02e Stowa - Water terug is de stad

71

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

financiering Publiek/Privaat: Bij plan voorbereiding zijn private partijen betrokken. Subsidie: Is nodig om water te realiseren. Financieringsstructuur: Er ligt alleen nog een visie

72

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

bijlage 2

interVieWs Enschede:

Roombeek terug in de stad

Gemeente:

Dhr. Jan Paul Boutkan

Waterschap:

Dhr. Jan Riekus Limbeek

Breda:

De Nieuwe Mark en de Haven

Gemeente:

Dhr. Willekens

Waterschap:

Dhr. Victor Witter

Wageningen:

Herinrichting Rooseveltweg

Gemeente:

Dhr. Wormgoor

Waterschap:

Dhr. Dimitri van Dam

Arnhem:

Sonsbeek terug in de stad

Gemeente:

Dhr. Hans van Ammers

Waterschap:

­

Meppel:

Gasgracht

Gemeente:

Dhr. H.J. van Dasselaar

Waterschap:

­

Utrecht:

Herstel Singelstructuur

Gemeente:

Mevr. Rini van Veen

Waterschap:

­

Beek­Ubbergen:

Water Werkt!

Gemeente:

Dhr. Meurs

Waterschap:

Mevr. M. Rijnierse

Zaandam:

Inverdan, herontwikkeling centrum Zaandam

Gemeente:

Dhr. Philip Peletier

Waterschap:

Dhr. John van Diepen

Gouda:

Havenkwartier Gouda

Gemeente:

Mevr. Marjo van Loon

Waterschap:

Mevr. Olga van Es

Landschapsarchitect:

Dhr. Kees Ykema

73

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

ARCADIS NEDERLAND BV

Roombeek Enschede

110315.000229

Zendmastweg 19 Postbus 63

Afdeling:

Ons kenmerk:

Tel 0592 392 111

Stedelijk Water Plaats/datum bespreking:

9400 AB Assen Fax 0592 353 112

Verslagnummer:

www.arcadis.nl

Almelo, 1 september 2008 Opgesteld door:

Verzenddatum:

M.W.R. Swenne

4 september 2008

DIVISIE WATER

Aanwezig:

Afwezig:

Kopieën aan:

Nummer:

Verslag:

J.P. Boutkan ­ gemeente J.R. Limbeek ­ waterschap M.W.R. Swenne ­ ARCADIS

Actie door: Aanleiding project

In de watervisie voor Enschede is aangegeven dat de blauwe aders weer teruggebracht moes­ ten worden in Enschede. Een van deze blauwe aders is de Roombeek. Door de vuurwerkramp is dit in een stroomversnelling geraakt. Bij informatieavonden voor bewoners gaven oude bewoners aan dat hier de oude Roombeek heeft gelopen. Het terugbrengen van de Roombeek had ook een hydrologische reden om een goed grond­ en oppervlaktewater huishouding te krijgen. Samenwerking Bij de totstandkoming van dit project is een samenwerkingsverband opgericht tussen gemeente en waterschap. Hiertoe is een ontwikkelingsovereenkomst getekend tussen beide partijen. In het globale ontwerp van de wijk is een blauwe streep getrokken voor de beek. Vanuit zowel de gemeente als het waterschap is een projectleider aangesteld om het verdere ontwerp en inrichting te begeleiden. Het traject van de beek is in stukken geknipt en voor ieder stuk is gemeente of waterschap verantwoordelijk. Tevens is een bestuurlijke stuurgroep ingesteld. Deze is uiteindelijk minder vaak bij elkaar gekomen dan gepland. Dit had te maken met het feit dat processen vaak langer duurden dan gepland, waardoor vergaderingen zijn uitgesteld. Men had pas overleg op het moment dat een product klaar was.

74

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Doelstelling Primair heeft de Roombeek een waterhuishoudkundige doelstelling. Zij zorgt voor de afwa­ tering van de omliggende wijken e.d. Tevens heeft zij een rol in de grondwaterhuishouding, zuivering van water en een belevingsfunctie. Het behalen van de doelstellingen is gelukt. Uiteraard zaten er lastige stukken in, maar door­ dat iedereen dezelfde gedachten en ideeën had bij de beek is dit altijd gelukt. In het stedelijke gebied heeft de beek een meer stedelijke uitstraling gekregen en in het landelijke gebied een meer natuurlijke uitstraling. Reden Het waterschap voelt zich mede verantwoordelijk voor het waterbeheer in het stedelijke gebied. Het is bestuurlijk een belangrijk thema. Mede hierdoor kwam er ook geld beschikbaar voor dit soort projecten. Overige betrokkenen Waterschap: BBW WSO Communicatie Gemeente: Beleidsafdeling Ingenieursbureau Communicatie Projectbureau Roombeek Stadsdeelbeheer Noord en Oost Natuur en educatie Universiteitsterrein Beheer & Onderhoud De Roombeek komt op de legger van het waterschap. Zij voeren dan ook het beheer uit. Exacte afspraken over hoe dit in de praktijk geregeld gaat worden, moeten nog gemaakt worden. Succesfactoren Samenwerking. In projectorganisatie mensen die elkaar liggen.

Aan het begin van het project voldoende tijd besteden aan wensen en beelden, zodat iedereen goed weet waar we het over hebben Gevoel van urgentie bij beide partijen. Beide partijen moeten belang hebben bij het project.

75

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

ARCADIS NEDERLAND BV

Interview Breda

110315.000229

Zendmastweg 19 Postbus 63

Afdeling:

Ons kenmerk:

9400 AB Assen Tel 0592 392 111

Projectleiding

Fax 0592 353 112

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

www.arcadis.nl

Breda, 24 september 2008 Opgesteld door:

Verzenddatum:

M.W.R. Swenne

25 september 2008

DIVISIE WATER

Aanwezig:

Afwezig:

Kopieën aan:

Actie door:

Nummer:

Verslag:

Introductie Door de opkomst van andere vervoersmiddelen in de jaren 50 heeft de gemeente Breda begin jaren 60 de Marken gedempt en daarbij een ondergrondse parkeergarage gebouwd. In de jaren 80/90 kwam de discussie op gang voor het weer open maken van de Marken. Dit maakte onderdeel uit van een heldere visie om Breda op de kaart te zetten. Daarnaast was dit geen aantrekkelijk deel van de stad. Door het weer open maken van de gracht zou ook economisch gewin gehaald kunnen worden (waardevermeerdering omliggend terrein/panden, recreatie, toerisme). Uiteindelijk is in 2002 het DO door de raad vastgesteld met een taakstellend budget van 29,5 miljoen. Samenwerking Op het moment dat de plannen gereed waren en het richting ontwerp, aanbesteding en uit­ voering liep, is het waterschap betrokken geraakt. De gesprekken zijn gestart over beheer/ onderhoud en vergunningen. Het waterschap is op dat moment vooral als functioneel beheer­ der betrokken geweest bij de planontwikkeling. Vanuit het waterschap werd het vooral instru­ menteel ingestoken. Het waterschap zat ook met een dilemma. De discussie over waterveiligheid was in volle gang. De Marken is gedeeltelijk door getrokken maar niet zodanig dat deze dienst kan doen als waterafvoer van bovenstrooms gebied.

Gezien het feit dat de Marken niet geheel is doorge­ trokken, heeft de gemeente ervoor gekozen om het middenstuk ondieper aan te leggen. Dit maakt een bijdrage van het waterschap aan het project nog minder aantrekkelijk. Door het ondieper maken is 6 miljoen bespaard op de kosten. Aan het waterschap is gevraagd of ze 2 miljoen wilde bijdragen voor het wel dieper aanleggen van het middenstuk. Het waterschap heeft hier afwijzend op gereageerd. Het waterschap heeft wel meebetaald aan de planontwik­ keling. Indien de Marken wordt doorgetrokken, zal het waterschap ook bijdragen aan de kos­ ten (voor ecologische inrichting).

76

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Leerpunten samenwerking Achteraf kijkend naar het proces is een aantal leerpunten te benoemen: • Groot belang pro­actief deelnemen aan processen: • Plannen worden geboren in de kraamkamer van de gemeente • Gemeente direct met plannen naar waterschap • Waterschap zal mee moeten denken in planontwikkeling • Gezamenlijke visieontwikkeling • Tijden zijn veranderd: • Ws/gem vinden elkaar makkelijker. Tegenwoordig wordt de gemeente door het water­ schap als belangrijke partner gezien • Neiging tot samenwerken binnen de overheid • Visie op probleem is veranderd • Visie op financiering is veranderd (bronnen/instrumenten) • Waterkwantiteit en kwaliteit onder één dak • Manier van communiceren Om het project aan te sturen, is een stuurgroep ingesteld. Deze bestond uit een aantal vak­ directeuren van de gemeente. De stuurgroep kwam één keer per 6 weken bij elkaar. De raad werd één keer per half jaar op de hoogte gehouden door een voortgangsrapportage. Beheer en onderhoud De haven is onderdeel van de singel. Hiermee komt deze ook in beheer en onderhoud bij het waterschap. Inmiddels zijn aanvullende afspraken gemaakt over drijfvuil. Dit neemt de gemeente voor haar rekening. Waarde voor waterbeheer Breda voerde in het verleden haar eigen waterbeheer. Toen dit over ging naar het waterschap zijn goede afspraken gemaakt over de rol van gemeente en waterschap.

Deze afspraken gaan over scheepvaart, onderhoud, beheer, etc. Dit project heeft ook zijn waarde gehad in het den­ ken over stedelijk waterbeheer. Vooral bij het waterschap wordt dit gezien als markeerpunt in het denken over dit soort projecten. Nu had men veel proactiever mee gedacht bij een der­ gelijk project.

77

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

ARCADIS NEDERLAND BV

Herstel waterlus, Wageningen

110315.000229

Zendmastweg 19 Postbus 63

Afdeling:

Ons kenmerk:

9400 AB Assen Tel 0592 392 111

Stedelijk Water

Fax 0592 353 112

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

www.arcadis.nl

Ede, 10 september 2008 Opgesteld door:

Verzenddatum:

M.W.R. Swenne

8 april 2009

DIVISIE WATER

Aanwezig:

Afwezig:

Kopieën aan:

Actie door:

Nummer:

Verslag:

Introductie De verkeersveiligheid van de Rooseveldweg liet erg te wensen over. Het bewonersplatform heeft indertijd de nek uitgestoken om wat aan de verkeersproblematiek te doen. Hiervoor heeft men ook subsidie aangevraagd. In 1999 hebben het waterschap en de gemeente een stu­ die naar het watersysteem uitgevoerd waaruit de wateropgave blijkt. Het herstel van de water­ lus kon een deel van de wateropgave oplossen. Ook spelen er problemen met de waterkwa­ liteit in de stadsgracht door overstorten en is de stadsgracht erg moeilijk op peil te houden. In 2001 is het waterplan vastgesteld. Het herstel van de waterlus vormt hiervoor de leidende drager. Vervolgens hebben gemeente, waterschap en provincie een onderzoek uitgevoerd naar de waterlus. Dit alles bij elkaar heeft ervoor gezorgd dat er een project tot stand is gekomen waarbij zowel de verkeersveiligheid als het waterbeheer invulling heeft gekregen. Samenwerking Zoals uit het bovenstaande blijkt heeft met name het bewonersplatform in eerste instantie getrokken aan het project. Nadat de koppeling is gemaakt met het herstel van de waterlus is een projectgroep ingesteld bestaande uit gemeente, waterschap, bewonersplatform en de woningstichting. Deze organisaties hebben op gelijkwaardige voet met elkaar samen gewerkt. Binnen de gemeente heeft een aantal afdelingen mee gewerkt aan het herstel van de water­ lus.

Dit zijn: • Financiën • Beheer en onderhoud • Ruimtelijke Ordening • Bouw en Wonen

78

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Besluitvorming met betrekking tot de waterlus heeft gelijktijdig bij gemeente en waterschap plaatsgevonden. Voor de besluitvorming is een en ander voorgekookt in de projectgroep en stuurgroep. Financiën De investering voor het herstel van de waterlus bedroeg € 2,4 miljoen. Van de overheid is € 4 ton aan subsidie ontvangen. Ook het waterschap heeft met € 4,5 ton bij gedragen. Deze bijdrage heeft het waterschap toegezegd onder bepaalde voorwaarden: • De stadsgracht moet door dit project op peil blijven. • Mogelijkheden tot afkoppelen worden vergroot. • Overdracht stedelijk water dient geregeld te zijn voor afgesproken datum. Daarnaast heeft de aanleg van de waterlus een positief effect op de waterkwaliteit en door­ stroming. Beheer en onderhoud Het waterschap is betrokken bij het ontwerp voor de waterlus. Tijdens het planproces zijn ook de beheerders betrokken, zodat het beheer en onderhoud goed is uit te voeren. Het water­ schap gaat het onderhoud van het natte profiel en het peilbeheer uitvoeren. Het dagelijks onderhoud zoals het verwijderen van drijfvuil wordt uitgevoerd door de gemeente. Waarde voor het waterbeheer De uitvoering van dit project heeft met name een positieve bijdrage geleverd aan de samen­ werking tussen gemeente en waterschap. Het waterschap wordt meer gezien als volwaardige partner in dit soort trajecten.

Door de uitvoering van dit project zijn ook een aantal andere projecten naar voren getrokken, zoals de aanpassing van de rioolwaterzuivering Bennekom en het baggeren van de stadsgrachten Wageningen. Succesfactoren Grootste succesfactor in dit project is het enthousiasme van het bewonersplatform geweest. Zij hebben vooral in het begintraject veel getrokken om het project van de grond te krijgen. Ook het feit dat er een verkeersprobleem lag, heeft geleid tot de uiteindelijke uitvoering van de waterlus. Zonder deze aanleiding was de waterlus waarschijnlijk nooit aangelegd.

79

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

ARCADIS NEDERLAND BV

Sint Jansbeek

110315.000229

Zendmastweg 19 Postbus 63

Afdeling:

Ons kenmerk:

9400 AB Assen Tel 0592 392 111

Projectleiding

Fax 0592 353 112

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

www.arcadis.nl

Arnhem, 11 september 2008 Opgesteld door:

Verzenddatum:

M.W.R. Swenne

11 september 2008

DIVISIE WATER

Aanwezig:

Afwezig:

Kopieën aan:

Actie door:

Nummer:

Verslag:

Introductie In het waterplan Arnhem zijn 5 “sprankelende” projecten opgenomen. Hiervan zijn twee beekherstelprojecten. De bedoeling hiervan is om alle beken in Arnhem weer bovengronds te brengen. Eind jaren 90 kwam het initiatief tot het terugbrengen van de Sint Jansbeek in “de la Reijstraat”. Er is tevens gewerkt aan het verbeteren van de verkeersstromen en een wijkver­ betering “buitengewoon beter”. Doelen • De uitloop van het park Sonsbeek verbeteren • Wijkverbetering “Buitengewoon beter” • Verbeteren verkeerskundige situatie Samenwerking Het project is met name getrokken vanuit de gemeente Arnhem. Zij hebben alle voorberei­ dingsactiviteiten gedaan. Vanuit de buurt is een stichting opgezet. Deze heeft actief bijgedragen aan het opstarten van het project. Zij hebben zich sterk gemaakt voor een wijkverbetering. Toen duidelijk werd dat ook water een rol kon spelen in het totale project, maar dat dit financieel gezien lastig was, hebben zij actief aan fondsenwerving gedaan. Het waterschap was alleen betrokken op momenten, dat het nodig was. Dit had met name betrekking op de keur en beheer & onderhoud.

80

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Financiering De totale investering van het project is uiteindelijk uitgekomen op € 1,9 miljoen. Hiervan is het gros voor rekening van de gemeente gekomen. Men heeft wel een bijdrage van EFO­ subsidie gekregen. Zoals hierboven aangegeven, heeft de wijk zelf ook voor een stuk spon­ soring gezorgd. Ook het waterschap heeft een zeer beperkte bijdrage (€ 45.000,00) gegeven. Beheer & Onderhoud Afgesproken is dat het waterschap het natte profiel van de beek gaat beheren. De gemeente neemt het droge profiel, bruggen en duikers, voor haar rekening. Deze afspraken zijn aan het eind van het project gemaakt. Organisatie Gedurende het jaar is er een aantal keer bestuurlijk overleg met het waterschap. Hierin is gevraagd voor een aanzienlijke bijdrage, maar deze is destijds door het waterschap afgewe­ zen. Inmiddels is er een ruimere stimuleringsbijdrage. De gemeente had het prettig gevonden als het waterschap meer betrokkenheid had getoond. Technisch gezien had men geen extra inbreng nodig. Om een goede inbreng te kunnen hebben, moet het waterschap kennis heb­ ben van het hydraulisch functioneren van hun beken. Dit is volgens de gemeente niet altijd voldoende aanwezig bij het waterschap.

81

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

ARCADIS NEDERLAND BV

Gasgracht Meppel

110315.000229

Zendmastweg 19 Postbus 63

Afdeling:

Ons kenmerk:

9400 AB Assen Tel 0592 392 111

Projectleiding

Fax 0592 353 112

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

www.arcadis.nl

Meppel, 13 augustus 2008 Opgesteld door:

Verzenddatum:

M.W.R. Swenne

15 augustus 2008

DIVISIE WATER

Aanwezig:

Afwezig:

Kopieën aan:

Nummer:

Verslag:

H.J. van Dasselaar M.W.R. Swenne

Actie door: Introductie

H.J. van Dasselaar is vanaf november 2007 – heden betrokken geweest bij het project. Hij is als projectleider uitvoering aangetrokken om het proces vanaf schetsontwerp naar uitvoering te begeleiden. In april 2007 is door SNN een subsidie toezegging gedaan. Deze is in september 2007 geaccor­ deerd door de gemeente. In december 2007 heeft vervolgens de definitieve besluitvorming in de raad plaatsgevonden. Vervolgens heeft in februari de aanbesteding plaatsgevonden. De aanleiding voor het starten van het project is het verbeteren van de Waterpoort. Hiervoor is een SNN­subsidie verkregen waarmee de straten, parkeerplaatsen en gasfabriek zijn aange­ pakt. Door hier water in te betrekken, krijgt het gebied meer “smoel”. Uiteindelijk is het de bedoeling om de gehele stadsgracht in het straatbeeld zichtbaar te maken. Dit is nu al het geval door een accentuering van de bestrating. Samenwerking De gemeente is de initiatiefnemer van het project. De overige betrokkenen zijn: • Haskoning • B&O architecten • Biosoil (sanering gasterrein) • Projectontwikkelaar • Bewoners • Waterschap • Ondernemers Alle genoemde partijen waren betrokkenen in het proces, maar geen rechtstreekse project­ partner. Het waterschap Reest en Wieden heeft geen betrokkenheid in de projectorganisatie. Ze hebben alleen goedkeuring verleend aan de grondwateronttrekking voor het aanbrengen van het riool.

82

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

De bewoners hebben geen nadrukkelijke rol in de planvoorbereiding gehad. Wel zijn informa­ tieavonden georganiseerd om de bewoners te informeren over de plannen. De ondernemers in het gebied hadden vooral tijdens de uitvoering de nodige overlast. Echter ook zij zagen de meerwaarde voor het gebied in. Door de ingrepen werd de bereikbaarheid verbeterd voor de auto en fiets. Binnen de gemeente waren meerdere afdelingen betrokken. Dit zijn: • Ruimtelijke Ordening • Economische Zaken • Vergunning • Milieu • Regie en Realisatie Beheer & Onderhoud De nieuwe gracht is volledig in eigendom bij de gemeente. De gemeente zal ook zorg dragen voor het toekomstige beheer en onderhoud. Financiering/middelen Het investeringsbudget voor dit project bedroeg totaal € 1,3 miljoen. Dit lag hoger dan de eerder opgestelde ramingen. De tijd om het project uit te voeren was zeer beperkt, waardoor de aanbesteding hoger uitviel dan vooraf gedacht. Dit mede door het vergunningentraject. Bij de afdeling was door ziekte een capaciteitstekort ontstaan. Hierdoor heeft het vergunnin­ gentraject langer geduurd.

83

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

STOWA interview Utrecht “Water terug in de stad”

ARCADIS NEDERLAND BV Zendmastweg 19

110315.000229

Postbus 63 9400 AB Assen

Afdeling:

Ons kenmerk:

Tel 0592 392 111 Fax 0592 353 112

Projectleiding

www.arcadis.nl

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

Utrecht, 23 september 2008

STOWA­ZS3

Opgesteld door:

Verzenddatum:

ing. J. Rijsdijk

30 september 2008

Aanwezig:

Kopieën aan:

Rini van Veen ­ Utrecht

Marco Swenne ­ ARCADIS

Jeroen Rijsdijk ­ ARCADIS

Sabrina Helmyr ­ ARCADIS

Actie door:

Nummer:

DIVISIE WATER

Verslag:

1. Aanwezigen Rini van Veen – Projectmanager gemeente Utrecht; vanaf 1995 betrokken als eindverantwoor­ delijk projectmanager voor fase 1 en als waterprojectleider voor fase 2 (onderdeel van heront­ wikkeling stationsgebied). Jeroen Rijsdijk – Teamleider ARCADIS Stedelijk Water, interviewer voor STOWA. 2. Het project Het project is het herstel van de oude singelstructuur. Het initiatief voor het herstel is gekomen vanuit de burgers, waar bij actiegroepen dit extra hebben gepusht. Fase 1 betrof de singelstructuur noordelijk; dit project betrof alleen het terugbrengen van de singel met bijkomende werken. Fase 2 is het herstel van de westelijke singelstructuur als onderdeel van de herontwikkeling van het stationsgebied. Actoren Gemeente, Plieger, Copijn, Recreatievaart NL, Hydron Midden NL + sponsoren. • burgers en middenstand • waterschap • havendienst • monumenten • Openbaar Vervoer • RO • Stadsontwikkeling • rondvaartbedrijven • De gemeente was en is trekker (Stadsontwikkeling).

84

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Het waterschap is door middel van een workshop bij aanvang betrokken. Daarna een toet­ sende en adviserende rol. Rol Actoren De gemeente heeft het project ter hand genomen omdat de kwaliteit van de openbare ruimte onvoldoende was. Het waterschap had geen belangen. Monumenten maakt zich sterk voor herstel van de historische structuur. Doelstelling project De doelstelling van het project is het aantrekkelijker en leefbaarder maken van het stations­ gebied. Reacties op het eindresultaat van fase 1 zijn positief. Er wordt door de burgers veel gebruik gemaakt van de nieuwe singel. De bewoners doen zelf een stuk onderhoud van de wandel­ promenade langs de nieuwe singel. Fase 2 is nog in ontwikkeling. Besluitvormingsproces Was alleen een gemeentelijke aangelegenheid. Het proces stond open voor participanten. De burgers hebben vanaf het begin meegedacht. Na de workshops is er geen input meer gekomen van de burgers. Tijdens de uitvoering van fase1 geen klachten van bewoners. De wethouders van Utrecht hebben de besluitvorming positief beïnvloed. Bestuurlijk voortraject Er hebben zich geen bestuurlijke dilemma’s voorgedaan. De bestuurders van het waterschap hebben geen rol gespeeld. Betrokken afdelingen Zie actoren. Beheer en Onderhoud De oevers door de gemeente. Water en waterbodem door het waterschap. Nautisch beheer door de Havendienst in opdracht van het waterschap.

Drijfvuil door de gemeente in opdracht van het waterschap. De kosten (met uitzondering van de oevers) worden door het waterschap gedekt. Het waterschap voert het coördinerend management over het beheer en onderhoud. Waterbeheer De gemeente ziet geen andere rol voor het waterschap in het project dan de huidige (toetsend en adviserend). De toegevoegde waarde om het waterschap bij het geheel te betrekken, is de rol die het water­ schap, als toekomstige eigenaar, kan vervullen bij de inbedding van het (nieuwe) water in de bestaande structuren.

85

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

ARCADIS NEDERLAND BV

Beek Ubbergen

110315.000229

Zendmastweg 19 Postbus 63

Afdeling:

Ons kenmerk:

9400 AB Assen Tel 0592 392 111

Projectleiding

Fax 0592 353 112

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

www.arcadis.nl

Beek­Ubbergen, 9 september 2008 Opgesteld door:

Verzenddatum:

M.W.R. Swenne

25 september 2008

DIVISIE WATER

Aanwezig:

Afwezig:

Kopieën aan:

Actie door:

Nummer:

Verslag:

Halverwege de jaren 90 waren een aantal ontwikkelingen/projecten die uiteindelijk tot het project “water werkt in Beek en Ubbergen” hebben geleid. • Anti­verdrogings maatregelen (provincie) • Voldoen aan de basisinspanning • Natuurontwikkelingsprojecten • Ruilverkaveling • Aanpak wateroverlast in bebouwd gebied Op basis hiervan is een projectvoorstel (1999) geschreven. Hierin is een koppeling gemaakt naar recreatie/toerisme, facelift van de kern en cultuurhistorie. In het projectvoorstel is een aantal deelprojecten benoemd. Uiteindelijk is het project in 4 fasen uitgevoerd waarbij “lear­ ning by doing” als uitgangspunt gold. Gewoon beginnen en als zich problemen voordoen deze ter plekke oplossen. Samenwerking Vanaf het begin zijn de verschillende partijen betrokken bij het project. De partijen zijn: • Provincie • Waterschap • Gemeente • SBB • DLG • Gelders Landschap Deze partijen hadden zitting in een projectgroep. Deze groep stond onder leiding van een externe procesbegeleider. De procesbegeleider is aangesteld en betaald door alle partijen. Het voordeel hiervan was dat deze boven de partijen kon staan. Boven de projectgroep was er maandelijks een stuurgroepoverleg. In de stuurgroep werden de beslissingen over het project genomen. De stuurgroep kwam maandelijks bij elkaar en bestond uit de betreffende portefeuillehouders met de procesmanager.

86

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Daarnaast waren er nog vele inhoudelijke overleggen om allerlei zaken verder uit te zoeken en uit te werken. De doelstellingen in het project zijn grotendeels gehaald: • Alle beken zijn zichtbaar • Basisinspanning is niet geheel gehaald. Daar worden nog aanvullende projecten voor uit­ gevoerd • Vistrap is uitgevoerd Beheer & Onderhoud Het definitieve beheer en onderhoud moeten nog geregeld worden. Het ligt in de bedoeling dat het stedelijk water wordt overgedragen aan het waterschap. Mocht de gemeente deson­ danks blijven onderhouden, zal het waterschap de gemaakte kosten betalen. Dit dient echter nog verder te worden uitgewerkt. Financiën De totale investering ligt op €4 miljoen. Hierbij is de volgende verdeling afgesproken: • Subsidie: € 2 miljoen • Gemeente: € 1 miljoen • Rest: € 1 miljoen Het totale project is niet geheel binnen budget afgerond. Door delen van de doelstelling niet te halen, is men binnen het budget gebleven. Succesfactoren Vanaf het begin was duidelijk dat iedereen met hetzelfde doel aan dit project is begonnen. Een aantal succesfactoren zijn de volgende: • Grote betrokkenheid van ambtenaren, bestuurders en bevolking • Externe procesbegeleider • Learning by doing • Iedereen had een financiële bijdrage

87

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

STOWA interview Zaanstad “Water terug in de stad”

ARCADIS NEDERLAND BV Zendmastweg 19

110315.000229

Postbus 63 9400 AB Assen

Afdeling:

Ons kenmerk:

Tel 0592 392 111 Fax 0592 353 112

Projectleiding

www.arcadis.nl

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

Zaandijk, 21 augustus 2008

STOWA­ZS1

Opgesteld door:

Verzenddatum:

ing. J. Rijsdijk

11 september 2008

Aanwezig:

Afwezig:

DIVISIE WATER

Kopieën aan:

Philip Peletier ­ Zaanstad

Marco Swenne

John van Diepen ­ Hollands Noorderkwartier

Sabrina Helmyr

Jeroen Rijsdijk ­ ARCADIS

Actie door:

Nummer:

Verslag:

1. Aanwezigen Philip Peletier – beleidsadviseur Dienst Stad, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling. John van Diepen – beleidsmedewerker Hollands Noorderkwartier cluster Plan & Advies. Jeroen Rijsdijk – Teamleider ARCADIS Stedelijk Water, interviewer voor STOWA. 2. Het project Zaanstad is bezig met de herontwikkeling van het centrum van Zaandam onder de naam Inverdan. Dit betreft een project met een looptijd van ca. 15 jaar met een investering van ca. 800 miljoen euro (indicatief). Onderdeel van de herontwikkeling is het terugbrengen van de Oude Gracht in de belangrijk­ ste winkelstraat van Zaandam. Het terugbrengen van de Oude Gracht heeft een politiek­economisch motief. De politiek van Zaanstad wil meer kunnen concurreren met winkelend Amsterdam. Deze wens leeft al lan­ gere tijd bij de politiek en is door de stedenbouwkundige die heeft vormgegeven aan de her­ ontwikkeling opgepakt. Bij de vorming van het idee heeft het hoogheemraadschap geen rol gespeeld in relatie tot bijv. een waterbergingstekort. Het hoogheemraadschap heeft uiteraard wel een toetsende en advi­ serende rol bij de totstandkoming. Besluitvorming • raadsbesluit over het masterplan Inverdan • bestemmingsplanprocedure Er lopen besluitvormingsprocessen buiten deze afspraken om.

88

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Dilemma’s in het bestuurlijke voortraject • financiering • milieunormen (geldt meer voor geheel Inverdan) Actoren Zaanstad: • afd. Beheer • afd. RO • afd. economische zaken • afd. sociale zaken • afd. beleid • projectbureau Inverdan HHNK (toetsend en adviseren) Vertegenwoordiging middenstand Zaanstad­RO is trekker van het project. Doelstellingen Zaanstad: impuls winkelhart HHNK: geen doelstellingen bij de beslissing, wel doelstellingen aan ontwerp i.v.m. overname stedelijk waterbeheer. Randvoorwaarden HHNK voldoen aan b&o­randvoorwaarden HHNK doorspoelbaarheid HHNK neemt water bij oplevering over in beheer en onderhoud. Zaanstad blijft wel verantwoordelijk voor afhandelen drijfvuil. HHNK neemt de kosten over voor hun eigen activiteiten. Open proces Er is een informatiecentrum. Daarnaast mogelijkheid tot inspraak en bezwaar in de art.19­procedure. Bestuurders De bestuurders van de gemeente zijn bij alle wijzigingen betrokken door middel van voort­ gangsrapportages naar de Raad. De bestuurders van HHNK zijn niet betrokken. Toegevoegde waarde betrekken HHNK In het voortraject is gebleken dat de stedenbouwkundigen water niet goed op hun netvlies hadden. Advies is daarom om het hoogheemraadschap eerder te betrekken.

89

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

VerSlag Onderwerp:

Projectnummer:

STOWA interview Gouda “Water terug in de stad”

ARCADIS NEDERLAND BV Zendmastweg 19

110315.000229

Postbus 63 9400 AB Assen

Afdeling:

Ons kenmerk:

Tel 0592 392 111 Fax 0592 353 112

Projectleiding

www.arcadis.nl

Plaats/datum bespreking:

Verslagnummer:

Gouda, 18 september 2008

STOWA­ZS2

Opgesteld door:

Verzenddatum:

ing. J. Rijsdijk

30 september 2008

Aanwezig:

Kopieën aan:

Marjo van Loon ­ Gouda

Marco Swenne ­ ARCADIS

Olga van Es ­ Rijnland

SabrinaHelmyr ­ ARCADIS

DIVISIE WATER

Kees Ykema ­ Ykema tuin­ en landschapsarchitectuur Jeroen Rijsdijk ­ ARCADIS

Actie door:

Nummer:

Verslag:

1. Aanwezigen Marjo van Loon – projectleider Haven Kwartier Gouda, sinds medio 2006 projectleider van het kennisproject. Olga van Es – procesleider Plannen en Projecten Rijnland, bij de start in 2005 kort betrokken geweest, daarna weer vanaf medio 2007. Kees Ykema – Ykema tuin­ en landschapsarchitectuur; vanaf 2005 betrokken als mede­initia­ tiefnemer en betrokken burger. Jeroen Rijsdijk – Teamleider ARCADIS Stedelijk Water, interviewer voor STOWA. 2. Het project Het kennisproject is in 2005 gestart en komt voort uit het burgerinitiatief Gouda Havenstad. Aanleiding voor het project is het rondje door de stad met burgers en wethouder geweest. Hierin is het herstel van de Havensluis en daarmee de (recreatieve) vaarroutes door de binnen­ stad naar voren gekomen als mogelijkheid om de historische waterstructuur te herstellen en de stad (toeristisch) aantrekkelijker te maken. Actoren • Gouda (penvoerder) • Leven met water (subsidie) • Het Watergilde (burgers) • Rijksdienst voor Archeologie

90

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

• Cultuurlandschap en Monumenten • NOK • Ykema tuin­ en landschapsarchitectuur • Rijnland • PZH • Zuid­Hollands Bureau voor Toerisme PZH heeft een kleine rol vervuld. Zij zien het voornamelijk als een gemeentelijk project. Er is geen stuurgroep ingesteld. De verantwoordelijke wethouders hebben zich betrokken getoond. De (nieuwe) gemeenteraad vond de cultuurhistorische waarde van de herstelde vaarroutes minder zwaar wegen dan de vorige Raad. Uitgangspunt voor de projectgroep was om kennis in te huren als geconstateerd werd dat de eigen kennis tekort schoot. De projectgroep diende zoveel mogelijk zelfvoorzienend te zijn. Rol Actoren Veel verschillende rollen en doelstellingen. Hierdoor soms moeite om voldoende begrip voor elkaar te creëren. Het functioneren van de projectgroep is deels beïnvloed door de (gedeelte­ lijke) onduidelijkheid over de rolinvulling van de diverse actoren. Gouda als penvoerder en belanghebbende in de projectgroep. Deze twee rollen/belangen waren (achteraf bezien) niet goed te verenigen. Constatering achteraf: dergelijke groepsprocessen door onafhankelijk procesbegeleider laten leiden. Rijnland heeft (in het begin) moeten zoeken naar de belangen voor het hoogheemraadschap. Het abstracte deel van het project is onderschat, het uitvoeringsdeel overschat. Leermoment: in de projectgroep had meer op verwachtingsmanagement kunnen worden gestuurd.

Gedurende het project zijn de (eigen) belangen/verwachtingen van diverse actoren veranderd. Hierdoor zijn verborgen agenda’s ontstaan. Tevens is verwarring ontstaan toen het uitvoeringstraject door het kennisproject heen is gaan lopen. Het kennisproject is daardoor een (groter) politiek item geworden omdat duidelijk werd wat de kosten voor uitvoering zouden zijn. In de projectgroep ontbraken investeerders. Dit was bewust gedaan om een onafhankelijke projectgroep te hebben, maar creëerde ook onrust omdat (lang) onduidelijk bleef wie de uit­ voeringskosten op zich zou gaan nemen. Leermoment: eerder in het project over de financiën praten. Doelstelling project Doelstelling was het opzetten van een kennisnetwerk voor andere steden, alsmede het defini­ eren van een werkwijze. De volgende doelen zijn hierbij geformuleerd: 1. samenwerking tussen de Hollandse Watersteden (kennisnetwerk); 2. geïntegreerd werken; 3. demonstratie van het succes; 4. kennisoverdracht naar de burger; 5. economische stimulans voor de sector toerisme en recreatie.

91

StoWa 2009-05 Water terug in de stad

Besluitvormingsproces Over het besluitvormingsproces waren bij aanvang duidelijke afspraken gemaakt. Deze zijn wat op de achtergrond geraakt door de lange doorlooptijd en de wisselende samenstelling van de projectgroep. Hierdoor is een deel van het besluitvormingsproces buiten de afspraken om gelopen. Dat is mede bevorderd doordat op een gegeven moment het kennisproject en het uitvoeringsplan door elkaar heen zijn gaan lopen. Leermoment: achteraf is hier duidelijk het ontbreken van een stuurgroep als gemis ervaren. Het besluitvormingsproces was open. Veel mensen zijn betrokken geraakt vanuit een toet­ sende rol. Overlegfrequentie Initieel was het idee om overleg beperkt te houden en vooral te focussen op het “doen”. Als gevolg van de openheid van het proces en de diversiteit van de projectgroep is dit echter niet haalbaar gebleken. Er is uiteindelijk veel en lang vergaderd. Bestuurlijk voortraject Het project is een ambtelijk initiatief, waarbij het gemeentebestuur is betrokken. Bij Rijnland is het bestuurlijk niet behandeld. Achteraf gezien was dit beter geweest voor de inbedding van het uitvoeringsplan. Betrokken afdelingen Van de actoren gemeente en Rijnland zijn veel verschillende afdelingen bij het project betrok­ ken. Gouda: Gebiedsontwikkeling, Beleid, Toerisme, Communicatie, BOR en POR.

Rijnland: Strategie, Beleid, Plantoetsing&vergunningverlening, Uitvoering, Gebiedsbeheer en Communicatie. Beheer en Onderhoud Het B&O is een gedeelde verantwoordelijkheid. Onderhoud water en kunstwerken door Rijnland Bediening inlaten en gemalen door Rijnland. Bediening sluis en bruggen door gemeente. Drijfvuil door gemeente Baggeren door gemeente en Rijnland. Elke partij draagt de eigen kosten. De afstemming tussen gemeente­Rijnland­CYCLUS kan wel nog verbeteren. (CYCLUS is private partij die b&o­activiteiten voor gemeente uitvoert).

92