03 2e Bestuursrapportage 2023

2E BESTUURSRAPPORTAGE 2023

Pagina 1 van 38

Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................3 1. Stand van zaken speerpunten ..............................................................................................4 Programma 1: Duurzaamheid ...............................................................................................4 Programma 2: Economie en Arbeidsmarkt ...........................................................................7 Programma 3: Wonen en Voorzieningen ............................................................................12 Programma 4: Sociaal Domein ...........................................................................................16 Programma 5: Bestuur en veiligheid ...................................................................................24 6: Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien ..........................................28 2. Grote projecten ...................................................................................................................29 3. Financiële afwijkingen.........................................................................................................43 4. Financiële samenvatting .....................................................................................................47

Pagina 2 van 38

Inleiding Voor u ligt de 2e Bestuursrapportage 2023. Hierin rapporteren wij voor het lopende begrotingsjaar 2023 op zaken waar beleidsmatige en financiële afwijkingen en of actualiteiten zijn voor eventuele (bij)sturing. In Hoofdstuk 1 wordt ingegaan op de stand van zaken van de speerpunten uit de programmabegroting. Het hoofdstuk is uitgewerkt per programmaniveau. We rapporteren uitsluitend op de thema’s waarop een afwijking of actualiteit aan de orde is. Thema’s die volgens planning verlopen, worden niet vermeld. In Hoofdstuk 2 rapporteren we de stand van zaken op de paragraaf projecten (majeur en regulier) indien er afwijkingen zijn. In Hoofdstuk 3 zijn de financiële afwijkingen boven de € 50.000 beschreven en is er een toelichting gegeven voor de afwijkingen.

Pagina 3 van 38

1. Stand van zaken speerpunten Elk programma heeft zijn eigen speerpunten en W-vragen, deze zijn onderdeel van de in november 2022 door uw raad vastgestelde begroting 2023-2026. Per programma worden hierna speerpunten uitgelicht indien er sprake is van een afwijking in relatie tot de W-vragen "Wat willen we bereiken" en "Wat gaan we daarvoor doen en wanneer". De afwijkingen worden vervolgens in de laatste kolom toegelicht.

Programma 1: Duurzaamheid Inleiding, de opgave (tekst uit de begroting 2023) Onder Duurzaamheid onderscheiden we 3 pijlers: Energie, klimaat en circulariteit. De omschakeling van fossiele energiebronnen naar meer duurzame vormen van energie en de gevolgen van de veranderingen in het klimaat zijn de belangrijkste opgaven waar de samenleving voor staat. Uitvoering van de energietransitie moet plaatsvinden op een manier die past bij de financiële draagkracht van onze inwoners en bedrijven, en bij de schaal van het platteland. De gemeente is hierin realistisch en reactief. Het ambitieniveau is om te voldoen aan de wet- en regelgeving. Daarnaast zetten we in op technologische innovatie gericht op energie– en kostenbesparing. Ten aanzien van het klimaat is de uitvoering van het Klimaatakkoord bepalend. Het gaat hierbij onder andere om de verduurzaming van woningen, bedrijven en overheidsgebouwen. Daarnaast moeten we invulling geven aan de klimaatadaptatiestrategie. Klimaatverandering heeft direct invloed op de fysieke leefomgeving c.q. inrichting van de openbare ruimte. We moeten kijken naar het landschap, de waterberging en de inrichting openbare ruimte. Deze moeten gereed zijn of gemaakt worden voor hitte, droogte, overstromingen en wateroverlast. De exacte plannen en maatregelen zijn op dit moment nog niet bekend.

In 2023 komen we met een allesomvattend beleidsplan Duurzaamheid, waarin de pijlers energie, klimaat en circulariteit aan de orde komen. De geschetste maatschappelijke opgave is daarbij leidend. In het op te stellen beleidsplan spreken we niet alleen ambities uit, maar stippelen we een strategie uit om onze ambities waar te maken. Die strategie is leidend voor concrete acties en besluitvorming, in onderlinge samenhang gewogen en weggezet in tijd en middelen. Om het beleidsplan voldoende in te kaderen leggen we in het laatste kwartaal van 2022 een bestuursopdracht voor aan de gemeenteraad ter vaststelling. Onderdeel van deze bestuursopdracht is op welke wijze we vormgeven aan de brede maatschappelijke discussie. Daarbij denken we aan een burgerberaad.

Pagina 4 van 38

Vooruitlopend op het beleidsplan Duurzaamheid hebben we een bedrag van € 4 miljoen vrijgemaakt voor het stimuleren van verduurzaming. De mogelijke instrumenten worden meegenomen in de bestuursopdracht. Daarnaast willen we een stimuleringsmaatregel ontwikkelen voor de transformatie van de bestaande woningvoorraad. We denken hierbij aan de mogelijkheid van renteloze leningen voor particuliere woningeigenaren (zonder leenvermogen). Vanaf 2023 maken we ook hier middelen voor vrij. Dit is conform hetgeen is opgenomen in het coalitieakkoord. Speerpunten 1. Uitvoering van de Energietransitie, waaronder uitvoering Transitievisie Warmte 2. Uitvoering van het Klimaatakkoord 3. Invulling geven aan de klimaatadaptatiestrategie Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen en Afwijkingen 1e Berap wanneer: 1. Energie 1.A. Energietransitie op een wijze die passend is bij de financiële draagkracht van inwoners en bedrijven

Afwijkingen 2e Berap

We lobbyen bij het Rijk voor voldoende financiële middelen en uitvoeringscapaciteit bij gemeenten en marktpartijen.

De RES 2.0 wordt Zeeland breed in maart/april 2024 vastgesteld. Op 16 november 2023 is er een regionale raadsvergadering over de RES 2.0.

Uitvoering geven aan de opgaven vanuit de Transitievisie Warmte en de RES 1.0.

In november biedt de rekenkamercommissie u de resultaten aan van het nazorgonderzoek Duurzaamheid.

In 2023 stellen we de RES 2.0 vast. Informatieverstrekking richting inwoners en bedrijven. Voor inwoners met name waar het gaat om de particuliere verduurzaming van woningen.

Pagina 5 van 38

2. Klimaatakkoord 2.A. Woningen, bedrijven en overheidsgebouwen voldoen tijdig aan de duurzaamheidseisen die door het Rijk worden gesteld

In 2023 komen er concrete plannen voor de verduurzaming van gemeentelijk onroerend goed. Uitvoering geven aan SVN-regeling ‘Duurzaam en langer thuis’.

Het meerjarig onderhoudsplan gebouwen waarin de verduurzamingsopgave is opgenomen, zal begin 2024 worden opgeleverd aan de raad.

Inwoners met een laag inkomen worden geholpen met energiebesparing en verduurzaming. Hiertoe geven we uitvoering aan de SPUK-regeling in afstemming met programma sociaal domein. Aanvullend op bovenstaande (bestaande) regelingen zoeken we naar nieuwe stimuleringsmogelijkheden om de transformatie van de bestaande woningvoorraad voor particuliere woningeigenaren, ook zonder leenvermogen, binnen bereik te brengen. Bijvoorbeeld in de vorm van renteloze leningen voor particuliere woningeigenaren.

Pagina 6 van 38

Programma 2: Economie en Arbeidsmarkt Inleiding, de opgave (tekst uit de begroting 2023) We willen onze economische structuur verbreden naar kennisintensieve bedrijvigheid in de zakelijke dienstverlening en handel. Daarnaast worden kansen gezien voor de food- en maakindustrie. Een aantrekkelijk ondernemersklimaat is daarbij noodzakelijk. Wat betreft de arbeidsmarkt richten we ons op het behouden, en meer nog op het realiseren van een toename, van het arbeidspotentieel. We willen onze jongeren behouden voor de regio. Dat betekent ook dat we het voor hoger opgeleide jongeren aantrekkelijk(er) willen maken om terug te keren. Een belangrijke (rand-)voorwaarde hierbij is de beschikbaarheid van voldoende, betaalbare woningen. De gemeente Sluis heeft op het gebied van de arbeidsmarkt een faciliterende rol. We zoeken hierbij dan ook nadrukkelijk de samenwerking in de regio, met andere overheden (waar het gaat om het wegnemen van wettelijke belemmeringen op de grensoverschrijdende arbeidsmarkt) en het bedrijfsleven. Wij komen in 2023 met een beleidsplan Economie in de vorm van een economische agenda. Deze vertalen we in een uitvoeringsprogramma inclusief financiële paragraaf. Het uitvoeringsprogramma, dat in 2023 wordt opgesteld, vormt de basis voor ons economisch beleid in de komende bestuursperiode. Speerpunten 1.

Versterken van de economische ontwikkeling door naast toerisme ook andere economische pijlers te versterken en zo de afhankelijkheid van 1 sector te verkleinen 2. Aanpakken van de tekorten op de arbeidsmarkt als gevolg van vergrijzing en ontgroening 3. Mobiele en digitale bereikbaarheid Wat willen we bereiken:

Wat gaan we daarvoor doen en wanneer:

Afwijkingen 1e Berap

Afwijkingen 2e Berap

1. Economische ontwikkeling 1.B. Geconcentreerde winkelgebieden die zich bevinden in centrumgebieden met een divers en aantrekkelijk aanbod dat aansluit op de vraag.

Onder de vlag van Vitaal WestHet Masterplan Oostburg heeft Stichting IGO heeft op 28 september Zeeuws-Vlaanderen werken we aan door de complexiteit en 2023 een mail aan stakeholders een Masterplan voor een integrale gewenste integraliteit enige (waaronder uw raad) verstuurd gebiedsontwikkeling. Onderdeel van vertraging opgelopen. De waarin is toegelicht dat het dit Masterplan is de herinrichting van vaststelling is nu voorzien in Q4 opgeleverde masterplan Oostburg het centrum van Oostburg tot een 2023. niet tot vaststelling heeft geleid. gemengd gebied met winkels, horeca, Daarom gaan de partners nu eerst in gesprek over het vervolg. Er wordt Pagina 7 van 38

wonen, (paramedische) zorg en maatschappelijke voorzieningen. In 2023 werken we de uniforme samenwerkingsafspraken met middenstandsverenigingen / ondernemersverenigingen van de 4 winkelgebieden uit. 1.C. Voldoende aanbod van Voor de Vlaschaard in Eede is het grond op bedrijventerreinen. We streven om een onherroepelijk kijken daarbij voornamelijk naar bestemmingsplan te hebben in juli de meest kansrijke locaties. 2023 waarna gelijk wordt overgegaan tot bouwrijp maken zodat begin 2024 de kavels kunnen worden uitgegeven.

Naast het Masterplan Oostburg proberen we ook via het woonbeleid en gewijzigde omgevingsplannen impulsen te bieden aan sterke winkelgebieden.

alles aan gedaan om zo spoedig mogelijk helderheid te geven over hoe het verdere proces en de planning eruit komen te zien.

Gesprekken over het bodemonderzoek lopen. Hierdoor heeft de grondverwerving nog niet plaatsgevonden zodat het in routing brengen van het bestemmingsplan nog niet mogelijk is.

Voor uitbreiding Deltahoek in Breskens zullen begin 2023 de extra ontsluitingen worden aangelegd waarna de resterende percelen toegankelijk zijn en kunnen worden uitgegeven. 1.D. Een toekomstbestendige landbouwsector

Het Rijk is in gesprek met de landbouw over een transitie van de landbouwsector. We zijn de landbouwsector behulpzaam binnen de opdracht waarvoor we staan en zetten in op de korte keten.

We nemen dit punt mee in de economische agenda.

We nemen een hoofdstuk over landbouw op in de economische agenda. We zetten tevens verder in op de ontwikkeling van onze gemeente tot gekende Foodregio. Pagina 8 van 38

Hierbij staat het stimuleren van het korte keten gebruik door ondernemers en consumenten centraal. We ondersteunen initiatieven die hieraan bijdragen. 1.E. Aantrekkelijk ondernemersklimaat

We geven uitvoering aan de regiovisie De nieuwe regiodeal is niet Zeeuws-Vlaanderen en maken toegekend aan de Regiovisie middelen vrij voor de cofinanciering Zeeuws-Vlaanderen, maar aan van regiodeals het NOVEX-gebied North Sea Port District.

De netcongestie: Dit kan gevolgen hebben voor het ondernemersklimaat in de gemeente Sluis. Momenteel hebben zich 3 ondernemers gemeld die aangeven dat ze mogelijk problemen gaan Vooralsnog zijn hierbinnen geen ondervinden in de toekomst. projecten in de gemeente Sluis Momenteel loopt er nog een opgenomen, met als gevolg dat onderzoek vanuit de netbeheerder en er ook geen middelen voor worden er gesprekken gevoerd met cofinanciering vrijgemaakt zowel provincie als de gemeenten moeten worden. over de verschillende mogelijkheden.

We vergroten in 2023 de bekendheid en bereikbaarheid van het Ondernemersloket. We lanceren een nieuwe website, organiseren spreekuren en treden actief in contact via bedrijfsbezoeken en netwerkmomenten. We monitoren behoeftes bij ondernemers en doen waar nodig voorstellen tot uitbreiding van onze dienstverlening in 2024.

Pagina 9 van 38

Programma 3: Wonen en Voorzieningen Inleiding, de opgave (tekst uit de begroting 2023) Vraagstukken rondom nieuwbouw, de verbetering van de bestaande woningvoorraad en (het behoud van) voorzieningen bekijken we in onderlinge samenhang. Om een bijdrage te kunnen leveren aan de verdere economische ontwikkeling van de gemeente, de aantrekkelijkheid voor de arbeidsmarkt te verhogen en de leefbaarheid in onze gemeente verder te verbeteren, is het belangrijk dat de gemeente beschikt over voldoende woningen. Deze woningen dienen daarbij wel te voldoen aan de eisen van deze tijd: verduurzaamd en passend bij de veranderende bevolkingssamenstelling en bij de woonwensen van onze inwoners. We streven daarbij tevens naar een prettige, groene en veilige woonomgeving, die klimaatbestendig is en voldoende voorzieningen biedt. Voor het behoud van voorzieningen in de verschillende kernen, is het noodzakelijk dat er voldoende gebruikers zijn, om de kwaliteit en betaalbaarheid te garanderen. Voor maatschappelijke voorzieningen geldt verder dat deze bij voorkeur ondersteund worden door het vrijwillige kader uit de verschillende dorpsgemeenschappen. Ook de bereikbaarheid van deze voorzieningen is een aandachtspunt, mede vanwege de concentratie van voorzieningen, de vergrijzing van onze bevolking en een gewijzigd openbaar vervoersysteem. Speerpunten 1. Nieuwbouw voor permanente bewoning 2.

Transformatie van de bestaande woningvoorraad 3. Behouden van essentiële voorzieningen (zorg/onderwijs) in de gemeente 4. Aandacht voor de bereikbaarheid van voorzieningen Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen en Afwijkingen 1e Berap wanneer: 1. Wonen 1.A. Evenwichtige groei van In het eerste kwartaal van 2023 stellen we Beleidsplan Wonen wordt in de de bevolking o.a. door een allesomvattend beleidsplan Wonen cyclus van juni voorgelegd aan de nieuwbouw van woningen vast, met daarbij behorend een meerjarig raad ter besluitvorming. voor permanente bewoning uitvoeringsprogramma woningbouw, een die kwalitatief en toetsingskader woningbouwplannen en kwantitatief aansluit op de

Afwijkingen 2e Berap

Op dit moment worden de voorbereidingen getroffen om het beleidsplan in 2024 in werking te laten treden.

Pagina 10 van 38

behoefte, met aandacht een uitvoeringsagenda plan van aanpak voor flexibel en aanpasbaar plancapaciteit. bouwen, gericht op Vanaf 2023 willen we op grond van dit kansrijke groepen en beleidsplan en uitvoeringsprogramma passend bij de behoefte van de arbeidsmarkt. starten met het gecontroleerd en gefaseerd toevoegen van woningen. Daarvoor sturen we pro-actief op planologische kaders op basis van een meerjarig (4 tot 10 jaar) uitvoeringsprogramma woningbouw. 1.B. Verbeteren van de kwaliteit en beschikbaarheid van de bestaande woningen.

Uitvoeren van een onderzoek naar de mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad te transformeren en naar de rol van de gemeente hierin. Dit geldt zowel voor het verduurzamen als het zorggeschikt maken van woningen. De ambitie hierbij is om – aanvullend op de reeds bestaande regelingen (voor de verduurzaming van woningen) - te zoeken naar nieuwe stimuleringsmogelijkheden om de transformatie van de bestaande woningvoorraad voor particuliere woningeigenaren, ook zonder leenvermogen, binnen bereik te brengen.

Op 21 september 2023 stemde u in met het vrijgeven van het krediet voor de cofinanciering van de uitvoeringskosten en aanvraag volkshuisvestingsfonds (1e tranche). In deze 1e tranche wordt ingezet op 760 woningen in de kernen Oostburg, IJzendijke, Breskens en Sluis. Het gaat om kwetsbare woningen waar spraken is van achterstallig onderhoud, herstructurering (waaronder levensloop bestendig maken) en inponden. Hiermee wordt invulling gegeven aan de duurzaamheidsopgave. 1.C. Beperken van de De uitkomsten van de evaluatie registratie Integraal onderdeel van speerpunt Op dit moment worden de mogelijkheden om toeristische verhuur (voorzien eind ’22) 1A. Huisvestingsverordening wordt voorbereidingen getroffen om het woningen die geschikt zijn worden betrokken bij het opstellen van in de cyclus van juni samen met beleidsplan in 2024 in werking te voor permanente het beleidsplan Wonen. Beleidsplan wonen voorgelegd aan laten treden. bewoningen als tweede de raad. woning te gebruiken en In aanvulling hierop worden woningen die geschikt zijn voorbereidingen getroffen te komen tot Pagina 11 van 38

voor permanente bewoning invoering van een mogen max 4 weken per Huisvestingsverordening. jaar worden verhuurd. Voorkomen dat nieuw te bouwen woningen die geschikt zijn voor permanente bewoning worden ingezet als tweede woning of om kortdurend toeristisch te verhuren 2. Voorzieningen 2.A. We streven naar samenhang van wonen en voorzieningen in de vijf dragende kernen.

Onder de paraplu Vitaal West ZeeuwsVlaanderen pakken we een actieve rol in de gebiedsontwikkeling, in eerste instantie in de kernen Oostburg en IJzendijke. Voor de kernen Oostburg en IJzendijke wordt in het eerste kwartaal van 2023 een Masterplan aangeboden.

Het Masterplan Oostburg wordt in Op dit moment heeft het de tweede helft van 2023 voorzien. voorgelegde masterplan Oostburg Het Masterplan wordt ter inzage niet tot vaststelling geleid. Daarom gelegd en daarna aangeboden voor gaan de partners nu eerst in definitieve besluitvorming. gesprek over het vervolg, met de leefbaarheid en vitaliteit van Essentiële voorzieningen, Er blijkt meer tijd nodig voor een Oostburg en de regio voor ogen. alsmede de kwaliteit zorgvuldige benadering van het De geplande inspraakprocedure hiervan, behouden door het Meer gespecialiseerde voorzieningen (op Masterplan. De input die voort is aangaan van van het masterplan in oktober en samenwerkingsverbanden het gebied van zorg, onderwijs en sport) gekomen uit de dialoog met besluitvorming in december, zijn inwoners en ondernemers maakt dan wel anders te niet haalbaar meer. zijn of worden op grond van het hier onderdeel van uit. benodigde kritische volume voor organiseren De uitgangspunten van het betaalbaarheid en kwaliteit programma Vitaal West Zeeuwsgeconcentreerd in Oostburg als centrale Bij de uitwerking van het Vlaanderen, essentieel voor de kern.

Om deze essentiële voorzieningen Masterplan zijn nieuwe varianten in toekomstige leefbaarheid van de in onze gemeente te behouden, worden beeld gekomen waarvan de regio, worden blijvend haalbaarheid moet worden onderschreven; de urgentie ervan mogelijkheden onderzocht om nieuwe onderzocht. samenwerkingen aan te gaan, de zelfs nog meer dan voorheen. huisvesting te vernieuwen (met als doel In maart 2023 werden door de om de exploitatielasten te laten dalen) en/of de dienstverlening anders te Gemeenteraad de uitgangspunten organiseren. voor de Integrale Pagina 12 van 38

gebiedsontwikkeling IJzendijke We gaan de dialoog aan met inwoners en vastgesteld. Planvorming voor ondernemers om de leefbaarheid voor de IJzendijke is gaande. Dit moet leiden tot een Masterplan dat in toekomst te borgen. 2023 in concept gereed zal zijn, waarna de besluitvorming in 2024 plaatsvindt.

3. Mobiliteit 3.A. Integraal beleid op het We hebben in 2023 een aanvang Er zal pas na de zomer gestart gebied van mobiliteit gemaakt met een gemeentelijk worden met het gemeentelijk mobiliteitsplan en dit voor een eerste keer mobiliteitsplan. De verwachting is in procedure gebracht. Het mobiliteitsplan dat een eerste concept in het is meerjarig en komt tot stand in nauw eerste kwartaal van 2024 gereed overleg met inwoners, adviesraden, zal zijn. belangenorganisaties en maatschappelijke partners. Prioriteiten worden hierbij besproken. 3.B. Een fijnmazig en goed We streven naar behoud van het huidige aansluitend (openbaar) niveau van openbaar vervoer en haken vervoersnetwerk/ hierbij aan via de Regionale ketenmobiliteit Mobiliteitsstrategie.

Vanuit de Regionale Mobiliteitstrategie (RMS) zal er vanuit de BOB structuur nog dit jaar een Beeldvormende bijeenkomst worden georganiseerd. Een deel van de input zal ook gebruikt worden voor het gemeentelijke mobiliteitsplan. Door de provincie is onlangs een webinar georganiseerd waarin een terugkoppeling is gegeven over de stand van zaken van de RMS. De uitrol van een startproject op het gebied van fijnmazige mobiliteit volgt volgend jaar. Onduidelijk is hoe er uitvoering gegeven zal worden aan de busconcessie. Vooralsnog zijn er geen inschrijvingen. Door de provincie worden momenteel verschillende scenario's uitgewerkt. Pagina 13 van 38

Programma 4: Sociaal Domein Inleiding, de opgave (tekst uit de begroting 2023) Sinds de decentralisaties van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning en begeleiding van kwetsbare inwoners. De kern van het sociaal domein is de uitvoering van drie wetten: de Participatiewet, de Wet jeugdhulp en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. De uitvoering van deze wetten is echter nauw verbonden met de uitvoering van de Wet passend onderwijs, de Wet inburgering, de Wet schuldhulpverlening, de Wet publieke gezondheid, de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de aanpak Personen met verward gedrag. Al deze wetten zijn instrumenten om de ondersteuning van kwetsbare inwoners gestalte te geven. Als we spreken over het Sociaal domein, dan bedoelen we dan ook het samenspel tussen alle sectoren die te maken hebben met de sociale kant van het gemeentelijke beleid: zorg, welzijn, onderwijs, gezondheidszorg, opvoeding, inburgering en sociale activering. Het gaat voor de individuele inwoner met zijn noden en behoeften om het samenspel van de gemeenschap en het zorgaanbod van professionals. Vandaar dat we ook inzetten op burgerparticipatie. We dragen bij aan het versterken van (dorps-) gemeenschappen.

(Door sociale contacten, mantelzorg, burenbetrokkenheid en andere vormen van steun uit de gemeenschap heeft dat effect op de mate waarop mensen een beroep zullen doen op onze zorgsystemen.) We streven bij de dienstverlening aan onze inwoners naar een ondersteunings- en hulpaanbod dat past bij wat mensen nodig hebben en dat effectief, dichtbij en betaalbaar is. Laagdrempelig en zonder wachtlijsten. Inwoners vragen daarbij om een integrale benadering van hun vraag en het zorg- en ondersteuningsaanbod. Niet alleen geredeneerd vanuit de wettelijke taak en het aanbod van de gemeente, maar vanuit de belevingswereld van inwoners. Inwoners hebben immers ook te maken met het aanbod vanuit zorgaanbieders, huisartsen, onderwijs, kinderopvang en de GGD. We werken daarom intensief samen (o.a. het programma Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen en de Zeeuwse Zorgcoalitie). We kijken hierbij over de grenzen van de afzonderlijke wetten en financieringsstromen heen, maar met oog voor ieders rol, verantwoordelijkheid en mogelijkheden. Van monodisciplinair naar multidisciplinair. De cliënt staat daarbij centraal. Het doel is dat het aanbod complementair is en de aanpak afgestemd. Naast het bieden van toegang tot zorg en ondersteuning gaan we ook (meer dan voorheen) inzetten op preventie en ombuigen van zorg. We doen dit vanuit het gedachtengoed van Positieve Gezondheid.

Dit houdt in dat de gezondheid die mensen ervaren niet alleen wordt bepaald door de afwezigheid van ziekte, maar ook door de financiële, mentale, en sociaal-maatschappelijke omstandigheden. Inzetten op preventie betekent ook dat de inzet en focus van de gemeente moet verschuiven van zorg naar welzijn (van individueel maatwerk naar collectieve indicatievrije activiteiten). De toenemende zorgkloof – de vraag naar zorg neemt toe (o.a. door vergrijzing), terwijl het aanbod van zorg afneemt (met name door een tekort aan personeel) – vraagt verder dat we, naast preventie, ook gebruik moeten maken van onze ruimtelijke instrumenten om wonen, zorg en voorzieningen dichter bij elkaar te brengen en zo de reisbewegingen van ouderen en professionals te beperken en (sociale) ontmoetingen te stimuleren. En daarmee te werken aan gemeenschapsontwikkeling.

Pagina 14 van 38

Speerpunten 1. Meer preventie door ombuigen van zorg naar welzijn 2. Integrale toegang en dienstverlening 3. Clusteren van wonen, zorg en voorzieningen 4. Betere grip en sturing op uitgaven Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen en wanneer: 1. Preventie en ombuigen van zorg 1.A. De inzet en focus van de We kijken opnieuw naar de rol en gemeente verschuift van zorg verantwoordelijkheid van de naar welzijn. gemeente. We kijken daarbij ook naar de inrichting van onze uitvoeringsorganisatie. En naar mogelijke samenwerking in de keten en in de regio. In 2023 komen we met een geactualiseerde visie op de organisatie van zorg, ondersteuning en preventie aan inwoners in Sluis waaronder de uitvoering van het sociaal domein (Porthos).

1.B. Een gezond, veilig en prettig leefklimaat

Afwijkingen 1e Berap:

Afwijkingen 2e Berap

De visie zal opgeleverd worden in Q2 van 2024.

Bij het opstellen van die visie betrekken we ook de adviesraden en externe zorgpartners. We stimuleren actief Het digitale platform/sociale kaart burgerparticipatie door wordt naar verwachting 3e kwartaal ondersteuning van dorps- en gelanceerd. stadsraden ondermeer door het ontwikkelen van digitale platformen. Zie ook programma 5, speerpunt burgerparticipatie.

Pagina 15 van 38

We stimuleren een gezonde leefstijl en sportbeoefening voor alle inwoners van jong tot oud. Dit vanwege de preventieve werking van sport en bewegen op de gezondheid. Sport dient daarom laagdrempelig te zijn en toegankelijk voor iedereen. We werken daarbij Samen met de aanbieders van sportactiviteiten.

Om weer een stap te zetten in de verdere uitvoering van het eerder vastgesteld sportbeleid zullen wij binnenkort een voorstel voorleggen aan uw raad. Het betreft hier met name de realisatie van padelbanen.

Op 20 november 2023 wordt het Sportcafé georganiseerd voor alle verenigingen/clubs. Daar worden de volgende thema’s behandeld: - Sportakkoord en SPUK; Scan duurzaamheidsscan; Gezonde sportomgeving; www.centrumveiligesport.nl ; Anti-rook beleid 2024 ; Vertrouwenspersonen 2024; We gaan de verenigingen/clubs informeren, ondersteunen en trainingen aanbieden die gratis zijn voor de verenigingen/clubs. Deze worden aangeboden in de gemeente; Subsidie aanvragen, Sport E.H.B.O. AED 2024 en aandacht voor de campagne BOB Sport Realisatie van een QR-fit beweegroute. Via raadsbesluit van 5 juli 2023 werd voor zowel tennisvereniging Tiola in IJzendijke als voor de tennisaccommodatie van het sportcentrum in Cadzand krediet beschikbaar gesteld voor de aanleg van een padelbaan. Momenteel wordt de aanleg voorbereid waarbij Pagina 16 van 38

1.C. Alle jeugdigen binnen de In 2023 ontwikkelen we een visie gemeente Sluis groeien veilig op preventief Jeugdbeleid. op, krijgen de kansen om hun talenten te ontwikkelen en naar vermogen mee te doen.

de Stichting Sportcentrum Cadzand toestemming heeft gekregen om een indoor padelbaan te realiseren ter vervanging van een indoor tennisbaan in de sporthal. Tennisvereniging SJEF in Aardenburg doorloopt momenteel een vergunningsprocedure voor het realiseren van een padelbaan met een geluidswerende muur op de door hen gewenste locatie (voorheen tennisbaan 5). De visie op preventief jeugdbeleid wordt geïntegreerd in het brede beleidsplan sociaal domein. Het huidige plan wordt in 2024 geëvalueerd. Vooruitlopend is er dit jaar al extra geïnvesteerd in een inclusieve BSO, schoolmaatschappelijk werk en cultuurmenu's voor de doelgroep 1218 jaar.

De Regiovisie Jeugd wordt in december ter besluitvorming aan u voorgelegd 1.D. Het realiseren van gratis In de eerste helft van 2023 komen De landelijke wetgeving rondom gratis De bestaande initiatieven zoals de kinderopvang we met voorstellen op welke kinderopvang wordt uitgesteld. Wij startgroepen en pilot gratis opvang manier we invulling kunnen geven willen de bestaande initiatieven graag worden Q4 geëvalueerd. Daarna aan onze ambitie om in delen van continueren. Ook om alle kinderen komt er een nieuw plan waar alle Sluis gratis kinderopvang dezelfde kansen op ontwikkeling te subsidiestromen die bijdragen aan beschikbaar te stellen. Daarbij geven. Een centrale, inclusieve BSO+ de doelstellingen worden houden we rekening met is onderdeel van het plan. gebundeld. toekomstige landelijke regelgeving Pagina 17 van 38

1.G. Zo veel mogelijk inwoners participeren via (beschut) werk of via dagbesteding.

die uitgaat van (bijna) gratis kinderopvang. Het transformatieplan Dethon wordt uitgewerkt en de algemene voorziening dagbesteding geëvalueerd.

2. Integrale toegang en dienstverlening 2.A. De gemeente streeft naar In 2023 onderzoeken we of we de een hulp- en dienstverlening aan gezinnen met ondersteuningsaanbod dat complexe problematiek anders past bij wat de inwoners nodig kunnen organiseren. hebben.

Het AB en DB Dethon hebben in juli een koersplan vastgesteld.

In het Sociaal Domein wordt inmiddels gewerkt met zogenaamde dashboards om nog beter sturingsinformatie boven water te krijgen.

De basisdienstverlening is op We gaan de effectiviteit van de In Oostburg is een vestiging van orde. geleverde zorg en ondersteuning Vluchtelingenwerk geopend. Aanvragen worden afgewerkt continu monitoren, met name het aantal doorverwijzingen, de binnen de wettelijke termijn In 7 november 2023 vindt er een De hulpvraag van de inwoner correctheid van de doorverwijzing informatiecarrousel plaats, waarbij en de stapeling van zorg hebben wordt integraal benaderd, de raad wordt bijgepraat over de daarbij onze aandacht. Zo nodig vanuit ieders rol, relevante ontwikkelingen binnen het verantwoordelijkheid en treffen we maatregelen. Sociaal Domein waaronder WMO (Porthos). bevoegdheid, maar ook vanuit Wachtlijsten worden op korte We zijn opnieuw geconfronteerd met ieders expertise en termijn afgebouwd en mogen niet oplopende wachtlijsten. Het college mogelijkheden. meer terugkeren. heeft op 28 maart jl. besloten om een aantal maatregelen door te voeren om de doorlooptijden te verkorten en de inwoners sneller van dienst te kunnen zijn. Het aanbod is laagdrempelig, Als gevolg van de ontwikkelingen beschikbaar en betaalbaar. op de arbeidsmarkt, is een betere afstemming nodig tussen de vraag naar zorg met het beschikbare Pagina 18 van 38

aanbod. We continueren daartoe de samenwerking met de partners in het programma Vitaal WZV, de Toekomstige Zorg ZeeuwsVlaanderen en de Zeeuwse Zorgcoalitie. 4. Betere grip en sturing op uitgaven 4.A. Beter inzicht in oorzaken Inrichten van dashboards Jeugd, van kostenstijgingen. Wmo en Werk&Inkomen en maandelijkse monitoring.

De dashboards zijn gerealiseerd. De informatiecarroussel vindt plaats Tijdens de informatie carrousel zullen op 7 november 2023 ze aan u gepresenteerd worden.

Pagina 19 van 38

Programma 5: Bestuur en veiligheid Inleiding, de opgave (tekst uit de begroting 2023) De gemeente is voor velen de eerste overheid. We zijn letterlijk dichtbij, als het bijvoorbeeld de fysieke leefomgeving betreft of tastbare producten zoals een paspoort. Daarnaast nemen we veel besluiten die inwoners en ondernemers aangaan. In de uitvoering van al onze dienstverlenende taken willen wij klantgericht en betrouwbaar zijn. Wij staan voor een veilige leefomgeving. Als gemeente vervullen we de regierol om, samen met onze veiligheidspartners en de burgers, te komen tot integraal beleid (en uitvoering daarvan) om dit doel te realiseren. We zoeken actief samenwerking op met partners die ons kunnen helpen bij het bereiken van onze ambities. Speerpunten 1. Een veilige omgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. 2. Een weerbare en integere overheid (bestuurlijk en ambtelijk). 3. Goede bereikbaarheid van de gemeente, zowel fysiek als digitaal. 4. De klantvraag staat voorop bij de verdere ontwikkeling van ons dienstverleningsconcept. 5. Informeren en betrekken van inwoners, ondernemers en bezoekers Een sterke (bestuurlijke) samenwerking in de regio 6. Burgerparticipatie Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen en Afwijkingen 1e Berap Afwijkingen 2e Berap wanneer: 1. Veiligheid 1.A.

Een veilige We geven uitvoering aan het Integraal De opgaaf voor de opvang van leefomgeving, Veiligheidsbeleid 2023-2026. Speerpunten vluchtelingen vraagt veel aandacht. waarbij we nauw hierin zijn: Hiervoor is tijdelijk extra capaciteit a. Criminaliteit samenwerken met onze aangetrokken en vrijgemaakt. We b. Zorg en Veiligheid burgers en borgen hiermee dat ook de veiligheidspartners (politie, c. Veiligere leefomgeving/fysieke uitvoering van de speerpunten 2023 justitie, brandweer, zo veel mogelijk kan blijven veiligheid. zorgpartners en andere doorgaan. hulpverleningsdiensten). Er wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld. In 2023 Het uitvoeringsprogramma voor zal het accent liggen op 2024 is in voorbereiding. Tijdens de Meldingsbereidheid, Integrale aanpak en informatieve raadsbijeenkomst op 3 Pagina 20 van 38

Realisatie bommenkaart ontplofbare oorlogsresten. In dit uitvoeringsprogramma wordt verbinding gezocht met het uitvoeringsprogramma voor handhaving (Hup). 1.B. Een weerbare en integere overheid.

oktober 2023 bent u hierin meegenomen.

We geven uitvoering aan de Zeeuwse De uitvoering van de Zeeuwse Op 14 september 2023 vond de norm weerbare overheid. Hierin komen norm loopt. Sluis is mede trekker opening plaats van de Zeeuwse thema’s aan bod zoals bestuurlijke en van 2 thema’s. Dit zijn maand van de weerbare overheid. ambtelijke integriteit, veilige publieke taak, ‘Bewustwording van bestuur en Vanuit Sluis is onder andere de bewustwording en herkenning van medewerkers’ en komst van de escapeboot in ondermijning. We koppelen hierover in ‘Informatiebeveiliging’. Later dit jaar Breskens georganiseerd. 2023 terug via de jaarrapportage die in wordt een bijeenkomst voor de OZO-verband wordt gemaakt. Ook gemeenteraad voorzien Het onderwerp weerbare en organiseren we een informatieve integere overheid was daarnaast bijeenkomst voor de gemeenteraad. onderwerp van de informatieve raadsbijeenkomst op 3 oktober 2023. U bent daarin bijgepraat over de twee thema’s waarvan Sluis mede trekker is.

2. Communicatie 3.A. Informeren en betrekken van de inwoners, ondernemers en bezoekers

In 2023 doen we een evaluatie van ons We zijn dit jaar begonnen met een strategisch communicatieframe. We rubriek in Rondje West. beoordelen daarin het gebruik en de waardering van de gemeentelijke communicatiemiddelen. Ook kijken we welke andere wensen en behoeftes er wellicht zijn. 3. Bestuurlijke samenwerking 4.A. Het realiseren van de Wij zoeken actief samenwerking op met Bij de P10 zijn we, sinds het P10 doelen op onze partners die ons kunnen helpen in het afscheid van wethouder Werkman, De P10 heeft in juli een brief strategische agenda ten bereiken van onze ambities. Naast andere geen DB-lid meer. We vervullen het verstuurd aan de opstellers van de aanzien van wonen, overheden zijn dit het bedrijfsleven, AB-lidmaatschap en dragen op verkiezingsprogramma's. Daarin voorzieningen en werkgevers- en werknemersorganisaties, inhoudelijke thema’s bij. Zeeland worden punten meegegeven waar mobiliteit; economie en professionele instellingen en heeft nog steeds een plattelandsgemeenten mee te Pagina 21 van 38

arbeidsmarkt; en energie, maatschappelijke organisaties. We vertegenwoordiger in het DB van de maken hebben. Voorbeelden klimaat en duurzaamheid. streven daarbij naar krachtenbundeling op P10 in de vorm van de gemeente daarvan zijn onderwijs, het vlak van kennis en kunde, efficiëntie, Schouwen Duiveland die nu DB-lid gezondheidszorg bereikbaarheid en effectiviteit, kwaliteit en financiën. is. De samenwerking binnen de wonen. Ook wordt opvolging Toekomstige Zorg Zeeuwsgevraagd van het adviesrapport Elke regio telt. We continueren hiertoe onze deelname in Vlaanderen heeft door omstandigheden enige tijd stil o.a. het programma Vitaal WZV, de gelegen, maar op 3 mei 2023 is een Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen, Regiovisie / Elke regio telt doorstart gemaakt. Op 27 maart Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen, Op 16 november 2023 vindt een Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen, de 2023 hebben de Raad voor de OZO, de Social Board Zeeland, Euregio leefomgeving en infrastructuur (Rli), regionale raadsbijeenkomst plaats Scheldemond, het GOS, de stedenband de Raad voor Volksgezondheid & over de Regiovisie ZeeuwsSamenleving (RVS) en de Raad Amsterdam-Heerlen-Eemsdelta en de Vlaanderen en het adviesrapport voor het Openbaar Bestuur (ROB) Elke regio telt. Op 12 juli 2023 is de P10.

hun gezamenlijke advies “Elke regio kabinetsreactie op dit rapport We participeren actief in de Regio Deal die telt!” gepresenteerd en aangeboden uitgebracht. Daarin wordt het aan Minister Bruins Slot van in 2023 voor en met Zeeland wordt belang onderstreept van ‘brede gesloten. De middelen voor cofinanciering Binnenlandse Zaken en kan worden gevonden in de voorliggende Koninkrijksrelaties (BZK). Rond de welvaart’ (kwaliteit van leven en leefomgeving). Minister Bruins Slot zomer verwachten wij de begroting. zet zich ook in deze demissionaire kabinetsreactie. In aanloop periode in voor dit onderwerp. Op Via betrokkenheid in VNG-commissies en hiernaartoe zijn verschillende 25 oktober 2023 vindt het plenaire klankbordgroepen blijven we dicht bij lobbytraject opgestart, vanuit de gezamenlijke onderzochte regio’s, debat in de Tweede kamer plaats. landelijke ontwikkelingen die voor onze de P10 en het OZO. Besloten is om ambities van belang zijn. de Kansenagenda voor Stedenband ZeeuwsVlaanderen te koppelen Op 6 november 2023 vindt in aan de uitvoeringsagenda van de Heerlen de Brede Welvaart Regiovisie ZeeuwsVlaanderen. Conferentie plaats. Deze wordt georganiseerd door Stadsregio Voor de overige bestuurlijke parkstaat Limburg en de samenwerkingen zijn geen stedenbandgemeenten Heerlen, afwijkingen te melden. Amsterdam, Eemsdelta en Sluis. Het thema is Brede welvaart en economie.

Gesproken wordt onder Pagina 22 van 38

andere over het adviesrapport Elke regio telt. 4. Burgerparticipatie 5.A. Belangenorganisaties, We betrekken belanghebbenden bij het inwoners en andere formuleren van belangrijke betrokkenen hebben in beleidsvoornemens door de inzet van ruime mate inspraak in diverse vormen van burgerparticipatie. onze beleidsvoornemens. Daaraan willen we ook proactief invulling De band met dorps- en geven. Zo heeft ons college stadsraden wordt inmiddels besloten om te gaan werken aangehaald, zij zijn een met kernwethouders die regelmatig de belangrijke diverse kernen in Sluis bezoeken. Ook gesprekspartner. heeft ons college besloten om een community-platform in te richten waarvan de kernen, afzonderlijk en met elkaar, gebruik kunnen maken om de gemeenschappen in de kernen te versterken. Want goede participatie vraagt om een sterke gemeenschap. Door de raad is in zijn vergadering van september 2022 besloten om het inzetten van een burgerberaad verder uit te werken in het kader van de op te stellen duurzaamheidsagenda. In de tweede helft van 2023 zullen we alle opgedane ervaringen evalueren en benutten voor de verdere versterking van burgerparticipatie.

De evaluatie over het kernwethouderschap is in voorbereiding. De app Samen Sluis is gelanceerd in 2023.

Pagina 23 van 38

6: Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Inleiding (tekst uit de begroting 2023) De gemeentelijke uitgaven worden gedekt uit verschillende inkomstenbronnen. Deze zijn te splitsen in specifieke en algemene inkomstenbronnen. De specifieke zijn direct te relateren aan de uitgaven van de programma's en zijn dan ook hierbinnen verantwoord. De inkomstenbronnen en uitgaven die niet direct te relateren zijn aan de programma's (algemene uitkering, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, deelnemingen enzovoorts) zijn in dit hoofdstuk opgenomen. Een onderdeel van het programmaplan bestaat uit een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van de overhead, het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien.

Pagina 24 van 38

2. Grote projecten In de begroting van 2023 is voor het eerst een paragraaf projecten opgenomen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op afwijkingen van de majeure en andere projecten. Naam project 1. Havengebied Breskens

Toelichting Begin 2015 is een intentieovereenkomst ondertekend voor de ontwikkeling van het havengebied tussen gemeente Sluis, provincie Zeeland en projectontwikkelaars Haven Breskens Vastgoed BV, beheermaatschappij Verstraeten BV, Aannemersbedrijf van der Poel BV en de Jachthaven Breskens BV. Dit moment is gemarkeerd als de officiële start van het project. Dit project bevindt zich nog in de uitvoeringsfase.

Toelichting 1e Berap

Toelichting 2e Berap We praten uw raad binnenkort bij over het project.

2. Masterplan Nieuwvliet

Op 28 mei 2020 stelde de gemeenteraad het Masterplan Nieuwvliet-Bad vast bestaande uit 18 projecten. Het voornaamste doel is om het plangebied NieuwvlietBad toekomstbestendig te maken waardoor het (be)leefbaarder, veiliger en toegankelijker wordt voor iedereen. Vanaf het najaar 2022 vindt de uitvoering van de eerste 5 projecten plaats. Dit loopt door tot september 2023

Dit loopt door tot eind 2023. Het ontwerpproces voor de realisatie van de Duinboulevard is in 2022 opgestart en zal naar verwachting eind 2023 leiden tot een voorlopig ontwerp.

Het VO voor de Duinboulevard wordt eind dit jaar opgeleverd. Aan de raad zal vervolgens gevraagd worden een standpunt in te nemen over mogelijke uitvoering. De projecten uit het masterplan die in uitvoering zijn gebracht, zijn op één project na in de eindfase. Het deelproject A1 (Entree Duinen bij Strandpaviljoen Woest 17) kent een langere doorlooptijd. Dit is onder andere een gevolg van gewijzigde regels ten aanzien van Pagina 25 van 38

Naam project

Toelichting

3. Cadzand-Bad

Met de vaststelling van het Ontwikkelingsplan Cadzand-Bad Natuurlijk Stijlvol (2006), Bijlage 10 Ruimtelijke visie en beeldkwaliteit (2010) en de Schilvisie CadzandBad (2011) door de gemeenteraad zijn de kaders vastgelegd voor de ontwikkeling van Cadzand-Bad. Sindsdien wordt er uitvoering gegeven aan deze ambities, om Cadzand-Bad om te vormen tot een stijlvolle badplaats. Gezien de huidige voortgang van de ontwikkelingen ontstaat er druk op grenzen van de kaders. Conform het coalitieakkoord zal er de komende periode een inspanning verwacht worden voor een actualisatie van de huidige kaders en voor een gebiedsdekkende visie voor het omliggende gebied binnen en buiten de kern Cadzand-Bad.

Toelichting 1e Berap

Toelichting 2e Berap de stikstofdepositie en vertraging bij de te verlenen toestemming voor het uitvoeren van werkzaamheden en de herinrichting van het gedeelte van het project dat binnen het Natura 2000 gebied valt. Aangezien voor dit project een regiodeal subsidie is verleend, wordt er aan de Provincie Zeeland uitstel aangevraagd tot 1 juli 2024. Via de actualiteitenlijst van de commissie Ruimte/AB wordt u maandelijks geïnformeerd over de stand van zaken.

Pagina 26 van 38

Naam project 4. Parkeren 2.0

Toelichting Op 22 december 2021 heeft uw raad besloten om over te gaan op een volledig digitaal stelsel van parkeervergunningen dat ook gedragen wordt door de stakeholders. In de uitwerking zullen we ook aandacht geven aan het inrichten van parkeerzones en aan de tariefstelling. Het betreft het gebeid Sluis/ kustzone (Cadzand – Breskens). Het project zal medio 2023 worden afgerond.

5. Vitaal West Zeeuws Vlaanderen

Het programma Vitaal West Zeeuws-Vlaanderen bestaat uit twee programmalijnen: De integrale gebiedsontwikkeling (in verschillende kernen) en het beleids- en uitvoeringskader Wonen gemeente Sluis. In 2023 leveren we de volgende producten op: 1. een masterplan voor een (mogelijke) integrale gebiedsontwikkeling in Oostburg; 2. een masterplan voor een (mogelijke) integrale gebiedsontwikkeling in IJzendijke;

Toelichting 1e Berap Op 22 december 2021 heeft uw raad besloten om over te gaan op een volledig digitaal stelsel van parkeervergunningen dat ook gedragen wordt door de stakeholders. Naar aanleiding van gesprekken met de stakeholders is besloten een parkeeronderzoek in te stellen in het laag- en hoogseizoen 2023. De uitkomsten hiervan worden na de zomer verwacht, zodat we op tijd zijn voor de invoering per 1 januari 2024. Het onderzoek zal aangeven of zonering aan de orde is. Geen afwijkingen

Toelichting 2e Berap Op 5 september 2023 zijn de resultaten van het parkeeronderzoek aan u gepresenteerd. De verordening parkeerbelasting wordt in de cyclus van november aan u voorgelegd.

1. Stichting IGO heeft op 28 september 2023 een mail aan stakeholders (waaronder uw raad) verstuurd waarin is toegelicht dat het opgeleverde masterplan Oostburg niet tot vaststelling heeft geleid. Daarom gaan de partners nu eerst in gesprek over het vervolg. Er wordt alles aan gedaan om zo spoedig mogelijk helderheid te geven over hoe het verdere proces en de planning eruit komen te zien.

Pagina 27 van 38

Naam project

Toelichting 3. een allesomvattend beleidsplan Wonen, inclusief meerjarig uitvoeringsplan woningbouw gemeente Sluis. Dit beleidsplan en uitvoeringsplan vormen tezamen het wegingskader voor nieuwe ontwikkelingen.

Toelichting 1e Berap

Toelichting 2e Berap 2. Planning voor planvoorbereiding Masterplan IJzendijke is ongewijzigd. 3. Het door de Gemeenteraad vastgestelde allesomvattende beleidsplan Wonen inclusief meerjarig uitvoeringsplan woningbouw vormen tezamen het wegingskader voor nieuwe ontwikkelingen.

6. Rechtmatigheidsverantwoording

Vanaf het boekjaar 2023 moet het college een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de naleving van de regels betrokken bij financiële beheers handelingen. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording betekent voor de organisatie dat de bedrijfsvoering op orde moet zijn. Voor de invulling van de rechtmatigheidsverantwoording binnen onze gemeente is het ambitieniveau bepaald op “Financieel in Control”.

Het project RMV/FiC is in 2022 gestart. De eerste stappen zijn gezet door het vaststellen van de nieuwe Controleverordening 2023 in mei jl. Daarnaast is de afgelopen periode een start gemaakt met de herziening van de financiële verordening welke in de loop van 2023 ter vaststelling aan de raad zal worden aangeboden. Daarnaast is al een start gemaakt met het uitvoeren van een aantal controlewerkzaamheden met het oog op de komst van de rechtmatigheidsverantwoording. Er is nog geen duidelijkheid hoe de accountant zijn controles zal inrichten aangezien zij ook een rol hebben bij de controle van de rechtmatigheidsverantwoording. De verwachting is dat dit in het 2e halfjaar van dit jaar zal gebeuren.

De voorbereiding van de Rechtmatigheidsverantwoording loopt volgens planning. In dit kader heeft u op 21 september 2023 de Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2023 vastgesteld. Ook werd de overeenkomst met de accountant voor 1 jaar verlengd. In de cyclus van november worden het controleprotocol 2023 en het normenkader 2023 ter vaststelling aan u aangeboden. Op alle benoemde stukken heeft vooraf afstemming met de auditcommissie plaatsgehad. Belangrijkste onzekerheid blijft de landelijke onduidelijkheid over hoe de accountant de controle in de nieuwe situatie moet inrichten. Dat Pagina 28 van 38

Naam project

Toelichting

Toelichting 1e Berap

7. (Burger)Participatie

In het coalitieakkoord heeft ons college aangegeven dat we de band met stads- en dorpsraden willen aanhalen omdat zij voor de gemeente belangrijke gesprekspartners zijn. In het eerste collegejaar zullen wij dat doen door te werken met kernwethouders en door het inrichten van een community-platform voor de diverse kernen. Op deze manier wordt aan beide zijden de rol van gesprekspartner versterkt. Na een jaar (2e helft 2023) zullen de ervaringen worden geëvalueerd en zullen op basis van de ervaringen vervolgstappen worden gezet.

In het coalitieakkoord heeft ons college aangegeven dat we de band met stads- en dorpsraden willen aanhalen omdat zij voor de gemeente belangrijke gesprekspartners zijn. In het eerste collegejaar zullen wij dat doen door te werken met kernwethouders en door het inrichten van een communityplatform voor de diverse kernen. Op deze manier wordt aan beide zijden de rol van gesprekspartner versterkt.

8. Duurzaamheid

In 2023 komen we met een allesomvattend beleidsplan Duurzaamheid, waarin de pijlers energie, klimaat en circulariteit aan de orde komen. Om het beleidsplan voldoende in te kaderen leggen we in het laatste kwartaal van 2022 een bestuursopdracht voor aan de gemeenteraad ter vaststelling. Onderdeel van deze bestuursopdracht is op welke wijze we vormgeven aan de brede

Toelichting 2e Berap kan gevolgen hebben voor dit project. De evaluatie van het kernwethouderschap zal in de tweede helft van 2024 plaatsvinden. De app Samen Sluis is opgeleverd.

Op 12 september 2023 is het burgerakkoord aangeboden tijdens de commissie Samenleving/Middelen. Dit zal op onderdelen doorvertaald worden in het beleidsplan duurzaamheid. Dit beleidsplan wordt in december aangeboden aan de raad. In november 2023 biedt de Rekenkamercommissie u de

Pagina 29 van 38

Naam project

Toelichting maatschappelijke discussie. Daarbij denken we aan een burgerberaad.

Toelichting 1e Berap

Toelichting 2e Berap resultaten aan van het nazorgonderzoek Duurzaamheid.

Naast de majeure projecten zijn ook een aantal reguliere projecten die op de planning staan. Naam project

Toelichting

Toelichting 1e Berap

Toelichting 2e Berap

1. Vluchtelingen Oekraïne en asielopvang

De opvang van Oekraïense Oorlogsvluchtelingen wordt ingevuld onder de voorwaarden zoals de landelijke regeling aangeeft. Er is sprake van opvang op verschillende locaties: in sloopwoningen, gezamenlijke kamersgewijze opvang, in stacaravans en in een leegstaande vleugel van een woonzorgcomplex. Tevens verlenen we crisisnoodopvang in de reguliere asielketen. Door de Rijksoverheid is aangegeven dat de gemaakte kosten vergoed worden.

Op 13 mei 2023 zijn in Oostburg de units opgeleverd voor Oekraïense vluchtelingen. Dit conform het raadsbesluit d.d. 22 december 2022. Naast Oostburg continueren we de huisvesting in Schoondijke en Aardenburg. De 1 e Bestuursrapportage 2023 Pagina 15 van 20 Naam project Toelichting crisisnoodopvanglocaties in de drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten blijven open tot uiterlijk 15 december 2023.

Sinds de eerste week van oktober is de huisvesting voor Oekraïense vluchtelingen in Aardenburg (Coensdike) uitgebreid met 8 kamers. Parallel zoeken wij door naar geschikte andere locaties.

2. Omgevingswet

Op 16 juni 2014 is de Omgevingswet ingediend door de regering, maar in de tussentijd nog niet vastgesteld. De datum van inwerkingtreding is inmiddels 4 keer uitgesteld. De nieuwe datum van is inwerkingtreding is voorlopig voorzien op 1 juli 2023. De benodigde besluiten die genomen moeten worden door de raad staan

De datum van inwerkingtreding is voorzien op 1 januari 2024.De benodigde besluiten zijn genomen door de gemeenteraad. Ook onze klanten kunnen digitaal aanleveren. (zie ook project 10, Digitalisering vergunningen/ APV).

Pagina 30 van 38

Naam project

Toelichting

Toelichting 1e Berap

Toelichting 2e Berap

Het project Informatiebeveiliging ligt op koers. Duidelijk is dat de NIS2 (de nieuwe cyberwetgeving) veel zal vragen van gemeenten om per oktober 2024 aan de eisen te voldoen die de wet vraagt. Dit vraagt hoge prioriteit. Extra inzet wordt voorzien op onder andere risico-inventarisatie, test en onderzoek van kwetsbaarheden, verzekering, hard- en software en capaciteit voor implementatie op diverse vlakken. De komende periode wordt meer duidelijkheid verwacht op de middelen die de rijksoverheid ter beschikking stelt om gemeenten te ondersteunen. Voor zover nu bekend, zal dit niet afdoende zijn om meerjarig alle kosten te dekken.

In de raadsbrief d.d. 12 september 2023) hebben wij aan u verantwoording afgelegd over de uitkomsten van de jaarlijkse ENSIA-audit. Deze audit meet of wij op de juiste manier omgaan met informatiebeveiliging. Het resultaat is positief, waarbij we aanbevelingen om zaken nog beter te doen graag overnemen.

opgenomen in de bestuurlijke jaaragenda en een aantal van deze besluiten is reeds genomen. Met het project willen we bereiken dat we straks voldoen aan de geldende weten regelgeving, dat alle medewerkers voldoende op de hoogte zijn en kunnen werken op basis van deze nieuwe wetgeving en klanten hierover kunnen informeren en dat het vth-traject volledig is gedigitaliseerd (zie ook project 10, Digitalisering vergunningen/ APV). 3. Informatiebeveiliging

Het Strategisch Informatiebeveiliging en Privacy Beleid is begin 2020 door het college vastgesteld. Informatiebeveiliging is een uitvoeringsprogramma van dit beleid dat zal bestaan uit meerdere projecten of activiteiten met een projectmatige aanpak. Doel van dit projectenprogramma is om de informatiebeveiliging te borgen op volwassenheidsniveau 2 (processen op orde) en door te ontwikkelen naar volwassenheidsniveau 3 (een vloeiende PDCA (Plan Do Check Act) cyclus).

In de raadsbijeenkomst op 3 oktober 2023 bent u uitgebreid bijgepraat over actuele ontwikkelingen op het gebied van informatieveiligheid en privacy.

Pagina 31 van 38

Naam project

Toelichting

4. Digitalisering vergunningen / APV

Ongeacht de inwerkingtreding van de omgevingswet werkt per 1 januari 2023 de organisatie volledig digitaal met het programma Centric Leefomgeving. Dit betekent o.a. dat: - op uniforme wijze wordt gewerkt; - procesoptimalisatie en eenduidige afhandeling; - handtekeningen digitaal worden afgehandeld; - bouwtekeningen digitaal worden uitgelezen en er geen plotter meer nodig is;

Toelichting 1e Berap

Toelichting 2e Berap De nieuwe software is geïmplementeerd en bijna alle processen zijn nu digitaal.

Daarnaast streven we ernaar dat verzending van besluiten is geautomatiseerd, zodat er geen brieven meer geprint moeten worden;

Pagina 32 van 38

3. Financiële afwijkingen In deze paragraaf wordt conform de rapportagegrens van de financiële verordening ingegaan op de financiële afwijkingen groter dan € 50.000. Daarnaast wordt er in alle gevallen een toelichting gegeven op bijstellingen van investeringskredieten, mutaties van de reserves en de inzet van de stelposten. Gemeentelijke heffingen De baten belastingen en leges zijn bijgesteld conform de geprognotiseerde belastingopbrengsten uit de rapportage Q2-2023 van Sabewa. Soort Onroerende zaakbelasting Afvalstoffenheffing Rioolrechten Forensenbelasting Toeristenbelasting Reclamebelasting Totaal

Bedrag € 316.000 € 76.000 € 299.000 -€ 229.000 € 1.051.000 -€ 7.000 € 1.506.000

Project contractbeheer Het project contractbeheer zal zijn verdere uitwerking in 2024 krijgen. Het hiervoor beschikbaar gestelde budget van € 50.000 wordt overgeheveld naar het volgende jaar. Software Door een stijgend aantal licenties, stijgen de lasten hiervoor eveneens. Tevens is een stijging zichtbaar voor maatregelen op het vlak van informatiebeveiliging zoals cloud en offline backup en detectiesoftware. Tenslotte zijn de lasten voor telefonie dit jaar hoger uitgevallen dan begroot. De totale ICT lasten moeten incidenteel met € 174.000 en structureel met € 154.000 bijgesteld worden. Exploitatie De Eenhoorn De in rekening te brengen huur voor De Eenhoorn is verhoogd naar een marktconforme huur. Tevens is de exploitatiebijdrage met een gelijk bedrag verhoogd. Daarnaast is op de exploitatiebijdrage voor De Eenhoorn de gebruikelijke indexering alle huishoudens toegepast. Zowel de inkomende baten als de uitgaande lasten gaven de afgelopen periode geen juiste weergave in de begroting. Dit is met deze bestuursrap opgelost. Per saldo zijn de lasten op papier nu € 66.000 hoger dan voorheen. Leges Burgerzaken De verwachting is dat de baten leges burgerzaken lager zullen zijn dan begroot, € 50.000. Waterdunen De onderhoudslasten Waterdunen worden opgesteld aan de hand van het beheerplan Waterdunen.

Omdat Waterdunen nog niet volledig gereed is, zijn de onderhoudslasten lager dan begroot, € 60.000. Oekraïne Bij het ministerie van Justitie en Veiligheid is een voorschot Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne aangevraagd, € 4.544.000. Het betreft hier het normbedrag wat per Pagina 33 van 38

dag per bed vergoed wordt. Tegenover deze baten staan lasten. De verwachting is dat de lasten voor uitvoering van deze taak dit jaar zullen uitkomen rond de € 2.000.000. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 2.544.000 ten aanzien van de taak Opvang Oekraïne. Naast de baten en lasten in de exploitatie hebben we ook te maken met het investeringskrediet van € 3.000.000 wat beschikbaar gesteld is door uw raad voor de aanschaf van de woonunits. Ter bekostiging van deze lasten kan apart een vergoeding transitiekosten aangevraagd worden. Deze aanvraag dienen wij in bij de verantwoording van de SiSa tijdens het proces jaarrekening 2023. Op basis van de berichtgeving van het Rijk gaan we uit van volledige vergoeding. Planologische procedure Ambtelijke uren in verband met planologische procedures kunnen doorbelast worden. De baten bedragen ongeveer € 200.000. Leges bouwvergunningen In 2023 werd de aanvraag van een bouwvergunning voor een groot project verwacht. De leges hiervoor zouden ongeveer € 400.000 bedragen. De verwachting is dat deze aanvraag dit jaar niet meer ontvangen zal worden. Volkshuisvestingsfonds Conform de raadsbrief van 19 september is er een totaalbedrag van € 2.580.000 vrijgemaakt vanuit stelposten die in 2023 niet worden besteed, om in te zetten als cofinanciering voor de 1e tranche van de aanvraag Volkshuisvestingsfonds.

Ten opzichte van die brief is er een afwijking doorgevoerd. Een bedrag van € 36.000 was reeds besteed ten laste van de stelpost preventief jeugdbeleid (stichting cultuureducatie - jongerenprogramma, zie 16e programmawijziging 2023). Dit wordt gecompenseerd door een hogere vrijval van de stelpost MFC IJzendijke. Het bedrag van € 2.580.000 wordt toegevoegd aan de nieuwe reserve Volkshuisvestingsfonds. Rente geldleningen Tot en met 2022 was de rentevoet op de geldmarkt zeer gunstig voor het aantrekken van kort geld. Inmiddels zijn de rentepercentages aan het stijgen. Dit levert in 2023 een hogere rentelast op van € 89.000. Daar tegenover staat dat we de voorziene langlopende geldlening van € 6.000.000 niet hebben hoeven aantrekken. Dit levert een voordeel op van € 165.000. Per saldo is er dus een voordeel van € 76.000 op de rentelasten. Dividend ZEH en deelneming GBE Aqua Op basis van het dividendbesluit ZEH van juni 2023 wordt het ontvangen dividend ZEH met € 77.000 verhoogd. Deze verhoging wordt, conform de afspraken tussen aandeelhouders en GBE Aqua, ingezet als kapitaalstorting aan GBE Aqua. Tegelijkertijd wordt de reserve deelneming GBE Aqua met hetzelfde bedrag verhoogd, waardoor er per saldo geen effect is op het begrotingssaldo. Lijkbezorging Er is (landelijk) een trend zichtbaar waarin mensen steeds minder kiezen voor begraven en meer voor crematies.

Dit werkt door in de opbrengsten vanuit de lijkbezorgingsrechten. Voor 2023 wordt een lagere opbrengst verwacht van € 120.000. Structureel wordt een bijstelling van € 100.000 opgenomen. Gemeentelijke eigendommen Het meerjaren onderhoudsplan gebouwen (MJOP) is momenteel in voorbereiding voor behandeling in de raad begin 2024. Vooruitlopend hierop dienen kosten gemaakt te worden voor de aanschaf van een gebouwbeheersysteem (€ 7.000), inspecties van de gemeentelijke gebouwen (€ 43.000) en monumenten (€ 7.000) en de keuringen van de gemeentelijke Pagina 34 van 38

gebouwen (€ 200.000 in 2024). In afwachting van de resultaten van de inspecties en keuringen is in 2023 het onderhoud beperkt tot het hoogstnoodzakelijke. Hierdoor wordt het onderhoudsbudget niet volledig benut. Na aftrek van de hierboven vernoemde lasten, resteert er in 2023 € 250.000. Voorgesteld wordt om dit toe te voegen aan de reserve gebouwen. Vervolgens kan deze in 2024 worden ingezet ter dekking van de keuringen van de gebouwen voor € 200.000. Daarnaast zijn er in 2023 eenmalige baten uit verkoop van gebouwen en gronden gerealiseerd voor € 666.000. Voor deze en toekomstige (netto) verkoopopbrengsten wordt eveneens voorgesteld om deze toe te voegen aan de reserve gebouwen. Energielasten De energielasten 2023 gaan hoger uitkomen dan in 2022. Dit komt door de volgende factoren: • Prijsstijging van: 30% voor klein verbruiksaansluitingen tot 50%-70% voor groot verbruiksaansluitingen. • Tarief 2023 is gebaseerd op 50% energie inkoop tarief 2021 en 50% is nu variabel door de grote schommelingen op de markt. Vanuit de VZG is het inkoopdeel 2023 niet vastgeklikt maar variabel gezet. Beide factoren hebben invloed op de kostenstijging in de component energie 2023. Met zekerheid zijn de uitkomsten voor 2023 niet te geven. Dit is afhankelijk van het variabel deel en hoe de energiemarkt ontwikkelt.