02a Bijlage Beantwoording raadsvragen PvdA inzake evaluatie beleidsplan duurzaamheid (1)
Tekst van het document
INTEGRAAL BELEIDSPLAN DUURZAAMHEID
gemeente Sluis
Inhoudsopgave
1
Introductie
4
2.2.4 Actieprogramma Klimaat
17
1.1
Aanleiding integraal beleidsplan
5
2.2.5 Burgerberaad Klimaat
18
1.2
De ambitie van de gemeente Sluis
5
2.2.6 Uitvoering pijler Klimaat
20 21
1.3
Samenwerking
6
2.3
1.4
Proces totstandkoming beleidsplan
6
2.3.1 Ambitie Circulair gemeente Sluis
Circulair
1.5
Leeswijzer
7
21
2.3.2 Landelijke doelstellingen Circulair
21
2.3.3 Gemeentelijke doelstellingen Circulair
22
2
Integraal duurzaamheidsbeleid
8
2.3.4 Actieprogramma Circulair
22
2.1
Energie
9
2.3.5 Burgerberaad Circulair
24
2.1.1
2.3.6 Uitvoering pijler Circulair
25
Ambitie Energie gemeente Sluis
9
2.1.2 Landelijke doelstellingen Energie
10
2.1.3 Gemeentelijke doelstellingen Energie
11
3
Participatie en communicatie
26
2.1.4 Actieprogramma Energie
11
3.1
Communicatie
27
3.1.1
Uitvoeringsmaatregelen Participatie en communicatie
29
2.1.5 Burgerberaad Energie
13
2.1.6 Uitvoering pijler Energie
15
2.2
16
Bijlagen
30
2.2.1 Ambitie Klimaat gemeente Sluis
Klimaat
16
Bijlage 1
31
2.2.2 Landelijke doelstellingen Klimaat
17
Bijlage 2
32
2.2.3 Gemeentelijke doelstellingen Klimaat
17
Colofon Integraal Beleidsplan Duurzaamheid gemeente Sluis, november 2023 (herzien maart 2024) In opdracht van Gemeente Sluis Auteurs
Stijn Maatman, Silke Nieuwenhuis en Frank Platen, Arcadis | Over Morgen
Vormgeving
Joke ter Harmsel, Arcadis | Over Morgen
Fotografie
Gemeente Sluis
Voorwoord Beste Lezer, Met trots presenteer ik u het voorliggende
Het eerste beleidsstuk waar we met dit
beleidsplan Duurzaamheid. Een beleids
burgerakkoord, de klankbordgroep en
plan wat tot stand gekomen is samen
de overige stakeholders aan de slag zijn
met onze inwoners. We zijn blij dat er
gegaan ligt nu voor. Uiteraard kunnen
een grote groep inwoners bereid was
niet alle punten terugkomen in dit
om mee te denken over de vraag hoe
beleidsstuk, een deel zal landen in
we Sluis duurzaam krijgen. In de vorm
andere beleidsstukken. Dit beleidsplan
van een burgerberaad hebben diverse
schetst in elk geval duidelijke kaders en
inwoners groepen gevormd die ver
is actiegericht om zaken aan te pakken,
schillende thema’s hebben uitgewerkt.
nog beter te maken of nog meer onder
Op verschillende momenten en in
de aandacht te brengen van onze
verschillende sessies hebben de groepen
inwoners. We spreken onze ambitie uit
hun voorstel uitgewerkt tot concrete
en gaan hier de komende periode actief
punten waarover uiteindelijk is gestemd.
mee aan de slag. Met vaststelling van
Dat heeft geresulteerd in het burger
dit beleidsplan eindigt het niet, maar
akkoord wat we als gemeente in
begint het juist pas. Als gemeente gaan
ontvangst hebben genomen. Deze
we actief aan de slag met de actie
punten geven ons een mooi beeld wat
punten, maar dat doen we natuurlijk
er allemaal leeft onder onze inwoners
niet alleen. Duurzaamheid gaat ons
en hoe breed het thema duurzaamheid
allen aan dus dit zal ook iets betekenen
wordt bekeken. Als college nemen we
voor u, onze inwoners en onze bedrijven.
deze punten ter harte en nemen we ze,
Dat dit gaat lukken daar twijfel ik niet
waar mogelijk, over in ons beleid. Naast
aan. De inzet en betrokkenheid tijdens
het burgerakkoord zijn er ook waarde
het burgerberaad hebben me dit
volle bijdragen geleverd vanuit onder
duidelijk gemaakt.
andere de RMDO, het rapport van Stichting Duurzaam Groede en de Zeeuwse RES.
3
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
1
4
INTRODUCTIE
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
De gemeente Sluis telt bijna 24.000 inwoners. Met een oppervlakte van ruim 30.000 ha is Sluis één van de grootste plattelands- en tevens dunst bevolkte gemeentes van Nederland. Prachtige stranden, natuur, diverse kernen en landbouw kenmerken de gemeente die tevens veel belang hecht aan duurzaamheid. De gemeenteraad van Sluis heeft daarom op 22 december 2022 met het vaststellen van de bestuursopdracht duurzaamheid besloten om een integraal beleidsplan duurzaamheid op te stellen. Omdat wij veel waarde hechten aan de belangen en wensen van bewoners is allereerst een Burgerberaad georganiseerd. Op 8 juli 2023 zijn de uitkomsten van gesprekken tussen betrokken bewoners gepresenteerd in het zogenaamde Burgerakkoord. Dit akkoord vormt samen met de verdiepende werksessies die zijn
1.1 Aanleiding integraal beleidsplan Afgelopen jaren zijn er veel duurzaamheidsdocumenten opgesteld op individuele beleidsthema’s die te maken hebben met duurzaamheid. In realiteit zit er veel overlap in thematiek, vandaar de noodzaak voor een integraal beleidsplan duurzaamheid, waar de doelen, ambities en acties van alle duurzaamheidsthema’s samen komen. Dit document biedt een overzicht van al het duurzaamheidsbeleid dat wij hebben, aangevuld met maatregelen om de duurzaamheidsambities te realiseren. Het beleidsplan geeft sturing aan de uitvoering en is de leidraad voor
gehouden de basis voor het integrale beleidsplan duurzaamheid. Dit be-
de ontwikkelingen. In dit beleidsplan zijn zoveel mogelijk van de recente lokale
leidsplan bevat een eerste opzet voor de uitvoering van het duurzaamheids-
ontwikkelingen meegenomen, waaronder de inbreng vanuit het Burgerakkoord
beleid, aan de hand van maatregelen op de korte termijn (2024 – 2025) en de
Duurzaam Sluis (8 juli 2023).
middellange termijn (2026 – 2030). Het beleidsplan duurzaamheid vormt daarmee de basis voor een uitvoeringsprogramma voor de komende jaren.
1.2 De ambitie van de gemeente Sluis De gemeente Sluis gaat werken aan duurzaamheid. Dat betekent dat wij duur-
In dit beleidsplan worden als eerste de doelen beschreven die wij stellen op het gebied van duurzaamheid. Hier staat centraal wat we willen bereiken. Deze beleidsdoelen sluiten aan bij de duurzaamheidsambities van de gemeente Sluis. De acties die nodig zijn voor het realiseren van de doelen rondom de duurzaamheidsthema’s kunnen wij echter niet alleen oppakken en uitvoeren. Wij hechten dan ook een groot belang aan de participatie en betrokkenheid van bewoners, ondernemers, stichtingen en professionele stakeholders. Hieronder wordt aangegeven met welke partijen en in welke samenwerkingsvorm wij samenwerken aan de duurzaamheidsopgaven in
zaamheid een plek geven binnen alle beleidsterreinen, de interne processen, het onderhoudsprogramma, aanbestedingsbeleid en inkoopbeleid. Hiermee moeten wij een reductie van 55% CO2-emissies realiseren in 2030 en 95% in 2050 (ten opzichte van 1990). Dat wordt bereikt door flinke stappen voorwaarts te zetten binnen de energietransitie, uitvoering te geven aan klimaatbeleid en door stapsgewijs toe te werken naar een volledig circulaire economie in 2050. Sluis heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn, om zorg te dragen voor behoud van biodiversiteit, te werken aan klimaatadaptatie en het vervangen van primaire grondstoffen in productieprocessen door gerecyclede of hergebruikte afvalstoffen. Verderop in dit beleidsplan wordt per thema een concrete uitwerking gegeven.
de verschillende kernen van de gemeente Sluis. Binnen deze opgaven hebben wij de ambitie om de transitie naar duurzaamheid vorm te geven op een manier die past bij de financiële draagkracht van inwoners en bedrijven, en passend is bij de schaal van zowel de kernen als het buiten stedelijke gebied in de gemeente Sluis.
• Er wordt ingezet op technologische innovatie gericht op energie- en kosten besparing, maar ook op voldoende financiële middelen en uitvoeringscapaciteit bij de gemeente en marktpartijen. Wij verstrekken aan inwoners en bedrijven objectieve en eenduidige informatie over de gevolgen van de verandering van het
5
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
klimaat, de mogelijkheden die wet- en regelgeving biedt, de mogelijkheden voor
Op het gebied van circulariteit werken we aan het Zeeuws brede beleid over Circulai-
consumenten en bedrijven om duurzaamheidsmaatregelen te bekostigen en
re Economie. Dit gebeurt in provinciaal verband. Naast overheden en regionale
welke financieringsmogelijkheden de gemeente Sluis heeft.
samenwerkingsverbanden is het ook van belang om de bewoners van Sluis te
• Wij geven zelf het goede voorbeeld door bewust de organisatie te verduurzamen
betrekken. Zo wordt er samengewerkt met de bewoners door middel van het
en de openbare ruimte klimaat adaptief in te richten. Een veilige en leefbare
Burgerberaad en het daaruit voortgekomen Burgerakkoord. Onder de verschillende
fysieke leefomgeving c.q. ingerichte openbare ruimte vormt de fundering voor
pijlers wordt de samenwerking met de bewoners vanuit het Burgerberaad nader
alle andere maatschappelijke opgaven en activiteiten.
toegelicht. Tenslotte is er ook met marktpartijen samengewerkt door verdiepende
1.3 Samenwerking
werksessies te houden gedurende het opstellen van dit beleidsdocument.
De transitie naar een duurzame samenleving is in volle gang en brengt veel teweeg.
Burgerakkoord
Er komen veel duurzaamheidsopgaven op ons af. Wij kunnen dit niet alleen oppakken.
Om een volledig beeld te krijgen van de duurzaamheids-
Het is van essentieel belang om op regionaal niveau goed samen te werken met
ambitie en doelstellingen binnen de gemeente is er in
bewoners, organisaties, ondernemers en stakeholders, om de ambities en doel
de gemeente Sluis een Burgerberaad georganiseerd.
stellingen te kunnen realiseren.
Het Burgerberaad heeft als uitkomst van haar proces een Burgerakkoord opgesteld, dat is vastgesteld op 8 juli 2023.
Wij geven deze samenwerking vorm door onder andere samen met de andere
Het akkoord vormt het antwoord van de gemeenschap
Zeeuwse gemeenten te werken aan de Regionale Energiestrategie (RES) Zeeland.
op de vraag: ‘Hoe wordt de gemeente Sluis duurzaam?’.
De RES is een regionaal vastgesteld beleid voor opwek hernieuwbare energie,
Het Burgerberaad heeft in dit akkoord 49 punten opgesteld
verduurzamen van de gebouwde omgeving (duurzame warmte) en mobiliteit.
hoe de gemeente Sluis verduurzaamd moet worden. In dit
Inmiddels wordt er gewerkt aan de RES 2.0, die naar verwachting in het derde
integrale beleidsdocument is gekeken naar de ambitiepunten
kwartaal van 2024 wordt vastgesteld. Hoewel het grootste deel van de RES 1.0 nog
die aansluiten bij het vastgestelde beleid en de ambities die wij hebben. Deze zijn
actueel is, is de wereld in de tussentijd veranderd. De schaarste op het elektriciteits-
verdeeld per pijler.
net is enorm toegenomen, de huidige gasprijzen vragen om versnelling in de aanpak, en ook op andere vlakken zien we veranderingen. Vanuit de RES wordt
1.4 Proces totstandkoming beleidsplan
samen met gemeenten, provincie, waterschap, netbeheerder, maatschappelijke
De gemeente Sluis heeft adviesbureau Arcadis I Over Morgen gevraagd om het
organisaties, inwoners en bedrijven mogelijkheden onderzocht om duurzame
proces te begeleiden om een integraal beleidsplan duurzaamheid op te stellen.
elektriciteit, zoals wind- en zonne-energie op te wekken en wijken en gebouwen te
Om tot dit plan te komen is een aantal stappen met verschillende stakeholders
verduurzamen door energie te besparen en andere warmtebronnen te gebruiken. In
doorlopen. De basis voor het stuk is een beleidsanalyse van de aan duurzaamheid
de Regionale Energiestrategie (RES 1.0) staat hoe we dit in Zeeland willen bereiken.
gerelateerde beleidsdocumenten die zijn opgesteld door de gemeente Sluis.
Op het gebied van klimaat wordt er vanuit de gemeente samengewerkt binnen de regio Zeeuws-Vlaanderen en Zeeland. Hierin is voor de gemeenten Sluis, Hulst & Terneuzen een gezamenlijke Klimaatadaptatiestrategie & uitvoeringsagenda Zeeuws – Vlaanderen 2021 – 2025 opgesteld. En voor de regio Zeeland is de Klimaatadaptiestrategie Zeeland (KasZ) 2021-2026 met uitvoeringsagenda opgesteld. 6
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Deze vormen op zichzelf een stukje van de puzzel van de gehele duurzaamheids-
1.5 Leeswijzer
opgave die de gemeente Sluis voor zich heeft, maar geen integraal overzicht.
Dit beleidsplan is ingedeeld aan de hand van drie duurzaamheidspijlers: energie,
Voorbeelden zijn de Transitievisie Warmte, het Zeeuws Energieakkoord, het
klimaat en circulair. Hieronder zijn de pijlers met een onderverdeling van deel-
grondstoffenplan van de gemeente Sluis en de klimaatadaptatiestrategie voor
thema’s schematisch weergegeven. Per pijler wordt er eerst een omschrijving
respectievelijk Zeeland en Zeeuws-Vlaanderen. Daarna zijn er interne en externe werk-
gegeven van de gemeentelijke ambitie. Daarna wordt ingegaan op de landelijke
sessies georganiseerd om het al bestaande beleid aan te vullen met extra inhoud en
doelstellingen en gemeentelijke doelstellingen. Vervolgens wordt er een actie-
maatregelen. De deelnemers aan de eerste sessie bestonden uit beleidsambtenaren
programma beschreven met daarin korte termijn (lopende en bestaande) en
van de gemeente Sluis die werkzaam zijn binnen de verschillende pijlers van het
lange termijn acties. In de daarna volgende hoofdstukken wordt er ingegaan
thema duurzaamheid. De genodigden voor de externe sessie waren organisaties in
op de participatie en communicatie tijdens en na dit proces.
de gemeente Sluis die actief zijn op het gebied van duurzaamheid, aangevuld met de gemeentelijke projectgroep en de klankbordgroep van het Burgerberaad. Er is daarna een losse avond georganiseerd om een podium te geven aan de uitkomsten van het Burgerberaad en aanvullingen te doen op de voorgaande sessies. Tot slot zijn er met alle partijen die aan de hiervoor beschreven sessies hebben deelgenomen in totaal drie sessies gehouden om feedback op te halen op conceptversies van het beleidsplan. Daarnaast is er de mogelijkheid geweest om buiten deze sessies schriftelijk feedback te geven op het beleidsplan. In bijlage 1 is het overzicht te vinden met alle genodigde partijen die hebben meegedacht in het proces om te komen tot dit beleidsplan. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van documenten die aan dit beleidsstuk ten grondslag hebben gelegen.
7
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2
8
INTEGRAAL DUURZAAMHEIDSBELEID
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Wij hebben ons ten doel gesteld om een duurzame en toekomstbestendige gemeente te worden. Met dit in gedachten hebben wij dit integrale beleidsplan duurzaamheid opgesteld. Dit duurzaamheidsplan vormt de leidraad voor het nemen van doelgerichte maatregelen en het implementeren van duurzame oplossingen op alle niveaus. Door een integrale benadering te hanteren en deze drie pijlers centraal te stellen, streven wij ernaar om een groene, veerkrachtige en toekomstgerichte gemeente te worden die het welzijn van haar inwoners waarborgt en een positieve impact heeft op het milieu. Deze doelstelling komt voort uit het visiedocument ‘Krachtig verbonden’.
2.1 Energie De gemeente Sluis onderschrijft de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs 1 en het landelijke Klimaatakkoord 2. Sluis erkent dat de energietransitie urgent is en neemt haar verantwoordelijkheid door naar redelijkheid bij te dragen aan de doelen van de Regionale Energie Strategie (RES). Een belangrijke focus voor de komende jaren ligt op energiebesparing, met als doel om woningen en gebouwen gereed te maken voor de transitie naar aardgasvrij.
Deze geeft een visie op hoofdlijnen waarop wij de koers bepalen ten aanzien
Wij willen bewustzijn creëren over het belang van energiebesparing, aangezien dit
van het ruimtelijkeconomisch en sociaalmaatschappelijk beleid. Het document
de eerste stap is in de energietransitie. Wij willen burgers die aan de slag gaan met
vormt daarmee een ‘Structuurvisie’ zoals bedoeld in de Wet ruimtelijke
de energietransitie stimuleren en mogelijkheden bieden.
ordening.
2.1.1 Ambitie Energie gemeente Sluis
Hierin worden in hoofdlijnen de volgende ambities gesteld:
Bij de opwekking van hernieuwbare energie op land in het buitengebied zetten wij in
• Gemeentelijk beleid maken vanuit Klimaatakkoord van Parijs en nationaal
op minimale verstoring van het landschap. Zowel bewoners als gemeente hechten er
Klimaatakkoord • Oprichting duurzaamheidsfonds ter stimulering energietransitie inwoners • Verduurzaming gemeentelijke organisatie Sluis De bovenstaande ambities dringen dan ook door in de drie pijlers. Deze zijn allen
veel waarde aan dat de hernieuwbaar opgewekte energie zoveel mogelijk lokaal wordt ingezet, en niet zomaar in het landelijke net verdwijnt. Initiatieven voor duurzame energieopwekking moeten kunnen rekenen op draagvlak van de omwonenden. Het is daarom belangrijk om omwonenden in een vroeg stadium bij nieuwe ontwikkelingen van energieopwekking te betrekken of ze zelfs mede vorm te laten geven. Daarnaast is het van belang om bij plannen voor de opwekking van hernieuwbare energie vooraf te weten hoe de energie-installatie na afloop van de operationele periode zal worden ontmanteld en gefinancierd. Om de energie-
onderverdeeld in meerdere
transitie te begeleiden, wordt een helder toetsingskader opgesteld en gehanteerd
thema’s die (soms) overlap
voor de periode tot 2030 met een doorkijk naar 2050. Gezien de snelle innovaties en
hebben met één of meerdere
technische ontwikkelingen is het niet realistisch om zeer gedetailleerd beleid te
thema’s uit andere pijlers.
formuleren voor 2050. Wij voeren regelmatig een evaluatie van het energiebeleid uit
Gezamenlijk dragen deze bij aan
en een monitoring van de voortgang van de energietransitie.
de integrale duurzaamheids-
1
ambities van de gemeente. 2
9
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Op de klimaattop in 2015 in Parijs bereikten de wereldleiders overeenstemming over ambitieuze nieuwe doelstellingen in de strijd tegen klimaatverandering. De Overeenkomst van Parijs bevat een actieplan om de opwarming van de aarde te beperken tot aanzienlijk minder dan 2° C, en om inspanningen te leveren voor een beperking tot 1,5° C. Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het nationaal Klimaatakkoord gepresenteerd dat is opgesteld door meer dan 100 overheden, ngo’s, bedrijven en maatschappelijke organisaties. In het akkoord staan meer dan 600 afspraken om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan.
Om te voorkomen dat er netcongestie op invoeding ontstaat zullen we hier aandacht aan besteden bij aanvragen voor grootschalige energieprojecten. Hiervoor willen wij samen met Stedin, de netbeheerder, de mogelijkheden onderzoeken om het netwerk te versterken en uitvoering te versnellen. Daarnaast willen wij onderzoeken hoe zo optimaal mogelijk gebruik kan worden gemaakt van de bestaande netcapaciteit. Op die manier wordt in de gemeente Sluis zoveel mogelijk voorbereid op toekomstige ontwikkelingen.
2.1.2 Landelijke doelstellingen Energie Vanuit het Rijk zijn er landelijke doelstellingen opgesteld voor energie(opwek) om te werken aan duurzame, betrouwbare en beschikbare energie die voor iedereen betaalbaar is. In 2019 kwam 8,7% van alle gebruikte energie in Nederland uit duur zame bronnen. In 2030 moet 70% van alle elektriciteit en minimaal 27% van alle energie (elektriciteit, gas en warmte) duurzaam worden opgewekt. In 2050 moet 100% van de energie duurzaam worden opgewekt. Dit is een belangrijke omslag, die niet vanzelf zal plaatsvinden. Om de overgang naar een duurzame energievoorziening goed te laten verlopen is samenwerking met alle betrokken partijen in Sluis van groot belang. Alleen zo kunnen we klimaatverandering tegengaan. Om dit te bereiken zijn er ambities opgesteld. Zo zijn in 2050 alle gebouwen (woningen, bedrijven, winkels, scholen, sportkantines, enzovoort) aardgasvrij en waar mogelijk energieleverend. Nieuwbouwwoningen worden niet meer aangesloten op gas en in 2030 hebben alle kantoren een energielabel A. Daarnaast rijden er waarschijnlijk alleen nog maar zero emissie auto’s op duurzame energie (elektrisch, groengas en waterstof). Er worden dan ook alleen maar zero-emissie voertuigen verkocht. Wij hebben dan ook een emissieneutraal wagenpark. Ook de stadslogistiek wordt hierop aangepast.
Deze ambities worden vertaald naar provinciaal, regionaal en lokaal niveau.
10
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2.1.3 Gemeentelijke doelstellingen Energie
Duurzame opwek
Wij hebben een aantal ambitieuze doelstellingen op het gebied van energie en
De provincie Zeeland vormt in haar geheel een RES-regio, met als gemeenschappelijk
duurzaamheid. Hieronder volgt een overzicht van deze doelen:
doel de opwek van 11 Petajoule (PJ) aan hernieuwbare energie in 2030. De gemeente
• Hoofddoel: Energieneutraal zijn in 2050. • Tussendoel 2030 (regionaal): 11 Petajoule aan hernieuwbare energie opwekken in
opwek. Voor wat betreft de gemeente Sluis betekent dit dat er in ieder geval niet
de provincie Zeeland door het plaatsen van 700MW aan windenergie en 1000MW
meer windturbine locaties bijkomen op korte termijn. De maximaal toegestane
aan zonnepanelen, zoals vastgesteld in de Regionale Energiestrategie (RES).
tiphoogte van kleine windturbines wordt verhoogd naar 21 meter. Overige randvoor-
Gemeente Sluis zal bijdragen aan deze doelstelling door in te zetten op lokale
waarden blijven nu ongewijzigd.
Sluis draagt waar mogelijk en nodig bij aan de RES opgave door middel van duurzame
zonne- en windenergie.
• Er is een plan vastgesteld voor het verduurzamen van de organisatie. Het doel is om deze te implementeren en door te voeren.
• Doel 2030 voor de gebouwde omgeving: Een reductie van 49% van CO2-emissies bereiken (ten opzichte van de uitstoot in 1990), conform de Transitievisie Warmte (TVW).
• Doel mobiliteitssector: Tussen 55% en 60% van de CO2-emissies reduceren in 2030, zoals vastgesteld in de Regionale Energiestrategie (RES).
binnen en buiten bestaand bebouwd gebied (trede 2 en 3) en als deze treden onvoldoende mogelijkheden bieden, naar zonnepanelen op landbouw- en natuurgronden (trede 4) onder voorwaarden. Op basis van zorgvuldige afweging zijn er meerdere treden in te zetten, waarbij het dus mogelijk is om naar een volgende trede te gaan voordat de eerste volledig is afgerond.
2.1.4 Actieprogramma Energie
Vanuit de RES wordt er via het Zeeuws loket zon op dak gekeken naar kansrijke
In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de lopende en nieuwe acties op
daken om daarop zonnepanelen te realiseren. Sluis hanteert de zonneladder vanuit
korte en lange termijn op het gebied van duurzame opwek, gebouwde omgeving,
een realistisch perspectief en passend bij de ambities uit de RES.
mobiliteit, infrastructuur en het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie. Wij publiceren elk jaar een monitoringsrapportage met daarin de voortgang van de energietransitie.
11
Zonnepanelen bij voorkeur allereerst op daken en gevels (trede 1), op gronden
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Een belangrijk aandachtspunt hierbij is netcongestie. De ontwikkeling van een
Gebouwde omgeving
energy hub 3, waarmee vraag en aanbod van energie lokaal op elkaar worden
In 2020 heeft de gemeente Sluis de RES 1.0 ondertekend, waarin is afgesproken dat
afgestemd, kan hierin een oplossing bieden.
er versneld gewerkt gaat worden aan het energie- en CO2-neutraal maken van de Zeeuwse woningvoorraad. Daarnaast hebben wij een Transitievisie Warmte (TVW)
Toekomstige mogelijke zonneparken dienen te voldoen aan essentiële rand
vastgesteld, waarin de alternatieven voor aardgas en het handelingsperspectief per
voorwaarden, zoals een adequate landschappelijke inpassing, een goede vorm van
wijk of buurt is uitgewerkt. De focus ligt op besparen en individuele oplossingen.
bewonersparticipatie (procesmatig en financieel) en behoud of versterking van de
Het doel dat hierbij wordt gesteld is 49% CO2-besparing in 2030 ten opzichte van
biodiversiteit. Daarnaast gaat een deel van de opbrengst van zonneparken naar
het aantal in 1990.
een nog op te richten duurzaamheidsfonds. Afspraken over zo’n (jaarlijkse) bijdrage zullen in een overeenkomst worden vastgelegd alvorens planologisch medewerking
Om invulling te geven aan de doelstelling gaan wij de opgestelde uitvoeringsagenda
wordt verleend. We werken nader uit waaraan het nog op te richten duurzaamheids
warmte verder uitwerken op basis van het startdocument dat er reeds ligt. In dit
fonds zal worden besteed, ook in relatie tot de nog te ontwikkelen stimuleringsregeling
document zijn startkansen uiteengezet, waarbij de focus ligt op de urgentie van
voor woningeigenaren.
het bestrijden van energiearmoede en een aanpak voor slechte labelwoningen.
Tot slot hechten wij belang aan de mogelijkheden van zon boven parkeerplaatsen.
Naast de eerder benoemde ontwikkelingen wordt er momenteel onderzocht of
Op dit moment bestaat echter onvoldoende inzicht in de haalbaarheid van dergelijke
het warmtenet in Terneuzen een uitbreiding kan krijgen naar de gemeente Sluis.
concepten. Om een accuraat overzicht te krijgen van de potentie worden de technische
Een uitbreiding zal bijdragen aan een duurzame opwek van de warmtevraag.
en financiële aspecten van zonnepanelen boven parkeerplaatsen nader uitgewerkt. Mobiliteit Energiearmoede
Het hoofddoel voor de mobiliteitssector is het terugdringen van 55-60% van de
In de gemeente Sluis geven we uitvoering aan een lokale aanpak van energie
CO2-emissies in 2030 in vergelijking met 1990. Dit moet voornamelijk gebeuren
armoede. We benaderen het vraagstuk vanuit twee invalshoeken. De aanpak richt
door fossiele brandstoffen op termijn te vervangen door schone energie, vooral door
zich enerzijds op inwoners met een beperkt inkomen (Sociaal Domein) en ander-
een transitie richting elektrisch rijden en andere modaliteiten. De gemeente Sluis
zijds op de energetische kwaliteit van de woning (Duurzaamheid). Hierbij stimuleren
publiceert in 2024 een beleidsplan mobiliteit waarin de duurzaamheidsambities
we het treffen van energiebesparende maatregelen. En daarnaast zetten we actief
met betrekking tot mobiliteit worden opgenomen. In relatie tot duurzaamheid zal
in op bewustwording en gedragsverandering, door middel van communicatie én
dit beleidsstuk de volgende thema’s bevatten:
hulp en advies op maat – in de thuisomgeving en door loketfuncties.
1 Het stimuleren van elektrisch personenvervoer; 2 Terugdringen CO2-uitstoot bij zakelijke mobiliteit, en; 3 Realisatie laadinfrastructuur; 4 Deelmobiliteit; 5 Stimuleren van toegankelijke platforms voor openbaar vervoer.
3
12
Een energiehub is een lokaal samenwerkingsverband tussen meerdere partijen op het gebied van energie, waarbij energieopwek, -opslag, -conversie en -verbruik op elkaar worden afgestemd.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Gemeentelijke organisatie
horende distributiestations. Hierbij is het noodzaak om direct en de komende jaren
De gemeente Sluis stelt zichzelf het doel een goed voorbeeld te zijn voor haar
te investeren in het netwerk zoals dat aangegeven is waarbij de samenwerking
inwoners. Binnen het thema energie betekent dit dat wij onderzoeken hoe ze de
met gemeente en netbeheerder cruciaal is om geen vertraging op te lopen.
gemeentelijke bedrijfsvoering verder kan verduurzamen. Wij prioriteren hierbij
Een concreet project om de autonome groei aan te kunnen is de uitbreiding
op basis van de duurzaamheidscore en de bezettingscapaciteit. Hiertoe hebben
van het hoogspanningsstation Oostburg.
wij al een plan verduurzaming gemeentelijke organisatie Sluis opgesteld, inclusief maatregelenpakket. Concreet inventariseert de gemeente Sluis eerst alle gebouwen
Er zijn verscheidene mogelijkheden om slimmer en efficiënter gebruik te maken
in haar eigendom die hiervoor in aanmerking komen. Per locatie wordt vervolgens
van de huidige capaciteit. Dat kan bijvoorbeeld door lokaal vraag en aanbod van
een energiescan uitgevoerd en wordt er een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP)
energie beter op elkaar af te stemmen (eventueel in combinatie met opslag en
opgesteld. Bij aanbestedingen, tenders, prijsvragen en andere soortgelijke procedures
conversie). Een mooi voorbeeld zijn de energy hubs die zorgen voor een optimale
wordt duurzaamheid een onderdeel waar (mede) op geselecteerd wordt.
inrichting van het lokale energiesysteem en daarmee het centrale elektriciteitsnet ontlasten. Een energy hub is een lokaal samenwerkingsverband tussen meerdere
Infrastructuur
partijen op het gebied van energie waarbij energieopwek, -opslag, -conversie en
Er is de afgelopen jaren een flinke toename geweest in de hoeveelheid duurzaam
-verbruik op elkaar worden afgestemd. Dit principe is met name kansrijk op locaties
opgewekte energie met netcongestie als resultaat. Grote investeringen in de
waar de energievraag in de toekomst zal toenemen. Voorbeelden zijn bedrijven
energie-infrastructuur, aanpassingen in het energiesysteem, in ruimtelijke planning,
terreinen, industriegebieden en locaties met een toenemende vraag naar laad
in wetgeving en beleid zijn daarom essentieel. Het bevorderen van realisatie en
infrastructuur. Wij willen hierin graag verkennen wat er mogelijk is en gaan op
versnelling van de energie infrastructuurprojecten is van provinciaal, regionaal en
korte termijn de haalbaarheid van dergelijke lokale energiesystemen onderzoeken.
lokaal belang. Daarnaast is het noodzakelijk dat we efficiënter gebruik maken van de al bestaande infrastructuur.
2.1.5 Burgerberaad Energie In het Burgerakkoord staat de wens opgenomen (punt 2.4), dat de gemeente Sluis
De provincie bevordert in haar meerjarenprogramma infrastructuur en energie
bewoners helpt met het aanvragen van subsidies (ontzorgen). Wij doen dit door de
(Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (PMIEK)) de
beschikbare subsidies, zoals die voor het verduurzamen van woningen, zo toeganke
realisatie en versnelling van energie infrastructuurprojecten die van provinciaal en
lijk mogelijk te maken. De procedures worden zo eenvoudig mogelijk gemaakt en
regionaal belang zijn. Dit gebeurt in afstemming met de netbeheerder. Daar waar
bewoners kunnen hulp krijgen bij het aanvragen, zodat ze geen betaalde tussen-
mogelijk zal de gemeente Sluis haar steentje bijdragen. Dat kan bijvoorbeeld door
persoon nodig hebben. Dit geldt ook voor ondernemers en VvE’s, in samenwerking
de netbeheerder mee te nemen in de gemeentelijke plannen op het gebied van
met lokale bedrijven.
energietransitie. Dit proces is al in gang gezet en zorgt ervoor dat de netbeheerder
Uit het Burgerakkoord komt verder naar voren (punt 3.1) dat er gezorgd moet worden
beter kan anticiperen op toekomstige energievraag en opwek.
voor voldoende beschikbare ruimte op het bestaande elektriciteitsnetwerk en er ingezet moet worden op het vergroten van de capaciteit hiervan. Wij zien dit ook als
Daarnaast heeft de netbeheerder aangegeven dat een buurtaanpak essentieel
benodigde ontwikkeling en gaan op korte termijn inzetten op het optimaliseren van
is voor de energietransitie in de gemeente Sluis. Zij belichten de noodzaak voor
lokale energiesystemen om zo het elektriciteitsnetwerk te ontlasten.
uitbreiding en opwaardering van de midden- en laagspanning met de daarbij
13
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Er is daarnaast ook aangeven (punt 3.2) dat particuliere en collectieve initiatieven voor kleinere energieprojecten gestimuleerd moeten worden en tegelijkertijd sturing gegeven moet worden door kaders op te stellen. Daarnaast onderzoeken we in welke vorm we op het thema energie maatschappelijk kunnen samenwerken. Het doel daarvan is dat inwoners samen met een energiecoöperatie de handen ineenslaan en aan de slag kunnen met duurzame, lokale stroom. Ook wordt er gekeken naar samenwerkingsmogelijkheden tussen de gemeente en bedrijven om de energiedoelen te bereiken. Wij ondersteunen punt 3.4 uit het Burgerakkoord waarbij het eigenaren van bedrijven en recreatieparken van buiten Sluis wil stimuleren om een serieuze bijdrage te leveren aan het realiseren van de energie ambitie. Deze kunnen een mogelijke aanjager zijn voor diverse energie initiatieven. Vanuit de gemeente is er specifiek ook aandacht voor lokale bedrijven. Tot slot is aangegeven dat opwekking van groene energie op grote schaal mogelijk gemaakt moet worden om de doelstellingen te behalen (punt 3.5). Ook hier zullen we in gezamenlijkheid met relevante stakeholders kaders gaan opstellen. Waarbij diverse randvoorwaarden meegenomen kunnen worden. Wij stellen ons hier als gemeente faciliterend in op.
Naast de landschappelijke inpassing is het ook van belang dat er maatschappelijk draagvlak wordt gecreëerd en bijgedragen wordt aan de samenleving.
14
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2.1.6 Uitvoering pijler Energie Maatregel
15
1
Samen met relevante stakeholders / een op te richten energiecoorperatie opstellen van kaders indien hier aanleiding toe is en invulling geven per project op basis van participatie en lokaal eigenaarschap voor kleinschalige hernieuwbare energie.
2
Samen met de relevante stakeholders/een op te richten energiecoorperatie invulling geven aan de randvoorwaarden bij de inpassing van grootschalige energieprojecten, op het moment dat dit kan bijdragen aan de RES doelstelling. Randvoorwaarden bestaan onder andere uit landschappelijke inpassing, circulariteit en fiscale- en juridische voorwaarden.
3
Opstellen gemeentelijk gebouwenbeheerplan met speciale aandacht voor duurzaamheid.
4
Het aanbieden van een samenhangend geheel van landelijke en lokale maatregelen, zoals: het Nationaal Isolatie Programma (NIP), SPUK Energiearmoede, Verordening Duurzaam Langer Thuis en (de oprichting van) een Duurzaamheidsfonds. Hierbij worden de regelingen en subsidies (meer) zichtbaar gemaakt en de aanvraagprocedures zo simpel mogelijk ingericht.
5
In afstemming met de netbeheerder de uitbreiding van de elektriciteitsinfrastructuur versnellen.
6
Gespreksgroepen starten met bedrijven en recreatieparken om tot prestatieafspraken te komen op het gebied van energie.
7
Onderzoeken van de technische en financiële haalbaarheid van zonnepanelen boven arkeerplaatsen. p
8
Een eerste verkenning uitvoeren naar de haalbaarheid van Energy Hubs op bedrijventerreinen.
9
Samen met de stakeholders onderzoeken of er aanvullende lokale maatregelen voor de verduurzaming van de particuliere woningvoorraad wenselijk en mogelijk zijn.
10
Om de energietransitie te begeleiden, wordt een helder toetsingskader opgesteld en gehanteerd voor de periode tot 2030 met doorkijk naar 2050.
11
Wij publiceren elk jaar een monitoringsrapportage met daarin de voortgang van de energietransitie.
12
De gemeente Sluis draagt waar mogelijk en nodig bij aan de RES opgave door middel van duurzame opwek.
13
Zonneladder hanteren als uitgangspunt voor het plaatsen van zonnepanelen.
14
De mogelijkheden voor een warmtenet vanuit de Kanaalzone in Terneuzen onderzoeken.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Korte termijn 2024-2025
• • • • • • • •
• •
Lange termijn 2026-2030
•
• • • •
2.2 Klimaat
Naast dat wij ons hebben gecommitteerd aan het klimaatadaptief inrichten van
De Europese Green Deal is een reeks beleidsinitiatieven van de Commissie-Von der
de openbare ruimte, onderneemt de gemeente ook diverse acties gericht op het
Leyen met als overkoepelende doelstelling om Europa tegen 2050 klimaatneutraal
informeren, enthousiasmeren en stimuleren van inwoners en partijen om over te
te maken, en daarmee het eerste klimaatneutrale continent te worden. Ook de
gaan tot klimaatadaptatieve maatregelen.
Nederlandse Rijksoverheid heeft zich gecommitteerd aan de afspraken die voort komen uit de Green Deal. Dit hoofdstuk gaat in op het beleid en de bijbehorende
De KasZ is een voorloper geweest in het oppakken en uitrollen van bovenstaande
maatregelen van de gemeente Sluis binnen de pijler klimaat. Binnen deze pijler ligt
opgave. De komende jaren blijven we hier uitvoer aangeven, de openbare ruimte
de focus op drie deelthema’s, te weten: klimaatadaptatie, natuur & landschap en
kent een lange doorlooptijd qua herinrichting en is in die zin nooit af. Naast de uitrol
biodiversiteit.
van bovenstaande is een ander speerpunt het werk met werk maken, daar waar er wordt gewerkt in de openbare ruimte wordt dit zo integraal mogelijk aangepakt.
Wij werken aan de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ), met het doel om
Komende jaren gaan we aan de slag met deze aanpak en de klimaatadaptiestrate-
uiterlijk 2050 te komen tot een klimaat-robuuste inrichting. Binnen klimaatadaptatie
gie. Daarnaast worden bodem en water opgaven in relatie tot landbouw, natuur &
komen vier verschillende onderdelen samen, namelijk: droogte, hitte, wateroverlast
landschap ook steeds urgenter. Onderzoek naar de inpassing van zoetwaterbassins
en overstromingen. Dit heeft ook een directe relatie met de natuur en het landschap.
ten behoeve van de landbouw is hier een actueel voorbeeld van.
Hoe behouden we het landschap en de natuur? Waar en hoe kunnen we dit versterken en resulteert dit in meerwaarde voor de leefomgeving? Een belangrijk aanvullend
Wij stellen daarnaast een economische agenda op. Hierin wordt ingegaan op het
onderwerp is de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW), waarvan de provinciale
verduurzamen van de landbouwsector. Zo wordt er bepaald welke richting wij op
uitwerking, de waterwet, is opgenomen in het Omgevingsplan Zeeland 2018.
willen en wat onze rol hierin is. De ambitie daarachter is een overgang naar een
Hier zijn regels voor de bescherming van de grondwaterkwaliteit in grondwater
duurzame, veerkrachtige en moderne landbouwsector. Hiertoe heeft Nederland
beschermingsgebieden vastgelegd en zijn er regels opgenomen ter bescherming
in 2022 een gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB)-plan vastgesteld. Dit plan
van kwetsbare (natuur)gebieden die gevoelig zijn voor verdroging.
is per 1 januari 2023 goedgekeurd door de Europese Unie.
Tot slot speelt biodiversiteit een belangrijke rol, waarbij de focus ligt op het behoud
De ambitie van dit hervormingsbeleid is het eerlijker verdelen van financiering over
en herstel van een aantrekkelijk leefgebied voor planten en dieren.
landbouwbedrijven, met de nadruk op kleine en middelgrote landbouwbedrijven
2.2.1 Ambitie Klimaat gemeente Sluis
en jonge boeren. Bovendien worden landbouwers ondersteund om gebruik te maken van innovatie, precisielandbouw en agro-ecologische productiemethoden.
Vanuit de regio zijn er ambities opgesteld voor de thema’s (hemel)wateroverlast,
Door concrete acties op deze en andere gebieden te ondersteunen, vormt het
droogte en hitte. Deze bouwen voort op het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA),
nieuwe GLB de hoeksteen voor voedselzekerheid en landbouwgemeenschappen.
wat een gezamenlijk plan is van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om Nederland klimaatbestendig en waterrobuust in te richten.
Wij zijn voornemens om het toerisme in gemeente Sluis te verduurzamen. Dit wordt eveneens verder uitgewerkt in de economische agenda die wij opstellen. De balans tussen economie, leefbaarheid en duurzaamheid zal daarin onderzocht worden, op basis van de ruimtelijke ordening die hierin een sturende functie heeft.
16
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Daar waar mogelijk zullen wij op het vlak van landschap & natuur, evenals bio
2.2.4 Actieprogramma Klimaat
diversiteit acties ondernemen om duurzaamheid en klimaatadaptatie terug te laten
Om te voldoen aan de doelstellingen zijn er acties opgesteld. Hieronder wordt voor
komen. De hierboven genoemde economische agenda, maar ook het groenbeheer
de deelthema’s klimaatadaptatie, biodiversiteit en natuur en landschap een overzicht
van de gemeente en gemaakte acties in de KasZ zijn hier voorbeelden van.
gegeven van lopende en nieuwe acties op korte en lange termijn. Wij publiceren elk jaar een voortgangsrapportage waarmee de effecten van klimaat(adaptatie)beleid
Tot slot hebben wij de ambitie om natuurnetwerken te versterken. Voornamelijk
worden gemonitord.
met vergroening zetten we in op het versterken van de ruimtelijke kwaliteit, het verrijken van de biodiversiteit, het binden van de stikstof en het verruimen van
Klimaatadaptatie
de recreatieve uitloopmogelijkheden. Dit punt staat al als zodanig omschreven in
Zoals in het coalitieakkoord gesteld is een veilige en leefbare fysieke leefomgeving,
het visiedocument Krachtig Verbonden en zal onder andere in de omgevingsvisie
oftewel ingerichte openbare ruimte de fundering voor alle andere maatschappelijke
verdere uitwerking krijgen.
opgaven en activiteiten. Langere periodes van droogte, heftige piekbuien, hitte
2.2.2 Landelijke doelstellingen Klimaat
stress en overstromingsrisico zijn de directe gevolgen van klimaatverandering waar actie op nodig is.
Klimaatverandering is een van de grote uitdagingen van onze generatie. Er liggen landelijk verschillende doelstellingen, met als overkoepelend doel het beperken van
Daar waar wij eigenaar zijn van de openbare ruimte hebben we voor de komende
temperatuurstijging tot 2 graden en idealiter 1,5 graden. Het kabinet ziet voor Nederland
jaren, zowel op korte als lange termijn de verdere uitrol van de label systematiek
een voortrekkersrol in Europa bij het tegengaan van de opwarming van de aarde.
op de agenda staan. Voorop staat daarbij het werk met werk maken, de openbare
Binnen de EU blijft Nederland zich daarom inzetten voor een ambitieuze invulling
ruimte richt je voor langere periodes in. De uitrol van deze systematiek vraagt om
van het Fit for 55-beleidspakket en alle daaraan gerelateerde beleidsinitiatieven.
anders denken en doen in de openbare ruimte. Hiervoor reserveren we budget
2.2.3 Gemeentelijke doelstellingen Klimaat In het coalitieakkoord is vastgesteld dat er uitvoering gegeven moet worden aan
zodat we onderzoeken kunnen doen naar nieuwe oplossingen en pilots kunnen draaien met bestaande oplossingen, zoals de toepassing van waterdoorlatende verharding. Hierbij gaat het zowel om aanleg, onderhoud, levensduur en uiteindelij-
het klimaatakkoord en invulling aan de klimaatadaptatie strategie. Als uitvoering
ke vervanging. Daarnaast zijn er maatregelen die we nu al doen en we voorzetten,
hiervan hebben wij doelstellingen opgesteld om bij te dragen aan de klimaat-
zoals minder verharding waar mogelijk en kijken naar afkoppelkansen.
adaptiestrategie.
• Bijdragen en committeren aan de Klimaatadaptatie strategie Zeeland en de Zeeuws-Vlaamse variant hiervan.
• Ontwikkelingen op het vlak van bodem, water en natuur blijven volgen en daar waar relevant vastleggen in beleid, kaders of een faciliterende rol innemen.
• Inwoners en partijen stimuleren om klimaatadaptieve acties te ondernemen.
17
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Daar waar wij geen grondeigenaar zijn zitten we, of gaan we aan tafel in gesprek met belanghebbenden om de transitie naar een klimaatadaptieve leefomgeving vorm te geven. Dit betreft inwoners, maar ook andere stakeholders. In de actietabel is per doelgroep gekeken naar korte en lange termijn acties. Hieronder volgt een toelichting.
Vanuit het waterschap wordt op dit onderwerp gestuurd met het proces Planvorming
Aansluitend aan de mogelijke uitbreidingen zijn er ook koppelkansen, namelijk:
Wateropgave (PWO). De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd om het waterpeil op
veel natuurgebieden staan onder druk van verdroging, het op orde brengen van de
orde te krijgen, waarbij maatregelen uit het PWO hebben bijgedragen aan het peil
waterhuishouding is daarom naast de aanplant van meer opgaande beplantingen
beheer. Onder andere door het plaatsen - of juist verwijderen - van nieuwe stuwen,
een belangrijke meekoppel-opgave. Wellicht is hier winst te behalen door grond
is bijvoorbeeld een betere drooglegging behaald. Er zijn per type gebied echter wel
waterpeilverhoging in de buffergebieden rondom het natuurnetwerk. Een voorbeeld
ander eisen nodig. Zo vraagt de natuur om andere eisen van het waterpeil dan
van zo’n gebied is De Zwinstreek, dit is het enige kust- en poldergebied. Door deze
landbouw. Hiervoor is maatwerk nodig. Het waterschap heeft als doel om na afronding
erkenning en de financiële steun krijgt het een impuls wat bijdraagt aan de klimaat
van de PWO voor alle gebieden een peilbesluit te hebben en te houden die per
adaptatie van het gebied. Het landschap en haar watersysteem wordt dan ook als
gebiedsfunctie gespecificeerd zijn. Het Gewenste Gronden Oppervlaktewaterregime
troef gezien richting de toekomst. Zo wordt er met de financiële steun ingezet op
(GGOR) wordt daarbij gebruikt als bouwsteen. Hieruit wordt ook inzichtelijk ge-
projecten en initiatieven die de zoetwaterbevoorrading voor mens, landbouw en
maakt wat de knelpunten zijn en welke maatregelen genomen moeten worden om
natuur verzekeren. Ook zetten we in op het ondersteunen van innovatieve en
het gebied klimaatbestendig te maken. Deze uitgangspunten en bouwstenen
streekeigen landbouw.
nemen wij mee in ontwikkelingen. Aansluitend aan de Bosvisie is een uitkomst om nieuwe bossen te ontwikkelen (met Biodiversiteit
name) in het kleinschalige landschap rondom de grens ten zuiden van de linies. Een
Zowel regionaal als lokaal bestaan er al beleidsstukken waarin biodiversiteit is opgeno-
belangrijk component hiervan in relatie tot klimaat(adaptatie) is het vastleggen van CO2.
men. De Zeeuwse Bosvisie die is opgesteld in opdracht van de Provincie is hier een concreet voorbeeld van. Wij hebben hier al deels invulling aan gegeven in ons Groen-
2.2.5 Burgerberaad Klimaat
beheerplan 2021-2032, maar er staan nog meer handreikingen in die onderzocht
Uit het Burgerakkoord komt naar voren dat de inwoners van de gemeente Sluis
kunnen worden op toepasbaarheid voor Sluis. Het realiseren van passende beplanting
vinden dat groen een bredere plek moet krijgen in ruimtelijk beleid (punt 7.2).
in de omgeving zorgt voor een rijkere biodiversiteit en verbindt ecologische netwerken.
Wij geven daar gehoor aan door bij meerjarige ruimtelijke planningen groen centraal te stellen en verankeren dit in de Omgevingsvisie en plannen.
Natuur en landschap In de Zeeuwse Bosvisie is ook gekeken naar het versterken van natuurnetwerken
Daarnaast geeft de gemeente duurzame ambities voorrang door bij aanbestedingen
door de realisatie van bos en vergroening. In het visiedocument zijn verschillende
duurzaamheidscriteria zwaarder mee te laten wegen. Tevens stelt het Burgerakkoord
vormen van vergroening en locaties voorgesteld om nader te onderzoeken waarbij
dat het leefgebied voor planten en dieren een plek moet krijgen in de omgevingsvisie
mogelijke koppelkansen zijn voorgedragen. Wij hebben deze doelen, waar toepasse
(punt 7.3). Wij zetten op korte en lange termijn in op behoud en herstel van een
lijk en gelegen binnen de gemeente, overgenomen. De doelen dragen bij aan het
aantrekkelijk leefgebied voor plant en dier. Dit sluit aan op de doelstellingen uit de
versterken van de ruimtelijke kwaliteit, het verrijken van de biodiversiteit, het binden
Zeeuwse bosvisie. Wij zullen op korte termijn deze visie vertalen naar concrete
van de stikstof en het verruimen van de recreatieve mogelijkheden. Er zijn verschil-
actiepunten.
lende thema’s die wij nader zullen onderzoeken, waarbij is gefocust op de klimaatdoelstellingen.
18
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
19
Verder geven wij gehoor aan de oproep om een visie te formuleren op een samen-
door de openbare groenvoorziening zoveel mogelijk chemievrij en zonder kunstmest
hangend en verbonden land, water en natuurnetwerk (punt 7.4). Hiervoor is het van
te beheren en stads- en dorpskernen en bedrijfsterreinen zo te revitaliseren dat zij
belang om het cultureel erfgoed en waarden van het landschap te beschrijven. Deze
een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie en biodiversiteit.
visie met beschrijving zal ook verwerkt worden door ons in de Omgevingsvisie en
Een voorbeeld hiervan is het ecologisch gazonbeheer in samenwerking met SLZ.
andere ruimtelijke plannen zodat land, groen en water integraal worden aangepakt.
Deze aanpak zal te zijner tijd worden verankerd in de omgevingsvisie en het
Zo nemen wij waardevolle landschappen uit de provinciale omgevingsverordening mee
navolgende Omgevingsplan (punt 7.1). Een doel hierbij is het realiseren van 10%
in de gemeentelijke omgevingsvisie. Daarbij bevorderen wij actief de biodiversiteit
groenblauwe dooradering in het buitengebied.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2.2.6 Uitvoering pijler Klimaat Maatregel
20
1
De gemeente Sluis publiceert elk jaar een voortgangsrapportage waarin het de effecten van klimaatbeleid monitort.
2
Straten uitrusten met 15-25% groen waar mogelijk.
3
Onderzoek naar de mogelijkheid tot groenblauwe school- en openbare pleinen.
4
Een plan opstellen om hittestress op parkeerplaatsen tegen te gaan.
5
Een plan opstellen om bestaande bedrijventerreinen te vergroenen. De resultaten uit dit plan verankeren we in de omgevingsvisie.
6
Een visie formuleren op een verbonden en samenhangend land-, water- en natuurnetwerk waarbij groen centraal staat. De visie zowel verankeren in de omgevingsvisie en meerjarige ruimtelijke plannen.
7
Uitvoering geven aan de klimaatadaptatie opgave zoals afgesproken via de Zeeuwse samenwerking KasZ.
8
Publieksacties inzetten om inwoners te informeren, stimuleren en enthousiasmeren.
9
Onderzoeken of in het huidige groenbeheerplan biodiversiteit afdoende is opgenomen en welke mogelijkheden hier nog liggen.
10
Klimaatadaptatie opgave meenemen in economisch beleidsplan.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
•
Korte termijn 2024-2025
• • • • • •
• • • • • •
Lange termijn 2026-2030
2.3 Circulair
2.3.1 Ambitie Circulair gemeente Sluis
Grondstoffen dreigen schaars te worden door een groeiende bevolking en toe
Wij hebben de ambitie om in 2050 een circulaire gemeente te zijn en in 2030 het
nemende welvaart en consumptie. Hierdoor verdwijnt natuur en worden gebieden
gebruik van primaire abiotische grondstoffen te halveren. Dit zijn natuurlijke grond-
onleefbaar. In een circulaire economie worden grondstoffen optimaal ingezet en
stoffen die voorkomen in de aarde en niet biologisch van oorsprong zijn, zoals
hergebruikt in de verschillende schakels van productieketens. Van de winning
mineralen, metalen, steenkool, gas en petroleum. Om nu stappen te gaan maken,
van grondstoffen tot de consumptie ervan. Van afval naar grondstof (VANG) is de
doen wij aan het Zeeuws brede beleid Circulaire Economie in wording in 2024 mee
beweging waar we naartoe moeten om te voldoen aan de duurzaamheidsdoel
vaststellen. In dit hoofdstuk omschrijven we in hoofdlijnen de maatregelen die de
stellingen. De provincie Zeeland neemt dit streven over doordat zij het manifest
gemeente Sluis wil treffen.
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) 2022-2025 ondertekende. Dit manifest vloeit voort uit de Sustainable Development Goals (SDG) dat is
Wij streven naar een verbeterde afvalscheiding en een vermindering van de hoeveel-
opgesteld door de Verenigde Naties als wereldwijde ontwikkelagenda voor 2030.
heid brandbaar restafval die wordt geproduceerd. Daarnaast stimuleren wij herge-
Deze provinciale uitvoering biedt handvatten om duurzame ambities te realiseren.
bruik en ervoor zorgen dat huishoudelijk afval juist wordt gezien als een grondstof.
Die streven naar de lokale economie, door bijvoorbeeld het verminderen van
Wij zetten daarom in op bewustwording en het alleen kopen van spullen die nodig
CO2-emissies en de overgang naar een circulaire economie. Dit sluit aan op
zijn. Om die bewustwording te creëren is het van belang om alle inwoners, organisa-
doel 12 (verantwoorde productie en consumptie) van de wereldwijde SDG’s.
ties, bedrijven en bezoekers te laten zien wat het belang is van een schoon en circulair gemeente Sluis. Wij zetten daarom in op het realiseren van circulaire verdien-
Op het gebied van circulaire economie zijn in de omgevingsvisie van de provincie
modellen, het stimuleren van circulaire initiatieven en gedragsverandering zoals het
Zeeland de volgende acties omschreven:
belang van reparatie en zullen meer en uitgebreide informatie verstrekken daar waar
• Realiseren van circulaire verdienmodellen; • Omschakelen naar hernieuwbare (biobased) grondstoffen, en; • Verbeteren van hergebruik van grondstoffen.
Om die reden maken wij van circulariteit een vast punt op de agenda om het zo
Bij dit thema kijken we hoe we kunnen omgaan met afval, hoe dit gereduceerd kan
2.3.2 Landelijke doelstellingen Circulair
worden en tegelijkertijd dit gebruikt kan worden als grondstof voor andere produc-
Het wordt steeds belangrijker om de beschikbare grondstoffen zo efficiënt mogelijk
ten. Het repareren is hierbij een speerpunt. Voor de gebouwde omgeving zijn hier
te gebruiken in gesloten kringlopen. Zo bestaat afval niet meer en wordt de waarde
ook doelstellingen opgesteld. Zo wordt er gewerkt aan Zeeuws brede circulaire
van grondstoffen behouden. Hierdoor besparen we grondstoffen, stoten we minder
prestatie-eisen, eisen aan secundair materiaal, duurzame materialen en materialen
broeikasgassen uit en is er minder vervuiling van lucht, bodem en water. Dat levert
paspoorten. Dit heeft effect op de openbare ruimte, maar ook de gemeentelijk
een gezondere leefomgeving op. Daarnaast biedt een circulaire economie ook
organisatie. Zo willen wij initiatieven op het gebied van circulariteit faciliteren,
economische kansen voor bedrijven. De Rijksoverheid werkt met het programma
zorgen voor andere mogelijkheden bij milieustraten en willen wij een campagne
‘Nederland Circulair in 2050’ aan een volledige circulaire Nederlandse economie. In
inrichten rondom bewustwording.
2017 hebben maatschappelijke partners (bedrijven en kennisinstellingen) en de
nodig. Bovendien zijn wij van mening dat we zelf ook een goed voorbeeld moet zijn. beter te verwerken in de standaardprocessen binnen de gemeentelijke organisatie.
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) het Grondstoffenakkoord getekend. In dat akkoord staat hoe ze de transitie van een lineaire naar een circulaire
21
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
economie willen bereiken. In 2050 is Nederland volledig circulair. De economie
scheiden en het voorkomen van brandbaar restafval. Denk hierbij aan een e-waste
draait op hernieuwbare grondstoffen en kringlopen zijn volledig gesloten. In 2030 is
race. Wij promoten initiatieven voor inwoners bijvoorbeeld deel- en repareer
het gebruik van primaire grondstoffen (mineralen, fossielen, metalen) gehalveerd.
faciliteiten binnen de gemeente Sluis. Ook onderzoeken we de mogelijkheden voor
Er wordt meer gebouwd met gerecycled beton, hout en andere hernieuwbare
deze faciliteiten bij nieuwe woonwijken (50+) en op industrieterreinen.
materialen. Materialenpaspoorten zijn verplicht bij nieuwbouw en alle nieuwbouw is voor minimaal 50% circulair. Er wordt steeds meer ingezet op autodelen en het
Om het restafval van bedrijven en publieke en maatschappelijke organisaties te
reduceren van het autobezit. In de VANG-HHA staat als doelstelling dat in 2020 75%
reduceren of te voorkomen stimuleren wij vanaf 2027 alle publieke en maatschap-
van het huishoudelijk afval gescheiden wordt ingezameld en dat we maximaal 100
pelijke organisaties in de regio om deel te nemen aan programma’s. Hier zetten wij
kg restafval per persoon produceren. In 2025 is dit teruggebracht tot maximaal 30 kg
op in door middel van actieve en brede communicatie, door bijvoorbeeld bewust-
per persoon. De hoeveelheid restafval van bedrijven, organisaties en overheden is in
wording campagnes en meedoen aan een verspillingsvrije week. Er wordt gewerkt
2022 gehalveerd vergeleken met 2012.
aan een Zeeuws breed beleidsplan Circulaire Economie (CE) waarbij de Zeeuwse
2.3.3 Gemeentelijke doelstellingen Circulair
gemeenten stakeholders, waaronder 100 bedrijven, informeren over het hoogwaardiger verwerken van afvalstromen. Zo wordt bewustwording gecreëerd en weten
Wij ambiëren te voldoen aan de zogenaamde VANG doelstelling. Daarnaast hebben
bedrijven welke stappen ze moeten zetten. We helpen bedrijven met trainingen en
wij het gemeentelijke doel van een circulaire bedrijfsvoering en maximaal circulair
coachings gesprekken met circulair inkopen en inzicht te krijgen in de toekomstbe-
materiaalgebruik in de openbare ruimte. De overige nationale doelstellingen op het
stendigheid van het bedrijf. Denk daarbij aan bijvoorbeeld strengere regelgeving,
gebied van circulariteit zijn (nog) niet opgenomen in gemeentelijk beleid. In 2024
leveringszekerheid van goederen/grondstoffen. Daarnaast zullen wij vanaf 2025
stellen we een Zeeuws plan op welke wordt vertaald in een uitvoeringsprogramma
actief instrumenten die milieu impact en grondstofgebruik monitoren voor bedrij-
met concrete actiepunten.
ven promoten. Wij zullen bedrijven niet opleggen hoe zij moeten inkopen, maar wel
2.3.4 Actieprogramma Circulair
het gesprek aangaan om te kijken wat al goed gaat en waar mogelijkheden liggen. Hoe dit wordt aangepakt, wordt toegelicht in het uitvoeringsprogramma van het Zeeuws brede beleid circulaire economie.
Afval Wij ambiëren te voldoen aan de nationale VANG doelstelling over huishoudelijk afval. Dit betekent dat op de lange termijn er verbetering moet komen in de
Onderdeel van het Zeeuwsbrede beleidsplan circulair is dat vanaf 2025 wij 2-4x per
gescheiden inzameling van het huishoudelijk afval. In het grondstoffenplan over
jaar (één per kwartaal) een campagne voeren die minder consumeren stimuleert en
huishoudelijk afval benoemen wij de gekozen instrumenten om een maximaal
tevens bijbehorende mogelijkheden in onze regio laat zien. We faliciteren Zeeuws
scheidingspercentage aan kwalitatief hoogwaardige stromen per jaar per inwoner
breed twee inwoners initiatieven per jaar. Deze hebben betrekking op thema’s zoals:
aan huishoudelijk afval te bereiken. Kwalitatief hoogwaardige grondstoffenstromen
verpakkingen, minder invoer van buitenlandse voedingsproducten en meer inzet-
inzamelen, is de manier om de hoeveelheid restafval terug te brengen richting de
ten op streek- en seizoensgebonden producten uit eigen land, minder vlees, 2e
VANG-HHA doelstelling en de kosten verbonden aan de afvalverwijdering beheers-
hands, repareren, delen, minder verharden, inheems groen, toepassing duurzame/
baar te houden. Daarom zetten wij onder meer in op het jaarlijks ondersteunen van
biobased producten bij verbouw en tuininrichting verbouwproducten etc.
minimaal twee initiatieven voor inwoners die inzetten op beter huishoudelijk afval
22
Consuminderen
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Faciliteren kan bestaan uit subsidiëren, ruimte beschikbaar stellen, planologisch
We streven naar een maximum van 100 liter drinkwaterverbruik per persoon per dag.
ondersteunen, communiceren, etc. Gebruik maken van lokale initiatieven wordt
Hiervoor maken we in Zeeuws verband in 2026 afspraken met het Waterschap. We
toegepast en Zeeuws breed (gezamenlijk) georganiseerd met andere gemeenten.
ontwikkelen criteria hoe circulariteit wordt meegenomen in alle fases van
Onderdeel van het Zeeuwsbrede beleidsplan is dat iedere gemeente jaarlijks bekijkt
infrastructuurprojecten die in opdracht van ons worden uitgevoerd.
of ze inwoners collectieven die zelf circulaire wijken willen bouwen, kan ondersteunen. Kennisuitwisseling wordt bevorderd tussen initiatieven, er wordt gezocht naar
Gemeentelijke organisatie
geschikte locaties en als mogelijk grond beschikbaar gesteld.
De gemeentelijke organisatie willen we verduurzamen. Hiervoor stellen we in het Zeeuwsbrede beleid verschillende doelstellingen op. Een van de doelen is om alle
Openbare ruimte
gebouwbeheerders van de gemeenten eind 2026 opgeleid te hebben op het vlak
Onderdeel van het Zeeuwsbrede beleidsplan is dat in 2027 de regio een circulaire
van duurzaamheid. Zo kunnen alle nieuwbouw, renovatie- en sloopprojecten in
bouwhub heeft waar waardevolle materialen van bouwbedrijven en uit openbare
opdracht van gemeenten duurzaam en circulair worden uitgevoerd. Vanaf 2027
ruimte heen gebracht kunnen worden en opnieuw verkocht/gedeeld. Daarnaast
worden daarmee alle projecten rondom gemeentelijke gebouwen circulair uitge-
zetten wij erop in om in 2025 een Zeeuws koplopernetwerk van projectontwikke-
voerd, onder voorwaarde dat er cirulaire bouwmaterialen op voorraad zijn. Hiervoor
laars, bouwpartijen, ingenieursbureaus en andere sympathisanten te hebben die
worden de ambtenaren opgeleid. Om ook bij te dragen aan de doelstellingen
actief de circulaire economie stimuleren. Zo worden de krachten gebundeld.
rondom afval nemen wij actie om in 2026 inzichtelijk te hebben welke afvalstromen
Onderdeel hiervan is het aangaan van een lidmaatschap bij het K&I netwerk. Er
we hebben. Vanaf 2026 hebben we inzicht in de milieubelasting van de organisatie
gebeurt op het gebied van circulaire bouw al veel in Zeeland. Het Kennis & Innovatie
met als doel het grondstoffengebruik verder te verminderen. Ook hebben we dan in
netwerk circulair bouwen is actief, dat kennis en innovatie in de regio wil aanwakke-
beeld welke groene reststromen er zijn en zoeken we naar een optimale circulaire