02 Begroting 2023 defintief.docx
Tekst van het document
BEGROTING 2023 (EN MEERJARENRAMING 2024-2026)
GEMEENTE SLUIS
Inhoudsopgave Voorwoord ...........................................................................................................................................3 Leeswijzer .............................................................................................................................................4 Programma’s ........................................................................................................................................6 Programma 1: Duurzaamheid...............................................................................................................7 Programma 2: Economie en Arbeidsmarkt.........................................................................................10 Programma 3: Wonen en Voorzieningen............................................................................................14 Programma 4: Sociaal Domein............................................................................................................17 Programma 5: Bestuur en veiligheid...................................................................................................21 6: Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien .........................................................25 Financiële positie
...............................................................................................................................26 Uitgangspunten ..................................................................................................................................26 Begrotingssaldo / meerjarenperspectief 2023-2026 ..........................................................................26 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................................28 Overzicht van incidentele baten en lasten .........................................................................................29 Structureel en reëel evenwicht...........................................................................................................31 Stelposten ...........................................................................................................................................31 Geprognosticeerde balans..................................................................................................................33 Investeringsplan 2023-2026 ...............................................................................................................36 Reserves en voorzieningen .................................................................................................................36
Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ...........................................38 EMU-saldo ..........................................................................................................................................38 Paragrafen ..........................................................................................................................................40 Paragraaf Lokale heffingen .................................................................................................................41 Paragraaf Weerstandsvermogen ........................................................................................................54 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................61 Paragraaf Verbonden partijen ............................................................................................................67 Paragraaf Financiering ........................................................................................................................82 Paragraaf Bedrijfsvoering ...................................................................................................................84 Paragraaf
Grondbeleid........................................................................................................................91 Paragraaf Grote Projecten ..................................................................................................................96 Bijlagen .............................................................................................................................................102 Bijlage 1: Investeringsplan ................................................................................................................103 Bijlage 2: Begrippenlijst ....................................................................................................................106 Bijlage 3: Overzicht IV3-taakvelden ..................................................................................................109 Bijlage 4: Indicatoren ........................................................................................................................111 Bijlage 5: Meerjarenperspectief .......................................................................................................115 Bijlage 6: Beleidskaders ....................................................................................................................117
BEGROTING 2023
PAGINA 2 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Voorwoord Beste leden van de raad, Voor u ligt de begroting 2023 inclusief meerjarenraming voor 2024-2026. Zoals te doen gebruikelijk is de meicirculaire in deze begroting verwerkt. Niet alleen volgend jaar maar ook de komende jaren gaat het college aan de slag met de uitvoering van het coalitieprogramma maar ook met ontwikkelingen die eerder al in gang zijn gezet. Al bij al grote uitdagingen die ieder hun eigen dynamiek kennen. Wij hebben dan ook gemeend om in de programma’s, de (nieuwe) paragraaf Projecten en de paragraaf Bedrijfsvoering voorstellen te doen om tot een realistisch evenwicht tussen ambitie en uitvoering te komen. De huidige ontwikkelingen, voor het merendeel het gevolg van de Oekraïne-crisis en klimaatveranderingen, hebben aanzienlijke invloed op onze samenleving maar ook onze gemeente, bijvoorbeeld waar het gaat om de crisisopvang/noodopvang en verduurzamingsopgaven. Het einde lijkt nog niet in zicht. Daarnaast zijn uiteraard de krapte op de arbeidsmarkt en de veranderende rol van de overheid bepalend voor de opgaven waarvoor we staan en de wijze waarop we hierop inspelen. Het voorgaande vraagt, in de ogen van het college, dan ook om flexibiliteit wanneer externe omstandigheden en opgaven dwingen tot het stellen van andere prioriteiten. Uiteraard gaan wij hierover tijdig het gesprek met u aan.
Ook 2026, waarin de uitkering uit het gemeentefonds lager is dan in de voorgaande jaren, werpt zijn schaduw vooruit. Het Rijk heeft gemeenten deels/incidenteel gecompenseerd maar de onduidelijkheid over de wijze waarop in de toekomst gemeenten gefinancierd gaan worden, blijft bestaan. De begroting (en meerjarenraming) sluit met de volgende saldi: 2023: € 24.000 2024: € 2.347.000 2025: € 4.662.000 2026: € 1.049.000 Deze saldi zijn mede bewerkstelligd door een pakket van belastingmaatregelen, hetgeen leidt tot hogere opbrengsten uit parkeergelden en toeristenbelasting, gecompenseerd door gelijkblijvende ozb-opbrengsten. Deze compensatie doen we ten behoeve van inwoners en ondernemers om tegemoet te komen aan de gestegen energiekosten en inflatie van goederen en diensten. Oostburg, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN SLUIS, De secretaris,
De burgemeester,
S.I. de Kievit-Minnaert
mr. M.M.D. Vermue
BEGROTING 2023
PAGINA 3 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Leeswijzer In de begroting treft u eerst het programmaplan en de verplicht voorgeschreven paragrafen, gevolgd door de financiële positie en tot slot de bijlagen. De indeling van de programma’s is conform het coalitieakkoord "Strategie met ambitie". Het programmaplan bestaat uit de volgende vijf programma’s: 1. Duurzaamheid 2. Economie en Arbeidsmarkt 3. Wonen en Voorzieningen 4. Sociaal Domein 5. Bestuur en Veiligheid Na de programma's volgt het overzicht met de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien. Per programma wordt achtereenvolgens weergegeven: - Inleiding: Waar draait het om in het programma - Speerpunten: Onderdelen van het beleid waarvoor extra aandacht is en waarbij per speerpunt 2 vragen worden behandeld: - Wat willen we bereiken? - Wat gaan we daarvoor doen en wanneer? - Wat gaat het kosten? De vraag 'Wat gaat het kosten?' wordt op programmaniveau beantwoord. Ter informatie is in ieder programma een specificatie van de lasten en baten per taakveld toegevoegd. Na de programma's wordt nader ingegaan op de financiële positie voor begrotingsjaar 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026.
Naast de genoemde programma’s wordt een belangrijk deel van de begroting gevormd door de in het Besluit begroting en verantwoording (hierna BBV) verplicht voorgeschreven paragrafen: - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Verbonden partijen - Financiering - Bedrijfsvoering - Grondbeleid - Projecten (niet verplicht, toegevoegd voor een verbeterd inzicht in de grote projecten) Indicatoren De gemeente Sluis past de basisset verplicht voorgeschreven indicatoren toe. Het doel van de verplichte basisset is het inzichtelijker maken van de begroting en een betere onderlinge vergelijkbaarheid van de gemeentebegrotingen mogelijk te maken. De verplichte indicatoren inclusief toelichting zijn opgenomen in bijlage 4. Voor boekjaar 2023 is een inschatting gemaakt van de verwachte omvang van de indicator. Alle indicatoren en beschikbare cijfers zijn te ontsluiten via de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op deze website is ook achtergrondinformatie beschikbaar over de bronnen en definities van de indicatoren en wat er precies wordt gemeten met de indicatoren. Een aantal indicatoren uit de basisset is wellicht niet voor alle gemeenten beschikbaar, maar is wel van belang voor alle gemeenten. Gemeenten waarvoor de informatie beschikbaar is moeten deze BEGROTING 2023
PAGINA 4 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
opnemen in de begroting. In de Regeling beleidsindicatoren is bepaald dat als de informatie niet beschikbaar is, de gemeenten deze niet op hoeven te nemen. Bijlagen Als bijlagen zijn in de begroting opgenomen: 1. Bijlage 1: Investeringsplan 2. Bijlage 2: Begrippenlijst 3. Bijlage 3: Overzicht taakvelden 4. Bijlage 4: Toelichting indicatoren 5. Bijlage 5: Meerjarenperspectief 6. Bijlage 6: Beleidskaders
BEGROTING 2023
PAGINA 5 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Programma’s
BEGROTING 2023
PAGINA 6 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Programma 1: Duurzaamheid Inleiding, de opgave Onder Duurzaamheid onderscheiden we 3 pijlers: Energie, klimaat en circulariteit. De omschakeling van fossiele energiebronnen naar meer duurzame vormen van energie en de gevolgen van de veranderingen in het klimaat zijn de belangrijkste opgaven waar de samenleving voor staat. Uitvoering van de energietransitie moet plaatsvinden op een manier die past bij de financiële draagkracht van onze inwoners en bedrijven, en bij de schaal van het platteland. De gemeente is hierin realistisch en reactief. Het ambitieniveau is om te voldoen aan de wet- en regelgeving. Daarnaast zetten we in op technologische innovatie gericht op energie– en kostenbesparing. Ten aanzien van het klimaat is de uitvoering van het Klimaatakkoord bepalend. Het gaat hierbij onder andere om de verduurzaming van woningen, bedrijven en overheidsgebouwen. Daarnaast moeten we invulling geven aan de klimaatadaptatiestrategie. Klimaatverandering heeft direct invloed op de fysieke leefomgeving c.q. inrichting van de openbare ruimte. We moeten kijken naar het landschap, de waterberging en de inrichting openbare ruimte. Deze moeten gereed zijn of gemaakt worden voor hitte, droogte, overstromingen en wateroverlast. De exacte plannen en maatregelen zijn op dit moment nog niet bekend.
In 2023 komen we met een allesomvattend beleidsplan Duurzaamheid, waarin de pijlers energie, klimaat en circulariteit aan de orde komen. De geschetste maatschappelijke opgave is daarbij leidend. In het op te stellen beleidsplan spreken we niet alleen ambities uit, maar stippelen we een strategie uit om onze ambities waar te maken. Die strategie is leidend voor concrete acties en besluitvorming, in onderlinge samenhang gewogen en weggezet in tijd en middelen. Om het beleidsplan voldoende in te kaderen leggen we in het laatste kwartaal van 2022 een bestuursopdracht voor aan de gemeenteraad ter vaststelling. Onderdeel van deze bestuursopdracht is op welke wijze we vormgeven aan de brede maatschappelijke discussie. Daarbij denken we aan een burgerberaad. Vooruitlopend op het beleidsplan Duurzaamheid hebben we een bedrag van € 4 miljoen vrijgemaakt voor het stimuleren van verduurzaming. De mogelijke instrumenten worden meegenomen in de bestuursopdracht. Daarnaast willen we een stimuleringsmaatregel ontwikkelen voor de transformatie van de bestaande woningvoorraad. We denken hierbij aan de mogelijkheid van renteloze leningen voor particuliere woningeigenaren (zonder leenvermogen). Vanaf 2023 maken we ook hier middelen voor vrij. Dit is conform hetgeen is opgenomen in het coalitieakkoord. Speerpunten 1. Uitvoering van de Energietransitie, waaronder uitvoering Transitievisie Warmte 2.
Uitvoering van het Klimaatakkoord 3. Invulling geven aan de klimaatadaptatiestrategie Wat willen we bereiken: 1. Energie 1.A. Energietransitie op een wijze die passend is bij de financiële draagkracht van inwoners en bedrijven
Wat gaan we daarvoor doen en wanneer: We lobbyen bij het Rijk voor voldoende financiële middelen en uitvoeringscapaciteit bij gemeenten en marktpartijen. Uitvoering geven aan de opgaven vanuit de Transitievisie Warmte en de RES 1.0.
BEGROTING 2023
PAGINA 7 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
In 2023 stellen we de RES 2.0 vast. Informatieverstrekking richting inwoners en bedrijven. Voor inwoners met name waar het gaat om de particuliere verduurzaming van woningen. 2. Klimaatakkoord 2.A. Woningen, bedrijven en overheidsgebouwen In 2023 komen er concrete plannen voor de voldoen tijdig aan de duurzaamheidseisen die verduurzaming van gemeentelijk onroerend door het Rijk worden gesteld goed. Uitvoering geven aan SVN-regeling ‘Duurzaam en langer thuis’. Inwoners met een laag inkomen worden geholpen met energiebesparing en verduurzaming. Hiertoe geven we uitvoering aan de SPUK-regeling in afstemming met programma sociaal domein. Aanvullend op bovenstaande (bestaande) regelingen zoeken we naar nieuwe stimuleringsmogelijkheden om de transformatie van de bestaande woningvoorraad voor particuliere woningeigenaren, ook zonder leenvermogen, binnen bereik te brengen. Bijvoorbeeld in de vorm van renteloze leningen voor particuliere woningeigenaren. 3. Klimaatadaptatie 3.A. Een veilige en leefbare fysieke leefomgeving We houden bij de herinrichting van de openbare vormt de fundering voor maatschappelijke ruimte rekening met klimaatadaptatie. opgaven en activiteiten. Uitvoering geven aan de Lokale Klimaatadaptatiestrategie.
BEGROTING 2023
PAGINA 8 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Wat gaat het kosten? (Bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
4.613
4.953
4.799
4.914
5.031
5.127
Baten
4.136
3.965
4.228
4.321
4.416
4.483
Saldo van baten en lasten
477
988
571
593
615
643
Toevoeging aan reserves
35 237
4
4
4
4
751
567
589
611
639
Onttrekking aan reserves Geraamd resultaat Specificatie taakvelden 2023 Taakveld
512 (bedragen x € 1.000)
Lasten
Baten
Saldo
1-2.1
Verkeer en vervoer
1-7.3
Afval
3.397
4.217
-820
1-7.4
Milieubeheer
1.325
10
1.315
4.799
4.228
571
Totaal
76
76
Investeringen: Voor een overzicht van de investeringen wordt verwezen naar Bijlage 1: Investeringsplan.
BEGROTING 2023
PAGINA 9 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Programma 2: Economie en Arbeidsmarkt Inleiding, de opgave We willen onze economische structuur verbreden naar kennisintensieve bedrijvigheid in de zakelijke dienstverlening en handel. Daarnaast worden kansen gezien voor de food- en maakindustrie. Een aantrekkelijk ondernemersklimaat is daarbij noodzakelijk. Wat betreft de arbeidsmarkt richten we ons op het behouden, en meer nog op het realiseren van een toename, van het arbeidspotentieel. We willen onze jongeren behouden voor de regio. Dat betekent ook dat we het voor hoger opgeleide jongeren aantrekkelijk(er) willen maken om terug te keren. Een belangrijke (rand-)voorwaarde hierbij is de beschikbaarheid van voldoende, betaalbare woningen. De gemeente Sluis heeft op het gebied van de arbeidsmarkt een faciliterende rol. We zoeken hierbij dan ook nadrukkelijk de samenwerking in de regio, met andere overheden (waar het gaat om het wegnemen van wettelijke belemmeringen op de grensoverschrijdende arbeidsmarkt) en het bedrijfsleven. Wij komen in 2023 met een beleidsplan Economie in de vorm van een economische agenda. Deze vertalen we in een uitvoeringsprogramma inclusief financiële paragraaf. Het uitvoeringsprogramma, dat in 2023 wordt opgesteld, vormt de basis voor ons economisch beleid in de komende bestuursperiode. Speerpunten 1.
Versterken van de economische ontwikkeling door naast toerisme ook andere economische pijlers te versterken en zo de afhankelijkheid van 1 sector te verkleinen 2. Aanpakken van de tekorten op de arbeidsmarkt als gevolg van vergrijzing en ontgroening 3. Mobiele en digitale bereikbaarheid Wat willen we bereiken: 1. Economische ontwikkeling 1.A. Ten aanzien van het toerisme streven we naar een optimaal evenwicht tussen leefbaarheid, aantrekkelijke bestemming, economische ontwikkeling, natuur en een open landschap.
Wat gaan we daarvoor doen en wanneer: We zetten in op de ontwikkeling van Waardevol Toerisme. Dit betekent aandacht voor kwaliteit, productinhoud en spreiding van toerisme in tijd (seizoensverlenging) en ruimte (koppeling kustachterland). We zetten tevens in op (het monitoren van) draagvlak voor toerisme onder inwoners en streven een evenwichtige balans na in de lusten en lasten. We werken aan een eenduidige en herkenbare toeristische promotie van de streek met aandacht voor de profilering van het (vaak nog verborgen) achterland en de kernen, conform de visie op toeristische streekpromotie en gastheerschap. We leggen een herzien strandbeleid met bijbehorend uitvoeringsprogramma ter vaststelling voor. We ontwikkelen onze gemeente verder tot aantrekkelijke bestemming om gezond te recreëren.
BEGROTING 2023
PAGINA 10 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
We rollen het Stimuleringsprogramma Gezondheidstoerisme verder uiten ondersteunen initiatieven die hierbij passen. 1.B. Geconcentreerde winkelgebieden die Onder de vlag van Vitaal West-Zeeuws-Vlaanderen zich bevinden in centrumgebieden met een werken we aan een Masterplan voor een integrale divers en aantrekkelijk aanbod dat aansluit gebiedsontwikkeling. Onderdeel van dit Masterplan is op de vraag. de herinrichting van het centrum van Oostburg tot een gemengd gebied met winkels, horeca, wonen, (paramedische) zorg en maatschappelijke voorzieningen. In 2023 werken we de uniforme samenwerkingsafspraken met middenstandsverenigingen / ondernemersverenigingen van de 4 winkelgebieden uit. 1.C. Voldoende aanbod van grond op bedrijventerreinen. We kijken daarbij voornamelijk naar de meest kansrijke locaties.
Voor de Vlaschaard in Eede is het streven om een onherroepelijk bestemmingsplan te hebben in juli 2023 waarna gelijk wordt overgegaan tot bouwrijp maken zodat begin 2024 de kavels kunnen worden uitgegeven. Voor uitbreiding Deltahoek in Breskens zullen begin 2023 de extra ontsluitingen worden aangelegd waarna de resterende percelen toegankelijk zijn en kunnen worden uitgegeven.
1.D. Een toekomstbestendige landbouwsector
Het Rijk is in gesprek met de landbouw over een transitie van de landbouwsector. We zijn de landbouwsector behulpzaam binnen de opdracht waarvoor we staan en zetten in op de korte keten. We nemen een hoofdstuk over landbouw op in de economische agenda. We zetten tevens verder in op de ontwikkeling van onze gemeente tot gekende Foodregio. Hierbij staat het stimuleren van het korte keten gebruik door ondernemers en consumenten centraal. We ondersteunen initiatieven die hieraan bijdragen.
1.E. Aantrekkelijk ondernemersklimaat
We geven uitvoering aan de regiovisie ZeeuwsVlaanderen en maken middelen vrij voor de cofinanciering van regiodeals We vergroten in 2023 de bekendheid en bereikbaarheid van het Ondernemersloket. We lanceren een nieuwe website, organiseren spreekuren en treden actief in contact via bedrijfsbezoeken en netwerkmomenten. We monitoren behoeftes bij ondernemers en doen waar nodig voorstellen tot uitbreiding van onze dienstverlening in 2024.
BEGROTING 2023
PAGINA 11 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
2. Arbeidsmarkt 2.A. Balans op de arbeidsmarkt met inzet op toename en behoud arbeidspotentieel
Wij bieden voldoende, betaalbare woningen als randvoorwaarde voor het aantrekken van voldoende (geschoold) personeel. Onze acties zijn dan ook voornamelijk daarop gericht. We streven naar het behoud van jongeren in de regio via het aanbieden van kleinschalige opleidingen (o.a. in de vorm van praktijkroutes). Ook werken we (o.a. via Onbegrensd Zeeuws-Vlaanderen) samen met het bedrijfsleven, het (beroeps)onderwijs en Rootzz om jongeren blijven aan de streek te binden. Inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We doen dit via het vergroten van de mobiliteit van werk naar werk. We geven daartoe mede uitvoering aan de meerjarenagenda ‘Aan de slag in Zeeland 2021 – 2025’. We zetten in op een grensoverschrijdende arbeidsmarkt. We kijken daarbij naar arbeidsmigranten, expats en seizoenarbeiders. We doen dit o.a. via een financiële ondersteuning van het Expatcentrum, de financiering van het grensinformatiepunt en sectorbureau grensarbeid en onze deelname aan de Experimenteerregio Vlaams-Nederlandse arbeidsmobiliteit.
3. Mobiele en digitale bereikbaarheid 3.A. Glasvezel is beschikbaar voor inwoners We houden toezicht op de uitrol van glasvezel in de en bedrijven zowel in de kernen als in het gemeente op basis van de gesloten overeenkomsten/ buitengebied convenanten met Delta, KPN en GlasDraad en coördineren de uitrol zodat de graafoverlast beperkt blijft. We sluiten op initiatief van de marktpartijen nieuwe overeenkomsten/convenanten voor de uitrol van glasvezel. 3.B. Een dekkend mobiel netwerk in de We onderhouden contacten met de diverse providers gemeente Sluis met voldoende snelheid en en vereniging Monet over het plaatsingsplan en capaciteit behandelen aanvragen Omgevingsvergunningen voor de plaatsing van nieuwe masten. We ontwerpen en stellen in 2023 antennebeleid vast.
BEGROTING 2023
PAGINA 12 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Wat gaat het kosten (Bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
4.819
6.622
5.704
5.060
4.949
4.908
Baten
2.103
2.802
1.767
1.077
934
845
Saldo van baten en lasten
2.716
3.820
3.937
3.983
4.015
4.063
Toevoeging aan reserves
727
Onttrekking aan reserves
598
45
45
45
45
45
2.587
3.775
3.892
3.938
3.970
4.018
Geraamd resultaat
Specificatie taakvelden 2023 (bedragen x € 1.000) Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
2-3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
1.070
1.061
10
2-3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
188
27
160
2-3.4
Economische promotie
941
54
888
2-4.3
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
300
300
2-5.3
283
2
281
2-5.4
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea
560
30
529
2-5.5
Cultureel erfgoed
434
2
432
2-5.7
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
1.928
291
1.637
5.704
1.767
3.937
Totaal Investeringen
Voor een overzicht van de investeringen wordt verwezen naar Bijlage 1: Investeringsplan.
BEGROTING 2023
PAGINA 13 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Programma 3: Wonen en Voorzieningen Inleiding, de opgave Vraagstukken rondom nieuwbouw, de verbetering van de bestaande woningvoorraad en (het behoud van) voorzieningen bekijken we in onderlinge samenhang. Om een bijdrage te kunnen leveren aan de verdere economische ontwikkeling van de gemeente, de aantrekkelijkheid voor de arbeidsmarkt te verhogen en de leefbaarheid in onze gemeente verder te verbeteren, is het belangrijk dat de gemeente beschikt over voldoende woningen. Deze woningen dienen daarbij wel te voldoen aan de eisen van deze tijd: verduurzaamd en passend bij de veranderende bevolkingssamenstelling en bij de woonwensen van onze inwoners. We streven daarbij tevens naar een prettige, groene en veilige woonomgeving, die klimaatbestendig is en voldoende voorzieningen biedt. Voor het behoud van voorzieningen in de verschillende kernen, is het noodzakelijk dat er voldoende gebruikers zijn, om de kwaliteit en betaalbaarheid te garanderen. Voor maatschappelijke voorzieningen geldt verder dat deze bij voorkeur ondersteund worden door het vrijwillige kader uit de verschillende dorpsgemeenschappen. Ook de bereikbaarheid van deze voorzieningen is een aandachtspunt, mede vanwege de concentratie van voorzieningen, de vergrijzing van onze bevolking en een gewijzigd openbaar vervoersysteem. Speerpunten 1. Nieuwbouw voor permanente bewoning 2.
Transformatie van de bestaande woningvoorraad 3. Behouden van essentiële voorzieningen (zorg/onderwijs) in de gemeente 4. Aandacht voor de bereikbaarheid van voorzieningen Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen en wanneer: 1. Wonen 1.A. Evenwichtige groei van de bevolking o.a. In het eerste kwartaal van 2023 stellen we een door nieuwbouw van woningen voor permanente allesomvattend beleidsplan Wonen vast, met bewoning die kwalitatief en kwantitatief aansluit daarbij behorend een meerjarig op de behoefte, met aandacht voor flexibel en uitvoeringsprogramma woningbouw, een aanpasbaar bouwen, gericht op kansrijke groepen toetsingskader woningbouwplannen en een en passend bij de behoefte van de arbeidsmarkt. uitvoeringsagenda plan van aanpak plancapaciteit. Vanaf 2023 willen we op grond van dit beleidsplan en uitvoeringsprogramma starten met het gecontroleerd en gefaseerd toevoegen van woningen. Daarvoor sturen we pro-actief op planologische kaders op basis van een meerjarig (4 tot 10 jaar) uitvoeringsprogramma woningbouw. 1.B. Verbeteren van de kwaliteit en beschikbaarheid van de bestaande woningen.
BEGROTING 2023
Uitvoeren van een onderzoek naar de mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad te transformeren en naar de rol van de gemeente hierin. Dit geldt zowel voor het verduurzamen als het zorggeschikt maken van woningen. PAGINA 14 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
De ambitie hierbij is om – aanvullend op de reeds bestaande regelingen (voor de verduurzaming van woningen) - te zoeken naar nieuwe stimuleringsmogelijkheden om de transformatie van de bestaande woningvoorraad voor particuliere woningeigenaren, ook zonder leenvermogen, binnen bereik te brengen. 1.C. Beperken van de mogelijkheden om woningen die geschikt zijn voor permanente bewoningen als tweede woning te gebruiken en woningen die geschikt zijn voor permanente bewoning mogen max 4 weken per jaar worden verhuurd. Voorkomen dat nieuw te bouwen woningen die geschikt zijn voor permanente bewoning worden ingezet als tweede woning of om kortdurend toeristisch te verhuren 2. Voorzieningen 2.A. We streven naar samenhang van wonen en voorzieningen in de vijf dragende kernen. Essentiële voorzieningen, alsmede de kwaliteit hiervan, behouden door het aangaan van samenwerkingsverbanden dan wel anders te organiseren
De uitkomsten van de evaluatie registratie toeristische verhuur (voorzien eind ’22) worden betrokken bij het opstellen van het beleidsplan Wonen. In aanvulling hierop worden voorbereidingen getroffen te komen tot invoering van een Huisvestingsverordening.
Onder de paraplu Vitaal West Zeeuws-Vlaanderen pakken we een actieve rol in de gebiedsontwikkeling, in eerste instantie in de kernen Oostburg en IJzendijke. Voor de kernen Oostburg en IJzendijke wordt in het eerste kwartaal van 2023 een Masterplan aangeboden. Meer gespecialiseerde voorzieningen (op het gebied van zorg, onderwijs en sport) zijn of worden op grond van het benodigde kritische volume voor betaalbaarheid en kwaliteit geconcentreerd in Oostburg als centrale kern. Om deze essentiële voorzieningen in onze gemeente te behouden, worden mogelijkheden onderzocht om nieuwe samenwerkingen aan te gaan, de huisvesting te vernieuwen (met als doel om de exploitatielasten te laten dalen) en/of de dienstverlening anders te organiseren. We gaan de dialoog aan met inwoners en ondernemers om de leefbaarheid voor de toekomst te borgen.
3. Mobiliteit 3.A. Integraal beleid op het gebied van mobiliteit We hebben in 2023 een aanvang gemaakt met een gemeentelijk mobiliteitsplan en dit voor een eerste keer in procedure gebracht. Het mobiliteitsplan is meerjarig en komt tot stand in nauw overleg met inwoners, adviesraden,
BEGROTING 2023
PAGINA 15 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
belangenorganisaties en maatschappelijke partners. Prioriteiten worden hierbij besproken. 3.B. Een fijnmazig en goed aansluitend (openbaar) We streven naar behoud van het huidige niveau vervoersnetwerk/ ketenmobiliteit van openbaar vervoer en haken hierbij aan via de Regionale Mobiliteitsstrategie.
Wat gaat het kosten? (Bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
23.055
25.368
24.946
25.170
26.047
26.555
Baten
12.424
11.117
11.175
10.858
11.109
11.347
Saldo van baten en lasten
10.632
14.252
13.771
14.312
14.938
15.208
Toevoeging aan reserves
2.301
166
15
15
15
15
Onttrekking aan reserves
860
799
417
313
254
226
12.073
13.619
13.369
14.014
14.699
14.997
Geraamd resultaat
Specificatie taakvelden 2023 (bedragen x € 1.000) Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
3-0.2
Burgerzaken
44
3
41
3-0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
321
79
242
3-0.63 Parkeerbelasting
62
2.996
-2.935
3-1.2
Openbare orde en veiligheid
348
3-2.1
Verkeer en vervoer
3-2.2
Parkeren
681
681
3-2.4
Economische havens en waterwegen
362
362
3-4.2
Onderwijshuisvesting
464
106
358
3-5.2
Sportaccommodaties
1.677
236
1.441
3-5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
4.251
148
4.103
3-6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
2.167
744
1.424
3-7.2
Riolering
3.384
5.028
-1.644
3-7.5
Begraafplaatsen en crematoria
540
448
92
3-8.1
Ruimtelijke ordening
1.215
39
1.177
3-8.2
Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen
214
202
13
1.463
762
701
24.946
11.175
13.771
3-8.3 Totaal
BEGROTING 2023
7.752
348 385
7.368
PAGINA 16 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Programma 4: Sociaal Domein Inleiding, de opgave Sinds de decentralisaties van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning en begeleiding van kwetsbare inwoners. De kern van het sociaal domein is de uitvoering van drie wetten: de Participatiewet, de Wet jeugdhulp en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. De uitvoering van deze wetten is echter nauw verbonden met de uitvoering van de Wet passend onderwijs, de Wet inburgering, de Wet schuldhulpverlening, de Wet publieke gezondheid, de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de aanpak Personen met verward gedrag. Al deze wetten zijn instrumenten om de ondersteuning van kwetsbare inwoners gestalte te geven. Als we spreken over het Sociaal domein, dan bedoelen we dan ook het samenspel tussen alle sectoren die te maken hebben met de sociale kant van het gemeentelijke beleid: zorg, welzijn, onderwijs, gezondheidszorg, opvoeding, inburgering en sociale activering. Het gaat voor de individuele inwoner met zijn noden en behoeften om het samenspel van de gemeenschap en het zorgaanbod van professionals. Vandaar dat we ook inzetten op burgerparticipatie. We dragen bij aan het versterken van (dorps-) gemeenschappen.
(Door sociale contacten, mantelzorg, burenbetrokkenheid en andere vormen van steun uit de gemeenschap heeft dat effect op de mate waarop mensen een beroep zullen doen op onze zorgsystemen.) We streven bij de dienstverlening aan onze inwoners naar een ondersteunings- en hulpaanbod dat past bij wat mensen nodig hebben en dat effectief, dichtbij en betaalbaar is. Laagdrempelig en zonder wachtlijsten. Inwoners vragen daarbij om een integrale benadering van hun vraag en het zorg- en ondersteuningsaanbod. Niet alleen geredeneerd vanuit de wettelijke taak en het aanbod van de gemeente, maar vanuit de belevingswereld van inwoners. Inwoners hebben immers ook te maken met het aanbod vanuit zorgaanbieders, huisartsen, onderwijs, kinderopvang en de GGD. We werken daarom intensief samen (o.a. het programma Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen en de Zeeuwse Zorgcoalitie). We kijken hierbij over de grenzen van de afzonderlijke wetten en financieringsstromen heen, maar met oog voor ieders rol, verantwoordelijkheid en mogelijkheden. Van monodisciplinair naar multidisciplinair. De cliënt staat daarbij centraal. Het doel is dat het aanbod complementair is en de aanpak afgestemd. Naast het bieden van toegang tot zorg en ondersteuning gaan we ook (meer dan voorheen) inzetten op preventie en ombuigen van zorg. We doen dit vanuit het gedachtengoed van Positieve Gezondheid.
Dit houdt in dat de gezondheid die mensen ervaren niet alleen wordt bepaald door de afwezigheid van ziekte, maar ook door de financiële, mentale, en sociaal-maatschappelijke omstandigheden. Inzetten op preventie betekent ook dat de inzet en focus van de gemeente moet verschuiven van zorg naar welzijn (van individueel maatwerk naar collectieve indicatievrije activiteiten). De toenemende zorgkloof – de vraag naar zorg neemt toe (o.a. door vergrijzing), terwijl het aanbod van zorg afneemt (met name door een tekort aan personeel) – vraagt verder dat we, naast preventie, ook gebruik moeten maken van onze ruimtelijke instrumenten om wonen, zorg en voorzieningen dichter bij elkaar te brengen en zo de reisbewegingen van ouderen en professionals te beperken en (sociale) ontmoetingen te stimuleren. En daarmee te werken aan gemeenschapsontwikkeling.
BEGROTING 2023
PAGINA 17 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Speerpunten 1. Meer preventie door ombuigen van zorg naar welzijn 2. Integrale toegang en dienstverlening 3. Clusteren van wonen, zorg en voorzieningen 4. Betere grip en sturing op uitgaven Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen en wanneer: 1. Preventie en ombuigen van zorg 1.A. De inzet en focus van de gemeente We kijken opnieuw naar de rol en verschuift van zorg naar welzijn. verantwoordelijkheid van de gemeente. We kijken daarbij ook naar de inrichting van onze uitvoeringsorganisatie. En naar mogelijke samenwerking in de keten en in de regio. In 2023 komen we met een geactualiseerde visie op de organisatie van zorg, ondersteuning en preventie aan inwoners in Sluis waaronder de uitvoering van het sociaal domein (Porthos).
1.B. Een gezond, veilig en prettig leefklimaat
Bij het opstellen van die visie betrekken we ook de adviesraden en externe zorgpartners. We stimuleren actief burgerparticipatie door ondersteuning van dorps- en stadsraden ondermeer door het ontwikkelen van digitale platformen. Zie ook programma 5, speerpunt burgerparticipatie. We stimuleren een gezonde leefstijl en sportbeoefening voor alle inwoners van jong tot oud. Dit vanwege de preventieve werking van sport en bewegen op de gezondheid. Sport dient daarom laagdrempelig te zijn en toegankelijk voor iedereen. We werken daarbij Samen met de aanbieders van sportactiviteiten.
1.C. Alle jeugdigen binnen de gemeente Sluis groeien veilig op, krijgen de kansen om hun talenten te ontwikkelen en naar vermogen mee te doen. 1.D. Het realiseren van gratis kinderopvang
BEGROTING 2023
Om weer een stap te zetten in de verdere uitvoering van het eerder vastgesteld sportbeleid zullen wij binnenkort een voorstel voorleggen aan uw raad. Het betreft hier met name de realisatie van padelbanen. In 2023 ontwikkelen we een visie op preventief Jeugdbeleid.
In de eerste helft van 2023 komen we met voorstellen op welke manier we invulling kunnen geven aan onze ambitie om in delen van Sluis gratis kinderopvang beschikbaar te stellen. Daarbij houden we rekening met toekomstige landelijke regelgeving die uitgaat van (bijna) gratis kinderopvang. PAGINA 18 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
1.E. We streven naar een goede aansluiting tussen Onderwijs en Jeugdzorg.
In 2023 participeren wij in het project rondom het kind Zeeuws- Vlaanderen.
1.F. Het bestrijden van energiearmoede
Inwoners met een laag inkomen en nader te bepalen organisaties worden geholpen met energiebesparing en verduurzaming. Hiertoe geven we uitvoering aan de SPUK-regeling in afstemming met programma duurzaamheid. In 2023 continueren we het verstrekken van de energietoeslag voor de vastgestelde doelgroep. Het transformatieplan Dethon wordt uitgewerkt en de algemene voorziening dagbesteding geëvalueerd.
1.G. Zo veel mogelijk inwoners participeren via (beschut) werk of via dagbesteding.
2. Integrale toegang en dienstverlening 2.A. De gemeente streeft naar een hulp- en ondersteuningsaanbod dat past bij wat de inwoners nodig hebben. De basisdienstverlening is op orde. Aanvragen worden afgewerkt binnen de wettelijke termijn De hulpvraag van de inwoner wordt integraal benaderd, vanuit ieders rol, verantwoordelijkheid en bevoegdheid, maar ook vanuit ieders expertise en mogelijkheden. Het aanbod is laagdrempelig, beschikbaar en betaalbaar.
In 2023 onderzoeken we of we de dienstverlening aan gezinnen met complexe problematiek anders kunnen organiseren. We gaan de effectiviteit van de geleverde zorg en ondersteuning continu monitoren, met name het aantal doorverwijzingen, de correctheid van de doorverwijzing en de stapeling van zorg hebben daarbij onze aandacht. Zo nodig treffen we maatregelen. Wachtlijsten worden op korte termijn afgebouwd en mogen niet meer terugkeren. Als gevolg van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, is een betere afstemming nodig tussen de vraag naar zorg met het beschikbare aanbod. We continueren daartoe de samenwerking met de partners in het programma Vitaal WZV, de Toekomstige Zorg ZeeuwsVlaanderen en de Zeeuwse Zorgcoalitie.
3. Clusteren van wonen, zorg en voorzieningen 3.A. Om de zorgkloof te overbruggen willen we Vanuit het programma Vitaal WZV zetten we in wonen, zorg en voorzieningen ook fysiek dichter op integrale gebiedsontwikkelingen in onder bij elkaar brengen. Dit moet leiden tot minder andere Oostburg en IJzendijke. We benutten onze reisbewegingen van (schaarse) professionals en ruimtelijke instrumenten om wonen, zorg en (minder mobiele) ouderen. En tot meer (sociale) voorzieningen dichter bij elkaar te brengen en ontmoetingen en sterkere informele netwerken. beter te laten samenwerken, zodat deze elkaar kunnen versterken.
BEGROTING 2023
PAGINA 19 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
4. Betere grip en sturing op uitgaven 4.A. Beter inzicht in oorzaken van kostenstijgingen. e
Inrichten van dashboards Jeugd, Wmo en Werk&Inkomen en maandelijkse monitoring.
Wat gaat het kosten? (Bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
29.184
29.366
27.679
27.539
27.430
27.518
Baten
6.831
6.061
5.664
5.596
5.601
5.606
Saldo van baten en lasten
22.354
23.305
22.014
21.943
21.828
21.912
Onttrekking aan reserves
1.893
16
2
2
2
2
Geraamd resultaat
20.461
23.289
22.012
21.941
21.826
21.909
Toevoeging aan reserves
Specificatie taakvelden 2023 (bedragen x € 1.000) Taakveld
Lasten
4-0.8
Overige baten en lasten
4-4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
4-5.1
Sportbeleid en activering
119
4-5.3
196
4-5.6
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Media
4-6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
4-6.2
Wijkteams
4-6.3
Baten
176 1.721
Saldo 176
491
1.230 119
25
171
727
727
1.000
1.000
477
23
454
Inkomensregelingen
6.477
4.855
1.623
4-6.4
Begeleide participatie
5.408
4-6.5
Arbeidsparticipatie
626
8
618
4-6.6
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.115
8
1.107
5.408
4-6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
1.675
1.675
4-6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
6.406
6.406
4-6.81 Geëscaleerde zorg 18+
166
4-6.82 Geëscaleerde zorg 18-
445
4-7.1
944
20
924
27.679
5.664
22.014
Volksgezondheid
Totaal
235
-69 445
Investeringen Geen investeringen gepland BEGROTING 2023
PAGINA 20 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Programma 5: Bestuur en veiligheid Inleiding, de opgave De gemeente is voor velen de eerste overheid. We zijn letterlijk dichtbij, als het bijvoorbeeld de fysieke leefomgeving betreft of tastbare producten zoals een paspoort. Daarnaast nemen we veel besluiten die inwoners en ondernemers aangaan. In de uitvoering van al onze dienstverlenende taken willen wij klantgericht en betrouwbaar zijn. Wij staan voor een veilige leefomgeving. Als gemeente vervullen we de regierol om, samen met onze veiligheidspartners en de burgers, te komen tot integraal beleid (en uitvoering daarvan) om dit doel te realiseren. We zoeken actief samenwerking op met partners die ons kunnen helpen bij het bereiken van onze ambities. Speerpunten 1. Een veilige omgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. 2. Een weerbare en integere overheid (bestuurlijk en ambtelijk). 3. Goede bereikbaarheid van de gemeente, zowel fysiek als digitaal. 4. De klantvraag staat voorop bij de verdere ontwikkeling van ons dienstverleningsconcept. 5. Informeren en betrekken van inwoners, ondernemers en bezoekers Een sterke (bestuurlijke) samenwerking in de regio 6. Burgerparticipatie Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen en wanneer: 1. Veiligheid 1.A. Een veilige leefomgeving, We geven uitvoering aan het Integraal waarbij we nauw samenwerken met onze burgers Veiligheidsbeleid 2023-2026.
Speerpunten hierin en veiligheidspartners (politie, justitie, zijn: brandweer, zorgpartners en andere a. Criminaliteit b. Zorg en Veiligheid hulpverleningsdiensten). c. Veiligere leefomgeving/fysieke veiligheid. 1.B. Een weerbare en integere overheid.
Er wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld. In 2023 zal het accent liggen op Meldingsbereidheid, Integrale aanpak en Realisatie bommenkaart ontplofbare oorlogsresten. In dit uitvoeringsprogramma wordt verbinding gezocht met het uitvoeringsprogramma voor handhaving (Hup). We geven uitvoering aan de Zeeuwse norm weerbare overheid. Hierin komen thema’s aan bod zoals bestuurlijke en ambtelijke integriteit, veilige publieke taak, bewustwording en herkenning van ondermijning. We koppelen hierover in 2023 terug via de jaarrapportage die in OZO-verband wordt gemaakt. Ook organiseren we een informatieve bijeenkomst voor de gemeenteraad.
BEGROTING 2023
PAGINA 21 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
2. Dienstverlening 2.A. Goede bereikbaarheid, zowel fysiek als digitaal, in alle dienstverlenende processen.
2.B. De klantvraag staat voorop bij de verdere ontwikkeling van ons dienstverleningsconcept.
3. Communicatie 3.A. Informeren en betrekken van de inwoners, ondernemers en bezoekers
4. Bestuurlijke samenwerking 4.A. Het realiseren van de doelen op onze strategische agenda ten aanzien van wonen, voorzieningen en mobiliteit; economie en arbeidsmarkt; en energie, klimaat en duurzaamheid.
We gaan door met de verdere bundeling van onze klant-kanalen. Daarmee kunnen we vragen van onze inwoners en bedrijven integraal behandelen, ongeacht de manier waarop deze binnenkomen (mail, WhatsApp, fysiek, telefonisch). Stappen die daarbij horen zijn onder andere het uitbreiden van de telefooncentrale met extra functionaliteiten en de aanschaf van een klantcontactsysteem (CRM). Het aantal producten dat 24/7 via de site kan worden aangevraagd, wordt daarnaast uitgebreid. Als de voornoemde acties gerealiseerd en in werking zijn (eind 2023), bereiden we een meting naar het gebruik en de tevredenheid voor. Deze meting zal in 2024 plaatsvinden. De uitkomsten gebruiken we bij de verdere ontwikkeling van onze dienstverlening.
In 2023 doen we een evaluatie van ons strategisch communicatieframe. We beoordelen daarin het gebruik en de waardering van de gemeentelijke communicatiemiddelen. Ook kijken we welke andere wensen en behoeftes er wellicht zijn. Wij zoeken actief samenwerking op met partners die ons kunnen helpen in het bereiken van onze ambities. Naast andere overheden zijn dit het bedrijfsleven, werkgevers- en werknemersorganisaties, professionele instellingen en maatschappelijke organisaties. We streven daarbij naar krachtenbundeling op het vlak van kennis en kunde, efficiëntie, effectiviteit, kwaliteit en financiën. We continueren hiertoe onze deelname in o.a. het programma Vitaal WZV, de Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen, Onbegrensd ZeeuwsVlaanderen, Toekomstige Zorg ZeeuwsVlaanderen, de OZO, de Social Board Zeeland, Euregio Scheldemond, het GOS, de stedenband Amsterdam-Heerlen-Eemsdelta en de P10. We participeren actief in de Regio Deal die in 2023 voor en met Zeeland wordt gesloten. De
BEGROTING 2023
PAGINA 22 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
middelen voor cofinanciering kan worden gevonden in de voorliggende begroting. Via betrokkenheid in VNG-commissies en klankbordgroepen blijven we dicht bij landelijke ontwikkelingen die voor onze ambities van belang zijn. 5. Burgerparticipatie 5.A. Belangenorganisaties, inwoners en andere We betrekken belanghebbenden bij het betrokkenen hebben in ruime mate inspraak in formuleren van belangrijke beleidsvoornemens onze beleidsvoornemens. De band met dorps- en door de inzet van diverse vormen van stadsraden wordt aangehaald, zij zijn een burgerparticipatie. Daaraan willen we ook belangrijke gesprekspartner. proactief invulling geven. Zo heeft ons college inmiddels besloten om te gaan werken met kernwethouders die regelmatig de diverse kernen in Sluis bezoeken. Ook heeft ons college besloten om een community-platform in te richten waarvan de kernen, afzonderlijk en met elkaar, gebruik kunnen maken om de gemeenschappen in de kernen te versterken. Want goede participatie vraagt om een sterke gemeenschap. Door de raad is in zijn vergadering van september 2022 besloten om het inzetten van een burgerberaad verder uit te werken in het kader van de op te stellen duurzaamheidsagenda. In de tweede helft van 2023 zullen we alle opgedane ervaringen evalueren en benutten voor de verdere versterking van burgerparticipatie.
Wat gaat het kosten? (Bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
7.870
5.711
5.924
6.100
6.216
6.340
Baten
1.297
284
273
501
438
451
Saldo van baten en lasten
6.573
5.427
5.650
5.600
5.778
5.890
2
2
2
2
2
5.425
5.648
5.598
5.776
5.888
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Geraamd resultaat
BEGROTING 2023
6.573
PAGINA 23 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Specificatie taakvelden 2023 (bedragen x € 1.000) Taakveld
Lasten
5-0.1
Bestuur
1.012
5-0.2
Burgerzaken
1.239
5-0.4
Overhead
191
5-1.1
Crisisbeheersing en brandweer
2.741
7
2.734
5-1.2
Openbare orde en veiligheid
256
42
213
5-6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
486
Totaal
BEGROTING 2023
5.924
Baten
Saldo 1.012
224
1.015 191
486 273
5.650
PAGINA 24 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
6: Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien De gemeentelijke uitgaven worden gedekt uit verschillende inkomstenbronnen. Deze zijn te splitsen in specifieke en algemene inkomstenbronnen. De specifieke zijn direct te relateren aan de uitgaven van de programma's en zijn dan ook hierbinnen verantwoord. De inkomstenbronnen en uitgaven die niet direct te relateren zijn aan de programma's (algemene uitkering, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, deelnemingen enzovoorts) zijn in dit hoofdstuk opgenomen. Een onderdeel van het programmaplan bestaat uit een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van de overhead, het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien. Voor het overzicht van de kosten van de overhead verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Wat gaat het kosten? (Bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
10.591
10.982
22.944
20.652
20.939
20.418
Baten
58.326
61.519
69.874
71.501
74.623
71.559
Saldo van baten en lasten
-47.735
-50.537
-46.930
-50.850
-53.683 -51.141
Toevoeging aan reserves
853
5.793
3.058
3.073
3.184
3.184
Onttrekking aan reserves
1.946
1.246
1.640
651
1.045
543
-48.828
-45.990
-45.943
-46.431
Geraamd resultaat
-47.174 -47.715
Specificatie taakvelden 2023 (bedragen x € 1.000) Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
6-0.10 Mutaties reserves
3.073
2.110
963
6-0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 6-0.4 Overhead
24
24
11.568
-488
12.056
27
3.085
-3.058
6-0.61 OZB woningen
4.789
-4.789
6-0.62 OZB niet-woningen
2.555
-2.555
600
65
47.525
-47.525
6-0.5
Treasury
6-0.64 Belastingen overig 6-0.7 6-0.8
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten
6-0.8+ Onvoorzien 6-0.9
Vennootschapsbelasting (VpB)
6-3.4
Economische promotie
Totaal
BEGROTING 2023
665
10.634
10.634
50
50
26.041
11.809
-11.809
71.984
-45.943
PAGINA 25 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Financiële positie In het hoofdstuk financiële positie wordt ingegaan op de diverse onderdelen die van invloed zijn en inzicht geven in de financiële positie van de gemeente Sluis.
Uitgangspunten Het uitgangspunt van deze begroting is de Kadernotabrief 2023 en de brief Meicirculaire 2022, waarop als gevolg van een aantal ontwikkelingen aanpassingen zijn aangebracht. Onder de paragraaf Begrotingssaldo / Meerjarenperspectief 2023-2026 gaan we hierop verder in. De uitgangspunten zijn vastgesteld in de Kadernotabrief 2023. Deze zijn ongewijzigd van toepassing met uitzondering van enkele belastingtarieven. Daarnaast is de meicirculaire 2022 verwerkt in de begroting conform de regels die zijn afgesproken met de gemeenteraad. De verwachting blijft dat deze uitgangspunten de komende jaren zullen fluctueren door de huidige geopolitieke, maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Daarom zal hiervoor elk jaar uitgebreid aandacht zijn in de kadernota. De verwerkte uitgangspunten zijn: Omschrijving
2023
2024
2025
2026
Inwoners
23.150
23.100
23.050
23.000
Woonruimten
18.350
18.400
18.450
18.500
Salarissen/sociale lasten
3,3%
3,9%
3,8%
3,6%
Gemeentelijke heffingen*
3,0%
2,5%
2,5%
2,2%
Renteomslag% voor (nieuwe) investeringen
2,0%
2,0%
2,0%
2,0%
Algemene uitkering De meicirculaire 2022 Gemeentefonds vormt de basis voor de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 * Voor verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.
Begrotingssaldo / meerjarenperspectief 2023-2026 De voorliggende begroting, die een doorwerking betreft van de uitgangspunten van de vastgestelde kadernotabrief 2023 en de brief over de meicirculaire 2022, resulteert in het volgende meerjarenperspectief: bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Saldo Kadernotabrief 2023 / Meicirculaire 2022
-1.059
550
2.593
1.162
Bijstellingen
1.583
2.907
3.568
1.743
Coalitieakkoord
-2.207
-2.496
-2.556
-2.615
Belastingmaatregelen
1.707
1.386
1.057
759
24
2.347
4.662
1.049
Saldo begroting 2023-2026
BEGROTING 2023
PAGINA 26 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Bijstellingen Het opstellen van de detailbegroting heeft geleid tot een aantal bijstellingen die betrekking hebben op: Effecten bijstellingen
2023
2024
2025
2026
* personeelslasten, incl. vergoeding woon-werkverkeer
-295
-775
-778
-788
* Rente langlopende geldleningen
-526
-642
-865
-573
* Collectief vervoer (conform raadsvoorstel september 2022)
-157
-158
-159
-159
* Kapitaallasten
175
175
175
175
* Algemene uitkering (doorwerking meicirculaire 2022 tov vorige circulaires)
234
1.327
1.935
268
* Belastingen obv actuele prognoses Sabewa
2.553
2.695
2.995
3.263
* mutaties reserves
-182
-280
-119
-73
* Diversen
-219
565
384
-370
Totaal mutaties
1.583
2.907
3.568
1.743
Coalitieakkoord Vanuit het coalitieakkoord "Strategie met ambitie" is er budgettaire ruimte gemaakt om invulling te geven aan de doelstellingen. Het gaat hierbij om: Effecten coalitieakkoord
2023
2024
2025
2026
* gratis kinderopvang
-622
-1.281
-1.320
-1.359
* economische agenda
-350
-100
-100
-100
* regiovisie
-40
* (kinder)armoede en schuldhulpverlening
-125
-125
-125
-125
* preventie
-125
-125
-125
-125
* preventief Jeugdbeleid
-225
-225
-225
-225
* mobiliteitsvisie
-50
* extra formatie tbv reguliere basistaken
-520
-540
-561
-581
* burgerparticipatie
-150
-100
-100
-100
Totaal coalitieakkoord
-2.207
-2.496
-2.556
-2.615
Belastingmaatregelen Met name om de gevolgen van de benodigde financiële ruimte voor de invulling van het coalitieakkoord te bekostigen, worden er belastingmaatregelen doorgevoerd. Op de afzonderlijke maatregelen wordt nader ingegaan in de paragraaf Lokale heffingen. Effecten belastingmaatregelen:
2023
2024
2025
2026
* parkeren
767
767
767
767
* toeristenbelasting
1.160
1.028
893
770
* OZB
-220
-409
-603
-778
Totaal belastingmaatregelen
1.707
1.386
1.057
759
BEGROTING 2023
PAGINA 27 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Saldo begroting 2023-2026 De begroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026 zijn sluitend. Het saldo wordt toegevoegd aan de algemene reserve, conform de ingezette trend bij de 1e bestuursrapportage 2022.
Overzicht van baten en lasten In onderstaande tabel is een totaaloverzicht opgenomen van de baten en lasten en het saldo per programma. Overeenkomstig het BBV worden hierin de bedragen voor algemene dekkingsmiddelen, de overhead, heffing Vennootschapsbelasting en onvoorzien, afzonderlijk vermeld. Een specificatie naar de nieuwe taakvelden is opgenomen onder de programma's. Een totaaloverzicht van de taakvelden is opgenomen in bijlage 4. (bedragen x € 1.000) Jaarrekening Begroting na Begroting 2023 2021 wijz 2022 Baten en lasten per programma Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Saldo 1
Duurzaamheid
4.613
4.136
4.953
3.965
4.799
4.228
571
2
Economie en Arbeidsmarkt
4.819
2.103
6.622
2.802
5.704
1.767
3.937
3
Wonen en Voorzieningen
23.055 12.424 25.368 11.117 24.946 11.175 13.771
4
Sociaal domein
29.184
6.831 29.366
5
Bestuur en veiligheid
7.870
1.297
6
Algemene dekkingsmiddelen
6-0.4
Overhead
997 58.141 9.618
185
5.711
Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal saldo baten en lasten
284
5.924
5.664 22.014 273
5.650
1.757 62.034 11.327 70.363 -59.036 9.174
-515 11.568
-488 12.056
50
50
50
6-0.8+ Onvoorzien 6-0.9
6.061 27.679
-23 80.132 85.117 83.002 85.748 91.996 92.982
-987
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma Mutaties reserve
3.916
2.110
963
Totaal na bestemming
84.048 90.413 87.545 87.545 95.069 95.092
-24
6.365
24
Resultaat
5.297
4.543
1.798
3.073
24
In bijlage 5 vindt u het meerjarenperspectief van de baten en de lasten.
BEGROTING 2023
PAGINA 28 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Overzicht van incidentele baten en lasten Door een indicatie van de incidentele baten en lasten te geven wordt informatie gegeven die relevant is voor het beoordelen van de financiële positie en de meerjarenraming. Onder incidenteel wordt verstaan baten en lasten die zich niet langer dan drie jaar voordoen. (Bedragen x € 1.000) 2023 2024 2025 2026 PG
Omschrijving lasten Exploitatielasten:
2
3
4
6
Stampershoek 5e fase
315
161
Technopark 2e fase
276
17
Deltahoek uitbreiding
483
193
193
193
Uitrol Glasvezel
258
Project illegaal grondgebruik
202
NPO - COVID-19 gerelateerde onderwijsachterstand
74
Sociale werkvoorziening
185
Dethon - Opleidingskas VOC
35
Inhuur reguliere projecten
500 570
965
465
Inhuur grote projecten
1.059
Stelpost Jeugd
1.600
Economische agenda
250
Mobiliteitsvisie
50
BEGROTING 2023
PAGINA 29 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
(Bedragen x € 1.000)
2023
2024
Regiovisie
40
Verkeersveiligheid
100
subtotaal incidentele exploitatielasten:
2025
2026
5.427
941
1.158
658
5.427
941
1.158
658
Stampershoek 5e fase
306
153
Technopark 2e fase
272
16
Deltahoek uitbreiding
483
193
193
193
Uitrol Glasvezel
258
Project illegaal grondgebruik
202
NPO - COVID-19 gerelateerde onderwijsachterstand
74 362
193
193
Toevoegingen aan reserves: Totaal incidentele lasten PG
Omschrijving baten Exploitatiebaten:
2
3
4
subtotaal incidentele exploitatiebaten:
1.595
Onttrekkingen aan reserves: Reserve infrastructuur tbv winkelcentrum Sluis Inhuur reguliere projecten
6 500
Inhuur grote projecten
1.059
570
965
465
Subtotaal onttrekkingen aan reserves
1.565
570
965
465
Totaal incidentele baten
3.160
932
1.158
658
Totaal saldo incidentele lasten en baten
2.267
9
-
-
Het bedrag aan incidentele lasten en baten is na 2023 nagenoeg in evenwicht. Een deel van de incidentele lasten behoeft nog een separaat raadsbesluit voordat deze beschikbaar worden gesteld. Deze worden ook nader gespecificeerd in het onderdeel Stelposten.
BEGROTING 2023
PAGINA 30 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Structureel en reëel evenwicht Op basis van onderstaand overzicht wordt aangetoond dat de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026, conform de uitgangspunten in het BBV, structureel in evenwicht zijn. Dit houdt in dat structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten. Indien dit niet het geval zou zijn, zou de kans groot zijn dat er op termijn een begrotingstekort ontstaat. De huidige ramingen tonen aan dat dit risico op dit moment niet aan de orde is. Het structureel begrotingsevenwicht wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met de incidentele lasten en baten. Het saldo dat overblijft moet op termijn positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). In alle jaren van de meerjarenraming is sprake van een positief structureel begrotingssaldo. (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Saldo baten en lasten voor bestemming
987
4.419
6.509
3.425
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
-963
-2.072
-1.847
-2.376
24
2.347
4.662
1.049
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)
-2.267
-9
-
-
Structureel begrotingssaldo
2.291
2.356
4.662
1.049
Begrotingssaldo na bestemming
Stelposten In tegenstelling tot voorgaande jaren bevat de begroting geen taakstellingen meer. In plaats daarvan zijn er een aantal stelposten opgenomen. Dit zijn budgetten die nog nadere invulling behoeven. Hieronder staat een opsomming van deze stelposten. 2023 2024 2025 2026 bedragen x € 1.000 Kadernota's
2.031
1.935
1.939
1.938
Algemene uitkering
1.942
343
202
211
Indexeringen
4.490
4.249
3.825
3.472
Overige
2.271
2.571
2.620
2.679
Totaal stelposten
10.734
9.098
8.586
8.300
Toelichting Kadernota's Verwijzende naar de kadernota's van de desbetreffende jaren, behoeven onderstaande budgetten nog invulling aan de hand van separate voorstellen: Stelposten (bedragen * € 1.000)
2023
2024
2025
2026
* toegankelijk maken openbare ruimte
50
50
50
50
* verkeersveiligheid
100
* logopedie (screening/signalering)
50
50
50
50
Kadernota 2020-2024:
BEGROTING 2023
PAGINA 31 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
* MFC IJzendijke
260
260
260
260
* overige
13
18
23
23
1.000
1.000
1.000
1.000
* transformatie bestaande woningvoorraad
255
255
255
255
* realisatie Duinboulevard
153
152
151
150
* clusteren wonen, org en voorzieningen in kern IJzendijke
150
150
150
150
2.031
1.935
1.939
1.938
Kadernotabrief 2023-2026: * beheerplannen
Totaal
Algemene uitkering Bij de uitwerking van circulaires gemeentefonds, Algemene uitkering wordt er in beeld gebracht welke bedragen er beschikbaar worden gesteld ten behoeve van taakmutaties, decentralisatie-uitkeringen, integratie-uitkeringen en suppletie-uitkeringen. In afwachting van concrete voorstellen, worden deze budgetten opgenomen als stelposten in de begroting. Hieronder staan de totaalbedragen per circulaire die deze stelpost vormen. Circulaires (bedragen * € 1.000) 2023 2024 2025 2026 Meicirculaire 2020
83
83
83
83
Meicirculaire 2021
145
155
167
176
Septembercirculaire 2021
-14
-13
-13
-13
Decembercirculaire 2021
112
111
113
120
Meicirculaire 2022
1.616
7
-148
-155
Totaal circulaires
1.942
343
202
211
Het uitgangspunt bij bedragen uit de algemene uitkering is dat deze vrij besteedbaar zijn. Gemeenten zijn vrij om naar eigen inzicht invulling te geven aan de taken die door het Rijk worden opgelegd. Dat wil zeggen dat de beschikbare bedragen niet één op één besteed hoeven te worden aan het bijbehorende doel. Andersom betekent het ook niet dat indien er minder geld beschikbaar komt (de negatieve bedragen in bovenstaand overzicht zijn doorgaans correcties op eerdere taakmutaties), dit automatisch tot minder uitgaven door de gemeente moet leiden. Dit dient altijd een (lokale) afweging te zijn van het gewenste beleid en ambitieniveau. Indexeringen In de brief over de meicirculaire 2022 is gemeld dat er voor 2023 en volgende jaren een stelpost wordt opgenomen voor het opvangen van prijsstijgingen als gevolg van hoge inflatie. Hieronder is een overzicht van deze stelpost en de invulling die hieraan inmiddels is gegeven. Indexeringen (bedragen * € 1.000) 2023 2024 2025 2026 Brief meicirculaire 2022
5.344
5.110
5.146
5.182
* personeelslasten
-660
-500
-785
-1.050
* diverse budgetten
-194
-361
-536
-660
Restant stelpost indexeringen
4.490
4.249
3.825
3.472
Invulling:
BEGROTING 2023
PAGINA 32 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
De inschatting is dat deze stelpost de komende tijd verder benut zal gaan worden. Bij de 2e bestuursrapportage 2022 is hiervoor een eerste aanzet gegeven. Overige stelposten De overige stelposten verwijzen grotendeels naar de budgetten die genoemd worden in de paragraaf Begrotingssaldo/meerjarenperspectief 2023-2026, onderdeel Coalitieakkoord. Overige stelposten (bedragen * € 1.000) 2023 2024 2025 2026 Coalitieakkoord Overige Restant stelpost indexeringen
2.207
2.496
2.556
2.615
-36
-25
-26
-36
2.171
2.471
2.520
2.579
Geprognosticeerde balans Op grond van de begrotingsvoorschriften dient in de begroting een meerjarige geprognosticeerde balans te worden opgenomen. Hierna vindt u eerst de geprognosticeerde balans (activa en passiva) en daarna een nadere toelichting op de onderdelen investeringsplan (maakt deel uit van de vaste activa) en de reserves en voorzieningen. Tot slot wordt het EMU-saldo berekend.
BEGROTING 2023
PAGINA 33 VAN 118
GEMEENTE SLUIS
Activa (bedragen x € 1.000)