werk

11

4.1.1.

De Wet banenafspraak

11

4.1.2.

Ondersteuning bij armoede

11

4.2.

Weer aan het werk

12

4.3.

Dienstverlening

12

4.4.

Spreiding van voorzieningen

12

4.5.

Gezond en sportief Sluis

12

4.6.

Ondersteuning bij de overgang van opvang naar onderwijs

13

4.7.

Vervoer

13

4.7.1.

School- en leerlingenvervoer

13

4.7.2.

Vervoer van en naar (algemene) voorzieningen

13

4.8.

Ondersteuning aan nieuwe inwoners van Sluis

14

5.

Toegankelijk, laagdrempelig en doelmatig

15

5.1.

Integrale toegang

15

5.2.

Integrale zorgcentra

16

5.3.

Veilig opgroeien en ontwikkelen

16

5.3.1.

Transformatieagenda Jeugd Zeeland

16

5.3.2.

Preventie: Jeugd- en Jongerenwerk

17

5.3.3.

Tijdig passende zorg

17

5.3.4.

Integrale benadering

18

5.3.5.

Stijgende vraag naar jeugdhulp

18

5.3.6.

Regionale Samenwerking

18

5.3.7.

Cijfers Jeugdhulp

18

5.3.7.1.

Van verblijfszorg naar ambulante ondersteuning

19

5.3.7.2.

Sluis in vergelijking met regiogemeenten

19

5.3.7.3.

Conclusie

20

5.3.8.

Beleidswensen en vraagstukken

20

5.4.

Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

20

5.4.1.

Landelijke en regionale aanpak

20

5.4.2.

Pilot verkorten Jeugdbeschermingsketen ‘Vaart in Veiligheid’

21

5.4.2.1.

Integrale benadering en systemische methodiek bij onveiligheid

21

6.

Toekomstbestendig en kostenbewust

22

6.1.

Ontwikkelingen

22

6.2.

Monitoring

23

6.3.

Kostenbewust en resultaatgericht

24

6.4.

Effecten beleid Sociaal Domein in Sluis

24

6.5.

Cliëntervaring en Evaluaties

24

6.6.

Rechtmatigheid en doelmatigheid op basis van uitgaven

25

6.7.

Toekomstige ontwikkelingen met financiële impact

25

7.

Tot slot

27

Bijlagen

28

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

3

1. Sociaal Domein In de kadernota 2019-2022 en de begroting 2019-2022 is gesigna-

1.1.

Samenkracht

leerd dat Sluis, zoals veel gemeenten in Nederland, te maken heeft met

In de gemeente Sluis is in 2018 in het coalitieprogramma

oplopende tekorten in het sociaal domein. Daarom is in de begroting

nomen dat de dienstverlening en ondersteuning vanuit de gemeente

voor 2019 t/m 2022 een taakstellende bezuiniging opgenomen die

gebaseerd is op ‘Samenkracht’ 1. Sluis is een gemeente voor en door de

oploopt tot circa 1,7 miljoen euro in 2022. Dit noopt ons om kritisch

inwoners. Alleen samen lukt het om iedereen mee te laten doen in de

te kijken naar ons beleid ten aanzien van het Sociaal Domein, rekening

samenleving binnen de gemeentegrenzen. Samenkracht betekent ook

houdend met de financiële, inhoudelijke, beleidsmatige en juridische

het bundelen van belangrijke steunpilaren (organisaties en inwoners)

kaders. Onze gemeente is in het eerste kwartaal 2020 bezocht door de

en krachten binnen de gemeente. Dat is de reden dat juist nu een inte-

Visitatie­commissie financiële beheersbaarheid sociaal domein van de

graal beleidsplan Sociaal Domein wordt opgesteld. Waarden als keuze-

Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Deze commissie ondersteunt

vrijheid, hulp op maat, preventie en meedoen zijn niet gebonden aan

gemeenten bij het grip hebben en houden op de financiën van het

een specifieke wet. In dit plan worden de uitgangspunten en belang-

sociaal domein en doet aanbevelingen onder andere voor het opstel-

rijke waarden binnen de wettelijke kaders van het Sociaal Domein

len van beleid.

– waaronder Jeugdwet, Participatiewet (P-wet) en Wet maatschappe-

opge­

lijke ondersteuning (Wmo) – gebundeld. De afgelopen periode zijn aan de hand van een intensief proces keuze­

Ook regionale samenwerking maakt deel uit van Samenkracht. Om de

scenario’s geformuleerd om te komen tot een beleidsplan Sociaal

integraliteit van zorg te borgen werken we samen met gemeenten in de

Domein. We hebben daarbij zowel in- als externe stakeholders gecon-

regio, kern- en ketenpartners. De winst van die samenwerking zit hem

sulteerd.

vooral in het behoud van kwaliteit en beschikbaarheid van zorg voor onze inwoners.

Deze scenario’s zijn vervolgens vertaald in dit beleidsplan. Het beleidsplan is een samenvoeging van beleidsuitgangspunten en

1.2.

Eén Sociaal Domein

waarden, waarvan een aantal in afwachting van regionale en provinciale

Het Sociaal Domein is een verzamelnaam voor de uitvoering van ver-

ontwikkelingen die nog niet tot besluitvorming zijn gekomen zoals de

schillende wettelijke taken door de gemeente. Per taak zijn grenzen, ook

Gecertificeerde Instellingen (GI’s), Toekomstige Zorg West Zeeuws-

wel schotten, gesteld in de wet. Zo beperkt de Jeugdwet zich tot een

Vlaanderen en Masterplan Kindvoorzieningen.

specifieke leeftijdsgroep en bestaat er een specifieke omschrijving van de inwoners die gebruik kunnen en mogen maken van de Wmo-maat-

Het beleidsplan is vanuit het perspectief van de burger geschreven

werkvoorzieningen. Toch is de werkelijkheid niet zo zwart-wit als de wet

en is opgebouwd aan de hand van de vier basiswaarden die worden

voorschrijft. Voor 2015 viel op dat de beperkingen van de wetten ervoor

benoemd in Hoofdstuk 2. Daarmee is de thema-indeling zoals die is

zorgden dat er hiaten ontstonden in de ondersteuning van inwoners.

gehanteerd in het scenariodocument dat ten grondslag ligt aan dit

Sluis zet in op een ontschot Sociaal Domein 2, waarin voor en door

beleidsplan losgelaten.

inwoners wordt gewerkt aan een gemeente waarin niemand tussen wal en schip belandt.

In dit beleidsplan zijn bij de diverse thema’s beleidsdoelen geformuleerd die vervolgens na Hoofdstuk 6 zijn gebundeld in een doelen-

1.3.

Visiedocument Krachtig Verbonden

boom. In hoofdstuk 7 is ten slotte het vervolgproces beschreven.

Op 25 juni 2019 is tijdens een raadsbrede commissie aan ons college opdracht gegeven om te komen tot een herziening van visiedocument Krachtig verbonden. De looptijd van het huidige visiedocument loopt af in 2020, maar er zijn ook andere ontwikkelingen die herziening

1

Samenkracht in dit plan is de verzamelterm voor de gezamenlijke inspanningen van organisaties, inwoners en gemeente om de leefbaarheid en veiligheid in Sluis te vergroten. Samen zijn we verantwoordelijk voor een inclusief, toekomstbestendig Sluis en maken we gebruik van de kwaliteiten, krachten en sterke punten binnen en buiten de gemeente. Landelijk wordt de term ook wel gebruikt voor de algemene voorzieningen gericht op participatie van inwoners (waaronder in de IV3-verantwoording van gemeenten aan het Rijk).

2

Met een ontschot Sociaal Domein wordt bedoeld dat interne samenwerking in de gemeentelijke organisatie soms nodig is om een passende oplossing voor een inwoner te kunnen bieden. Een vraag past niet altijd binnen de kaders van één van de wetten binnen het Sociaal Domein. We moeten de hulp en ondersteuning dan goed op elkaar afstemmen.

4

van het visiedocument noodzakelijk maken. Te denken valt daarbij bijvoorbeeld aan het in 2018 vastgestelde coalitieakkoord

, het verlopen

In de oorspronkelijke begroting van 2020 is voor het Sociaal Domein

van een aantal gemeentelijke beleidsdocumenten, de ontwikkelingen

in de gemeente Sluis ruim €23,5 miljoen beschikbaar gesteld door

die spelen binnen het Sociaal Domein, maar ook de wens om te komen

de gemeenteraad.

tot een regionale visie en de mogelijkheid om gebruik te maken van de beschikbaar gestelde ‘Balkenende gelden’. Het beleidsplan Sociaal Domein is een concrete uitwerking hiervan. In dit Beleidsplan bundelen we de ondersteuning en dienstverlening op basis van verschillende wetten. Naast de wettelijke verplichtingen die voortkomen uit de transitie, vinden we het in Sluis ook belangrijk om aandacht te hebben voor preventie, veiligheid en volksgezondheid.

BELEIDSDOEL Toekomstbestendig, duurzaam en kostenbewust beleid binnen het Sociaal Domein

1.4.

Naast wettelijke- ook financiële kaders

Door iedereen binnen en buiten de gemeente Sluis wordt hard gewerkt om de ondersteuning en dienstverlening in het Sociaal Domein te kunnen borgen. Sinds 2015 is die taak overgeheveld naar gemeenten en is er vanuit het Rijk een financiële taakstelling aan gekoppeld. Beoogd werd om met minder middelen dezelfde inwoners te kunnen blijven ondersteunen. We zijn trots op de kwaliteit van zorg waarvoor de gemeente de trofee van de Coörperatie van ondernemers in de Kleinschalige Zorg (CKZ) in 2016 ontving. Nu, grofweg 5 jaar na de decentralisatie, wordt het effect van deze transitie en transformatie langzaam zichtbaar. Het lukt de gemeente steeds beter om eerder in beeld te krijgen welke inwoners (jong en oud) een ondersteuningsbehoefte hebben. Dat heeft ervoor gezorgd dat er meer dan voorheen een beroep wordt gedaan op de dienstverlening vanuit de gemeente3. Om te kunnen borgen dat de inwoners, die de ondersteuning het hardst nodig hebben, deze kunnen blijven ontvangen is het van belang om slim en goed om te gaan met de beschikbare middelen voor die taak. Samen moeten we ervoor zorgen dat de hulp en ondersteuning betaalbaar blijft en toekomstbestendig wordt.

BELEIDSDOEL Beschikbare en betaalbare hulp voor inwoners die dit nodig hebben.

3

Per cluster kunnen de instroomcijfers verschillen. Dit betreft een algemeen beeld van de vraag naar hulp en ondersteuning.

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

5

2. Basiswaarden Naast de wettelijke- en financiële (on)mogelijkheden houdt Sluis vast

ondersteuning terug te kunnen dringen zonder daarbij afbreuk te doen

aan inhoudelijke kaders en zien we ook kansen. Voor de gemeente blijft

aan die basiswaarden.

overeind dat de ondersteuning en hulp aan hen die het nodig hebben

1 Sluis in Samenkracht

gefaciliteerd moet worden. Wel is van belang om door samenwerking die ondersteuning efficiënt in te zetten. Om een toekomstbestendig

2 Inclusief Sluis

Sociaal Domein vorm te geven binnen de gemeente, is een zorgvul-

3 Toegankelijk, laagdrempelig en doelmatig

dige afweging nodig. Die afweging zit in het beschikbaar stellen van

4 Toekomstbestendig en kostenbewust

totaalbudgetten in de gemeentebegroting (macro), in het formuleren

l Domein aa

Om zorgvuldig te kunnen afwegen, is een standaard nodig. De

In

werkvoorziening door de lokale toegang (micro).

Sluis in Same n

ht ac kr

Soc i

van resultaten op deelgebieden (meso) en in het afgeven van een maatf Sluis sie clu

gemeente heeft daarvoor een aantal basiswaarden geformuleerd en als rode draad gebruikt en wil samen met belangrijke stakeholders, waaronati

g

der stads- en dorpsraden, adviesraden, jongeren en de gemeenteraad,

d o el m

nadenken over mogelijkheden om de toenemende kosten voor de

li g e n

To e

k

m re

t

us

i

en

Zie de Doelenboom op pagina 26

6

e

w

stb este n d

pe

om

g

koste n b

To e g

a n ke lij k , l

aa

gd

3. Sluis in Samenkracht Sluis is een gemeente met bijna 24.000 inwoners verdeeld over verschil-

3.1.2.

lende stads- en dorpskernen. Daarnaast verwelkomt de gemeente jaar-

Verschillende taken en functies welzijnswerk en maatschappelijk werk

lijks miljoenen gasten en toeristen. We willen dat Sluis een gemeente is

In onze gemeente zijn er verschillende professionals onderdeel van het

met een prettig, gezond en veilig leefklimaat .

welzijnswerk en maatschappelijk werk. Zo hebben we:

4

BELEIDSDOEL Sluis is een gemeente met een prettig, gezond en veilig leefklimaat.

•

Sociaal makelaars

•

Opbouwwerkers

•

Jeugd- en Jongerenwerkers

•

Sportondersteuners

•

Maatschappelijk werkers

Allen met een eigen rol, verantwoordelijkheid en taak.

Opbouwwerk Daarbij is de rol van gemeenten veranderd. Waar voorheen de (lokale)

Opbouwwerkers werken preventief, signalerend en generalistisch.

overheden voornamelijk verzorgend, ondersteunend en oplossend

Zij zijn de verbindende factor en schakel tussen de overheid (provin-

waren ingericht wordt er nu veel meer ingezet op de eigen kracht van

cie/gemeente), dorpsraden, organisaties (bv. fondsen) en inwoners.

inwoners. Zo ook in Sluis. Samenkracht staat voor de bundeling van ken-

Zij ondersteunen burgerinitiatieven, stads- en dorpsraden, bieden

nis, kunde en creativiteit van alle inwoners. Daar waar mogelijk en nodig

individuele klantondersteuning en werken aan armoedebestrijding.

is ondersteunt en faciliteert de gemeente deze Samenkracht.

Daarnaast worden opbouwwerkers ook ingezet bij buurtbemiddeling. Opbouwwerkers werken samen en naast inwoners hard aan de

3.1.

Sociale samenhang

3.1.1.

Eigen kracht

leefbaarheid in Sluis.

Sluis stimuleert de sociale samenhang door te investeren in sociaal-

Onder maatschappelijk werk verstaan we in Sluis informatie en advies,

culturele activiteiten, accommodaties en welzijnswerk. De gemeente

vraagverheldering en psychosociale ondersteuning. Daarbij hoort ook

zet financiële middelen in om dit mogelijk te maken. Daarbij speelt

een doorverwijzing naar opbouwwerk (wanneer er gezocht moet wor-

menskracht een belangrijke rol. De inzet van welzijnswerkers heeft een

den naar zinvolle dagbesteding) en waar nodig de inhuur van externe

preventieve werking. Het kan voorkomen dat inwoners (waaronder

begeleiding (zoals geestelijke gezondheidszorg). Een maatschappelijk

specifieke doelgroepen) in de problemen komen. Door de sociale

werker legt de verbinding naar andere clusters binnen de gemeente.

cohesie te versterken wordt de eigen kracht van inwoners aangewakkerd

Er zijn meer taken bij opbouwwerkers, welzijnswerkers en burgeradvi-

en gestimuleerd. Samen zijn we krachtig genoeg om buren, kennissen

seurs terecht gekomen.

en familieleden te ondersteunen. Met elkaar bekijken we (kritisch) welke ondersteuning daarbij vanuit de gemeente noodzakelijk is.

3.1.3.

Ondersteuning vrijwilligers

Sluis kent een groot aantal vrijwilligers dat actief wil bijdragen aan het welzijn van mede-inwoners. Deze vrijwilligers zijn onmisbaar in de uit-

BELEIDSDOEL In Sluis wordt voorliggend gebruik gemaakt van eigen kracht, vrijwilligers en welzijnswerk.

voering van de ondersteuning en zorg. Toch kunnen we nog meer vrijwilligers gebruiken. Sluis faciliteert de vrijwilligers in materiële zin, in toegang tot voorzieningen en waar noodzakelijk in opleiding. Waar voorheen in veel gevallen bij hulpvragen direct werd gekozen voor maatwerkvoorzieningen en professionele zorg, blijkt nu steeds vaker dat de (preventieve) inzet van ondersteuning door vrijwilligers verdere problemen voorkomt. Daarbij is ondersteuning vanuit het eigen netwerk vertrouwder, dichterbij en duurzaam. Vrijwilligers vervangen nadrukkelijk niet de maatwerkvoorzieningen maar zijn voor Sluis een belangrijke toevoeging aan het zorglandschap. In Sluis is er aandacht voor het wer-

4

Coalitieprogramma

2018-2022 (2018)

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

7

ven, waarderen en ondersteunen/faciliteren van deze vrijwilligers zodat ze de taken op de juiste manier kunnen uitvoeren. Vrijwilligerswerk is er in verschillende vormen. Van informeel tot georganiseerd vrijwilligerswerk. Wij ondersteunen georganiseerd vrijwilligerswerk. Het betreft het ondersteunen van kwetsbare inwoners en het in

3.1.5.

stand houden van voorzieningen. Denk bijvoorbeeld aan de begelei-

Efficiëntere en effectievere dienstverlening

ding van statushouders en laaggeletterden (taalmaatjes), burgeradvi-

Om aanbod en voldoende beschikbare middelen te kunnen

seurs en mantelzorgondersteuning.

garanderen voor hen die dit nodig hebben, is afbakening van wettelijke verantwoordelijkheden

en

beschikbaar

gestelde

voorzieningen

Voorbeeld

van belang. Het organiseren van voorliggende voorzieningen voor

Tijdens de week van de Jonge Mantelzorger is op initiatief van

laagdrempelige lichte ondersteuning en het aanbieden van algemene

betrokken jonge mantelzorgers uit Sluis een e-mailadres en tele-

voorzieningen voor dagbesteding, waar inwoners ook zonder indicatie

foondienst ingezet om de belasting voor jonge mantelzorgers beter

terecht kunnen is een goede manier om het aanbod in stand te houden,

bespreekbaar te maken. ‘Zorg goed voor jezelf! Door over je zorg(en)

zonder de bureaucratie en tarieven van een maatwerkvoorziening.

te praten met familie en vrienden, je grenzen aan te geven en hulp

Daarnaast bundelen we de zorg in woonzorgcomplexen, zodat een

te zoeken als dat nodig is. Zorgen voor een familielid in combinatie

opeenstapeling van beschikkingen niet meer nodig is. Hierdoor kan de

met school, vrienden en hobby’s is pittig. Helemaal in deze tijd. Je

zorgaanbieder de zorg flexibeler inzetten en hoeven er minder indicaties

staat er niet alleen voor dus deel je zorg!’

te worden afgegeven. Het maakt mogelijk dat mensen makkelijker voor elkaar kunnen zorgen, er minder reisbewegingen nodig zijn en

Door deze actieve bijdrage aan de week van de Jonge Mantelzorger

intensieve zorg geclusterd wordt.

is er binnen de gemeente extra aandacht voor de ondersteuning aan mantelzorgers in het algemeen. Die aandacht heeft de gemeente altijd. BELEIDSDOEL In Sluis streven we naar efficiëntere en effectievere dienstverlening, minder reisbewegingen en meer informele zorg, zodat de beschikbare professionals hun tijd maximaal aan de zorg kunnen besteden.

Om die reden is de nota Mantelzorgondersteuning 2020-2024 opgesteld. Sociaal makelaars zijn een aanspreekpunt voor mantelzorgers en kunnen voorzien in mantelzorgondersteuning. Sluis is ervan overtuigd dat respijtzorg en dagopvang, onder andere ter ontlasting van mantelzorgers, onderdeel uit moet maken van de algemene voorzieningen. Zowel bij zorgvragen vallend onder de Wmo als de Wet Langdurige Zorg (WLZ). De gemeente is verantwoordelijk voor de samenwerking met het zorgkantoor om deze ondersteuning in te kunnen zetten en te

3.2.

Burgerparticipatie

kunnen financieren.

De samenleving verandert en de houding van de burger tot het openbaar bestuur daarmee ook. Het begrip burgerparticipatie is alomtegen-

3.1.4.

Wmo

woordig in onze samenleving. Inwoners kijken met een kritische blik

Dienstverlening op basis van de Wmo is een belangrijke taak van

naar de overheid en vragen steeds meer zeggenschap over gemeente-

gemeenten. We zien dat in onze gemeente het gebruik van voorzienin-

lijke aangelegenheden die hen direct raken. De overheid kan deze ont-

gen op basis van de Wmo aanmerkelijk hoger ligt dan in vergelijkbare

wikkelingen niet negeren en heeft de opgave hier op juiste wijze op in

(buur)gemeenten (zie grafiek). Dat is onder andere te verklaren doordat

te spelen. Deze opgave is niet makkelijk: burgerparticipatie is een breed

andere gemeenten algemene voorzieningen hebben ingericht voor de

begrip dat op verschillende manieren geïnterpreteerd en vormgegeven

ondersteuning die in onze gemeente valt onder de maatwerkvoorzie-

kan worden. Ook de gemeente Sluis besteedt sinds enkele jaren steeds

ningen, zoals bijvoorbeeld huishoudelijke hulp. Daarbij is in Sluis ook

meer aandacht aan burgerparticipatie. Zo zijn er adviesraden actief,

sprake van bovengemiddelde vergrijzing. Doordat mensen langer zelf-

worden stads- en dorpsraden bij diverse zaken betrokken, wordt er in

standig thuis blijven wonen, ouder worden en ondersteuningsbehoef-

iedere kern een tweejaarlijks kernbezoek georganiseerd, en is er subsi-

ten krijgen is er in Sluis een hogere vraag naar maatwerkvoorzieningen5.

die beschikbaar voor leefbaarheidsinitiatieven. Daarnaast worden

5

8

Bron: VNG, waarstaatjegemeente.nl

(Cliëntpopulatie Wmo, 2019); geraadpleegd op 4 juni 2020

belanghebbenden regelmatig betrokken bij beleidsvorming of plan-

aan te pakken en betrekt het de inwoners bij gemeentelijk beleid. De

nen, zoals de totstandkoming van het visiedocument Krachtig Verbon-

gemeente kan burgerinitiatieven ondersteunen door gebruik te maken

den en het project Toekomstige Zorg West Zeeuws-Vlaanderen .

van de leefbaarheidssubsidie, ambtelijke ondersteuning in te zetten en/of

Bij Samenkracht hoort de participatie van onze inwoners in de keu-

gemeentelijke voorzieningen (ruimtes) beschikbaar te stellen.

6

zes die de gemeente maakt. Sluis is een gemeente waar vanuit de verschillende burgerinitiatieven veel wordt ondernomen. We maken graag

Burgerinitiatief

gebruik van de adviezen en ideeën. Het unieke aan onze gemeente is

Soms moeten burgerinitiatieven een vergunning aanvragen in ver-

dat gevraagd en ongevraagd advies vanuit inwoners vanzelfsprekend is

band met het organiseren van een activiteit. Vrijwilligers regelen dit

geworden. Om gestructureerd en georganiseerd inwoners mee te laten

vaak in hun vrije tijd en proberen dit zo goed mogelijk te doen met

denken en doen is een Nota Burgerparticipatie

geschreven. Daarin

de kennis die ze hebben. Het komt wel eens voor dat de aanvraag

staat verder uitgewerkt hoe de gemeente haar rol in de participatie van

niet volledig of juist is ingevuld. In plaats van de aanvraag meteen af

burgers opvat en vormgeeft .

te wijzen, kunnen medewerkers het initiatief verzoeken om de mis-

7

sende of onjuiste informatie aan te vullen of aan te passen.

3.2.1.

Burgerinitiatieven

‘Een initiatief van één of meerdere burgers dat onverplicht wordt opgestart ten behoeve van anderen of de samenleving. Het initiatief gaat

3.2.2.

Meedenken

heeft een meerwaarde voor de samenleving. De initiatiefnemers kun-

‘De gemeente betrekt burgers/partijen vroegtijdig bij het ontwikkelen van beleid/plannen’

nen (groepjes) individuen zijn, maar ook verenigingen, stichtingen en/

Meedenken gaat niet alleen over leefbaarheid en het sociaal domein.

of bedrijven’

In Sluis faciliteren we de mogelijkheid om mee te denken over de ver-

Burgerinitiatieven komen op verschillende plekken in de gemeente

schillende beleidsontwikkelingen binnen en buiten het sociaal domein.

binnen. Soms bij het college, soms bij de gemeenteraad en soms in de

Om in verschillende fases van beleidsontwikkeling mee te kunnen den-

organisatie. Ze dragen bij aan de sociale cohesie en leefbaarheid van de

ken, is het belangrijk om inwoners te zien als belangrijke stakeholders.

omgeving. Ook helpt het de gemeente om maatschappelijke problemen

We betrekken inwoners actief bij vraagstukken in het Sociaal Domein.

verder dan individueel eigenbelang of individueel ongenoegen en

De Burgerparticipatieladder 1: Informeren:

de gemeente bepaalt en informeert betrokkenen hierover.

2: Raadplegen: de gemeente bepaalt in grote mate de agenda en vraagt burgers om een reactie. Inwoners kunnen ideeën, ervaringen en meningen meegeven, maar de gemeente is niet gebonden aan de uitkomst. 3: Adviseren: De gemeente stelt samen met inwoners de agenda op en geeft hen de gelegenheid om problemen aan te dragen en oplossingen te formuleren. De ideeën van burgers spelen een volwaardige rol in de ontwikkeling van beleid. De gemeente kan hier gemotiveerd van afwijken. 4: Coproduceren: De gemeente en inwoners komen samen een agenda overeen en zoeken samen oplossingen. De gemeente stelt vooraf kaders vast waarbinnen samengewerkt wordt. 5: Meebeslissen:  De beleidsvorming wordt aan de burgers overgelaten, waarbij ambtenaren een adviserende rol spelen. De gemeente neemt de resultaten over, na toetsing aan vooraf gestelde kaders/randvoorwaarden.

6

Bron: Nota Burgerparticipatie

7

De rol van het opbouwwerk in burgerparticipatie en burgerinitiatieven wordt, ten tijde van het opstellen van dit beleidsplan Sociaal Domein, gevat in een handelingskader.

(2019), gemeente Sluis

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

9

Naast de Adviesraad sociale zaken en de Raad voor Maatschappelijke en Demografische Ontwikkeling (RMDO) willen we actief aan de slag met

BELEIDSDOEL

de oprichting van een burgerpanel en/of jongerenraad om te kunnen

Sluis is een gemeente voor en door inwoners. We betrekken de inwoners bij beleidsvorming en zorgen er samen voor dat iedereen mee kan doen.

bijdragen aan het Sociaal Domein van onze gemeente. Bij de vormgeving van het burgerparticipatieproces wordt uitgegaan van de participatieladder. Elke trede staat voor een andere vorm en ander niveau van burgerparticipatie: Voor kortdurende of eenmalige projecten binnen de gemeente verkennen we in Sluis de mogelijkheid om een actieve bijdrage van burgers

3.3.

Bovenregionale Samenwerking

te vragen. Die vraag is op basis van het uitgangspunt dat het betrekken van inwoners bij lokale initiatieven helpt om de samenhang binnen de

Samenkracht staat niet alleen voor het collectief binnen de gemeen-

gemeente te versterken. Daarnaast kennen inwoners de directe eigen

tegrenzen van Sluis. Ook regionaal werken we intensief samen met

leefomgeving het beste en hebben zij een direct belang bij het verbe-

buurgemeenten in (jeugd)zorg- en onderwijs regio’s en dragen we

teren van die omgeving. Verschillende taken binnen het sociaal domein

actief bij aan ontwikkelingen binnen de provincie Zeeland. Voor-

worden momenteel uitgevoerd door vrijwilligers. Het gaat hierbij om

beelden van deze samenwerking zijn collectieve zorgcontracten

taken op het gebied van o.a. mantelzorg, begeleiding statushouders,

binnen de Wmo, de inkooporganisatie jeugdhulp Zeeland, WSPZVL

schuldhulpverlening en de vriendendienst (maatjesproject).

en de Zeeuwse Werkkamer.

10

4. Inclusief Sluis In onze gemeente hechten we waarde aan gelijkheid en gelijke kansen

veel gevallen in om tijdig te ontdekken dat mensen in financiële proble-

voor alle inwoners. We sluiten mensen niet uit, maar bieden ondersteu-

men komen. In Sluis bieden we hulp aan onze inwoners op financieel

ning en faciliteren het meedoen voor iedereen. Meedoen is voor ieder-

gebied. Zo kunnen burgers kosteloos en anoniem gebruik maken van

een anders. Toch is een prettig, gezond en veilig leefklimaat voor iedereen

de online budgethulp “startpunt geldzaken” om persoonlijke geldzaken

belangrijk. Aan de hand van wettelijke taken en inhoudelijke uitgangs-

in balans te brengen en te houden. Daarnaast bieden wij budgetbeheer

punten stimuleren we inwoners om op een eigen manier mee te kunnen

aan inwoners om de financiële situatie weer stabiel te krijgen en om

doen. Daarbij geldt wel dat tegenover geboden (financiële) ondersteu-

zo te voorkomen dat er een problematische schuldensituatie ontstaat.

ning op werk en inkomen een tegenprestatie wordt verwacht.

Wanneer de financiële zorgen toch problematisch worden, kunnen wij schuldhulpverlening inzetten. Daarbij weten veel inwoners ook de weg

Voorbeeld

naar de gemeente te vinden. Ons minimabeleid is gericht op onder-

Peter (56) ontvangt een uitkering vanuit de gemeente. Van hem wordt

steuning van hen die dit nodig hebben. Zo subsidieert de gemeente

een tegenprestatie verwacht. Naast zijn belangrijke bijdrage aan de

over meerdere jaren de volgende organisaties/faciliteiten:

overleggen uit zijn dorpskern draagt hij ook bij aan de leefbaarheid

•

Kledingbank

in het buitengebied. Drie dagdelen per week verzorgt hij, samen met

•

Voedselbank

mensen vanuit Dethon , het onderhoud en de schoonmaak van de

•

Cultuurfonds Zeeland

dijkovergangen naar de stranden. Daarnaast sorteert hij op eigen ini-

•

Educatief pakket (schoolspullen, leermiddelen, laptops) i.s.m.

8

Stichting Leergeld

tiatief de kleding die wordt ontvangen door de Kledingbank. Peter draait mee in de samenleving en draagt een belangrijk steentje bij!

•

Sociale activiteiten

•

Compensatie eigen bijdrage kindvakantieweek

4.1.

Participatie in de vorm van werk

•

Korting op collectieve zorgverzekering

4.1.1.

De Wet banenafspraak

•

Sportfonds Zeeland

•

Zomers Zwemabonnement9

De gemeente dient, bij de uitvoering van zorg en dienstverlening aan inwoners, zich te verhouden tot bestaande wettelijke kaders. Zo verplicht de Wet banenafspraak gemeenten te sturen op participatie aan

Bijstandsdichtheid (per 1000 inwoners)

Gemeente/Regio

de samenleving. Participatie in de vorm van (arbeidsmatige) dagbeste-

13,2

Sluis

ding of werk is waar de gemeente Sluis haar inwoners bij wil helpen.

19,1

Zeeland

In samenwerking met het UWV, het WerkServicePunt Zeeuws-Vlaan-

22,5

Nederland10

deren (WSPZVL), de Zeeuwse Werkkamer en de Centrale Aan de Slag Zeeland stimuleren we de (re-)integratie op de arbeidsmarkt. We steunen initiatieven om sociale ontmoeting te organiseren. Dit is een algemene voorziening en past binnen het huidige welzijnswerk in de gemeente. Enerzijds om eenzaamheid te bestrijden, anderzijds om iedereen mee te kunnen laten doen aan onze samenleving.

4.1.2.

BELEIDSDOEL

Het minimabeleid in Sluis is erop gericht om inwoners zoveel als mogelijk gelijke kansen te bieden.

Ondersteuning bij financiële zorgen

In Sluis is het aantal mensen met een bijstandsuitkering relatief laag (zie tabel). Een kleine groep moet rondkomen van een minimaal inkomen. Voor deze inwoners hebben we minimabeleid, dat erop gericht is om ook hen zoveel als mogelijk te laten meedoen. We slagen er in Sluis in

8

Dethon is het werkbedrijf van drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten: Sluis, Terneuzen en Hulst. Dethon maakt een meerjarige transformatie door van industriële sociale werkplaats naar een arbeidsontwikkelbedrijf en draagt daarmee bij aan de doelen van onze gemeente.

9

Voor alle genoemde voorzieningen geldt dat vooraf wordt getoetst of een inwoner, op basis van de inkomenssituatie, recht heeft op een bepaalde voorziening.

10 Bron: CBS, Bijstandsuitkeringenstatistiek (BUS), juni 2019; geraadpleegd op 4 juni 2020.

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

11

!Verbeterdoel! We merken dat er meer dan eens een relatie is tussen chronische/langdurige arbeidsbeperking, financiële problemen en BELEIDSDOEL

In Sluis streven we naar een situatie waarin geen jeugdige hoeft op te groeien in armoede.

een ondersteuningsbehoefte in de (geestelijke gezondheids-)zorg. Probleemoplossing en zorg vanuit verschillende domeinen en wetten werkt nog niet altijd vlekkeloos. In de gemeente kan nog beter met elkaar samengewerkt worden en de dienstverlening binnen de verschillende afdelingen van de gemeente kan nog beter op elkaar worden afgestemd.

4.2.

Weer aan het werk

We geloven in de positieve bijdrage van arbeidsparticipatie op het

Voorbeeld: Lucy (49) is moeder van inmiddels volwassen kinderen.

leefklimaat van iedere inwoner. Een aanvraag voor een uitkering, is

Aan enkele complicaties tijdens de zwangerschap heeft ze een licha-

een vraag om ondersteuning bij het zoeken naar gepast werk. Vanuit

melijke arbeidsbeperking overgehouden. Het fulltime moederschap

de gemeente bieden we inwoners op verschillende manieren onder-

wil ze inruilen voor een leuke baan. De gemeente staat Lucy bij in

steuning bij het vinden van (aangepast) werk. Op regionaal niveau wer-

het vinden van een nieuwe werkgever, omdat ze een periode niet

ken we samen met de omliggende gemeenten om mensen zo veel als

heeft gewerkt. Na een intake bij het WSP bemiddelt een jobhun-

mogelijk weer aan het werk te krijgen. Die bestuurlijke samenwerking

ter vanuit de gemeente, in samenwerking met Dethon, met organi-

noemen we de Zeeuwse werkkamer. De coördinatie op beschikbare

saties over een mogelijk dienstverband van Lucy. Al snel blijkt haar

werkplekken, aangepaste werkplekken en ondersteuning bij het vinden

opgedane ervaring in de verpleging een welkome aanvulling bij een

van werk vindt plaats vanuit de centrumgemeente Goes. Goes beheert

zorginstelling gericht op revalidatie na letsel en trauma. Na een peri-

de regionale aanvragen voor extra middelen voor deze doelgroep, zoals

ode van 20 jaar zonder vast dienstverband zit Lucy weer op haar plek

Europese subsidies en regiodeals. Daarbij is vanuit het Rijk een taakstel-

en draagt ze een belangrijk steentje bij aan de zorg.

ling opgelegd voor een specifieke doelgroep. Beschut Werk is bedoeld voor mensen die zonder belangrijke ondersteuning en aanpassingen niet aan het werk kunnen. Per gemeente is een schatting gemaakt van

4.4.

het benodigd aantal plekken voor beschut werk. In Sluis zijn dit er 10.

De gemeente Sluis bestrijkt ca. 307 km2 en reikt van Aardenburg tot

Landelijk wordt bekeken of de schatting vanuit het Rijk recht doet aan

Breskens en van Cadzand tot Hoofdplaat. Dat maakt spreiding van voor-

de werkelijke vraag naar plekken voor beschut werk .

zieningen, om voldoende beschikbaarheid voor alle inwoners van Sluis

11

Spreiding van voorzieningen

te garanderen, een belangrijke uitdaging voor de gemeente. Dat geldt zowel voor algemene voorzieningen, als voor woonzorglocaties, sportBELEIDSDOEL

We voldoen aan de landelijke taakstelling Beschut Werk.

verenigingen en onderwijs.

4.5.

Gezond en sportief Sluis

Sluis zet in op een gezond en fit leefklimaat. We richten ons – in lijn met het Nationaal Preventieakkoord

12

- primair op het terugdringen van

overgewicht en overmatig middelengebruik. Een nadere uitwerking hiervan zal volgen in de Regionale Nota Volksgezondheid, die in samen-

4.3.

Dienstverlening

werking met de gemeenten Hulst en Terneuzen wordt opgesteld. Het

Met de technische ondersteuning lukt het ons om over de dienstver-

terugdringen van overgewicht bij jongeren krijgt in Sluis extra aandacht.

lening op basis van de Participatiewet steeds adequatere ‘realtime’

Sinds 2018 zijn we een erkende JOGG-gemeente (Jongeren op gezond

management- en sturingsinformatie te genereren op basis waarvan we

gewicht). Om die status extra kracht bij te zetten zijn (lokaal en regio-

beleidskeuzes kunnen maken. Die informatie helpt ook bij het creëren

naal) voor specifieke doelgroepen coalities ontstaan tussen huisartsen,

van voldoende aanbod en ondersteuning.

zorgaanbieders, zorgverzekeraars, scholen en sportverenigingen. Allen gericht op sport- en bewegingsbevordering en het terugdringen van ongezonde leefgewoonten onder die specifieke doelgroepen.

11 Tot op heden (juni 2020) zijn 5 plekken voor beschut werk ingevuld in Sluis. 12 Het Nationaal Preventieakkoord is een overeenkomst tussen meer dan 70 verschillende organisaties in Nederland. In het akkoord staan maatschappelijke doelen geformuleerd die gericht zijn op het verbeteren van de Volksgezondheid.

12

Sport en bewegen heeft als algemeen doel: “Het promoten van een gezonde en actieve leefstijl. Om meer jongeren aan het bewegen te krijgen, hebben we ons aangesloten bij de landelijke aanpak van “Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG)”. Dit is een integrale aanpak van de leefstijl van jongeren en hun omgeving. In de vijf grootste kernen (Aardenburg, Breskens, Oostburg, Sluis en IJzendijke) van de gemeente streven we naar sportaccommodaties, die ook een functie voor de kleinere dorpskernen krijgen. De mogelijkheid moet wel bestaan om één bestaand sport-/voetbalveld te behouden in de niet-dragende kernen. We erkennen de belangrijke preventieve functie van sport bij volksgezondheid, jeugdzorg en sociale kwetsbaarheid en eenzaamheid van ouderen. Op basis van het Zeeuws Sport­ akkoord

uit 2019 zetten wij ons in om de terugloop van deelname

aan georganiseerde teamsporten te keren. Samen met het onderwijs wordt dagelijks afgestemd waar taken en BELEIDSDOEL

Sportverenigingen in de vijf grootste kernen hebben een belangrijke maatschappelijke taak voor de hele gemeente Sluis.

verantwoordelijkheden voor zorg en ondersteuning moeten worden belegd. We waarderen de inzet die dagelijks wordt gepleegd binnen het onderwijs enorm. Leerkrachten zijn belast met een zware taak. Zowel didactisch als opvoedkundig wordt steeds meer verwacht. Landelijk wordt onderzocht of er duidelijk onderscheid gemaakt kan worden tussen de afgebakende zorgtaken van de gemeente en de rol van het onderwijs voortkomend uit ‘passend onderwijs’. In onze gemeente

4.6.

Ondersteuning bij de overgang van opvang naar onderwijs

vertalen we dit verschil als onderwijskundige- en jeugdzorg. Dat lost het grijze gebied niet op. Voor leerlingen, gezinnen en volwassenen is

Inclusief Sluis staat ook voor de mogelijkheid voor kinderen om deel te

het financieringsvraagstuk van ondergeschikt belang. In samenwerking

kunnen nemen aan verschillende vormen van (aangepast) onderwijs.

met het onderwijs werken we op de achtergrond aan de overbrugging

Onderwijsachterstandenbeleid is voornamelijk gericht op de jongste

van de verschillen. We gaan uit van het belang en de zorgbehoefte van

doelgroep. In Sluis hebben we de overtuiging dat de grootste resultaten

het kind. Onduidelijkheid over de financiering mag het verlenen van

behaald worden bij vroegtijdige signalering en bijsturing van leer- en

zorg niet beïnvloeden.

taalachterstand. Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente dan ook middelen voor Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en zijn er middelen om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan (VSV). Daarmee financieren we

BELEIDSDOEL

onder meer de startgroepen en het project Kwetsbare Leerlingen (van-

Er is een goede aansluiting tussen jeugdhulp en onderwijs.

uit het RMC).

Focus Samen met de Stichting Scoba, Stichting Escaldascholen en Stichting Kinderopvang Zeeuws-Vlaanderen is het Masterplan kindvoorzieningen in voorbereiding. In het Masterplan beogen we als,

4.7.

Vervoer

“voorschoolse en kinderopvang, primair onderwijs en gemeente”,

4.7.1.

School- en leerlingenvervoer

te omschrijven hoe we invulling willen geven aan doelen en taken.

We hebben in onze gemeente de afgelopen jaren gemerkt dat een fikse

Deze doelen en taken zijn voor een deel vastgelegd in wet- en

toename op school- en leerlingenvervoer is ontstaan. Dit is te verklaren

regelgeving. Met het beleidsplan (inclusief de uitvoeringsagenda)

door het verdwijnen van scholen in alle dorpskernen, waarmee de sprei-

hebben we voor de komende vier jaar een werkbaar plan waarin

ding en gemeentelijke dekking is afgenomen. Om leerlingenvervoer

uitgegaan is van de specifieke behoeften van de streek en waarmee

betaalbaar te houden voor de kinderen die dit echt nodig hebben, zul-

wordt voldaan aan de wettelijke eisen. Het doel is om het plan eind

len we strikter en nauwkeuriger moeten omgaan met het naleven van

2020 vast te stellen.

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

13

BELEIDSDOEL

We zetten ondersteuning in de vorm van vervoer in voor hen die dit het hardst nodig hebben.

4.8.

Ondersteuning aan nieuwe inwoners van Sluis

Gemeenten hebben ook een belangrijke taak om zorg te dragen voor statushouders. Dat is verankerd in de Wet inburgering13. Vanuit de Zeeuwse werkkamer is er extra aandacht voor laaggeletterdheid en de afstand van inwoners tot de arbeidsmarkt. In Sluis onderzoeken we of ondersteuning bij taalachterstanden voor volwassenen gecombineerd kan worden met de verplichte inzet vanuit de Wet inburgering. Zo doen we ons best om alle inwoners van Sluis te ondersteunen bij een taalachterstand. In een regionaal kernteam, bestaande uit welzijnsorganisaties, de bibliotheek, gemeenten en organisaties voor volwasseneneducatie, speelt Sluis ook een belangrijke rol. We vinden het belangrijk dat nieuwkomers onderdeel uitmaken van de wettelijke verplichtingen en voorwaarden om aanspraak te maken

onze samenleving, (arbeidsmatig) participeren en bijdragen aan een

op dit type vervoer. Ook gaan we met onze scholen in gesprek om te

gezond en veilig leefklimaat in Sluis. Met de komende wetswijziging

onderzoeken of het vervoer collectief efficiënter ingezet kan worden.

worden gemeenten verantwoordelijk voor het aanbod van inburge-

Hoe minder vervoersbewegingen er nodig zijn, hoe beter.

ringscursussen en het bijscholen van mensen met een taalachterstand. Eind 2020 wordt een regionaal plan van aanpak opgesteld om aan-

4.7.2.

Vervoer van en naar (algemene) voorzieningen

spraak te maken op extra middelen vanuit het Rijk om deze nieuwe wettelijke taken vorm te kunnen geven.

Vervoer van en naar algemene voorzieningen is geen primaire taak van de gemeente. Hoewel er niet in alle dorpskernen specifieke voorzieningen zijn gevestigd, is de spreiding naar de kernen wel geborgd door bijvoorbeeld ambulante ondersteuning, huisbezoeken en keukentafelgesprekken. Toch zijn er voorzieningen waarvoor reizen door onze

BELEIDSDOEL

Een goed taalniveau voor alle inwoners van Sluis.

inwoners nodig is. Wanneer er redelijkerwijs niet zelf voorzien kan worden in het reizen van en naar voorzieningen ondersteunt de gemeente hierbij. Een voorbeeld van die ondersteuning is de collectieve vervoersvoorziening binnen de Wmo.

13 De ondersteuning aan mensen met een taalachterstand met Nederlands als eerste taal wordt NT1 genoemd. Met NT2 wordt het Nederlandse taalonderwijs aan anderstaligen bedoeld. Er zitten verschillen in het NT1 en NT2 onderwijs, maar ook gelijkenissen. We onderzoeken of we op onderdelen het aanbod kunnen uniformeren, met behoud van de nodige verschillen tussen NT1 en NT2.

14

5. Toegankelijk, laagdrempelig en doelmatig In Sluis bieden we waar mogelijk hulp op maat. Binnen de Wmo onder-

1

2

Telefonisch of Fysiek contact met de balie

Huisbezoek/ Keukentafelgesprek

4

3

Ontvangen van beschikking

Opstellen van Beschikking

kunnen krijgen. Om voldoende zorg beschikbaar te kunnen stellen is

5

6

(boven)regionale samenwerking nodig. Alleen zo kunnen we zorgconti-

Start zorg

Evaluatie

steunen we inwoners die een beroep moeten doen op extra ondersteuning vanuit de gemeente, om zo lang als mogelijk in de eigen leefomgeving te kunnen blijven wonen. De ondersteuning gaat hierbij om versterking van de zelfredzaamheid en participatie. Specifiek voor personen met een beperking of met chronische psychische- of psychosociale problemen. De gemeente is in toenemende mate verantwoordelijk voor het inregelen van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (BWMO). Daarnaast zorgen we ervoor dat Sluis een toegankelijke gemeente is voor iedereen. In 2019 is de Lokale agenda toegankelijkheid Sluis 2019-2022

vastgesteld.

Keuzevrijheid staat hoog in het vaandel. Hoewel de middelen schaars zijn, is het uitgangspunt dat mensen die zorg nodig hebben, ook zorg

nuïteit, voldoende personeel en beschikbare acute zorg borgen.

7

BELEIDSDOEL

Maatwerkondersteuning is toegankelijk, laagdrempelig en doelmatig in Sluis.

Afronding

Stappen van de klantreis in beeld gebracht De klantreis bij de meeste vragen aan onze uitvoeringsbalie is als volgt:

5.1.

Integrale toegang

Als inwoner met een ondersteuningsbehoefte kun je contact opnemen met de gemeente. In het eerste contact wordt een inschatting van benodigde zorg gemaakt op basis van de hulpvraag. Na het telefonisch

1  Telefonisch of Fysiek contact met de balie > Urgentiebepaling en eerste triage

2  Huisbezoek/Keukentafelgesprek > Brede integrale intake met zicht op veiligheid

contact vindt een huisbezoek plaats waarin ook wordt gesproken over

3  Opstellen van Beschikking > Op basis van keuzevrijheid wordt

aanverwante zorgen. Zo kan het zijn dat een hulpvraag over jeugdhulp

een zorgaanbieder geselecteerd *(wanneer een algemene voorzie-

uiteindelijk ook leidt tot ondersteuning vanuit de Wmo, of dat een vraag over schuldhulpverlening leidt tot ondersteuning bij aangepast werk. In de gemeente Sluis vinden we het belangrijk dat er zonder schotten wordt bekeken en beoordeeld. Dat vraagt veel van onze lokale toegang. We rusten onze professionals dan ook toe op het doen van een integrale toets om vervolgens maatwerk te kunnen bieden. Met het oog op

ning voldoende blijkt, is een beschikking niet nodig)

4  Ontvangen van beschikking > Wanneer blijkt dat een maatwerkvoorziening nodig is

5  Start zorg > De zorgaanbieder ontvangt een afschrift van de beschikking en kan de zorg starten

6  Evaluatie > Gedurende het traject wordt de effectiviteit van geko-

integriteit, zuiverheid en mogelijke belangenverstrengeling is het niet

zen en ingezette zorg gemonitord en waar nodig aangepast

wenselijk dat bepaalde taken in één hand liggen. Noch voor de cliënt,

7  Afronding > Een eindgesprek over de afronding van een traject

noch voor de medewerker. Tegelijkertijd erkennen we dat het voor een

vindt plaats met de zorgaanbieder. Deze maakt melding van het

klant niet prettig is om met te veel verschillende mensen en gezichten

beëindigen van de zorg bij de gemeente.

te maken te krijgen. Een goede balans hierin is wenselijk.

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

15

5.2.

Integrale zorgcentra

5.3.

Veilig opgroeien en ontwikkelen

Om verder invulling te geven aan een integraal Sociaal Domein zet Sluis

In Sluis zorgen we met elkaar voor een leefklimaat waarin kinderen,

in op integrale zorgcentra. Het netwerk van een zorgcentrum bestaat

jeugdigen en jongeren veilig kunnen opgroeien en ontwikkelen. Daar-

uit professionals met verschillende specialismen. Deze vorm van inten-

voor is nodig dat zij voldoende gestimuleerd worden (o.a. door verschil-

sieve samenwerking tussen professionals bevordert de efficiëntie en

lende vormen van onderwijs), niet in armoede hoeven te leven en er

beperkt de reistijd van inwoners om tot passende zorg te komen. Voor

sociale ontmoeting mogelijk gemaakt wordt (o.a. door sport). Soms

een specifieke groep inwoners wordt het reizen tussen verschillende

komt het voor dat kinderen ondanks alle beschikbare voorzieningen in

organisaties en het meerdere malen vertellen van het verhaal gezien

een onveilige thuissituatie opgroeien. Om gezinnen te ondersteunen bij

als drempel voor de zorg. Mensen die niet op zorg zitten te wachten,

problemen in de opvoeding kan door een aantal wettelijke verwijzers15

maar wel ondersteuning nodig hebben zijn voor de gemeente nog las-

jeugdhulp toegewezen worden.

tig te bereiken. We maken in de gemeente steeds meer nuttig gebruik van vindplaatsen voor mensen met een ondersteuningsbehoefte om

5.3.1.

de drempel tot zorg te verlagen.

Sluis werkt samen met de 12 andere gemeenten in Zeeland. De

Transformatieagenda Jeugd Zeeland

Inkooporganisatie Jeugd Zeeland koopt jeugdhulp collectief in bij zorgOok de koppeling tussen wonen en zorg is een doel in Sluis. Een woon-

aanbieders in onze provincie. Dit doen zij op basis van inhoudelijke en

zorgcentrum voorziet zowel in de huisvesting als in de ondersteuning/

beleidsmatige ambities en uitgangspunten van de regiogemeenten.

zorg. Waar voorheen deze verschillende vormen van ondersteuning ook

De jeugdhulpregio heeft de ambities in de jeugdhulp gebundeld in

apart werden gefinancierd, is nu gekozen voor een geoormerkt bud-

de Transformatieagenda Jeugd Zeeland

get per centrum. Daarvan kan zowel de huisvesting als de zorg worden

werkt waaraan Sluis ook actief deelneemt en bijdraagt:

bekostigd. Mensen die in aanmerking komen voor de zorg binnen een

1.

Harmonisatie toegang en versterken vakmanschap

woonzorgcentrum hebben dan geen last meer van een opeenstapeling

2.

Kinderen groeien zoveel mogelijk op in een gezin

van beschikkingen en de zorgaanbieder ervaart minder administratieve

3.

Onderwijs en jeugdhulp verbonden

last. Zo helpen we vanuit de gemeente de zorg verder op weg. Op basis

4.

Preventie op de kaart

van de nieuwe taken binnen de Wmo laten we de regie steeds meer aan

5.

Jongvolwassenen zelfstandig

de professionals in de zorg. Als gemeente zijn we dan meer verstrek-

6.

Kinderen en gezinnen veilig

ker dan regisseur14. Ook gaan we aan de slag met het vormgeven van

Per actielijn gebruiken we het juiste schaalniveau voor realisatie. Zo zijn

aanvullend aanbod voor bepaalde taken van huishoudelijke verzorging,

pleegzorg (valt onder actielijn 2) en veiligheid (actielijn 6) voorbeel-

voeren we een lichte toets in voor beschikkingen op aanvragen voor

den waarbij regionale samenwerking essentieel is. Samengevat willen

collectief vervoer en zetten we in op de beweging van ‘intramurale’ zorg

we een sterke samenwerking in de toegang tot zorg. Daarbij willen we

op locatie naar ambulante ‘extramurale zorg’ aan huis. Waar lichtere vor-

de professionals voldoende toerusten om de lastige taken binnen de

men van ondersteuning mogelijk zijn, zetten we die in.

Jeugdwet goed uit te kunnen voeren. Waar voorheen in stappen de

. Er zijn zes actielijnen uitge-

intensiteit van zorg werd opgebouwd (stepped care) is de uitdaging nu !Verbeterdoel! Naast de samenwerking in de provincie is ook op

om tijdig, passende en samenhangende zorg in te zetten (wrap around

lokaal niveau een toets op doelmatigheid van groot belang. We

care). Dat voorkomt langlopende zorgtrajecten en verhoogt de effecti-

doen ons best om alle beschikbare middelen zo efficiënt en effec-

viteit en slagingskans van de hulp voor gezinnen en kinderen.

tief mogelijk in te zetten. Daarin is het belangrijk om aan de voorkant goed in te schatten welke zorg nodig is, om stapeling van trajecten te kunnen voorkomen. We zetten zorg zo licht als mogelijk, maar zo zwaar als nodig op maat in. Daarbij prioriteren we de inhoud van de zorgvraag altijd boven de kosten. Toch moeten we met elkaar hard werken om binnen de financiële kaders voldoende zorg en ondersteuning beschikbaar te hebben. Daarover meer in hoofdstuk 6 over toekomstbestendige zorg.

14 Dit is geen stelregel. We zijn zowel professioneel hulp- en dienstverlener als casus- en procesregisseur. Onze rol in de toegang verschilt per situatie. Zo leveren we in Sluis maatwerk. 15 De wettelijke verwijzers zijn: Huisartsen (medisch specialisten en jeugdartsen), de gemeente, Gecertificeerde Instellingen (zoals Intervence in Zeeland) en rechters.

16

BELEIDSDOEL

In Sluis heeft iedereen recht op een veilige (thuis)situatie.

5.3.2.

Preventie: Jeugd- en Jongerenwerk

5.3.3.

Tijdig passende zorg

Het jeugd- en jongerenwerk heeft een belangrijke preventieve rol in

Hoe eerder we ontdekken dat het niet goed gaat met een jeugdige en/

Sluis. We maken onderscheid in 3 vormen van jeugd- en jongerenwerk:

of een gezin hoe beter we in staat zijn om passende ondersteuning in te zetten. Dit noemen wij vroegsignalering. Zoveel mogelijk zetten we

1. Jeugdparticipatie

ondersteuning en zorg in nog voordat een probleem onnodig groter

Jeugdparticipatie is gericht op het betrekken van jongeren bij de maat-

wordt. Wel willen we in Sluis keuzes maken in de subsidiëring van pre-

schappelijke ontwikkelingen in Sluis. De jeugd heeft de toekomst. We

ventief aanbod. De focus ligt op de maatschappelijke bijdrage van pre-

nemen de visie van jongeren mee in het maken van beleid en hebben

ventie en de relatie tot voorkomen van de noodzaak tot het inzetten van

de inzichten van deze doelgroep nodig om te bouwen aan toekomstig

specialistische zorg.

Sluis. Volgens de beschreven participatieroutes betrekken we ook jon-

Daarnaast zien we de rol van de lokale toegang steeds meer veranderen

geren bij beleidsvorming. Daarbij is ondersteuning vanuit ons jeugd- en

naar casus- en procesregisseur naast de primaire taak als wettelijk ver-

jongerenwerk essentieel. Deze professionals zijn in staat om de vertaal-

wijzer naar specialistische jeugdzorg. Die rol vervullen we in afstemming

slag te maken van de leefwereld van jongeren naar de uitdagingen en

en nauwe samenwerking met onze ketenpartners van de Toekomstige

vraagstukken van beleid.

Zorg West Zeeuws Vlaanderen (TZWZVL)16.

2. Accommodatie gebonden jeugd- en jongerenwerk

Joep (16) heeft autisme en kan maar moeizaam zijn draai vinden

De functie van het accommodatie gebonden jeugd- en jongerenwerk

na zijn middelbare schooltijd. Zijn ouders ervaren zijn frustraties

(Time Out) is enerzijds een fysieke plek bieden waar jongeren terecht kun-

thuis en vinden het lastig om hiermee om te gaan. In Sluis wordt

nen met vragen aan een volwassene, niet zijnde hun ouders of de school.

een gespreksgroep voor ouders en kinderen met autisme georgani-

Het is belangrijk dat jongeren een rol of stem hebben in zowel de inrich-

seerd. Hierin leren Joep en zijn ouders wat autisme betekent in de

ting als het activiteitenprogramma. En mogelijk ook zelf zaken kunnen

weg naar volwassenheid, hoe Joep een baan kan vinden ondanks

organiseren. Anderzijds is het doel vroegsignalering en ondersteunen

zijn autisme, maar ook welke kwaliteiten Joep heeft en waarin hij

bij de ontwikkeling van de persoonlijke groei van de jongere. Alsmede

uitblinkt ten opzichte van leeftijdsgenoten. Na 7 bijeenkomsten zijn

vraagbaak voor ouders, leerkrachten en overige netwerkpartners.

de ouders van Joep een ervaring en veel kennis rijker. Joep heeft in de 5e week met een goede voorbereiding een eerste sollicitatiege-

3. Ambulant jeugd- en jongerenwerk

sprek gehad en heeft goede hoop op een eerste (bij)baan. Daarnaast

Het ambulante jeugd- en jongerenwerk kan bestaan uit het aanwe-

heeft hij voor het eerst met zijn ouders kunnen bespreken wat er in

zig zijn en aanspreken van jongeren op feesten en evenementen (over

zijn gedachten omgaat. Het gezin heeft na afloop laten weten de

bijvoorbeeld het middelengebruik), het in contact treden met jonge-

rust in huis weer te hebben gevonden en geen vervolghulp meer

ren op pleintjes in de wijken (vaak na meldingen van overlast), buurt-

nodig te hebben.

bewoners, maatschappelijk partners, en/of het helpen van jongeren bij opzetten van activiteiten in hun eigen omgeving die bijdragen aan hun

We (h)erkennen dat er een gat bestaat tussen beschikbare zorg vanuit

persoonlijk groei en talentontwikkeling. Het doel is sociale verbinding

de Jeugdwet en de Wmo. Jongeren die uitstromen uit een zorgtraject

in buurten en kernen. Activiteiten kunnen op verschillende plekken in

vanwege hun leeftijd (18+) kunnen niet in alle gevallen soepel door-

de dorps- en stadskernen worden georganiseerd en de ondersteuning

stromen in ondersteuning vanuit de Wmo. Landelijk wordt ingezet op

is vooral gericht op de persoonlijke groei en ontwikkeling van de jonge-

het voorbereiden van jongeren op het moment dat ze 18 worden en in

ren. Ook sport kan onderdeel uitmaken van preventief jongerenbeleid.

onze jeugdhulpregio maken we afspraken met zorgaanbieders over de hulp en het versoepelen van de overgang van 18- naar 18+. Die afspra-

We vinden het belangrijk om het jeugd- en jongerenwerk vanuit de

ken hebben onder meer opgeleverd dat in de regio kamers beschik-

gemeente te blijven organiseren.

baar zijn gesteld voor doorgroei van verblijfs- jeugdzorg naar zelfstandig wonen. Toch zijn we er nog niet en werken we in de regio hard aan duurzame (lokale en regionale) oplossingen voor de systeemgrenzen van de verschillende wetten.

16 Toekomstige Zorg West Zeeuws-Vlaanderen is een samenwerking tussen verschillende zorgpartijen, wettelijk verwijzers, het onderwijs en gemeenten.

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024

17

5.3.4.

Integrale benadering

Uniek aan de jeugdhulp in Sluis is de systemische methodiek als BELEIDSDOEL

onderdeel van de integrale benadering17. Al bij de eerste hulpvraag

Jeugdhulp is beschikbaar, bereikbaar en toegankelijk. We zetten in op de transformatiedoelen en normaliseren waar mogelijk.

wordt uitgezocht of het probleem dat wordt ervaren een symptoom is van een dieper probleem en of er sprake is van problemen op meerdere leefgebieden. Ook wordt ingeschat of hulp in het preventieve kader voldoende is om een probleem duurzaam op te lossen. Deze methode wordt nu ook ingezet in onveilige situaties waarbij Veilig Thuis en Intervence betrokken zijn. Het ministerie ondersteunt deze samenwerking inhoudelijk en financieel en ziet dit als voor-

5.3.6.

beeld voor andere jeugdhulpregio’s in het land.

Hoewel we in Sluis veel lokaal doen aan de verbetering van de toegang,

Regionale Samenwerking

de kwaliteit en de doorstroom van jeugdhulp hebben we ook een

5.3.5.

Stijgende vraag naar jeugdhulp

sterk regionaal netwerk opgebouwd. Samen met de andere Zeeuwse

Vijf jaar na de decentralisatie lukt het ons steeds beter om in een vroeg

gemeenten kopen we jeugdhulp in via de Inkooporganisatie jeugdhulp

stadium problemen te signaleren. Door actieve informatievoorziening

Zeeland. Die ingekochte jeugdhulp wordt alleen ingezet als we tot het

en sterke samenwerking met huisartsen, scholen, maatschappelijke

inzetten van geïndiceerde jeugdhulp overgaan. We zijn sinds 2019 aan-

organisaties en andere beleidsterreinen zien we de toegangspoort tot

gesloten op het landelijke berichtenverkeer en dragen actief bij aan de

jeugdhulp steeds verder doorontwikkelen. Waar de drempel tot zorg

ontwikkeling van de jeugdhulpregio. Tegelijkertijd willen we de juiste

voor 2015 voor velen nog te hoog bleek, lijkt het taboe op het stellen

zaken op de juiste schaal organiseren. We werken intensief regionaal

van een hulpvraag aan de gemeente inmiddels verdwenen. Inhoudelijk

samen waar nodig en behouden onze lokale regie waar mogelijk19.

een positieve ontwikkeling, waar we binnen de gemeente ook fors op hebben ingezet.

Oplossingsgericht werken staat in de regio hoog in het vaandel. In onze gemeente werken professionals in de toegang op basis van deze

Omdat de nieuwe Jeugdwet in 2015 ervoor zorgde dat meerdere par-

methode aan het stoppen en duurzaam oplossen van opgroei- en

tijen wettelijk kunnen doorverwijzen wordt het voor de gemeente

opvoedproblemen. In onveilige thuissituaties wordt gebruik gemaakt

lastiger om regie te blijven houden op die verwijzingen. De samenwer-

van Signs of Safety. De belangrijkste overlap in deze methodieken is de

king tussen scholen en huisartsen bevordert de laagdrempeligheid en

focus op competenties en krachten binnen het gezinssysteem. Door

brengt vaart in het proces van zorgvraag tot start van de hulp. Toch lukt

niet alleen te kijken naar de risico’s en valkuilen, maar ook aandacht te

het ons in de totale keten van jeugdhulp niet altijd om snel de juiste

hebben voor de mogelijkheden en krachten van een jeugdige en het

afweging en inschatting te maken. Enerzijds vanwege beperkt zicht op

gezin vinden we in veel gevallen oplossingen buiten de geïndiceerde

de sociale kaart, anderzijds vanwege de toegenomen complexiteit van

zorg om. In Sluis streven we ernaar om nog vaker dan voorheen inwo-

de casuïstiek.

ners in eigen kracht te zetten. Dat is Samenkracht.

In Sluis willen we inzetten op het versterken en ondersteunen van de wettelijke verwijzers. Dat doen we door professionals van onze toe-

5.3.7.

gang18 beschikbaar te stellen voor advies en consultatie. Zo nemen de

Om het effect van beleid te toetsen is het van belang om goed te moni-

Cijfers Jeugdhulp

zorgprofessionals deel in zorgoverleggen binnen het onderwijs en zoe-

toren. Vanaf 2019 is Sluis aangesloten bij het regionale digitale berich-

ken we aansluiting bij huisartsen. Samenkracht betekent in de jeugd-

tenverkeer. Daarmee hebben we een belangrijke stap gezet in de

hulp ook de verbinding tussen professies en gebruik maken van elkaars

monitoring en het meten van ‘resultaten’ in de jeugdhulp.

expertise.

17 Een voorbeeld van gesubsidieerd preventief aanbod is een online training voor gescheiden ouders in het zijn en blijven van mede-ouder in plaats van ex-partner. Daarin wordt in een vroeg stadium gepoogd een problematische echtscheidingsrelatie te voorkomen. 18 De gemeentelijke toegang tot zorg werd tot voorkort Porthos genoemd. Inwoners die in contact zijn (geweest) met de gemeentelijke toegang kennen die term nog wel. In dit document gebruiken we ‘gemeentelijke toegang’ als verzamelnaam. 19 In de Kamerbrief d.d. 20-03-2020 van Hugo de Jonge wordt regionale samenwerking als verplicht onderdeel gezien van de uitvoering van verschillende wetten in het Sociaal Domein.

18

5.3.7.1.

Van verblijfszorg naar ambulante ondersteuning

BELEIDSDOEL

Inhoudelijk streven we in de jeugdhulpregio naar hulp en ondersteu-

We zetten jeugdhulp in, zo dicht mogelijk in of bij de thuissituatie.

ning thuis. Verblijfszorg is relatief duur en niet altijd effectief gebleken. Op basis van cijfers vanuit CBS en de regionale monitor zien we een verschuiving van verblijfszorg naar ambulante zorg. Het percentage jeugdigen in zorg met verblijfszorg is weergegeven in onderstaande tabel.

5.3.7.2. 2e halfjaar 2018 1e halfjaar 2019 2e halfjaar 2019 Sluis Nederland

12,8% 8,6%

12,4% 8,8%

11,8% 8,4%

Sluis in vergelijking met regiogemeenten

De Rijksbudgetten voor jeugdhulp zijn in de periode van 2015 – 2019 vastgesteld op basis van een groot aantal indicatoren (maatstaven subcluster Jeugdhulp). Vanaf 2019 – 2020 zijn de budgetten in het Sociaal Domein gebundeld in de algemene uitkering. De begroting jeugdhulp

Ter vergelijking was het percentage jeugdigen met jeugdhulp en ver-

is nog wel opgebouwd op basis van de uitgaven en uitkering van eer-

blijfszorg 17% in 2017. Ondanks die verschuiving hebben we in Sluis ten

dere jaren20. Zo ook de regionale begroting van de inkooporganisatie

opzichte van het gemiddelde in Nederland procentueel nog veel jeug-

Jeugd Zeeland. In regioperspectief is een verdeelsleutel opgemaakt

digen in verblijf. Onze doelstelling is dan ook om dit percentage verder

op basis van de Rijksbijdrage. Sluis is bij gezamenlijke regio uitgaven

naar beneden te krijgen.

verantwoordelijk voor 4,59% van de kosten. In theorie zou dit betekenen dat onze gemeente ook in aantallen unieke cliënten 4,59% van het totaal zou moeten kennen. In werkelijkheid is dit anders:

20 Het Rijk hanteert IV3-terminologie om statistieken en cijfers over het Sociaal Domein te verzamelen. Die terminologie is niet gebruikt in het opstellen van het beleidsplan, omdat Sluis het Sociaal Domein ruimer omschrijft dan het Rijk (zie bijlage).

Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024